Nghệ Thuật Tự Sự Trong Sa Mạc Của J.M.G. Le Clézio

Khám phá nghệ thuật tự sự trong tác phẩm "Sa mạc" của J.M.G. Le Clézio qua luận văn thạc sĩ tại USSH. Phân tích sâu sắc và ý nghĩa văn học.

• Tác giả: Hoàng Thị Tâm
• Người hướng dẫn: GS.TS Lộc Phương Thủy
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Nghệ Thuật Tự Sự Trong Sa Mạc Của J.M.G. Le Clézio
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử vấn đề
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 1.6. Đóng góp mới của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: NGƯỜI KỂ CHUYỆN ĐA DẠNG
• 1.1. Người kể chuyện giấu mặt
• 1.2. Người kể chuyện lộ diện
• 1.3. Sự đa dạng điểm nhìn
• 1.4. Thủ pháp sử dụng điểm nhìn
• 2. CHƯƠNG 2: GIỌNG ĐIỆU ĐA SẮC THÁI
• 2.1. Giọng điệu khách quan và trữ tình
• 2.2. Giọng điệu trữ tình đậm chất thơ
• 2.3. Giọng điệu giản dị và mỉa mai châm biếm
• 2.4. Giọng điệu chân thành, giản dị
• 2.5. Giọng điệu mỉa mai, châm biếm
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NHÂN VẬT ĐẶC BIỆT
• 3.1. Nhân vật “tìm đường”
• 3.2. Nour và cộng đồng người du mục
• 3.3. Nhân vật “ngoài lề”
• 3.4. Những người nhập cư
• 3.5. Trẻ mồ côi, lang thang
• 3.6. Nhân vật huyền thoại
• 3.6.1. Al Azraq – huyền thoại về vị thánh
• 3.6.2. Ma el Ainine – nước mắt
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám Phá Nghệ Thuật Tự Sự Trong Sa Mạc Của J

Nghệ thuật tự sự trong tác phẩm 'Sa mạc' của J.M.G. Le Clézio không chỉ đơn thuần là việc kể chuyện mà còn là một hành trình khám phá sâu sắc về bản thân và thế giới xung quanh. Tác phẩm này thể hiện sự kết hợp giữa nghệ thuật và triết lý nhân văn, phản ánh những vấn đề bức thiết của con người trong xã hội hiện đại. Le Clézio đã khéo léo sử dụng các yếu tố nghệ thuật để tạo nên một không gian văn học độc đáo, nơi mà mỗi nhân vật đều mang trong mình những câu chuyện riêng, những nỗi niềm sâu sắc.

1.1. Tìm Hiểu Về J.M.G. Le Clézio Và Tác Phẩm Sa Mạc

J.M.G. Le Clézio là một trong những nhà văn nổi bật của văn học Pháp hiện đại. Tác phẩm 'Sa mạc' được xem là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông, thể hiện rõ nét tư tưởng nhân văn và nghệ thuật tự sự độc đáo. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một câu chuyện mà còn là một hành trình tìm kiếm bản sắc và ý nghĩa cuộc sống.

1.2. Ý Nghĩa Của Nghệ Thuật Tự Sự Trong Tác Phẩm

Nghệ thuật tự sự trong 'Sa mạc' không chỉ là phương tiện để kể chuyện mà còn là cách thức để Le Clézio thể hiện những suy tư sâu sắc về con người và xã hội. Tác phẩm mở ra những góc nhìn mới mẻ về cuộc sống, khơi gợi sự đồng cảm và suy ngẫm từ phía độc giả.

II. Những Thách Thức Trong Nghệ Thuật Tự Sự Của Le Clézio

Trong 'Sa mạc', Le Clézio đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng nhân vật và cốt truyện. Ông không chỉ đơn thuần kể lại câu chuyện mà còn phải làm nổi bật những vấn đề xã hội, văn hóa và tâm lý của nhân vật. Điều này đòi hỏi một kỹ thuật kể chuyện tinh tế và sâu sắc.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xây Dựng Nhân Vật

Việc xây dựng nhân vật trong 'Sa mạc' là một thách thức lớn. Le Clézio đã khéo léo tạo ra những nhân vật đa chiều, mỗi nhân vật đều mang trong mình những nỗi đau và khát vọng riêng. Điều này không chỉ làm phong phú thêm câu chuyện mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc với độc giả.

2.2. Cốt Truyện Phức Tạp Và Đa Dạng

Cốt truyện trong 'Sa mạc' không tuyến tính mà được xây dựng theo nhiều lớp lang khác nhau. Le Clézio đã sử dụng nhiều kỹ thuật kể chuyện để tạo ra sự hấp dẫn và bất ngờ cho độc giả, từ đó khắc họa rõ nét những vấn đề xã hội và tâm lý của nhân vật.

III. Phương Pháp Kể Chuyện Đặc Sắc Của J

Le Clézio đã áp dụng nhiều phương pháp kể chuyện độc đáo trong 'Sa mạc', từ việc sử dụng nhiều điểm nhìn đến việc kết hợp giữa hiện thực và huyền ảo. Những phương pháp này không chỉ làm phong phú thêm nội dung mà còn tạo ra một không gian nghệ thuật đặc sắc cho tác phẩm.

3.1. Sử Dụng Nhiều Điểm Nhìn Trong Kể Chuyện

Một trong những điểm nổi bật trong nghệ thuật tự sự của Le Clézio là việc sử dụng nhiều điểm nhìn khác nhau. Điều này giúp độc giả có cái nhìn đa chiều về câu chuyện và nhân vật, từ đó tạo ra sự phong phú và sâu sắc cho tác phẩm.

3.2. Kết Hợp Giữa Hiện Thực Và Huyền Ảo

Le Clézio đã khéo léo kết hợp giữa yếu tố hiện thực và huyền ảo trong 'Sa mạc'. Điều này không chỉ tạo ra sự hấp dẫn cho câu chuyện mà còn giúp khắc họa rõ nét những khía cạnh tâm lý và xã hội của nhân vật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghệ Thuật Tự Sự Trong Sa Mạc

Nghệ thuật tự sự trong 'Sa mạc' không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang lại nhiều bài học thực tiễn cho độc giả. Tác phẩm khuyến khích người đọc suy ngẫm về bản thân, về xã hội và về những giá trị nhân văn trong cuộc sống.

4.1. Bài Học Về Tìm Kiếm Bản Sắc

Tác phẩm 'Sa mạc' nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm kiếm bản sắc cá nhân trong một thế giới đầy biến động. Điều này không chỉ áp dụng cho nhân vật mà còn cho mỗi người trong xã hội hiện đại.

4.2. Giá Trị Nhân Văn Trong Nghệ Thuật Tự Sự

Le Clézio đã khéo léo lồng ghép những giá trị nhân văn trong tác phẩm của mình. Những thông điệp về tình yêu, sự đồng cảm và khát vọng tự do là những bài học quý giá cho độc giả.

V. Kết Luận Về Nghệ Thuật Tự Sự Trong Sa Mạc

Nghệ thuật tự sự trong 'Sa mạc' của J.M.G. Le Clézio không chỉ là một phương tiện để kể chuyện mà còn là một hành trình khám phá sâu sắc về con người và xã hội. Tác phẩm mở ra những góc nhìn mới mẻ và khơi gợi sự đồng cảm từ phía độc giả, đồng thời phản ánh những vấn đề bức thiết của thời đại.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghệ Thuật Tự Sự

Nghệ thuật tự sự trong 'Sa mạc' đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp và giá trị nhân văn. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một câu chuyện mà còn là một tác phẩm nghệ thuật sâu sắc.

5.2. Tương Lai Của Nghệ Thuật Tự Sự Trong Văn Học

Nghệ thuật tự sự của Le Clézio mở ra nhiều hướng đi mới cho văn học hiện đại. Những cách tân trong nghệ thuật kể chuyện sẽ tiếp tục được khám phá và phát triển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiểu thuyết Sa mạc của J. Le Clézio, một tác phẩm tiêu biểu của văn học Pháp đương đại, đã thu hút sự quan tâm sâu sắc của giới nghiên cứu và độc giả toàn cầu, đặc biệt sau khi tác giả nhận giải Nobel Văn học. Tác phẩm phản ánh những vấn đề bức thiết của nhân loại như cuộc tìm kiếm tự do, hạnh phúc, số phận của các dân tộc thuộc địa và vấn đề nhập cư trong xã hội hiện đại. Luận văn tập trung phân tích nghệ thuật tự sự trong Sa mạc qua các yếu tố như người kể chuyện, giọng điệu và nhân vật, nhằm làm sáng tỏ những đổi mới kỹ thuật tiểu thuyết của Le Clézio và giá trị nhân văn sâu sắc trong tác phẩm.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tiểu thuyết Sa mạc với sự so sánh bổ sung một số tác phẩm khác của Le Clézio và các tác phẩm văn học nước ngoài có liên quan. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp tự sự học, thi pháp học, phân tích và so sánh để khai thác chiều sâu nghệ thuật tự sự. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu văn học Pháp đương đại tại Việt Nam mà còn cung cấp tư liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy và học tập văn học nước ngoài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tự sự học và thi pháp học để phân tích nghệ thuật kể chuyện trong Sa mạc. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết người kể chuyện: Phân loại người kể chuyện thành người kể chuyện giấu mặt và người kể chuyện lộ diện, đồng thời phân tích các ngôi kể (ngôi thứ nhất, thứ ba) và vai trò của người kể trong việc kiến tạo thế giới tưởng tượng.
• Lý thuyết điểm nhìn tự sự: Khai thác đa dạng điểm nhìn trong tác phẩm, bao gồm điểm nhìn bên ngoài, điểm nhìn bên trong, điểm nhìn phức hợp và điểm nhìn tâm tưởng, cùng các thủ pháp di chuyển, lồng ghép điểm nhìn nhằm tạo chiều sâu và sự phong phú cho câu chuyện.
• Khái niệm giọng điệu: Dựa trên quan điểm giọng điệu là thành tố cấu thành tác phẩm nghệ thuật, thể hiện thái độ cảm xúc của người kể và nhân vật, luận văn phân tích các sắc thái giọng điệu đa dạng trong tác phẩm như khách quan, trữ tình, mỉa mai, châm biếm.

Ba khái niệm chính được khai thác là: người kể chuyện đa dạng, điểm nhìn tự sự đa chiều và giọng điệu đa sắc thái. Qua đó, luận văn làm rõ cách Le Clézio đổi mới kỹ thuật tiểu thuyết hiện đại, đồng thời truyền tải tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp:

• Phân tích tự sự học: Khai thác vai trò và hình thức người kể chuyện, điểm nhìn trong tác phẩm.
• Phân tích thi pháp học: Tập trung vào giọng điệu, thủ pháp sử dụng điểm nhìn và xây dựng nhân vật.
• Phương pháp so sánh: So sánh Sa mạc với các tác phẩm khác của Le Clézio và một số tác phẩm văn học nước ngoài để làm rõ nét đặc sắc nghệ thuật tự sự.
• Phân loại và thống kê: Thống kê các dạng điểm nhìn, giọng điệu và kiểu người kể chuyện xuất hiện trong tác phẩm.

Nguồn dữ liệu chính là bản dịch và nguyên bản tiểu thuyết Sa mạc cùng các công trình nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ tiểu thuyết Sa mạc với các đoạn trích tiêu biểu được phân tích chi tiết. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong quá trình học tập tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Người kể chuyện đa dạng và sáng tạo
   Sa mạc sử dụng hai kiểu người kể chuyện chính: người kể chuyện giấu mặt và người kể chuyện lộ diện (nhân vật trong truyện). Người kể chuyện giấu mặt xuất hiện ở ngôi thứ ba, giữ vai trò dẫn dắt cốt truyện, đồng thời khéo léo di chuyển điểm nhìn vào nhân vật để tạo sự khách quan và sinh động. Người kể chuyện lộ diện là các nhân vật như Naman, Aamma, Hartani, mỗi người kể những câu chuyện riêng biệt, từ truyền thuyết, cổ tích đến câu chuyện đời thường, góp phần làm phong phú thể loại và nội dung tác phẩm.
   Ví dụ, nhân vật Naman được xây dựng như người kể chuyện “chuyên nghiệp” với giọng kể hấp dẫn, thu hút người nghe bằng các câu chuyện huyền thoại và cổ tích. Nhân vật Hartani kể chuyện bằng cử chỉ, tạo hình ảnh sống động trong không khí, thể hiện sự đồng điệu tâm hồn và tình cảm sâu sắc.

2. Đa dạng điểm nhìn tự sự
   Luận văn chỉ ra sự đa dạng phong phú của điểm nhìn trong Sa mạc, bao gồm điểm nhìn bên ngoài, bên trong, phức hợp và điểm nhìn tâm tưởng. Người kể chuyện giấu mặt chủ yếu sử dụng điểm nhìn bên ngoài để quan sát khách quan, nhưng cũng di chuyển linh hoạt vào điểm nhìn bên trong của nhân vật để thể hiện cảm xúc và suy nghĩ. Người kể chuyện lộ diện và nhân vật sử dụng điểm nhìn “biết tuốt” trong các câu chuyện truyền thuyết, huyền thoại, tạo chiều sâu và sự huyền ảo cho tác phẩm.
   Thủ pháp di chuyển và lồng ghép điểm nhìn được vận dụng điêu luyện, tạo nên sự đa chiều và sinh động cho câu chuyện. Ví dụ, đoạn văn mô tả cảnh vật và tâm trạng nhân vật thường xen kẽ điểm nhìn khách quan và nội tâm, giúp người đọc cảm nhận rõ nét thế giới nội tâm và ngoại cảnh.

3. Giọng điệu đa sắc thái, nổi bật là giọng điệu khách quan và trữ tình
   Giọng điệu trong Sa mạc rất đa dạng, từ khách quan trung tính đến trữ tình đậm chất thơ, giản dị, mỉa mai châm biếm. Giọng điệu khách quan được sử dụng nhiều trong các đoạn kể về cuộc hành trình gian khổ của người du mục, thể hiện sự lạnh lùng, thản nhiên trước những bi thương, mất mát. Ngược lại, giọng điệu trữ tình đậm chất thơ bao phủ các đoạn miêu tả thiên nhiên, tình yêu đôi lứa, tạo nên khúc ca bi tráng và sâu lắng.
   Ví dụ, phần mô tả tình yêu thiên nhiên và tình cảm giữa Lalla và Hartani sử dụng giọng điệu trữ tình với ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp điệu chậm rãi, tạo cảm giác như đang đọc một bài thơ. Giọng điệu giản dị và mỉa mai được dùng để phản ánh hiện thực xã hội và con người với sự chua chát, châm biếm tinh tế.

4. Xây dựng nhân vật đặc sắc, đa chiều
   Nhân vật trong Sa mạc không chỉ là những cá thể đơn thuần mà còn là biểu tượng cho các tầng lớp xã hội, các giá trị văn hóa và tư tưởng nhân văn. Nhân vật chính như Lalla và Nour đại diện cho cuộc hành trình tìm kiếm tự do, hạnh phúc và cội nguồn. Các nhân vật phụ như Naman, Hartani, Al Azraq mang tính huyền thoại, truyền thuyết, góp phần làm giàu thêm chiều sâu nội dung và nghệ thuật.
   Sự đa dạng trong xây dựng nhân vật giúp tác phẩm phản ánh chân thực và sinh động cuộc sống, đồng thời truyền tải thông điệp nhân văn sâu sắc về tình yêu, sự đồng cảm và khát vọng tự do.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng người kể chuyện và điểm nhìn trong Sa mạc thể hiện rõ nét sự đổi mới kỹ thuật tiểu thuyết của Le Clézio, vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống để tạo nên một thế giới nghệ thuật phong phú, đa chiều. Việc kết hợp người kể chuyện giấu mặt với người kể chuyện lộ diện, xen kẽ các thể loại văn học như truyện cổ tích, huyền thoại, thơ ca đã làm tăng sức hấp dẫn và chiều sâu cho tác phẩm.

Giọng điệu đa sắc thái không chỉ giúp thể hiện thái độ, cảm xúc của người kể và nhân vật mà còn góp phần làm nổi bật chủ đề tư tưởng nhân văn của tác phẩm. Giọng điệu khách quan trung tính tạo nên sự chân thực, khách quan trong việc phản ánh hiện thực xã hội, trong khi giọng điệu trữ tình đậm chất thơ làm tăng tính biểu cảm, gợi cảm xúc sâu sắc nơi người đọc.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã đi sâu khai thác nghệ thuật tự sự một cách chuyên sâu và có hệ thống hơn, đặc biệt là về người kể chuyện và điểm nhìn, những yếu tố chưa được khai thác đầy đủ trong các công trình trước. Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ giá trị nghệ thuật và tư tưởng của Sa mạc, đồng thời mở rộng hiểu biết về kỹ thuật tiểu thuyết hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân loại các kiểu người kể chuyện, sơ đồ di chuyển điểm nhìn trong các đoạn văn tiêu biểu, và bảng thống kê các sắc thái giọng điệu xuất hiện trong tác phẩm, giúp minh họa rõ ràng và trực quan các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật tự sự trong văn học đương đại
   Khuyến khích các nhà nghiên cứu mở rộng phân tích các yếu tố như người kể chuyện, điểm nhìn và giọng điệu trong các tác phẩm hiện đại nhằm làm rõ hơn các đổi mới kỹ thuật và giá trị nhân văn. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học.

2. Phát triển tài liệu giảng dạy về kỹ thuật tự sự và thi pháp học
   Xây dựng giáo trình, tài liệu tham khảo chuyên sâu về nghệ thuật tự sự, đặc biệt là các kỹ thuật đổi mới trong tiểu thuyết hiện đại như Sa mạc. Mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành văn học nước ngoài. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: khoa Văn học, các trường đại học.

3. Tổ chức hội thảo, tọa đàm chuyên đề về J. Le Clézio và văn học Pháp đương đại
   Tạo diễn đàn trao đổi học thuật, cập nhật nghiên cứu mới, thúc đẩy hợp tác quốc tế trong nghiên cứu văn học. Thời gian: hàng năm; Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức văn hóa.

4. Khuyến khích dịch thuật và phổ biến tác phẩm văn học nước ngoài có giá trị
   Đẩy mạnh dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu như Sa mạc để giới thiệu rộng rãi đến độc giả Việt Nam, góp phần nâng cao nhận thức và hiểu biết về văn học thế giới. Thời gian: liên tục; Chủ thể: nhà xuất bản, các tổ chức văn hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học nước ngoài
   Luận văn cung cấp tư liệu phân tích chuyên sâu về nghệ thuật tự sự, giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng nghiên cứu văn học hiện đại.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học Pháp đương đại
   Tài liệu tham khảo hữu ích để phát triển bài giảng, nghiên cứu chuyên đề về J. Le Clézio và kỹ thuật tiểu thuyết hiện đại.

3. Biên tập viên, dịch giả văn học
   Giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc, phong cách và nội dung tác phẩm, từ đó nâng cao chất lượng dịch thuật và biên tập.

4. Độc giả yêu thích văn học hiện đại và văn học thế giới
   Cung cấp góc nhìn sâu sắc về tác phẩm Sa mạc, giúp độc giả hiểu và cảm nhận trọn vẹn giá trị nghệ thuật và tư tưởng của tác phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghệ thuật tự sự trong Sa mạc có điểm gì đặc sắc?
   Sa mạc nổi bật với sự đa dạng người kể chuyện, đa dạng điểm nhìn và giọng điệu đa sắc thái, kết hợp các thể loại văn học như truyện cổ tích, huyền thoại, thơ ca, tạo nên thế giới nghệ thuật phong phú và sâu sắc.

2. Người kể chuyện giấu mặt và người kể chuyện lộ diện khác nhau thế nào trong tác phẩm?
   Người kể chuyện giấu mặt giữ vai trò dẫn dắt cốt truyện, thường kể ở ngôi thứ ba với điểm nhìn khách quan hoặc phức hợp. Người kể chuyện lộ diện là nhân vật trong truyện, kể các câu chuyện riêng biệt, thường mang tính chủ quan và đa dạng thể loại.

3. Điểm nhìn tự sự được vận dụng ra sao trong Sa mạc?
   Tác phẩm sử dụng đa dạng điểm nhìn: bên ngoài, bên trong, phức hợp và tâm tưởng. Thủ pháp di chuyển và lồng ghép điểm nhìn giúp tạo chiều sâu, sự đa chiều và sinh động cho câu chuyện.

4. Giọng điệu trữ tình trong Sa mạc thể hiện như thế nào?
   Giọng điệu trữ tình đậm chất thơ bao phủ các đoạn miêu tả thiên nhiên, tình yêu đôi lứa, tạo nên khúc ca bi tráng, sâu lắng, với ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhịp điệu chậm rãi, gợi cảm xúc chân thành nơi người đọc.

5. Luận văn có thể ứng dụng như thế nào trong giảng dạy văn học?
   Luận văn cung cấp phân tích chi tiết về kỹ thuật tự sự và thi pháp học, giúp giảng viên xây dựng bài giảng chuyên sâu, sinh viên nâng cao kỹ năng phân tích tác phẩm, đồng thời làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu chuyên ngành.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ sự đa dạng và sáng tạo trong nghệ thuật tự sự của J. Le Clézio qua tiểu thuyết Sa mạc, đặc biệt là người kể chuyện, điểm nhìn và giọng điệu.
• Phân tích chi tiết các thủ pháp di chuyển, lồng ghép điểm nhìn và sắc thái giọng điệu giúp hiểu sâu sắc hơn về kỹ thuật tiểu thuyết hiện đại và giá trị nhân văn trong tác phẩm.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm phong phú kho tàng nghiên cứu văn học Pháp đương đại tại Việt Nam và cung cấp tư liệu tham khảo quý giá cho giảng dạy, học tập và nghiên cứu.
• Đề xuất các giải pháp nhằm phát triển nghiên cứu chuyên sâu, tài liệu giảng dạy, hội thảo học thuật và dịch thuật tác phẩm văn học nước ngoài.
• Khuyến khích các bước tiếp theo trong nghiên cứu mở rộng về nghệ thuật tự sự và các tác phẩm văn học hiện đại khác, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn học.

Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên nên tiếp tục khai thác sâu hơn các yếu tố nghệ thuật tự sự trong văn học đương đại, đồng thời phổ biến rộng rãi giá trị của Sa mạc đến cộng đồng học thuật và độc giả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------- HOÀNG THỊ TÂM NGHỆ THUẬT TỰ SỰ TRONG SA MẠC CỦA J. LE CLÉZIO LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI Hà Nội – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------------------ HOÀNG THỊ TÂM NGHỆ THUẬT TỰ SỰ TRONG SA MẠC CỦA J. LE CLÉZIO LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI MÃ SỐ: 60 22 02 45 Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Lộc Phương Thủy Hà Nội – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2014 TÁC GIẢ LUẬN VĂN HOÀNG THỊ TÂM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Luận văn này được hoàn thành tại khoa Văn học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn của GS. TS Lộc Phương Thủy. Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới GS. TS Lộc Phương Thủy, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luận văn.

Nhờ sự chỉ bảo tận tình của cô mà luận văn của tôi mới được hoàn thành và có kết quả như ngày hôm nay. Tiếp đó, tôi xin tỏ lòng cảm ơn chân thành đến các thầy, cô khoa Văn học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội; cô Nguyễn Thị Bình giáo viên trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội; đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập, hoàn thành luận văn. Cảm ơn lãnh đạo cơ quan, bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện, giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn này. Dù đã cố gắng, nỗ lực hết sức để hoàn thành nhưng tôi nhận thấy luận văn của mình vẫn không tránh khỏi hạn chế, sai sót.

Vì vậy, tôi rất mong nhận được những lời góp ý từ thầy cô và các bạn. Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2014 TÁC GIẢ HOÀNG THỊ TÂM LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Lịch sử vấn đề.

Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Cấu trúc luận văn. Đóng góp mới của đề tài.

11 Chương 1: NGƯỜI KỂ CHUYỆN ĐA DẠNG. Người kể chuyện giấu mặt. Người kể chuyện lộ diện. Sự đa dạng điểm nhìn.

Thủ pháp sử dụng điểm nhìn. 37 Chương 2: GIỌNG ĐIỆU ĐA SẮC THÁI. Giọng điệu khách quan và trữ tình. Giọng điệu trữ tình đậm chất thơ.

Giọng điệu giản dị và mỉa mai châm biếm. Giọng điệu chân thành, giản dị. Giọng điệu mỉa mai, châm biếm. 56 Chương 3: NHỮNG NHÂN VẬT ĐẶC BIỆT.

Nhân vật “tìm đường”. Nour và cộng đồng người du mục. Nhân vật “ngoài lề”. 67 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Những người nhập cư. Trẻ mồ côi, lang thang. Nhân vật huyền thoại. Al Azraq – huyền thoại về vị thánh.

Ma el Ainine – nước mắt. 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 86 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài J.

Le Clézio được đánh giá là một trong những gương mặt nổi bật, tiêu biểu của tiểu thuyết Pháp từ nửa sau thế kỉ XX cho đến nay. Từ sau khi nhận được giải thưởng Nobel về văn học, tiểu thuyết của ông được xuất bản với số lượng lớn, kích thích mối quan tâm của độc giả và giới phê bình trên thế giới. Ông đã đổi mới kỹ thuật tiểu thuyết ở nhiều cấp độ nhằm làm cho tiểu thuyết có khả năng phản ánh tính phức tạp của thế giới và con người hiện đại. Tác phẩm của ông không chỉ thể hiện sự suy ngẫm, trăn trở tìm tòi về bút pháp và tính tiểu thuyết mà nó còn thể hiện tư tưởng triết học nhân văn về số phận con người.

Chúng tôi chọn tiểu thuyết Sa mạc làm đối tượng nghiên cứu không chỉ bởi đây là tác phẩm được giải lớn Paul Morand là tinh hoa của chặng đường sáng tác thứ hai của nhà văn mà nó còn là tác phẩm tiêu biểu cho tư tưởng nghệ thuật của ông. Bởi với ông: “viết chính là tìm thấy căn nguyên cuộc sống trong xã hội phương Tây thiếu vắng những huyền thoại của chính nó. Tiểu thuyết của Le Clézio tiếp tục sứ mạng của mình là phản ánh thân phận con người trong thời đại văn minh tiêu thụ. Cuộc tìm kiếm thiên đường của tự do và hạnh phúc, tình yêu con người và cuộc sống là chủ đề chính trong tiểu thuyết Sa mạc và đó cũng là vấn đề đặt ra cho toàn nhân loại [5, tr.

Với cấu trúc đậm chất thơ Sa mạc phản ánh những vấn đề bức thiết của nhân loại, đó là cuộc tìm kiếm tự do, hạnh phúc của các bạn trẻ ở các nước phương Tây trong xã hội tiêu dùng hiện đại; số phận của những dân tộc thuộc địa và vấn đề nhập cư từ các nước nghèo đến các nước giàu châu Âu. Khám phá Sa mạc, cùng hoà mình vào thế giới nghệ thuật mà tác giả đã tạo dựng, chúng ta không chỉ tìm thấy căn nguyên của cuộc chạy trốn thế giới hiện đại, tìm về với thiên nhiên, với những nền văn minh cổ xưa, trở về với sa 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mạc hoang sơ của các nhân vật trong tác phẩm mà theo sự dẫn đường của người kể chuyện chúng ta sẽ được khám phá nền văn minh cổ xưa với những truyền thuyết cũ, những nghi lễ tôn giáo, những sinh hoạt cộng đồng, những tín ngưỡng dân gian bản địa…và từ những câu chuyện về cuộc hành hương của những bộ tộc trên sa mạc, từ cuộc sống của các nhân vật trong tác phẩm chúng ta nhận thức rõ tội ác của chiến tranh thực dân, nhìn rõ bộ mặt thật của xã hội hiện đại - xã hội được xem là văn minh. Cũng từ đó chúng ta tìm ra chân lý, tìm thấy giá trị đích thực của cuộc sống. Tuy đề tài luận văn không còn là vấn đề mới mẻ trong nghiên cứu văn học song với quan điểm nghiên cứu một tác phẩm văn học cũng giống như khai thác một mảnh đất màu mỡ, mỗi người sẽ có một phương hướng nghiên cứu khác nhau.

Nếu chúng ta biết “đầu tư”, “khai thác” đúng cách thì kết quả gặt hái sẽ rất đáng ghi nhận. Vì vậy chúng tôi hy vọng luận văn có thể góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp nghiên cứu văn học nói chung, văn học Pháp nói riêng 2. Lịch sử vấn đề J. Le Clézio là tác giả thu hút được sự quan tâm, chú ý của đông đảo giới nghiên cứu, phê bình và độc giả trên thế giới.

Tác phẩm của ông là đối tượng nghiên cứu của rất nhiều công trình tại Pháp và nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Canada, Hàn Quốc, Ý… Luận văn của chúng tôi sẽ giới thiệu khái quát một số tác phẩm và các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước (chủ yếu là các tài liệu bằng tiếng Việt và tiếng Pháp) trong đó đề cập đến một số khía cạnh nghệ thuật trong tiểu thuyết Sa mạc của Le Clézio. Tài liệu tiếng Việt. Từ trước thời điểm Le Clézio được nhận giải Nobel năm 2008, tác phẩm của ông đã rải rác giới thiệu ở Việt Nam. Khảo sát theo thời gian, chúng tôi nhận thấy tác phẩm cũng như các công trình nghiên cứu về ông ngày càng tăng lên về số lượng, cụ thể hơn, chuyên sâu hơn về mặt lý luận, nghệ thuật.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trước những năm 2000, tác phẩm cũng như tài liệu về Le Clézio vô cùng ít ỏi. Độc giả Việt Nam biết đến ông trước tiên qua bài viết giới thiệu về J. Le Clézio kèm theo một đoạn trích từ tiểu thuyết Biên bản của tác giả Hoàng Ngọc Biên trong cuốn Tiểu thuyết của các nhà văn Pháp hiện đại, in tại Sài Gòn năm 1969. Từ năm 1992, cuốn Lịch sử văn học Pháp thế kỉ XX (Đặng Thị Hạnh chủ biên) đã nhận định như sau về Le Clézio: “lối viết “vỡ tung”, sự xâm nhập các thể loại trong tác phẩm của Le Clézio là một biểu hiện chấp nhận tất cả mọi lối biểu hiện của sáng tác văn học hôm nay” [11, tr.

Về cuốn Sa mạc các tác giả đã khẳng định sự nổi tiếng của nó: “Lối viết trần trụi, chữ nghĩa tẻ nhạt, nhưng số phận của một phụ nữ da đen sớm thành đàn bà, Lalla, đã gợi biết bao tầng ý nghĩa cho con người hiện đại, người lao động cư trú ở nước ngoài và phụ nữ đối mặt với “văn minh” công nghiệp. Cuốn sách được dư luận đánh giá là “cuốn tiểu thuyết tuyệt nhất lâu lắm mới được viết ra bằng tiếng Pháp” [11, tr. Năm 1997, trên báo Lao động số 135 ra ngày 24/8/1997 đăng bài viết của tác giả Huỳnh Phan Anh giới thiệu khuynh hướng đổi mới kỹ thuật tiểu thuyết và chủ đề cuộc hành trình trong một số tác phẩm của Le Clézio trong đó có tiểu thuyết Sa mạc. Vào năm 1999 xuất hiện bài nghiên cứu đầu tiên giới thiệu Le Clézio trong một số Chuyên san về tiểu thuyết Pháp của Tạp chí văn học, trong đó ông được khẳng định “đã chứng minh tài năng của mình”, là người được “xếp hạng” trong làng văn học Pháp đương đại từ khi còn khá trẻ (30 tuổi) với tác phẩm Biên bản (giải thưởng Renaudot).

Tác giả Lộc Phương Thuỷ trong bài viết này đã giới thiệu nhà văn có công “làm cho bức tranh toàn cảnh của văn học Pháp thế kỉ XX đỡ màu ảm đạm”. Bà giúp người đọc hiểu rõ Le Clézio hơn không chỉ với tư cách một nhà tiểu thuyết mà còn là người viết truyện 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngắn, tiểu luận, dịch thuật. Hơn thế ông còn là người nghiên cứu và giảng dạy ở Pháp và các nước khác như Mỹ, Mexique, Thái Lan…Tiểu thuyết Sa mạc cũng được tác giả bài báo giới thiệu như một bằng chứng về một lối viết riêng của Le Clézio: “điều đó được thể hiện không chỉ ở việc làm “vỡ tung” văn bản, mà chủ yếu là việc xâm nhập các thể loại trong tác phẩm của ông. Trong tiểu thuyết của ông có cả thơ, có tiểu luận, có sử thi, huyền thoại và cổ tích…” [27, tr.