Luận án tiến sĩ về nâng cao quản lý chi ngân sách nhà nước tại tỉnh Thái Nguyên

Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh thái nguyên, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Liên
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Hữu Huệ
• Trường học: Học viện Hậu cần
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Quản Lý Chi Ngân Sách Nhà Nước Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.1. Những nghiên cứu về chi ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Nghiên cứu về thực tiễn quản lý chi ngân sách ở các nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.2.1. Về chi ngân sách nhà nước
• 1.2.2. Về quản lý chi ngân sách nhà nước
• 1.3. Khoảng trống của các công trình nghiên cứu
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 2.1. Khái quát về chi ngân sách nhà nước
• 2.1.1. Khái niệm và đặc điểm chi ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Phân loại chi ngân sách nhà nước
• 2.1.3. Vai trò của chi ngân sách nhà nước
• 2.1.3.1. Chi ngân sách nhà nước là điều kiện quyết định để thực hiện các nhiệm vụ của ngân sách nhà nước
• 2.1.3.2. Chi ngân sách nhà nước là công cụ quan trọng để thực hiện vai trò của nhà nước trong quản lý kinh tế
• 2.2. Quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.2.1. Khái niệm và đặc điểm chi ngân sách nhà nước
• 2.2.2. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.2.2.1. Mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.2.2.2. Nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.2.3. Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.2.3.1. Lập kế hoạch chi ngân sách nhà nước trung hạn và hằng năm
• 2.2.3.2. Tổ chức chấp hành chi ngân sách nhà nước
• 2.2.3.3. Quyết toán chi ngân sách nhà nước
• 2.2.3.4. Thanh tra, kiểm toán và kiểm tra chi ngân sách nhà nước
• 2.3. Các tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước và nhân tố ảnh hưởng quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.3.1. Tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.3.2. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước
• 2.4. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước ở một số địa phương và bài học cho tỉnh Thái Nguyên
• 2.4.1. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước của một số địa phương
• 2.4.1.1. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước thành phố Hải Phòng
• 2.4.1.2. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước của tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.4.1.3. Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước của tỉnh Quảng Ninh
• 2.4.2. Bài học rút ra cho tỉnh Thái Nguyên
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Khái quát chung về tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Quá trình hình thành, phát triển của tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.2. Hệ thống tổ chức quản lý ngân sách nhà nước cấp tỉnh tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.3. Một số chỉ tiêu kinh tế, xã hội tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.1.3.1. Chỉ tiêu kinh tế
• 3.1.3.2. Chỉ tiêu xã hội
• 3.1.4. Tình hình thu chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.1.5. Những thuận lợi và khó khăn trong quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 – 2018
• 3.2.1. Thực trạng lập kế hoạch chi ngân sách nhà nước trung hạn và hằng năm
• 3.2.1.1. Thực trạng lập dự toán chi thường xuyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.2.1.2. Thực trạng lập kế hoạch vốn đầu tư
• 3.2.2. Quản lý chấp hành chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.2.2.1. Quản lý chấp hành dự toán chi thường xuyên giai đoạn 2014-2018
• 3.2.2.2. Thực trạng cấp phát vốn đầu tư đối với công trình thuộc dự án đầu tư sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước
• 3.2.2.3. Thực trạng kiểm soát chi ngân sách qua Kho bạc nhà nước
• 3.2.3. Thực trạng quyết toán chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.2.3.1. Quản lý quyết toán chi ngân sách thường xuyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.2.3.2. Quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.2.4. Công tác thanh tra, kiểm toán và kiểm tra chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.4.1. Thực trạng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.4.2. Thực trạng kiểm toán, thanh tra, xử lý vi phạm trong chi đầu tư ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Đánh giá chung quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018
• 3.3.1. Kết quả đạt được
• 3.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.4. Đánh giá của cán bộ quản lý ngân sách địa phương
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Định hướng, yêu cầu hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Định hướng hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn đến 2025 và những năm tiếp theo
• 4.1.2. Yêu cầu hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn đến 2025 và những năm tiếp theo
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách
• 4.2.1.1. Thay đổi khung khổ pháp lý để có thể áp dụng quy trình quản lý theo kết quả thực hiện nhiệm vụ
• 4.2.1.2. Xây dựng cơ chế phối hợp trong bộ máy quản lý ngân sách Nhà nước
• 4.2.1.3. Xây dựng kế hoạch tài chính và kế hoạch chi tiêu trung hạn
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện
• 4.2.2.1. Xác định các bước quản lý theo kết quả thực hiện nhiệm vụ
• 4.2.2.2. Mở rộng quyền tự chủ của đơn vị thụ hưởng ngân sách nhà nước
• 4.2.2.3. Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát quá trình chi ngân sách
• 4.2.2.4. Nâng cao hiệu lực kiểm tra, thanh tra quản lý và sử dụng ngân sách địa phương
• 4.2.3. Nhóm giải pháp khác
• 4.2.3.1. Đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giám sát và giải trình tài chính trong chi tiêu
• 4.2.3.2. Nâng cao năng lực quản lý của người lãnh đạo, trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý ngân sách địa phương
• 4.2.4. Kiến nghị Quốc hội
• 4.2.5. Kiến nghị Chính phủ
• 4.3. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐỀN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý chi ngân sách nhà nước

Quản lý chi ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương, đặc biệt là tại tỉnh Thái Nguyên. Quản lý ngân sách không chỉ đơn thuần là việc phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Chi tiêu ngân sách cần được thực hiện một cách hiệu quả, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm. Theo đó, việc đánh giá ngân sách và giám sát chi tiêu là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Các nghiên cứu cho thấy rằng, việc cải cách quản lý tài chính và cải cách ngân sách đã giúp tỉnh Thái Nguyên đạt được nhiều thành tựu trong việc sử dụng ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết, như quy trình phân bổ ngân sách chưa thực sự liên kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của chi ngân sách nhà nước

Chi ngân sách nhà nước được hiểu là tổng hợp các khoản chi tiêu của nhà nước nhằm thực hiện các chức năng quản lý và phát triển kinh tế - xã hội. Chi ngân sách không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách công. Vai trò của chi ngân sách nhà nước là rất quan trọng, nó quyết định đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước, từ việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng đến việc đảm bảo an sinh xã hội. Theo đó, việc quản lý chi tiêu ngân sách cần phải được thực hiện một cách chặt chẽ và có kế hoạch, nhằm đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả nhất.

II. Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên

Thái Nguyên là một tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển, tuy nhiên, việc quản lý chi ngân sách vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Trong giai đoạn 2014 - 2018, tỉnh đã có những bước tiến trong việc lập kế hoạch chi ngân sách và thực hiện chi tiêu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc giám sát chi tiêu và quyết toán ngân sách. Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh chưa đạt được như mong đợi, điều này cho thấy cần có sự cải cách mạnh mẽ trong quản lý tài chính. Việc đánh giá ngân sách cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện kịp thời những bất cập trong quản lý chi tiêu.

2.1. Những thuận lợi và khó khăn trong quản lý chi ngân sách

Quản lý chi ngân sách nhà nước tại Thái Nguyên có nhiều thuận lợi như sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự hỗ trợ từ các cơ quan trung ương. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất vẫn là việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và sự phân bổ ngân sách chưa hợp lý. Chi tiêu ngân sách cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có kế hoạch, nhằm đảm bảo tính hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực. Việc cải cách ngân sách cần được thực hiện để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời tạo điều kiện cho các địa phương phát triển bền vững.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách tại tỉnh Thái Nguyên, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, cần phải cải cách quy trình phân bổ ngân sách để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Thứ hai, cần tăng cường giám sát chi tiêu thông qua việc áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách. Cuối cùng, việc nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý ngân sách cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo việc thực hiện các chính sách tài chính hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tỉnh Thái Nguyên nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

3.1. Định hướng và yêu cầu hoàn thiện quản lý chi ngân sách

Định hướng hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên cần phải gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng để quản lý chi ngân sách, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong việc sử dụng ngân sách. Yêu cầu đặt ra là phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý ngân sách và các đơn vị thụ hưởng ngân sách, nhằm đảm bảo việc sử dụng ngân sách đúng mục đích và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã số 9.01) với đề tài "Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Kim Liên dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Nguyễn Hữu Huệ tại Học viện Hậu cần (Hà Nội, 2020).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) tại Việt Nam chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong nền kinh tế, tương đương gần một phần tư tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Việc phân bổ và sử dụng nguồn lực NSNN tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành bộ máy nhà nước, tốc độ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Trong tiến trình đổi mới quản lý tài chính công từ phương thức bao cấp sang cơ chế thị trường, phân cấp quản lý ngân sách địa phương (NSĐP) gắn liền với vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương (NSTW) là yêu cầu tất yếu.

Thái Nguyên là tỉnh thuộc vùng trung du miền núi Đông Bắc, đóng vai trò cửa ngõ giao lưu kinh tế - xã hội giữa miền núi phía Bắc với vùng đồng bằng Bắc Bộ. Quá trình quản lý chi NSNN tại tỉnh Thái Nguyên đã đạt được một số kết quả trong điều hành và chấp hành dự toán. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn bộc lộ những hạn chế như: quy trình phân bổ nguồn lực tài chính chưa có mối liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn với dự báo kinh tế vĩ mô; hệ thống thông tin quản lý chi còn nhiều khiếm khuyết; cơ chế kiểm soát chi chưa đồng bộ. Luận án được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống nghiên cứu về quản lý chi NSNN cấp tỉnh tại một địa bàn trung du miền núi cụ thể trong bối cảnh chuyển giao thể chế pháp lý giữa Luật NSNN năm 2002 và Luật NSNN năm 2015.

Mục tiêu nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học về quản lý chi NSNN, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN cấp tỉnh trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Để đạt được mục đích này, luận án xác định 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa và bổ sung những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý chi NSNN cấp tỉnh.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018 trên 4 nội dung: lập kế hoạch chi trung hạn và hằng năm; tổ chức chấp hành chi; quyết toán chi; thanh tra, kiểm toán, kiểm tra chi NSNN.
3. Đề xuất các quan điểm, định hướng, giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025 và những năm tiếp theo.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 5 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Cơ sở lý luận và căn cứ pháp lý của quản lý chi NSNN đặt trong khung khổ thể chế quản lý ngân sách quốc gia thống nhất ở Việt Nam là gì?
• Câu hỏi 2: Những tiêu chí đánh giá và nhân tố nào ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên?
• Câu hỏi 3: Kinh nghiệm quản lý chi NSNN của các địa phương khác có thể vận dụng vào điều kiện cụ thể của tỉnh Thái Nguyên như thế nào?
• Câu hỏi 4: Quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018 được thực hiện như thế nào, đạt được những kết quả, hạn chế gì và nguyên nhân do đâu?
• Câu hỏi 5: Cần thực hiện những giải pháp nào để hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn đến năm 2025 và những năm tiếp theo?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý chi NSNN cấp tỉnh tại tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Thái Nguyên; đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm thực tế tại thành phố Hải Phòng, tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi nội dung: Quản lý chi NSNN theo quy trình ngân sách gồm 3 khâu chính (lập kế hoạch trung hạn và hằng năm; tổ chức chấp hành; quyết toán) và 1 khâu đan xen xuyên suốt (thanh tra, kiểm toán, kiểm tra), tập trung vào hai khoản mục lớn là chi đầu tư phát triển (ĐTPT) và chi thường xuyên (CTX).
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực tế thu thập trong giai đoạn 2014 - 2018; các giải pháp và định hướng được đề xuất cho giai đoạn đến năm 2025 và những năm tiếp theo.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến hai hướng chính: nghiên cứu lý thuyết về chi và phân bổ chi NSNN; nghiên cứu thực tiễn quản lý chi NSNN.

                  CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TIÊU BIỂU ĐƯỢC TỔNG QUAN

Các hướng nghiên cứu quốc tế

• Lý thuyết chi và phân bổ ngân sách: Mabel Walker (1930) đặt nền tảng với Municipal Expenditures về phân bổ chi ngân sách; V. Key (1940) chỉ ra sự thiếu hụt lý thuyết ngân sách (The lack of a Budgetary Theory) và đề xuất tiếp cận vi mô dựa trên nguyên tắc Pareto; Martin và Kettner (1996) phân tích sự dịch chuyển từ ngân sách theo khoản mục sang ngân sách theo kết quả đầu ra; Allen Schick và Felix LoStracco phân tích xung đột chính trị và đàm phán giữa các nhóm lợi ích trong quy trình ngân sách liên bang Hoa Kỳ; J. Stiglitz (1995) luận giải vai trò của chi tiêu công trong việc cung cấp hàng hóa công cộng và giải quyết các thất bại thị trường; Barry H. Potter và Jack Diamond (1998, IMF) hướng dẫn các khía cạnh lập, thực hiện và kiểm soát ngân sách tại các nhóm quốc gia khác nhau.
• Thực tiễn quản lý chi tại các quốc gia: Wolfgang Streeck và Daniel Mertens (2011) khảo sát đầu tư công và chính sách tài khóa thắt chặt tại Đức, Mỹ, Thụy Điển (1981 - 2007); Kurt M. Thurmaier và Katherine G. Willoughby phân tích mô hình ngân sách vi mô và vĩ mô tại các bang của Hoa Kỳ; Teresa Curristine (2008, OECD) tổng kết kinh nghiệm lập ngân sách theo hiệu suất tại 8 nước (Úc, Canada, Đan Mạch, Hàn Quốc, Hà Lan, Thụy Điển, Anh, Mỹ); John M. Kim nghiên cứu bài học chuyển đổi từ ngân sách theo khoản mục sang ngân sách theo chương trình tại Hàn Quốc; Michel Bouvier, Marie-Christine Esclassan và Jean-Pierre Lassale (2002) phân tích tài chính công và tài chính địa phương tại Pháp và châu Âu.

Các hướng nghiên cứu trong nước

• Về chi tiêu công và chi NSNN: GS.TS Dương Thị Bình Minh (2005) nghiên cứu thực trạng quản lý chi tiêu công giai đoạn 1991 - 2004; Nguyễn Ngọc Hải (2008) nghiên cứu chi NSNN cung ứng hàng hóa công cộng; Nguyễn Thị Minh (2008) và Tô Thiện Hiền (tại tỉnh An Giang) nghiên cứu nâng cao hiệu quả quản lý NSNN gắn với chính sách kinh tế - xã hội địa phương; Bùi Đường Nghiêu (2003) nghiên cứu cơ cấu chi NSNN phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa; TS. Sử Đình Thành (2005) và PGS.TS Hoàng Thúy Nguyệt (2008) nghiên cứu phương thức lập ngân sách theo kết quả đầu ra.
• Về quản lý chi NSNN cấp địa phương: Trần Văn Lâm (2009) nghiên cứu quản lý chi NSNN thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Ninh; Bùi Thị Quỳnh Thơ (2013) nghiên cứu hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Hà Tĩnh; Trần Quốc Vinh (2009) nghiên cứu chi ngân sách các tỉnh Đồng bằng sông Hồng; Trịnh Thị Thúy Hồng (2012) nghiên cứu quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) tại Bình Định; Đề tài cấp Bộ do PGS.TS Trần Xuân Hải chủ nhiệm đánh giá quản lý tài chính công giai đoạn 2001 - 2010.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trước đây đã làm rõ nhiều khía cạnh lý luận chung nhưng còn để lại các khoảng trống:

1. Chưa xác định rõ điều kiện để chính quyền địa phương thực hiện quản lý chi NSNN trung hạn và quản lý theo kết quả thực hiện nhiệm vụ.
2. Chưa xác định phạm vi tự chủ tối ưu của chính quyền địa phương trong điều kiện thể chế ngân sách quốc gia thống nhất ở Việt Nam.
3. Thiếu bộ tiêu chí hoàn chỉnh để đánh giá hiệu quả quản lý chi NSNN ở cấp địa phương.
4. Chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu về công tác quản lý chi NSNN cấp tỉnh tại tỉnh trung du miền núi Thái Nguyên trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế thực thi Luật NSNN năm 2002 và Luật NSNN năm 2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung phân tích lý thuyết

Khung phân tích lý thuyết của luận án đặt quản lý chi NSNN cấp tỉnh trong mối quan hệ giữa thể chế quản lý ngân sách quốc gia thống nhất, các yêu cầu từ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và các nhân tố ảnh hưởng.

Cấu phần	Nội dung chi tiết trong khung phân tích
Chủ thể và cơ quan tham mưu	HĐND tỉnh, UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Kho bạc Nhà nước tỉnh.
Quy trình quản lý chi NSNN	1. Lập dự toán / kế hoạch chi trung hạn và hằng năm. 2. Chấp hành dự toán chi. 3. Quyết toán chi. 4. Thanh tra, kiểm toán, kiểm tra chi.
Khoản mục chi trọng tâm	Chi đầu tư phát triển (ĐTPT) và Chi thường xuyên (CTX).
Mục tiêu quản lý	- Cung cấp tài chính phục vụ bộ máy quản lý nhà nước cấp tỉnh. - Thực hiện thành công chiến lược, kế hoạch phát triển KT-XH địa phương. - Sử dụng NSNN tiết kiệm, hiệu quả. - Phòng, chống lãng phí, tham nhũng trong chi NSNN.
Nhân tố ảnh hưởng	Thể chế, chính sách, định mức chi thống nhất cả nước; đặc điểm kinh tế - xã hội vùng trung du miền núi; năng lực đội ngũ cán bộ; hệ thống thông tin dữ liệu tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản quy phạm pháp luật, học thuyết tài chính công, mô hình quản lý ngân sách để xây dựng khung lý thuyết và xác định tiêu chí đánh giá.
2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
   • Thu thập và phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê, báo cáo quyết toán ngân sách, tài liệu thanh tra, kiểm toán của UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Kho bạc Nhà nước tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018.
   • So sánh đối chiếu kinh nghiệm quản lý chi NSNN của 3 địa phương: Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc.
   • Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi (thực hiện vào tháng 8/2018) với tổng quy mô mẫu 914 phiếu, phân bổ cụ thể:

Nhóm đối tượng khảo sát	Quy mô mẫu	Phương pháp chọn mẫu và phạm vi	Mục đích thu thập dữ liệu
Người dân	520 phiếu	Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 6 xã/phường/thị trấn thuộc 7 đơn vị hành chính (TP. Thái Nguyên, 1 thị xã, 5 huyện).	Đánh giá sự thụ hưởng các công trình đầu tư từ NSNN và mức độ hài lòng của người đóng thuế.
Cán bộ quản lý tài chính	265 phiếu	Khảo sát cán bộ thuộc HĐND, UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở KH&ĐT, KBNN, Thanh tra tỉnh và phòng tài chính, KBNN cấp huyện.	Đánh giá tính hợp lý của cơ chế, chính sách, định mức chi và các vướng mắc trong điều hành ngân sách.
Cán bộ đơn vị thụ hưởng	129 phiếu	Khảo sát cán bộ tại 8 Sở ngành, 4 trường cao đẳng, 2 bệnh viện, Công ty Môi trường và Đô thị Thái Nguyên.	Thu thập bằng chứng thực tế về quyền tự chủ, phân bổ kinh phí, thanh quyết toán từ phía đơn vị sử dụng ngân sách.

Dữ liệu điều tra được tổng hợp, xử lý và phân tích bằng các công cụ Microsoft Excel và phần mềm SPSS phiên bản 15.0.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo hai nhánh lớn: lý luận về chi, phân bổ chi NSNN và thực tiễn quản lý chi tại các quốc gia, địa phương. Tác giả phân tích các mô hình lập ngân sách kinh điển (ngân sách theo khoản mục, theo chương trình, theo kết quả đầu ra), chỉ rõ bối cảnh áp dụng tại các nước OECD và các nền kinh tế chuyển đổi. Qua đó, chương 1 xác lập 4 khoảng trống nghiên cứu cơ bản, chứng minh tính độc lập và sự cần thiết của đề tài đối với tỉnh Thái Nguyên.

Chương 2: Lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách nhà nước

Chương 2 làm rõ bản chất kinh tế của chi NSNN và quản lý chi NSNN:

• Khái niệm và đặc điểm: Quản lý chi NSNN là quá trình Nhà nước vận dụng các quy luật khách quan, sử dụng các công cụ và phương pháp quản lý tác động đến các hoạt động chi NSNN nhằm phục vụ chức năng quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội. Quản lý chi mang tính pháp lý cao, tuân thủ dự toán và sử dụng biện pháp tổ chức hành chính mang tính quyền lực cưỡng chế.
• Phân loại và vai trò: Phân loại chi theo nội dung kinh tế (CTX, chi ĐTPT, chi khác) và theo tổ chức hành chính (đơn vị dự toán cấp I, II, III). Chi NSNN đóng vai trò quyết định trong việc bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước và là công cụ điều tiết kinh tế khắc phục khuyết tật thị trường (hiệu quả, công bằng, ổn định).
• Nguyên tắc quản lý: Gồm 7 nguyên tắc cốt lõi: tập trung thống nhất; kỷ luật tài chính tổng thể; cân đối ổn định ngân sách; tính có thể dự báo; minh bạch, công khai; gắn với chính sách kinh tế trung - dài hạn; cân đối hài hòa giữa các ngành và địa phương gắn với ưu tiên chiến lược.
• Nội dung và tiêu chí: Phân tích chi tiết quy trình 4 bước gồm lập kế hoạch chi (xây dựng định mức sử dụng, định mức phân bổ, kế hoạch chi tiêu trung hạn MTEF); chấp hành dự toán; quyết toán ngân sách; thanh tra, kiểm toán, kiểm tra chi. Xác lập các tiêu chí đánh giá và các nhân tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến quản lý chi.
• Kinh nghiệm thực tiễn: Nghiên cứu bài học quản lý chi NSNN tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc về việc kiểm soát dự án đầu tư công, nâng cao quyền tự chủ cho đơn vị sự nghiệp và quản lý quy hoạch ngân sách, từ đó rút ra bài học cho tỉnh Thái Nguyên.

Chương 3: Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2014 - 2018 trên cơ sở hệ thống bảng biểu và kết quả điều tra xã hội học:

• Bối cảnh kinh tế - xã hội và bộ máy quản lý: Tổng quan quá trình phát triển, các chỉ tiêu kinh tế, xã hội, tổ chức bộ máy quản lý ngân sách cấp tỉnh, tình hình thu - chi ngân sách tỉnh Thái Nguyên qua các năm (thể hiện qua Bảng 3.1 và các biểu đồ cơ cấu).
• Thực trạng lập kế hoạch và dự toán chi: Đánh giá công tác lập dự toán CTX và lập kế hoạch vốn đầu tư công. Việc lập dự toán CTX cơ bản bám sát định mức nhưng còn mang tính bình quân; kế hoạch vốn đầu tư trung hạn bước đầu được triển khai theo Luật Đầu tư công 2014 nhưng vẫn còn tình trạng điều chỉnh tăng giảm vốn so với Nghị quyết HĐND tỉnh giao đầu năm.
• Thực trạng chấp hành dự toán chi: Phân tích kết quả thực hiện dự toán CTX theo từng lĩnh vực (giáo dục đào tạo, y tế, quản lý hành chính, kinh tế); đánh giá hiệu quả thực hiện chế độ tự chủ tài chính tại các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập (kinh phí tiết kiệm và thu nhập tăng thêm). Trong chi ĐTPT, phân tích công tác cấp phát vốn qua KBNN, cơ cấu chi ĐTPT và tình hình KBNN từ chối thanh toán đối với các hồ sơ không đủ điều kiện pháp lý.
• Thực trạng quyết toán chi: Đánh giá công tác thẩm tra, phê duyệt quyết toán CTX và quyết toán dự án đầu tư XDCB hoàn thành; chỉ rõ tình trạng chậm phê duyệt quyết toán vốn đầu tư XDCB ở một số dự án.
• Thực trạng thanh tra, kiểm toán, kiểm tra: Tổng hợp kết quả thanh tra, kiểm toán chi CTX và chi đầu tư XDCB giai đoạn 2014 - 2018; phân tích các sai phạm thường gặp và việc xử lý thu hồi, giảm trừ thanh toán.
• Đánh giá chung: Nêu bật các kết quả đạt được (bảo đảm nguồn kinh phí cho bộ máy vận hành, ưu tiên đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội, tăng cường kiểm soát qua KBNN) cùng những tồn tại, hạn chế (phân bổ vốn còn dàn trải, nợ đọng XDCB, quyết toán chậm) và nguyên nhân khách quan, chủ quan.

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Thái Nguyên

Chương 4 xác định định hướng, yêu cầu và đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025:

Nhóm giải pháp	Các biện pháp cụ thể
Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách	- Đổi mới khung khổ pháp lý, từng bước áp dụng quy trình quản lý ngân sách theo kết quả thực hiện nhiệm vụ (đầu ra). - Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, KBNN và các sở chuyên ngành. - Xây dựng kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch chi tiêu trung hạn 3 năm gắn với dự báo nguồn thu thực tế.
Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện	- Chuẩn hóa các bước quản lý theo kết quả đầu ra đối với các chương trình mục tiêu. - Mở rộng quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp công lập và cơ quan hành chính, tăng cường khoán chi. - Đổi mới và nâng cao hiệu lực công tác kiểm soát chi qua KBNN; tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất và xử lý nghiêm vi phạm.
Nhóm giải pháp bổ trợ khác	- Nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình tài chính của các cấp ngân sách và đơn vị thụ hưởng. - Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức công vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý tài chính địa phương.
Kiến nghị thể chế	- Đối với Quốc hội: Tiếp tục hoàn thiện Luật NSNN, Luật Đầu tư công; đồng bộ hóa các quy định pháp luật liên quan đến phân cấp ngân sách. - Đối với Chính phủ: Ban hành đồng bộ hệ thống định mức phân bổ, định mức chi tiêu phù hợp với biến động giá cả thị trường; hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Bổ sung và làm rõ khái niệm quản lý chi NSNN cấp tỉnh trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và thể chế ngân sách thống nhất.
• Xây dựng hệ thống tiêu chí khoa học đánh giá công tác quản lý chi NSNN địa phương theo chu trình ngân sách và khoản mục chi (tính tuân thủ dự toán, hiệu quả phân bổ, hiệu quả hoạt động, tính minh bạch).
• Hệ thống hóa và phân loại hai nhóm nhân tố (chủ quan và khách quan) tác động trực tiếp đến quản lý chi NSNN tại các tỉnh vùng trung du miền núi.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Phân tích bức tranh toàn diện về quản lý chi NSNN tại tỉnh Thái Nguyên trong 5 năm (2014 - 2018), chỉ ra những thành công trong huy động, điều hành ngân sách và các điểm nghẽn trong phân bổ vốn đầu tư, quyết toán dự án XDCB.
• Kết hợp dữ liệu thứ cấp với dữ liệu điều tra thực nghiệm (914 phiếu khảo sát cán bộ và người dân) để kiểm chứng khách quan các hạn chế trong cơ chế quản lý, định mức chi và mức độ hài lòng của công chúng.
• Đề xuất 3 nhóm giải pháp đồng bộ và hệ thống kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ có tính khả thi, làm cơ sở khoa học để chính quyền tỉnh Thái Nguyên và các cơ quan chuyên môn hoàn thiện quy trình điều hành tài chính công giai đoạn đến năm 2025.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu thực chứng của luận án tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2014 - 2018, thời điểm Luật NSNN năm 2015 mới bắt đầu đi vào thực thi từ năm ngân sách 2017 nên việc đánh giá tác động dài hạn của Luật mới còn ở mức ban đầu. Phạm vi nghiên cứu thực nghiệm tập trung vào cấp tỉnh, chưa đi sâu phân tích chi tiết toàn bộ các quan hệ tài chính nội bộ cấp huyện và cấp xã.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi, đánh giá toàn diện hiệu quả quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn thực hiện đầy đủ Luật NSNN 2015 và Luật Đầu tư công sửa đổi; mở rộng nghiên cứu sâu về quản lý chi ngân sách cấp huyện, cấp xã và cơ chế quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra cho từng lĩnh vực sự nghiệp công lập cụ thể (y tế, giáo dục).

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với:

• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: HĐND tỉnh, UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, KBNN tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh vùng trung du miền núi phía Bắc trong việc xây dựng dự toán, phân bổ vốn đầu tư công, kiểm soát chi tiêu và hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành.
• Cán bộ quản lý tại các đơn vị thụ hưởng ngân sách: Tham khảo để áp dụng cơ chế tự chủ tài chính, khoán chi hành chính và lập kế hoạch chi tiêu nội bộ.
• Cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu: Giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản lý kinh tế, Tài chính công sử dụng làm tài liệu nghiên cứu về ngân sách địa phương và quản lý chi tiêu công.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án tiếp cận quy trình quản lý chi NSNN cấp tỉnh gồm những khâu nào?

Luận án tiếp cận quản lý chi NSNN cấp tỉnh theo chu trình ngân sách gồm 3 khâu cơ bản: (1) Lập kế hoạch chi NSNN trung hạn và hằng năm; (2) Tổ chức chấp hành chi NSNN; (3) Quyết toán chi NSNN; cùng với 1 khâu đan xen xuyên suốt toàn bộ chu trình là công tác thanh tra, kiểm toán, kiểm tra chi NSNN.

2. Quy mô mẫu điều tra xã hội học trong luận án được thiết kế như thế nào?

Cuộc điều tra được tiến hành vào tháng 8/2018 với tổng quy mô 914 phiếu, chia thành 3 nhóm đối tượng:

• 520 phiếu dành cho người dân tại 6 xã/phường/thị trấn thuộc 7 đơn vị hành chính cấp huyện đại diện cho các tiểu vùng của tỉnh Thái Nguyên.
• 265 phiếu dành cho cán bộ quản lý tài chính thuộc HĐND, UBND, Sở Tài chính, Sở KH&ĐT, KBNN, Thanh tra tỉnh và phòng tài chính, KBNN cấp huyện.
• 129 phiếu dành cho cán bộ tại các đơn vị thụ hưởng ngân sách (8 sở chuyên ngành, 4 trường cao đẳng, 2 bệnh viện, Công ty Môi trường và Đô thị).

3. Tác giả đã nghiên cứu kinh nghiệm quản lý chi NSNN của những địa phương nào để rút ra bài học cho Thái Nguyên?

Luận án nghiên cứu và phân tích kinh nghiệm quản lý chi NSNN thực tế tại 3 địa phương có tính tương đồng hoặc có cách làm hiệu quả: thành phố Hải Phòng, tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Vĩnh Phúc.

4. Giai đoạn dữ liệu thực trạng được phân tích trong luận án là giai đoạn nào?

Dữ liệu thực trạng quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên được thu thập, phân tích và đánh giá toàn diện trong giai đoạn 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018, định hướng giải pháp đến năm 2025 và những năm tiếp theo.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp chính nào để hoàn thiện quản lý chi NSNN tỉnh Thái Nguyên?

Luận án đề xuất 3 nhóm giải pháp chính:

1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách (đổi mới khung pháp lý theo kết quả đầu ra, cơ chế phối hợp, lập kế hoạch chi tiêu trung hạn).
2. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện (quy trình quản lý theo đầu ra, mở rộng tự chủ đơn vị thụ hưởng, hoàn thiện thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chi KBNN).
3. Nhóm giải pháp khác (công khai minh bạch, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ) cùng hệ thống kiến nghị với Quốc hội và Chính phủ.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Kim Liên đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi NSNN cấp tỉnh trong điều kiện thể chế tài chính thống nhất của Việt Nam. Thông qua việc kết hợp phân tích số liệu thứ cấp giai đoạn 2014 - 2018 và khảo sát thực nghiệm 914 mẫu, luận án đã làm rõ những kết quả đạt được, chỉ ra các điểm nghẽn trong phân bổ, chấp hành và quyết toán chi ngân sách tại tỉnh Thái Nguyên. Hệ thống 3 nhóm giải pháp và các kiến nghị thể chế được đề xuất cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ đổi mới quản lý chi ngân sách địa phương theo hướng minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả và từng bước tiếp cận phương thức quản lý theo kết quả đầu ra đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Khi nghiên cứu về quản lý chi NSNN, dưới góc độ kinh tế, các nhà nghiên cứu thường tập trung vào các vấn đề về phân bổ chi NS, kiểm soát chi tiêu NS, và đầu tư công, trong khi dưới góc độ về thể chế, các nghiên cứu lại tập trung vào khía cạnh nghiên cứu về các phương thức quản lý NS, nhiệm vụ và trách nhiệm giải trình, tính công khai, minh bạch trong quản lý chi NSNN. Có thể thấy rằng, hầu hết các công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý chi NSNN tập trung vào 2 nội dung sau: (1) Nghiên cứu chi NSNN và phân bổ chi NSNN (2) Nghiên cứu về thực tiễn quản lý chi NSNN ở các nước Cả 2 hướng nghiên cứu này mặc dù phạm vi nghiên cứu có thể khác nhau, nội hàm nghiên cứu rộng, hẹp khác nhau hay cách tiếp cận nghiên cứu cũng khác nhau, song đều đi đến một mục đích nghiên cứu cuối cùng là đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý chi NSNN. Chính vì vậy, những công trình nghiên cứu này sẽ là những tài liệu tham khảo rất có ích cho việc nghiên cứu luận án này, cung cấp những luận cứ khoa học đáng tin cậy và số liệu chọn lọc nhằm hoàn thiện nghiên cứu theo định hướng riêng của tác giả.

Dưới đây là tập hợp một số công trình nghiên cứu (sách, đề tài khoa học, luận án tiến sĩ.) có liên quan đến luận án theo 2 hướng cơ bản mà tác giả đã đề cập ở trên. Những nghiên cứu về chi ngân sách nhà nước và phân bổ chi ngân sách nhà nước Chi NSNN đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nó thường gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế và phát triển quyền lực của nhà nước. Cùng với sự phát triển đó, nó đòi hỏi một lý thuyết nhất quán và toàn diện để hiểu về chi NSNN và quản lý hiệu quả nó. Trên thế giới đã xuất hiện một số công trình nghiên cứu lý thuyết về chi NSNN sau: * Những cuốn sách nghiên cứu về phân bổ chi NSNN luan an 9 Vấn đề lý thuyết về phân bổ chi NSNN đã có nhiều học giả nghiên cứu như: “Municipal Expenditures” - Nguyên lý chi tiêu, được xuất bản năm 1930, Mabel Waker; “The lack of a Budgetary Theory” - Sự thiếu hụt một lý thuyết ngân sách (1940) V.

Key; “Measuring the Performance of Human Service Programs” - Đo đạc thực hiện các chương trình dịch vụ con người xuất bản năm 1996 của Martin, Lawrence L và Kettner; The Federal Budget: Politics, Policy, Process – NS Liên Bang: chính trị, chính sách, quy trình, Tác giả Allen Schick, Felix LoStracco; Giáo trình “Kinh tế công cộng”, J. Stiglitz (1995); Cuốn sách : ‘‘Hướng dẫn Quản lý Chi tiêu Công của Quỹ tiền tệ quốc tế’’ (1998), của Barry H.Potter và Jack Diamond…. Các nghiên cứu nêu trên đã đặt nền móng cho các lý thuyết về NSNN nói chung và chi NSNN nói riêng. Các nghiên cứu của các nhà khoa học đã dần hoàn thiện theo thời gian, nó góp phần làm cơ sở lý luận quan trọng cho quản lý chi NSNN ở các quốc gia trong hiện tại và tương lai.

Có thể khái lược tiến triển của các lý thuyết về chi ngân sách nhà nước trong thời gian qua như: từ phương thức ngân sách theo khoản mục, phương thức ngân sách theo công việc thực hiện, phương thức ngân sách theo chương trình cho đến phương thức ngân sách theo kết quả đầu ra.