Ch−¬ng tr×nh khoa häc x∙ héi cÊp nhµ n−íc kx 03 “x©y dùng ®¶ng trong ®iÒu kiÖn míi” * * * b¸o c¸o tæng hîp ®Ò tµi kx 03. 03 n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ®¸p øng yªu cÇu cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc Chñ nhiÖm ®Ò tµi: TS. NguyÔn V¨n Hßa 6435 24/7/2007 Hµ Néi - 4 /2005 nh÷ng ng−êi thùc hiÖn 1. NguyÔn V¨n Hoµ: Chñ nhiÖm ®Ò tµi 2.
NguyÔn TiÕn Hoµng: Phã Chñ nhiÖm, kiªm th− ký 3. KhuÊt ThÞ YÕn nh÷ng céng t¸c viªn chÝnh 1. Nhµ nghiªn cøu ViÖt Ph−¬ng 4. §ç Nguyªn Ph−¬ng 5.
D−¬ng Phó HiÖp 6. Ph¹m Xu©n Nam 7. Ph¹m Ngäc Quang 8. §Æng Th¸i N¨ng 2 môc lôc Trang phÇn më ®Çu 6 PhÇn thø nhÊt TÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña ®¶ng – mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn 10 I.
Kh¸i niÖm tÇm t− t−ëng, tÇm trÝ tuÖ cña §¶ng 10 1. Kh¸i niÖm tÇm t− t−ëng 10 2. Kh¸i niÖm tÇm trÝ tuÖ 14 II. Mèi quan hÖ gi÷a tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ.
§¸nh gi¸ tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ cña §¶ng 18 1. Sù thèng nhÊt gi÷a tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ cña §¶ng 18 2. §¸nh gi¸ tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ 23 phÇn thø hai thùc tr¹ng tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ cña ®¶ng 25 I. Nh÷ng mÆt m¹nh 25 1.
Sím tiÕp thu chñ nghÜa M¸c – Lªnin lµm c¬ së ®Ó x©y dùng ®−êng lèi trong c¸ch m¹ng d©n téc, d©n chñ vµ trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa 25 2. NhËn thøc l¹i con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta 29 3. §æi míi trong lÜnh vùc ph¸t triÓn kinh tÕ 32 4. §æi míi hÖ thèng chÝnh trÞ 49 II.
Nh÷ng mÆt yÕu 68 3 1. Sù bæ sung, ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c – Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh cßn nhiÒu h¹n chÕ 69 2. C«ng t¸c lý luËn ch−a theo kÞp sù ph¸t triÓn cña thùc tiÔn 69 3. Mét sè ®−êng lèi, NghÞ quyÕt cña §¶ng cßn chËm hoÆc ch−a ®i vµo cuéc sèng 70 III.
Nguyªn nh©n cña nh÷ng yÕu kÐm 72 1. Quan niÖm kh«ng ®óng vÒ c«ng t¸c lý luËn vµ sù h¹n chÕ cña ®éi ngò lµm c«ng t¸c nµy 72 2. Ch−a kh¾c phôc ®−îc chñ nghÜa kinh nghiÖm, chñ nghÜa thùc dông, chñ nghÜa gi¸o ®iÒu vµ bÖnh s¸ch vë 74 3. YÕu kÐm vÒ n¨ng lùc tæng kÕt thùc tiÔn 77 4.
ChÝnh s¸ch ®µo t¹o, sö dông, ®·i ngé ®èi víi c¸n bé lµm c«ng t¸c lý luËn cßn nhiÒu bÊt cËp 78 IV. X¸c ®Þnh tÇm t− t−ëng vµ tÇm trÝ tuÖ cña §¶ng 79 1. C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m th¾ng lîi, lËp nªn n−íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ 80 2. Th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p 81 3.
Th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu n−íc 82 4. Giai ®o¹n tõ 1976 ®Õn tr−íc §¹i héi VI cña §¶ng 83 5. Giai ®o¹n §¶ng l·nh ®¹o sù nghiÖp ®æi míi tõ 1986 ®Õn nay 85 phÇn thø ba nh÷ng yªu cÇu ®èi víi sù l∙nh ®¹o cña ®¶ng trong sù nghiÖp cnh, h®h ®Êt n−íc. mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña ®¶ng I.
Nh÷ng ®iÒu kiÖn míi t¸c ®éng ®Õn yªu cÇu ®èi víi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vµ mét sè gi¶i ph¸p n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng 87 4 1. Thêi c¬ vµ th¸ch thøc 89 II. Nh÷ng yªu cÇu ®èi víi sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc 90 1. Ph¶i x©y dùng ®−îc mét lý luËn tiªn phong dÉn ®−êng 90 2.
VËn dông s¸ng t¹o, bæ sung, ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c – Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh 90 3. N©ng cao tr×nh ®é khoa häc vµ c«ng nghÖ ®¸p øng ®ßi hái qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n−íc 91 4. Tõng b−íc lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ CNXH vµ con ®−êng ®i lªn CNXH ë ViÖt Nam 91 III. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng 92 1.
TiÕp tôc nhËn thøc ®óng ®¾n, vËn dông s¸ng t¹o, bæ sung vµ ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c – Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh 92 2. Nghiªn cøu lµm s¸ng tá nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn trong qu¸ tr×nh ®æi míi 106 3. N©ng cao tr×nh ®é t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý 127 4. N©ng cao tr×nh ®é t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c lý luËn cña §¶ng 138 5.
N©ng cao tr×nh ®é trÝ tuÖ vµ phÈm chÊt cña ®éi ngò trÝ thøc ViÖt Nam, ®¸p øng yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ 145 6. Coi träng c«ng t¸c tæng kÕt thùc tiÔn ®Ó ph¸t triÓn lý luËn 165 7. §¶ng tù ®æi míi, tù chØnh ®èn ®Ó trë thµnh mét §¶ng trÝ tuÖ 174 kÕt luËn 197 Danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o 202 5 6 PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Toµn §¶ng, toµn d©n ®ang quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó ®Õn n¨m 2020 n−íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét n−íc c«ng nghiÖp.
§©y lµ nhiÖm vô rÊt nÆng nÒ trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ hiÖn nay. Tõ khi §¶ng ta ra ®êi (1930) cho ®Õn nay, §¶ng ®· l·nh ®¹o nh©n d©n ta hoµn thµnh xuÊt s¾c c¸ch m¹ng d©n téc, d©n chñ vµ ®ang tiÕn hµnh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa trong ph¹m vi c¶ n−íc. §©y lµ cuéc c¸ch m¹ng l©u dµi, gian khæ, ®ßi hái §¶ng, nh©n d©n ph¶i cã lßng kiªn tr×, dòng c¶m, trÝ tuÖ vµ ®Çy s¸ng t¹o míi cã thÓ thùc hiÖn ®−îc sø mÖnh lÞch sö ®ã. Tõ n¨m 1986 ®Õn nay, §¶ng lµ ng−êi khëi x−íng vµ l·nh ®¹o c«ng cuéc ®æi míi.
GÇn 20 n¨m qua, ®Êt n−íc ta ®· ®¹t ®−îc rÊt nhiÒu thµnh tùu to lín vÒ chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi, v¨n hãa, an ninh, quèc phßng… Tuy vËy, chóng ta còng ®ang ®øng tr−íc nh÷ng khã kh¨n, th¸ch thøc lín trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Bèn nguy c¬ mµ Héi nghÞ §¹i biÓu §¶ng toµn quèc gi÷a nhiÖm kú (khãa VII, 1994) nªu ra vÉn cßn nguyªn gi¸ trÞ. Mét sè nguy c¬ nh− n−íc ta tôt hËu xa h¬n vÒ kinh tÕ so víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ n¹n quan liªu, tham nhòng ®· ngµy cµng trÇm träng h¬n. §¶ng ta lµ ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm tr−íc hÕt, chÞu tr¸ch nhiÖm cuèi cïng vµ chÞu tr¸ch nhiÖm lín nhÊt ®Õn thµnh c«ng vµ thÊt b¹i cña c¸ch m¹ng n−íc ta.
ChÝnh v× vËy, viÖc ®¸nh gi¸ ®óng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng qua mét sè giai ®o¹n c¸ch m¹ng, ®Æc biÖt lµ giai ®o¹n hiÖn nay cã mét ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. Tõ sù ®¸nh gi¸ ®ã ®Ó t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng, ®Ó §¶ng hoµn thµnh xuÊt s¾c trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o nh©n d©n ta thùc hiÖn th¾ng lîi sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc. Tõ tr−íc tíi nay, ch−a cã c«ng tr×nh khoa häc nµo nghiªn cøu mét c¸ch hÖ thèng, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vµ ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p vÒ viÖc n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng. 03 “N©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ®¸p øng yªu cÇu cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc” cã mét ý nghÜa ®Æc biÖt cÊp thiÕt c¶ vÒ khoa häc lÉn thùc tiÔn.
§©y lµ mét trong 10 ®Ò tµi cña ch−¬ng tr×nh khoa häc träng ®iÓm cÊp Nhµ 7 n−íc giai ®o¹n 2001 – 2005 cã m· sè KX 03 “X©y dùng §¶ng trong ®iÒu kiÖn míi” do GS. §Æng Xu©n Kú, Phã Chñ tÞch Héi ®ång lý luËn Trung −¬ng lµm chñ nhiÖm. Môc tiªu nghiªn cøu - §¸nh gi¸ ®óng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ta hiÖn nay. - X¸c ®Þnh nh÷ng yªu cÇu ®èi víi sù l·nh ®¹o cña §¶ng trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc vµ mét sè gi¶i ph¸p n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng.
Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Nghiªn cøu tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ta th× kh«ng ph¶i ®Ò cËp ®Õn tr×nh ®é v¨n hãa, hiÓu biÕt lý luËn cña tÊt c¶ c¸c ®¶ng viªn, Ban chÊp hµnh Trung −¬ng, Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th− hoÆc c¸ nh©n ®ång chÝ Tæng BÝ th−. TÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ®−îc thÓ hiÖn trong lý luËn cña §¶ng, trong C−¬ng lÜnh, ®−êng lèi vµ ph−¬ng ph¸p c¸ch m¹ng, trong chiÕn l−îc vµ s¸ch l−îc, trong NghÞ quyÕt vµ chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng. Mét ®iÒu quan träng n÷a thÓ hiÖn tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng chÝnh lµ kh¶ n¨ng tæ chøc thùc hiÖn ®Ó C−¬ng lÜnh, ®−êng lèi, nghÞ quyÕt… cña §¶ng vµo cuéc sèng mét c¸ch thµnh c«ng nhÊt. Tuy nhiªn, ®Ó n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng th× viÖc n©ng cao tr×nh ®é v¨n hãa, tr×nh ®é lý luËn cña toµn §¶ng, tr−íc hÕt lµ ®éi ngò c¸n bé l·nh ®¹o, qu¶n lý, ®Æc biÖt lµ tr×nh ®é v¨n hãa vµ lý luËn cña Ban chÊp hµnh Trung −¬ng, Bé ChÝnh trÞ, Ban BÝ th− vµ ®ång chÝ Tæng BÝ th− lµ cùc kú quan träng.
§ång thêi viÖc n©ng cao phÈm chÊt vµ trÝ tuÖ ®éi ngò trÝ thøc cña d©n téc lµ mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p quan träng gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc n©ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng trong giai ®o¹n hiÖn nay. Trong sù nghiÖp ®æi míi cña §¶ng vµ nh©n d©n ta, §¶ng ta x¸c ®Þnh nhiÖm vô kinh tÕ lµ trung t©m, x©y dùng §¶ng lµ then chèt. Trong khu«n khæ B¶n b¸o c¸o tæng hîp cña ®Ò tµi, phÇn “Thùc tr¹ng tÇm t− t−ëng vµ trÝ tuÖ cña §¶ng ta hiÖn nay”, chóng t«i kh«ng thÓ ph©n tÝch tÊt c¶ c¸c thµnh tùu vÒ lý luËn mét c¸ch s©u s¾c. ChÝnh v× vËy, sau khi ph©n tÝch viÖc sím tiÕp thu chñ nghÜa M¸c – Lªnin 8 lµm c¬ së lý luËn x©y dùng ®−êng lèi c¸ch m¹ng cña §¶ng, nhËn thøc l¹i con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta, chóng t«i dµnh nhiÒu thêi gian ®Ó tr×nh bµy kh¸ cô thÓ vÒ mét sè luËn ®iÓm ®æi míi trong lÜnh vùc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ ®æi míi hÖ thèng chÝnh trÞ.
Néi dung “§æi míi hÖ thèng chÝnh trÞ” tËp trung vµo vai trß Nhµ n−íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa vµ x©y dùng, chØnh ®èn §¶ng trong ®iÒu kiÖn míi. Ngoµi nh÷ng vÊn ®Ò trªn, chóng t«i còng ®iÓm qua thµnh tùu lý luËn cña §¶ng ta trong gÇn 20 n¨m ®æi míi.