Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Dạ hương (còn gọi là Dạ lý hương, tên khoa học: Cestrum nocturnum L., thuộc họ Cà - Solanaceae) là loài cây thân nhỡ hơi trườn, cao từ 2–4 m, có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Loài cây này được trồng phổ biến làm cây cảnh nhờ khả năng sinh trưởng khỏe, cành nhánh rậm rạp và hoa nở về đêm tỏa hương thơm ngào ngạt. Bên cạnh giá trị làm cảnh và cải thiện môi trường cảnh quan, lá của cây Dạ hương (Folium Cestri Nocturni) còn được ghi nhận trong y học dân gian với công dụng hỗ trợ điều trị chứng kinh phong (giật gân). Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn về nguồn giống phục vụ trồng cảnh quan và dược liệu, phương pháp nhân giống vô tính bằng giâm hom cành được lựa chọn nhằm giữ nguyên vẹn đặc tính di truyền của cây mẹ, rút ngắn chu kỳ sinh trưởng và tạo hệ số nhân giống cao.

Trong kỹ thuật giâm hom, việc xử lý chất điều hòa sinh trưởng thuộc nhóm auxin có vai trò quyết định đến quá trình phân chia tế bào, hình thành mô sẹo và phát triển rễ bất định. Axit Indol-axitic (IAA) là một loại auxin tự nhiên được ứng dụng rộng rãi. Tuy nhiên, hiệu quả ra rễ phụ thuộc mật thiết vào nồng độ xử lý; nồng độ quá thấp không đủ khả năng kích thích phân hóa tế bào, trong khi nồng độ quá cao có thể gây ức chế sinh trưởng hoặc làm hom bị thối hỏng. Để giải quyết vấn đề kỹ thuật này, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ IAA đến sự hình thành cây hom Dạ hương (Cestrum nocturnum L.,) tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" đã được thực hiện.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

  • Mục đích nghiên cứu: Góp phần hoàn thiện quy trình tạo cây con giống Dạ hương phục vụ trồng cây cảnh quan, cải thiện môi trường sống và cung cấp nguồn dược liệu.
  • Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được nồng độ thuốc kích thích ra rễ IAA thích hợp nhất cho quá trình giâm hom cây Dạ hương.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Đánh giá ảnh hưởng của các nồng độ thuốc IAA khác nhau đến tỷ lệ sống của hom cây Dạ hương theo các định kỳ theo dõi (30 ngày, 60 ngày và 90 ngày).
    2. Đánh giá ảnh hưởng của các nồng độ thuốc IAA đến khả năng ra rễ của hom qua các chỉ tiêu: tỷ lệ hom ra rễ, số rễ trung bình trên hom, chiều dài rễ trung bình và chỉ số ra rễ.
    3. Đánh giá ảnh hưởng của các nồng độ thuốc IAA đến khả năng ra chồi của hom qua các chỉ tiêu: tỷ lệ hom ra chồi, số chồi trung bình trên hom, chiều dài chồi trung bình và chỉ số ra chồi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hom cành cây Dạ hương ở giai đoạn bánh tẻ (trạng thái nửa hóa gỗ), được thu hái từ các chồi của cây mẹ sinh trưởng khỏe mạnh, không bị sâu bệnh hại.
  • Phạm vi nghiên cứu: Khảo nghiệm 5 mức nồng độ dung dịch thuốc kích thích ra rễ IAA (100 ppm, 300 ppm, 500 ppm, 700 ppm, 900 ppm) và 1 công thức đối chứng không xử lý thuốc.
  • Thời gian và địa điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 02/2018 đến tháng 05/2018 (giai đoạn cắm hom thực tế từ ngày 08/02/2018 đến ngày 08/05/2018) tại vườn ươm Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học về nhân giống sinh dưỡng vô tính và cơ chế sinh lý - tế bào học của sự hình thành cơ quan bất định ở thực vật thân gỗ:

  • Cơ sở tế bào học: Khi cắt rời hom khỏi cây mẹ, các tế bào sống tại mặt cắt bị tổn thương kích hoạt phản ứng tự vệ, tạo lớp màng keo bảo vệ ngăn ngừa mất nước. Quá trình phân chia tế bào (nguyên phân) diễn ra qua 3 bước để hình thành lớp mô sẹo (Callus). Từ các tế bào lân cận của vùng tượng tầng mạch và libe gỗ, mầm rễ bất định bắt đầu được phân hóa và phát triển thành rễ mới.
  • Cơ sở sinh lý học: Sự hình thành rễ và chồi chịu sự kiểm soát phối hợp của các chất điều hòa sinh trưởng nội sinh (đặc biệt là Auxin và các đồng nhân tố như axit chlorogenic, axit isochlorogenic) và ngoại sinh. Việc bổ sung Auxin ngoại sinh (như IAA, IBA, NAA) qua đường xử lý gốc hom thúc đẩy quá trình tích lũy dưỡng chất và kích hoạt sự phân bào tại vùng vết cắt.
  • Các yếu tố sinh thái - kỹ thuật: Quá trình ra rễ còn phụ thuộc vào trạng thái sinh lý cành (giai đoạn nửa hóa gỗ có hàm lượng dưỡng chất và độ mềm dẻo tối ưu), diện tích bề mặt lá để lại (giữ lại 1 lá nhằm duy trì quang hợp và thoát hơi nước vừa đủ), độ che sáng (khống chế ở mức 25% ánh sáng toàn phần), giá thể giâm (yêu cầu thông thoáng, thoát nước tốt và vô trùng) cùng điều kiện vi khí hậu (nhiệt độ thực tế trong thời gian thí nghiệm dao động trung bình từ 18–24°C, độ ẩm không khí đạt 76–81%).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai theo quy trình lâm sinh chuẩn hóa:

  • Bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh gồm 6 công thức thí nghiệm (CTTN), mỗi công thức lặp lại 3 lần (mỗi lần nhắc lại gồm 30 hom, tổng số 90 hom cho một công thức; tổng dung lượng mẫu thí nghiệm là 540 hom):
    • Công thức 1 (CT1): Xử lý IAA nồng độ 100 ppm.
    • Công thức 2 (CT2): Xử lý IAA nồng độ 300 ppm.
    • Công thức 3 (CT3): Xử lý IAA nồng độ 500 ppm.
    • Công thức 4 (CT4): Xử lý IAA nồng độ 700 ppm.
    • Công thức 5 (CT5): Xử lý IAA nồng độ 900 ppm.
    • Công thức 6 (CT6 - Đối chứng): Không xử lý thuốc kích thích sinh trưởng.
  • Kỹ thuật chuẩn bị và xử lý hom:
    • Chuẩn bị giá thể: Sử dụng cát tinh, được xử lý khử trùng bằng dung dịch thuốc tím ($KMnO_4$) nồng độ 1% (tỷ lệ 10 g/$L$ nước) tưới đều lên luống trước khi cắm hom 12 giờ, sau đó tưới lại bằng nước sạch.
    • Tạo hom: Hom được cắt vào sáng sớm, kích thước dài 8–10 cm ở đoạn bánh tẻ, trên mỗi hom để lại 1 lá, phần gốc cắt vát để tăng diện tích tiếp xúc thuốc và mở rộng bề mặt mô sẹo. Cắt xong hom được ngâm ngay vào nước sạch.
    • Xử lý khử trùng và nhúng thuốc: Hom được ngâm khử trùng bằng dung dịch thuốc tím nồng độ 1,5% (15 g/$L$ nước) trong 30 phút. Sau khi vớt ra để ráo, gốc hom được nhúng vào dung dịch IAA theo các nồng độ định sẵn trong thời gian 2–3 phút rồi cắm vào giá thể với độ sâu 2–3 cm.
    • Chăm sóc và điều tiết tiểu khí hậu: Luống giâm được che vòm nilon trắng giữ ẩm, phía trên phủ lưới đen giảm bức xạ ánh sáng mặt trời xuống còn 25%. Chế độ tưới phun sương duy trì thường xuyên (vào ngày nắng tưới định kỳ 60 phút/lần, mỗi lần tưới kéo dài 10–15 giây).

Nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý thống kê:

  • Thu thập dữ liệu: Số hom sống được theo dõi và đếm định kỳ ở các mốc 30 ngày, 60 ngày và 90 ngày sau khi cắm. Các chỉ tiêu sinh trưởng rễ và chồi (tỷ lệ ra rễ/chồi, số rễ/chồi trung bình trên hom, chiều dài rễ/chồi trung bình) được đo đếm trực tiếp tại thời điểm kết thúc thí nghiệm (ngày thứ 90).
  • Công thức tính toán:
    • $\text{Tỷ lệ hom sống (%)} = \frac{\sum \text{Số hom sống}}{\sum \text{Số hom thí nghiệm}} \times 100$
    • $\text{Tỷ lệ hom ra rễ (chồi) (%)} = \frac{\sum \text{Số hom ra rễ (chồi)}}{\sum \text{Số hom thí nghiệm}} \times 100$
    • $\text{Số rễ (chồi) trung bình/hom} = \frac{\sum \text{Số rễ (chồi) ở các hom thí nghiệm}}{\sum \text{Số hom ra rễ (chồi)}}$
    • $\text{Chiều dài rễ (chồi) trung bình/hom (cm)} = \frac{\sum \text{Chiều dài rễ (chồi) ở các hom thí nghiệm}}{\sum \text{Số hom thí nghiệm}}$
    • $\text{Chỉ số ra rễ (chồi)} = \text{Số rễ (chồi) trung bình/hom} \times \text{Chiều dài rễ (chồi) trung bình/hom}$
  • Xử lý số liệu: Dữ liệu ngoại nghiệp được tổng hợp sơ bộ trên Microsoft Excel và phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) trên phần mềm SPSS để kiểm định mức độ ảnh hưởng của nồng độ thuốc ($Sig. < 0,05$). Kiểm định Duncan (Duncan’s Multiple Range Test) được sử dụng để so sánh sự sai khác giữa các giá trị trung bình và xác định công thức xử lý tối ưu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tổng quan về tính cấp thiết của việc nhân giống cây Dạ hương phục vụ cảnh quan đô thị và y học cổ truyền. Nội dung khẳng định việc ứng dụng kỹ thuật giâm hom có xử lý chất kích thích sinh trưởng IAA là giải pháp khả thi để chủ động nguồn giống sạch bệnh, đồng đều. Phần này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, phạm vi thí nghiệm và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của đề tài đối với việc chuẩn hóa quy trình nhân giống vô tính trong ngành lâm nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến kỹ thuật giâm hom:

  • Trình bày cơ sở khoa học về giải phẫu mô học và sinh lý học của quá trình hình thành rễ bất định, phân tích vai trò của auxin nội sinh, auxin tổng hợp và các enzyme liên quan.
  • Phân tích chi tiết tác động của các nhân tố nội sinh (di truyền loài, xuất xứ, cá thể, tuổi cây mẹ, cành bánh tẻ, vị trí lấy hom, sự tồn tại của lá) và các nhân tố ngoại cảnh (thời vụ giâm, nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng tán xạ, thành phần giá thể).
  • Điểm luận các thành tựu nhân giống bằng hom trên thế giới (Pháp, Canada, Thái Lan, Malaysia, Indonesia đối với các loài cây họ Dầu Dipterocarpaceae, Bạch đàn, Thông) và tại Việt Nam (các công trình nghiên cứu trên cây Mỡ, Lát hoa, Bạch đàn, Keo lai, Thông đỏ, Pơ mu của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam).
  • Mô tả chi tiết đặc điểm thực vật học, hình thái hoa lá, dược tính của cây Dạ hương cùng điều kiện địa lý, khí hậu của khu vực thí nghiệm tại thành phố Thái Nguyên (nhiệt độ trung bình năm 22–25°C, lượng mưa 1500–2000 mm, độ ẩm không khí 76–81% trong thời gian làm thí nghiệm).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết phương pháp tiếp cận thực nghiệm:

  • Xác định đối tượng hom cành Dạ hương nửa hóa gỗ và phạm vi khảo nghiệm 5 nồng độ IAA từ 100 ppm đến 900 ppm cùng đối chứng.
  • Trình bày sơ đồ bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên 6 công thức $\times$ 3 lần nhắc lại.
  • Thiết lập quy trình chuẩn bị hiện trường: khử trùng giá thể cát tinh bằng dung dịch $KMnO_4$ 1%, kỹ thuật cắt hom 8–10 cm giữ lại 1 lá và vát gốc, xử lý nấm bằng thuốc tím 1,5% trong 30 phút, nhúng gốc vào dung dịch IAA 2–3 phút, cắm sâu 2–3 cm, duy trì chế độ tưới sương và vòm che giảm 75% ánh sáng.
  • Xây dựng hệ thống công thức toán học đo đếm các chỉ tiêu sinh trưởng và thiết lập thuật toán phân tích phương sai ANOVA một nhân tố, kiểm định Duncan trên SPSS.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương này tập trung công bố và phân tích các số liệu thực nghiệm thu được sau 90 ngày theo dõi:

  • Động thái tỷ lệ sống: Tỷ lệ sống của hom ở tất cả các công thức có xu hướng giảm dần từ ngày thứ 30, 60 đến 90. Ở mốc 90 ngày, CT3 (500 ppm) đạt tỷ lệ sống cao nhất (90,0%), tiếp đến là CT2 (85,6%), CT4 (80,0%), CT1 (78,9%), CT5 (68,9%) và thấp nhất là CT6 đối chứng (48,9%). Thứ tự sắp xếp tỷ lệ sống là: $\text{CT3} > \text{CT2} > \text{CT4} > \text{CT1} > \text{CT5} > \text{CT6}$.
  • Khả năng ra rễ: Nồng độ IAA ảnh hưởng rõ rệt đến các chỉ tiêu ra rễ. CT3 (500 ppm) đạt giá trị vượt trội với tỷ lệ ra rễ đạt 90,00%, số rễ trung bình 7,69 cái/hom, chiều dài rễ trung bình 6,34 cm và chỉ số ra rễ đạt 48,75 (cao gấp 3,96 lần so với đối chứng đạt 12,31). Khi nồng độ thuốc tăng lên mức 900 ppm (CT5), các chỉ tiêu ra rễ giảm mạnh (tỷ lệ ra rễ 68,89%, 5,78 rễ/hom, rễ dài 4,65 cm, chỉ số ra rễ 26,89). Phân tích ANOVA khẳng định sai khác có ý nghĩa thống kê ($Sig. < 0,05$) và kiểm định Duncan xác nhận CT3 là công thức trội nhất.
  • Khả năng ra chồi: Tương tự như chỉ tiêu ra rễ, CT3 (500 ppm) cho tỷ lệ ra chồi cao nhất đạt 90,00%, số chồi trung bình 1,31 cái/hom, chiều dài chồi trung bình 3,85 cm và chỉ số ra chồi đạt 5,05 (cao gấp 3,91 lần đối chứng đạt 1,29). Ở nồng độ 900 ppm (CT5), chỉ số ra chồi sụt giảm còn 2,63. Kiểm định Duncan tiếp tục khẳng định CT3 có sai khác vượt trội so với các công thức còn lại ($Sig. < 0,05$).

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tác giả tổng kết 4 kết luận chính về vai trò của nồng độ IAA đối với tỷ lệ sống, ra rễ và ra chồi của hom Dạ hương; chỉ ra các tồn tại về phạm vi giá thể, loại hom và mùa vụ; đồng thời đề xuất kiến nghị kỹ thuật áp dụng nồng độ IAA 500 ppm vào sản xuất thực tiễn cùng các hướng nghiên cứu mở rộng tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm hoàn chỉnh về sự sinh trưởng của hom cành cây Dạ hương dưới tác động của các mức nồng độ chất kích thích IAA khác nhau:

Công thức thí nghiệm Nồng độ IAA (ppm) Tỷ lệ sống sau 90 ngày (%) Tỷ lệ ra rễ (%) Số rễ TB/hom (cái) Chiều dài rễ TB/hom (cm) Chỉ số ra rễ Tỷ lệ ra chồi (%) Số chồi TB/hom (cái) Chiều dài chồi TB/hom (cm) Chỉ số ra chồi
CT1 100 78,9 78,89 6,16 5,07 31,28 76,67 1,16 2,58 3,00
CT2 300 85,6 85,56 6,80 5,77 39,27 84,44 1,27 3,34 4,22
CT3 500 90,0 90,00 7,69 6,34 48,75 90,00 1,31 3,85 5,05
CT4 700 80,0 80,00 6,56 5,11 33,51 80,00 1,22 2,76 3,38
CT5 900 68,9 68,89 5,78 4,65 26,89 65,56 1,20 2,19 2,63
CT6 (Đ/C) 0 48,9 48,89 3,62 3,40 12,31 45,56 1,12 1,15 1,29

Phân tích định lượng từ kết quả nghiên cứu cho thấy:

  • Xử lý thuốc kích thích IAA ở tất cả các nồng độ thử nghiệm (100–900 ppm) đều mang lại hiệu quả vượt trội so với công thức đối chứng không dùng thuốc trên mọi chỉ tiêu theo dõi.
  • Công thức tối ưu: Công thức 3 (IAA nồng độ 500 ppm) cho hiệu quả cao nhất một cách toàn diện:
    • Tỷ lệ hom sống sau 90 ngày đạt 90,0% (cao hơn đối chứng 41,1%).
    • Tỷ lệ ra rễ đạt 90,00% (cao hơn đối chứng 41,11%); số rễ trung bình đạt 7,69 cái/hom (gấp 2,1 lần đối chứng); chiều dài rễ trung bình đạt 6,34 cm (gấp 1,9 lần đối chứng); chỉ số ra rễ đạt 48,75 (gấp 4,0 lần đối chứng).
    • Tỷ lệ ra chồi đạt 90,00% (cao hơn đối chứng 44,44%); số chồi trung bình đạt 1,31 cái/hom; chiều dài chồi trung bình đạt 3,85 cm (gấp 3,35 lần đối chứng); chỉ số ra chồi đạt 5,05 (gấp 3,91 lần đối chứng).
  • Quy luật đáp ứng sinh lý: Khi nồng độ IAA tăng từ 100 ppm lên 500 ppm, các chỉ tiêu hình thành rễ và chồi tăng dần; tuy nhiên khi tiếp tục nâng nồng độ lên 700 ppm và 900 ppm, khả năng ra rễ và bật chồi bị suy giảm rõ rệt (ở mức 900 ppm, tỷ lệ sống chỉ còn 68,9% và chỉ số ra rễ giảm xuống 26,89).
  • Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật: Trong thực tiễn sản xuất cây giống Dạ hương bằng phương pháp giâm hom, khuyến nghị sử dụng dung dịch chất kích thích sinh trưởng IAA ở nồng độ 500 ppm, xử lý nhúng gốc hom trong thời gian 2–3 phút trên nền giá thể cát tinh đã khử trùng.

Đóng góp của đề tài: Khóa luận đã bổ sung dẫn liệu thực nghiệm chính xác, có kiểm định toán học thống kê nghiêm ngặt về khả năng phân hóa rễ và chồi của cây Dạ hương (Cestrum nocturnum L.). Kết quả làm sáng tỏ ngưỡng nồng độ auxin tối ưu cho loài cây này, góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho công tác nhân giống vô tính cây cảnh quan và dược liệu tại khu vực miền núi phía Bắc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Các hạn chế được tác giả thẳng thắn chỉ ra trong mục tồn tại của khóa luận:

  • Đề tài mới chỉ tiến hành khảo nghiệm trên một loại chất kích thích sinh trưởng duy nhất là IAA trong dải nồng độ từ 100 ppm đến 900 ppm.
  • Thí nghiệm mới được thực hiện trên một loại giá thể duy nhất là cát tinh, chưa thử nghiệm trên các giá thể hỗn hợp khác.
  • Nghiên cứu chỉ tập trung vào một loại cành hom ở trạng thái bánh tẻ (nửa hóa gỗ), chưa so sánh với hom non hoặc hom già hóa gỗ hoàn toàn.
  • Thời gian nghiên cứu chỉ diễn ra trong một khung thời vụ nhất định từ tháng 02 đến tháng 05/2018 tại thành phố Thái Nguyên.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất:

  • Tiến hành khảo nghiệm ảnh hưởng của các loại giá thể khác nhau (như cát phối trộn xơ dừa, tro trấu, mùn cưa mục...) nhằm tìm ra giá thể tối ưu nhất cho sự phát triển của bộ rễ sau khi giâm.
  • Mở rộng nghiên cứu so sánh hiệu lực của các chất kích thích ra rễ khác thuộc nhóm auxin tổng hợp như IBA (Indole-3-butyric acid) và NAA (1-Naphthaleneacetic acid), hoặc phối hợp các chất này với IAA.
  • Nghiên cứu ảnh hưởng của các thời vụ giâm hom khác nhau trong năm và các cấp độ tuổi hom/vị trí lấy hom khác nhau trên cây mẹ để hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống toàn diện.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng và mục đích sau:

  • Sinh viên và học viên ngành Lâm nghiệp, Nông học, Công nghệ sinh học và Quản lý cây xanh đô thị: Nguồn tài liệu học tập hữu ích về phương pháp thiết kế thí nghiệm sinh học nông lâm nghiệp, quy trình giâm hom cành chuẩn hóa và kỹ năng phân tích dữ liệu thống kê một nhân tố (ANOVA) kết hợp kiểm định Duncan trên phần mềm SPSS.
  • Cán bộ kỹ thuật và chủ vườn ươm giống cây cảnh, cây dược liệu: Cung cấp thông số kỹ thuật chi tiết (nồng độ dung dịch IAA 500 ppm, thời gian nhúng 2–3 phút, nồng độ thuốc tím khử trùng $KMnO_4$ 1% và 1,5%, chế độ che sáng 25% và chu kỳ phun sương) có thể ứng dụng trực tiếp vào sản xuất giống thương phẩm cây Dạ hương đạt tỷ lệ thành công cao (tỷ lệ ra rễ đạt 90%).
  • Các nhà nghiên cứu về thực vật học và nhân giống vô tính: Cơ sở dữ liệu dẫn chứng cụ thể để so sánh cơ chế phản ứng sinh lý của các loài cây thân bụi/trườn họ Cà (Solanaceae) đối với chất điều hòa sinh trưởng sinh dưỡng.

Câu hỏi thường gặp

1. Nồng độ chất kích thích IAA nào mang lại hiệu quả tốt nhất đối với quá trình giâm hom cây Dạ hương trong nghiên cứu?
Trả lời: Nồng độ IAA 500 ppm (Công thức 3) đem lại kết quả tối ưu nhất trên tất cả các chỉ tiêu theo dõi sau 90 ngày: tỷ lệ sống đạt 90,0%, tỷ lệ ra rễ đạt 90,00%, số rễ trung bình đạt 7,69 cái/hom, chiều dài rễ trung bình đạt 6,34 cm, chỉ số ra rễ đạt 48,75; tỷ lệ ra chồi đạt 90,00%, số chồi trung bình đạt 1,31 cái/hom, chiều dài chồi trung bình đạt 3,85 cm và chỉ số ra chồi đạt 5,05. Phép thử Duncan trên SPSS xác nhận đây là công thức trội nhất với sai khác có ý nghĩa thống kê ($Sig. < 0,05$).

2. Quy trình xử lý hom và giá thể trước khi cắm hom được tác giả thực hiện qua các bước kỹ thuật nào?
Trả lời: Quy trình gồm các bước: (1) Giá thể cát tinh được khử trùng bằng dung dịch thuốc tím $KMnO_4$ 1% trước khi cắm hom 12 giờ, sau đó tưới lại bằng nước sạch; (2) Hom bánh tẻ dài 8–10 cm được cắt vát gốc, để lại 1 lá và ngâm ngay vào nước sạch; (3) Ngâm khử trùng hom trong dung dịch thuốc tím 1,5% trong 30 phút; (4) Vớt hom để ráo và nhúng gốc vào dung dịch thuốc kích thích IAA trong thời gian 2–3 phút; (5) Cắm hom sâu 2–3 cm vào luống cát tinh và đậy vòm nilon trắng phủ kín kết hợp lưới đen cản quang còn 25% ánh sáng.

3. Hiện tượng gì xảy ra khi tiếp tục tăng nồng độ IAA lên mức 700 ppm và 900 ppm đối với hom cây Dạ hương?
Trả lời: Khi tăng nồng độ IAA lên mức 700 ppm (CT4) và 900 ppm (CT5), hiệu quả kích thích sinh trưởng bị suy giảm rõ rệt so với mức 500 ppm. Cụ thể ở nồng độ 900 ppm, tỷ lệ sống sau 90 ngày giảm xuống 68,9%, tỷ lệ ra rễ giảm còn 68,89%, số rễ trung bình giảm còn 5,78 cái/hom, chiều dài rễ giảm còn 4,65 cm (chỉ số ra rễ chỉ đạt 26,89) và tỷ lệ ra chồi giảm còn 65,56% (chỉ số ra chồi chỉ đạt 2,63). Điều này phù hợp với quy luật sinh lý khi nồng độ auxin vượt ngưỡng tối ưu sẽ gây ức chế sinh trưởng tế bào mô sẹo.

4. Dữ liệu thí nghiệm được phân tích và kiểm định bằng các công cụ, phương pháp toán học nào?
Trả lời: Dữ liệu được tính toán sơ bộ trên phần mềm Microsoft Excel để xác định các chỉ tiêu tỷ lệ sống, tỷ lệ ra rễ, tỷ lệ ra chồi, số lượng/chiều dài trung bình và chỉ số ra rễ/chồi. Sau đó, tác giả sử dụng phần mềm SPSS thực hiện phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) để kiểm định sự ảnh hưởng của nhân tố nồng độ thuốc đến các chỉ số sinh trưởng ($Sig. < 0,05$), đồng thời áp dụng tiêu chuẩn Duncan (Post Hoc Tests) để kiểm tra sai dị giữa các trung bình mẫu nhằm xác định công thức xử lý trội nhất.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lỳ Go Po đã giải quyết trọn vẹn vấn đề xác định nồng độ chất điều hòa sinh trưởng IAA tối ưu cho quá trình nhân giống vô tính cây Dạ hương (Cestrum nocturnum L.) bằng phương pháp giâm hom cành bánh tẻ trên nền giá thể cát tinh tại Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm khẳng định việc xử lý dung dịch IAA ở nồng độ 500 ppm trong thời gian 2–3 phút cho tỷ lệ sống, tỷ lệ ra rễ và tỷ lệ ra chồi cao nhất (đều đạt 90,0%), đồng thời các chỉ tiêu về số lượng, kích thước rễ và chồi đều vượt trội so với đối chứng và các nồng độ khảo nghiệm khác. Công trình cung cấp quy trình kỹ thuật lâm sinh có cơ sở thực nghiệm vững chắc, giúp chuẩn hóa việc sản xuất cây con giống Dạ hương phục vụ nhu cầu trồng cây cảnh quan đô thị và phát triển nguồn dược liệu.