Nâng Cao Khả Năng Cạnh Tranh Của Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam Tại Thị Trường EU

Từ xa xưa, với bàn tay khéo léo, người Việt đã biết sử dụng nguyên liệu tự nhiên để tạo ra công cụ lao… 115 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2002.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thương Lang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Nâng Cao Khả Năng Cạnh Tranh Của Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam Tại Thị Trường EU
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH VÀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ CỦA VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề lý luận chung về cạnh tranh
• 1.2. Khái niệm cạnh tranh
• 1.3. Vai trò của cạnh tranh trong việc phát triển sản xuất hàng hóa
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA NHÓM HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG EU
• 2.1. Hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường thế giới
• 2.2. Kim ngạch xuất khẩu
• 2.3. Một số mặt hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu chủ lực của Việt Nam
• 2.4. Thị trường xuất khẩu
• 2.5. Thị trường Nhật Bản
• 2.6. Thị trường Nga, các nước SNG và Đông Âu
• 2.7. Thị trường Bắc Mỹ
• 2.8. Thị trường Đài Loan, Hong Kong, Hàn Quốc
• 2.9. Thị trường Trung Đông
• 2.10. Thị trường tiêu thụ nội địa
• 2.11. Hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU
• 2.12. Hiệp định khung giữa Việt Nam và EU
• 2.13. Xuất khẩu của Việt Nam sang EU trong những năm gần đây
• 2.14. Kim ngạch xuất khẩu sang các nước thuộc EU
• 2.15. Các mặt hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU
• 2.16. Khả năng cạnh tranh của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU
• 2.17. Tình hình địa lý, lịch sử Trung Quốc
• 2.18. Sự phát triển của ngành công nghiệp Trung Quốc
• 2.19. Các chính sách phát triển ngành công nghiệp Trung Quốc
• 2.20. Các nước ASEAN
• 2.21. Tình hình địa lý, lịch sử các nước ASEAN
• 2.22. Một số chính sách của chính phủ các nước ASEAN đối với phát triển mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống
• 2.23. Một số nước ASEAN có ưu thế trong sản xuất và xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ
• 2.24. Sơ lược các yếu tố định hướng đến các chỉ tiêu cạnh tranh
• 2.25. Tồn tại và nguyên nhân
• 2.26. Tổ chức hoạt động tiêu thụ
• 2.27. Chủng loại mặt hàng
• 2.28. Dịch vụ hỗ trợ
• 2.29. Số lượng - thời gian giao hàng
• 2.30. Vệ sinh nơi trú đóng và điều kiện lao động
• 2.31. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA NHÓM HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG EU
• 3.1. Những lý do phải nâng cao tính cạnh tranh trên thị trường EU
• 3.2. Vai trò của ngành nghề thủ công mỹ nghệ đối với sự nghiệp công nghiệp hóa nông thôn
• 3.3. Triển vọng đối với hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam
• 3.4. Nhu cầu và đòi hỏi của thị trường EU đối với hàng thủ công mỹ nghệ
• 3.5. Triển vọng xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam sang thị trường EU đến năm 2005
• 3.6. Những giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh của nhóm hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU
• 3.6.1. Giải pháp từ phía Nhà nước
• 3.6.2. Phát triển thị trường
• 3.6.3. Phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.6.4. Các chính sách thuế, lệ phí
• 3.6.5. Chính sách tín dụng, hỗ trợ vốn
• 3.6.6. Các chính sách đối với các làng nghề
• 3.6.7. Các chính sách với nghề truyền thống
• 3.6.8. Đào tạo lao động và truyền thông
• 3.6.9. Về nguyên liệu phục vụ sản xuất
• 3.6.10. Phát triển điểm vị chủ lực
• 3.6.11. Các chính sách về khoa học, công nghệ và môi trường
• 3.6.12. Về tổ chức, quản lý chỉ đạo
• 3.6.13. Giải pháp từ phía các doanh nghiệp
• 3.6.14. Giải pháp từ phía các làng nghề, nghề truyền thống
• 3.7. Kết luận chương 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ 55 ký tự

Từ xa xưa, với bàn tay khéo léo, người Việt đã biết sử dụng nguyên liệu tự nhiên để tạo ra công cụ lao động và đồ dùng sinh hoạt. Đến nay, cả nước có khoảng 1.450 làng nghề, với khoảng 4 triệu lao động, hoạt động trong 30 nhóm ngành nghề. Sản phẩm của một số nghề đã trở thành hàng hóa có giá trị xuất khẩu cao, được thị trường thế giới ưa chuộng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần nâng cao năng lực cạnh tranh hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam

Trải qua quá trình phát triển của đất nước, cùng với sự phát hiện ra các vật liệu mới, với óc tìm tòi, sáng tạo, các nghề thủ công ngày càng phát triển và tồn tại gắn liền với đời sống của đa số người dân Việt Nam. Cho đến nay, cả nước có khoảng 1.450 làng nghề, trong đó có khoảng 300 làng nghề truyền thống, với khoảng 4 triệu lao động sản xuất và phục vụ, hoạt động trong 30 nhóm ngành nghề, trong đó có 6 nhóm nghề chính.

1.2. Vai Trò Của Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Trong Kinh Tế Việt Nam

Sản phẩm của một số nghề đã trở thành hàng hóa và được sản xuất ra không chỉ để sử dụng hay tiêu dùng trong nước mà còn có giá trị xuất khẩu cao, trở thành những mặt hàng được thị trường thế giới ưa chuộng. Ngoài các nghề kể trên còn có các nghề khác như nghề dệt lụa; nghề sơn then, sơn mài, sơn thếp; nghề làm mành trúc; nghề chạm bạc, khắc đá.

II. Thách Thức Của Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam Tại EU 58 ký tự

Hiện nay, các mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam trên thị trường EU đang gặp phải sự cạnh tranh quyết liệt từ hàng hóa của một số nước khác có những điều kiện tương tự trong việc sản xuất những mặt hàng này như Trung Quốc và các nước ASEAN. Nhìn chung, hàng hóa của các nước này có sức cạnh tranh cao hơn hàng Việt Nam cả về giá bán, chất lượng và mẫu mã, đe dọa đến sự phát triển của hàng thủ công mỹ nghệ có xuất xứ từ Việt Nam, đe dọa đến đời sống của một phần lớn người dân Việt Nam.

2.1. Áp Lực Cạnh Tranh Từ Các Nước Xuất Khẩu Khác

Các mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam trên thị trường EU đang gặp phải sự cạnh tranh quyết liệt từ hàng hóa của một số nước khác có những điều kiện tương tự trong việc sản xuất những mặt hàng này như Trung Quốc và các nước ASEAN. Hàng hóa của các nước này có sức cạnh tranh cao hơn hàng Việt Nam cả về giá bán, chất lượng và mẫu mã.

2.2. Rào Cản Tiêu Chuẩn Chất Lượng EU Và Thương Mại

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường EU, hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam cần vượt qua các rào cản thương mại EU và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng EU khắt khe. Điều này đòi hỏi sự đầu tư vào công nghệ, quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

2.3. Hạn Chế Về Thương Hiệu Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam

Một trong những thách thức lớn nhất là xây dựng và phát triển thương hiệu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU. Cần có chiến lược marketing hàng thủ công mỹ nghệ tại EU hiệu quả để tăng cường nhận diện thương hiệu và tạo dựng lòng tin với người tiêu dùng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Tại EU 59 ký tự

Để nâng cao năng lực cạnh tranh hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước, doanh nghiệp và làng nghề. Các giải pháp này tập trung vào phát triển thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu.

3.1. Phát Triển Thị Trường EU Và Xúc Tiến Thương Mại

Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ tại EU, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm Việt Nam trên thị trường này. Cần có nghiên cứu thị trường hàng thủ công mỹ nghệ EU để nắm bắt xu hướng tiêu dùng và nhu cầu của khách hàng.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm Thủ Công Mỹ Nghệ

Doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sản xuất, nâng cao tay nghề cho người lao động và kiểm soát chất lượng sản phẩm chặt chẽ. Cần áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế và chứng nhận sản phẩm xanh để đáp ứng yêu cầu của thị trường EU.

3.3. Đổi Mới Thiết Kế Sản Phẩm Thủ Công Mỹ Nghệ

Cần khuyến khích đổi mới sáng tạo trong sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ và tạo ra các sản phẩm có thiết kế độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Doanh nghiệp cần hợp tác với các nhà thiết kế trong và ngoài nước để tạo ra các sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng EU.

IV. Ứng Dụng EVFTA Để Tăng Xuất Khẩu Hàng Thủ Công 57 ký tự

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) mang lại cơ hội lớn cho xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam sang thị trường EU. Doanh nghiệp cần tận dụng các ưu đãi thuế quan và các quy định về chứng nhận xuất xứ hàng thủ công mỹ nghệ để tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Tận Dụng Ưu Đãi Thuế Quan Từ Hiệp Định EVFTA

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) mang lại cơ hội giảm thuế quan cho hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, giúp sản phẩm có giá cạnh tranh hơn trên thị trường EU. Doanh nghiệp cần nắm vững các quy định về thuế quan và tận dụng tối đa các ưu đãi này.

4.2. Đáp Ứng Quy Định Về Chứng Nhận Xuất Xứ

Để được hưởng ưu đãi thuế quan từ EVFTA, hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam cần đáp ứng các quy định về chứng nhận xuất xứ hàng thủ công mỹ nghệ. Doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ các quy định này và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng từ cần thiết.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Cung Ứng Để Đáp Ứng Nhu Cầu

EVFTA mở ra cơ hội tăng xuất khẩu sang EU, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực cung ứng, đảm bảo chất lượng và số lượng sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường. Cần xây dựng chuỗi cung ứng hàng thủ công mỹ nghệ hiệu quả và bền vững.

V. Phát Triển Bền Vững Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Việt Nam 59 ký tự

Để phát triển bền vững hàng thủ công mỹ nghệ, cần chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, bảo vệ môi trường và đảm bảo quyền lợi của người lao động. Cần xây dựng các chứng nhận sản phẩm xanh cho hàng thủ công mỹ nghệ để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

5.1. Bảo Tồn Văn Hóa Truyền Thống Trong Sản Phẩm

Cần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam trong sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Điều này không chỉ tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm mà còn góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới.

5.2. Ứng Dụng Công Nghệ Và Bảo Vệ Môi Trường

Cần ứng dụng công nghệ vào sản xuất để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tác động đến môi trường. Cần sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và áp dụng các quy trình sản xuất sạch.

5.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Cho Ngành Thủ Công

Cần phát triển nguồn nhân lực cho ngành thủ công mỹ nghệ thông qua đào tạo nghề và khuyến khích khởi nghiệp trong lĩnh vực này. Cần tạo điều kiện cho các nghệ nhân truyền thống truyền dạy kinh nghiệm cho thế hệ trẻ.

VI. Kết Luận Tương Lai Hàng Thủ Công Mỹ Nghệ Tại EU 55 ký tự

Với những nỗ lực đồng bộ từ phía Nhà nước, doanh nghiệp và làng nghề, hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển mạnh mẽ trên thị trường EU. Cần tiếp tục đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu để khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.

6.1. Cơ Hội Và Thách Thức Trong Tương Lai

Thị trường EU mang đến nhiều cơ hội cho hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức để phát triển bền vững.

6.2. Định Hướng Phát Triển Ngành Thủ Công Mỹ Nghệ

Ngành thủ công mỹ nghệ cần phát triển theo hướng bền vững, chú trọng bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống của người lao động. Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủ công mỹ nghệ Việt Nam sở hữu truyền thống lâu đời với hệ thống khoảng 1.450 làng nghề trên toàn quốc, trong đó có hơn 300 làng nghề truyền thống tiêu biểu, thu hút xấp xỉ 4 triệu lao động thường xuyên và nông nhàn. Điểm nổi bật của nhóm hàng này là tỷ lệ giá trị ngoại tệ thực thu đạt mức rất cao, từ 95% đến 97%, do nguyên phụ liệu nhập khẩu chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 3% đến 5% tổng giá trị sản phẩm. Cứ 1 triệu USD kim ngạch xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ có khả năng tạo việc làm ổn định cho khoảng 3.000 lao động nông thôn, góp phần trực tiếp vào công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Thị trường Liên minh Châu Âu (EU) là đối tác thương mại trọng điểm, chiếm tới 42% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của Việt Nam trong năm 2001. Mặc dù tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành duy trì quy mô 351 triệu USD năm 2000 và 352 triệu USD năm 2001, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia và Philippines về chất lượng, giá thành, năng lực cung ứng đơn hàng lớn và tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của 6 nhóm mặt hàng thủ công mỹ nghệ chủ lực của Việt Nam (gỗ dân dụng, gốm sứ, mây tre lá đan, thêu ren thổ cẩm, gỗ mỹ nghệ, thảm) trên thị trường EU trong giai đoạn 1996 - 2001, quý I/2002 và định hướng đến năm 2005. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa các nhân tố cấu thành sức cạnh tranh, phân tích các rào cản nội tại và xây dựng các giải pháp chiến lược đồng bộ giúp gia tăng thị phần, đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu bền vững sang EU.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cạnh tranh thị trường, lý thuyết phân bổ tối ưu nguồn lực và quy luật cung - cầu trong kinh tế quốc tế. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp được định nghĩa là năng lực tự duy trì và mở rộng vị thế thị phần một cách bền vững, đảm bảo tỷ suất lợi nhuận bình quân ngành từ 10% đến 20% trong điều kiện thị trường mở.

Mô hình nghiên cứu xác lập hệ thống 8 yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của hàng thủ công mỹ nghệ theo mức độ ưu tiên giảm dần:

1. Tổ chức hoạt động tiêu thụ và phát triển mạng lưới phân phối.
2. Đa dạng hóa chủng loại sản phẩm.
3. Cải tiến kiểu dáng, mẫu mã mỹ thuật.
4. Quản trị chất lượng đồng đều và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.
5. Chiến lược định giá cạnh tranh.
6. Hệ thống dịch vụ hỗ trợ giao thương, vận tải, thanh toán.
7. Quy mô cung ứng và tiến độ giao hàng chuẩn xác.
8. Tiêu chuẩn vệ sinh môi trường và điều kiện làm việc (điển hình như tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA8000).

Đồng thời, nghiên cứu tích hợp phân tích các yếu tố tác động gián tiếp từ môi trường vĩ mô gồm sự ổn định chính sách, môi trường tài chính - tín dụng, hệ thống logistics, áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp tiềm ẩn và sản phẩm thay thế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu kinh tế học hiện đại như phân tích thống kê mô tả, tổng hợp dữ liệu, so sánh định lượng và định tính.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp có hệ thống từ Tổng cục Hải quan, Bộ Thương mại, Tổng cục Thống kê và báo cáo điều tra chuyên đề của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực hiện tại 41 tỉnh thành trên cả nước. Cỡ mẫu khảo sát thực địa bao gồm 508 cụm xã và làng nghề tiêu biểu (với 126 cụm nghề mộc, 153 cụm chế biến nông sản, 45 cụm dệt may thêu ren...) cùng hơn 61.000 hộ tham gia sản xuất. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian giai đoạn 1996 - 2001 và phân tích cấu trúc thị phần giúp lượng hóa chính xác năng lực cạnh tranh thực tế của từng dòng sản phẩm Việt Nam so với các đối thủ trong khu vực trên thị trường EU.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô xuất khẩu tăng trưởng nhưng cơ cấu thị phần tại EU còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 351 triệu USD năm 2000, 352 triệu USD năm 2001 và đạt 100 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2002. Khu vực EU chiếm tỷ trọng lớn nhất với 42% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2001 (vượt qua thị trường Nhật Bản chiếm 22%), song thị phần tại từng quốc gia thành viên như Đức, Pháp, Hà Lan, Anh vẫn còn rất nhỏ so với nguồn hàng cung ứng từ Trung Quốc và các nước ASEAN.

Thứ hai, nhóm hàng gỗ dân dụng và gốm sứ mỹ nghệ giữ vai trò trụ cột kim ngạch. Năm 2000, xuất khẩu đồ gỗ dân dụng đạt 113 triệu USD (tăng 25% so với năm 1999), gốm sứ mỹ nghệ đạt 105 triệu USD (tăng 24%), hàng mây tre lá đan đạt 38 triệu USD, hàng thêu ren thổ cẩm đạt 37 triệu USD, đồ gỗ mỹ nghệ đạt 34 triệu USD và thảm các loại đạt 12 triệu USD. Riêng gốm sứ mỹ nghệ chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu thủ công mỹ nghệ truyền thống (không tính gỗ dân dụng).

+--------------------------------------------------------------------+
| KIM NGẠCH XUẤT KHẨU CÁC MẶT HÀNG THỦ CÔNG MỸ NGHỆ (NĂM 2000 - TRIỆU USD) |
+--------------------------------------------------------------------+
| Gỗ dân dụng        | ███████████████████████████████ 113           |
| Gốm sứ mỹ nghệ     | ████████████████████████████ 105              |
| Mây tre cói lá đan | ██████████ 38                                 |
| Thêu ren thổ cẩm   | ██████████ 37                                 |
| Đồ gỗ mỹ nghệ      | █████████ 34                                  |
| Thảm các loại      | ███ 12                                        |
+--------------------------------------------------------------------+

Thứ ba, cấu trúc sản xuất phân tán và thiếu hụt nguồn lực vốn là điểm nghẽn lớn nhất. Quy mô sản xuất tại các làng nghề chủ yếu ở dạng kinh tế hộ gia đình, chiếm tới 97% tổng số cơ sở. Dữ liệu khảo sát chỉ ra chỉ có 2,43% cơ sở tiếp cận được Quỹ quốc gia giải quyết việc làm và 13,19% vay được vốn từ Quỹ tín dụng nông thôn. Đa phần các cơ sở phải vay vốn tư nhân với lãi suất cao gấp 2 đến 3 lần mức thông thường, hạn chế năng lực đầu tư đổi mới công nghệ và mở rộng nhà xưởng.

+--------------------------------------------------------------------+
| CƠ CẤU VỐN & QUY MÔ CƠ SỞ SẢN XUẤT THỦ CÔNG MỸ NGHỆ                |
+--------------------------------------------------------------------+
| Quy mô hộ gia đình       | [97.00%]                                |
| Tiếp cận Quỹ tín dụng NT | [13.19%]                                |
| Vay Quỹ việc làm QG      | [2.43%]                                 |
+--------------------------------------------------------------------+

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn dữ liệu xuất khẩu qua biểu đồ cơ cấu và phân tích ma trận cạnh tranh, nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm ưu thế của hàng Việt Nam tại EU bắt nguồn từ việc sản xuất còn mang tính tự phát, thiếu kênh phân phối trực tiếp và phụ thuộc nặng nề vào các khâu trung gian thương mại. Doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu xuất khẩu theo hình thức gia công hoặc bán buôn tại xưởng, chưa xây dựng được thương hiệu riêng và thiếu năng lực phản ứng nhanh trước sự thay đổi về thị hiếu thiết kế của người tiêu dùng Châu Âu.

So với Trung Quốc - quốc gia xuất khẩu hàng tỷ USD đồ gốm sứ và mây tre nhờ quy mô công nghiệp hóa mạnh mẽ - chi phí sản xuất của Việt Nam bị đội lên do công nghệ sơ chế nguyên liệu còn thô sơ và hệ thống logistics nội địa kém phát triển. Tuy nhiên, hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam vẫn sở hữu lợi thế cốt lõi về độ tinh xảo thủ công và chiều sâu văn hóa bản địa. Thu nhập bình quân của lao động làng nghề đạt khoảng 300.000 đồng/tháng, cao hơn từ 2 đến 4 lần so với lao động thuần nông, chứng minh rằng nâng cao năng lực cạnh tranh để mở rộng thị trường EU chính là giải pháp kinh tế - xã hội then chốt cho khu vực nông thôn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao sức cạnh tranh của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam trên thị trường EU giai đoạn đến năm 2005, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tín dụng và thuế khóa của Nhà nước: Ngân hàng Nhà nước và các quỹ hỗ trợ phát triển cần nới lỏng điều kiện thế chấp, gia tăng tỷ lệ cơ sở làng nghề được tiếp cận vốn ưu đãi vượt mức 13,19% hiện nay. Bộ Tài chính cần bãi bỏ quy định khống chế trần hạch toán tiền công 18% - 20% trong giá thành sản phẩm mỹ nghệ xuất khẩu, cho phép tính đúng chi phí thực tế nhằm tạo điều kiện tái đầu tư cho doanh nghiệp.
2. Quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung và xử lý môi trường làng nghề: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh xây dựng vùng chuyên canh mây, tre, nứa, cói sạch bệnh tại các tỉnh miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long; hỗ trợ 100% công nghệ xử lý nước thải và chất thải rắn cho các cụm công nghiệp làng nghề nhằm thỏa mãn tiêu chuẩn SA8000 của EU trước năm 2005.
3. Nâng cấp năng lực thiết kế mẫu mã và xây dựng thương hiệu quốc gia: Thành lập Trung tâm xúc tiến thiết kế mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ, kết hợp mời chuyên gia mỹ thuật châu Âu tập huấn cho thợ giỏi và nghệ nhân. Mục tiêu đến năm 2005 là gia tăng tỷ trọng hàng xuất khẩu mang thương hiệu Việt Nam lên 30%, hướng tới mốc kim ngạch 300 - 350 triệu USD cho đồ gỗ dân dụng và 200 - 250 triệu USD cho gốm sứ.
4. Tổ chức mạng lưới phân phối trực tiếp và liên kết chuỗi giá trị: Doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực cần liên kết thành lập các văn phòng đại diện hoặc trung tâm trưng bày hàng hóa tại các đầu mối thương mại EU (Đức, Pháp, Bỉ, Hà Lan), giảm thiểu tối đa 3 - 4 tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian giao hàng còn dưới 45 ngày đối với các đơn hàng đường biển.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện và căn cứ thực tiễn để Bộ Thương mại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển ngành nghề nông thôn tầm nhìn dài hạn.
2. Chủ doanh nghiệp và giám đốc xuất nhập khẩu ngành thủ công mỹ nghệ: Tham khảo khung phân tích 8 yếu tố cạnh tranh trực tiếp, từ đó tái cấu trúc chiến lược định giá, thiết kế mẫu mã và lựa chọn kênh tiếp cận phù hợp cho từng thị trường thành viên EU.
3. Ban quản lý hợp tác xã, hiệp hội làng nghề và các nghệ nhân: Nắm bắt các rào cản kỹ thuật quốc tế (tiêu chuẩn môi trường, SA8000), phương thức liên kết chuỗi hộ sản xuất nhằm cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao hiệu quả đàm phán hợp đồng.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về lý luận cạnh tranh quốc tế, phương pháp khảo sát thực địa tại các làng nghề truyền thống và cơ sở dữ liệu thương mại Việt Nam - EU.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hàng thủ công mỹ nghệ lại có tỷ lệ ngoại tệ thực thu cao vượt trội so với dệt may? Tỷ lệ ngoại tệ thực thu của hàng thủ công mỹ nghệ đạt tới 95% - 97% giá trị xuất khẩu, trong khi ngành dệt may thời kỳ này chỉ đạt khoảng 25%. Lý do là ngành thủ công mỹ nghệ tận dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong nước (đất sét, tre, nứa, song, gỗ) và hàm lượng lao động thủ công lớn, chi phí nhập khẩu phụ liệu chỉ chiếm từ 3% đến 5%.

Những yếu tố nào quyết định trực tiếp nhất đến sức cạnh tranh tại thị trường EU? Theo kết quả nghiên cứu, 3 yếu tố quan trọng hàng đầu chi phối sức cạnh tranh tại EU lần lượt là: tổ chức hoạt động phân phối tiêu thụ, sự đa dạng của chủng loại sản phẩm và sự đổi mới sáng tạo trong mẫu mã thiết kế, sau đó mới đến yếu tố chất lượng, giá cả và các tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội.

Các làng nghề truyền thống Việt Nam đang gặp trở ngại lớn nhất về nguồn vốn như thế nào? Có tới 97% cơ sở hoạt động theo quy mô hộ gia đình phân tán, chỉ có 2,43% cơ sở tiếp cận được Quỹ quốc gia giải quyết việc làm và 13,19% vay được Quỹ tín dụng nông thôn do thiếu tài sản thế chấp. Hầu hết phải huy động vốn vay tư nhân với lãi suất cao gấp 2 - 3 lần lãi suất ngân hàng.

Hiệp định khung Việt Nam - EU năm 1995 có ý nghĩa như thế nào đối với ngành thủ công mỹ nghệ? Hiệp định khung 1995 đã tạo khuôn khổ pháp lý chính thức cho việc thúc đẩy quan hệ thương mại toàn diện, mở đường cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường EU với mức thuế suất ưu đãi, giúp kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này tăng nhanh và chiếm tới 42% tỷ trọng toàn ngành vào năm 2001.

Mục tiêu tăng trưởng kim ngạch của các mặt hàng chủ lực đến năm 2005 được dự báo ra sao? Đến năm 2005, dự báo kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ dân dụng hướng tới mốc 300 - 350 triệu USD; gốm sứ mỹ nghệ đạt khoảng 200 - 250 triệu USD; hàng mây tre cói lá đan đạt 95 - 110 triệu USD; đồ gỗ mỹ nghệ đạt 80 - 90 triệu USD và hàng thêu ren thổ cẩm đạt 65 - 75 triệu USD.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về năng lực cạnh tranh quốc tế và xác lập mô hình đánh giá 8 yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm hàng thủ công mỹ nghệ.
• Đánh giá toàn diện bức tranh xuất khẩu với kim ngạch đạt 352 triệu USD năm 2001, trong đó thị trường EU giữ vị thế dẫn đầu với 42% thị phần.
• Phân tích rõ nét các hạn chế cốt lõi của hệ thống 1.450 làng nghề: quy mô hộ gia đình chiếm 97%, điểm nghẽn thiếu vốn trầm trọng và mẫu mã chưa bắt kịp thị hiếu quốc tế.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp 3 chủ thể: chính sách vĩ mô của Nhà nước, chiến lược thị trường của doanh nghiệp và năng lực đổi mới của làng nghề truyền thống.
• Khẳng định lộ trình đến năm 2005 ngành thủ công mỹ nghệ hoàn toàn có thể bứt phá đạt quy mô kim ngạch trên 700 triệu USD nếu giải quyết triệt để nút thắt thiết kế và phân phối.

Để nắm bắt chi tiết phương pháp luận, chuỗi số liệu thống kê thực địa tại 41 tỉnh thành và các bài học kinh nghiệm quốc tế sâu sắc, quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế này ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO DOC VA DAO TAO TRirOfNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN DINII MINII IIAI | TRUONG DHKTQpl |tt.thgngtinthu vti^j NHQNG BIEN PHAP CHU YEU NHAm NANG ■ CAO KHA NANG CANH TRANH CUA NHOM ■ HANG THU CONG MY NGHE VIET NAM TREN ■ ■ THI TRUONG LIEN MINH CHAU AU (EU) ■ LIJAN VAN THAC SY KINH TE • • Chuyen nganh: KINH TE QUOC TE Ngiidi hifdng dan khoa hoc: TS. NGUYEN THUONG LANG TK S • b 6 HA NOI- 2002 LCH CAM ON Toi xin chan lhanh cam an sir giup da tan tlnh cua thay giao hudng dan. tien sy Nguydn Thudng Lang. Cam an tap the cac thay giao, co giao khoa Kinh te va Kinh doanh Quoc te, khoa Sau Dai hoc, trirang dai hoc Kinh te Quoc dan.

Xin chan thanh cam an anh Ha San, cue Che bien Nong, Lam san va Nganh nghe Nong thon, bo Nong nghiep va Phat trien Nong thon. Cam an ban be, dong nghiep va gia dinh da giup da toi hoan lhanh luan van nay. Trong qua trlnh thirc hien luan van, do kha nang va thai gian cd han se khong tranh khoi nhtrng thieu sot. Toi rat mong dupe cac thay, co giao, cac co quan huu quan va ban doc tham gia gop y de lan nghien ciiu sau cd dupe nhung dong gop thiet thirc hon.

Xin tran trong cam an. 2 MUC LUC NHUNG CHU VIET TAT TIENG VIET SET DUNG TRONG EUAN VAN 6 NHUNG CHC VIET TAT TIENG ANH SIT DUNG TRONG EUAN VAN 6 DANH MUC CAC BANG SO LIEU. 7 DANH MUC CAC SO DO. 7 PHAN Md DAU.

8 Chitong 1: NHUNG VAN DE LY LUAN CHUNG VE CANH TRANH VA HOAT DONG SAN XUAT HANG THU CONG MY NGHE CUA VIET NAM 11 1. Nhung van de ly luan chung ve canh tranh. Khdi niem canh tranh. Vai trd cua canh tranh trong viec phat trien san xuat hang hod.

Dietl chinh giffa cung va can. Phan bo co hieu qua cac nguon lite. Kich thich tien bo cong nghe. Phan phoi thu nhdp.

Thod man nhu can cua ngitdi tieu dung. Tao ra sit thick nghi linh hoat. Dem lai quyen tit do cd nhdn trong lira chon va hank dong 15 1. Klid nang canh tranh cua doanh nghiep.

Khdi niem ve kha nang canh tranh cua doanh nghiep. Cac chi tieu ddnh gid kha nang canh tranh cua doanh nghiep. Cac yen to anh hudng true tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep. Cac yen to tac dong gidn tiep den kha nang canh tranh cua doanh nghiep.

Hoat dong san xuat hang thu cong my nghe cuaVietNam. Licit sit phat trien nhom hang thu edng mynghecua Viet Nam. Nghe go'm, sut my nghe. Nghe dan may, tre, coi, la.

Nghe det tho cam, then ren. Nghe lam do gd my nghe. Nghe san mai. Thudn loi va khd khan.

Ket luan chuong 1. THUC TRANG KHA NANG CANH TRANH CUA NHOM HANG THU CONG MY NGHE VIET NAM TREN THI TRUING EU. Hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong the gioi. Kim ngqch xuat khdu.

Mot so mat hang thu cong my nghe xudt khau chu lite cua Viet Nam. Do gd dan dung. Hang gom, slimy nghe. Hang dan bang may, tre, coi, la.

Hang then ren, tho cam. Hang do gd my nghe. Nhom hang thdm cac loai. Cac mat hang khac.

Thi truong xudt khau. Thi tntdng Nhat Ban. Thi tntdng Nga, cac mtdc SNG vd Dong Au. Thi tntdng Bae My.

Thi tntdng Dai Loan, Hong Kong, Han Quoc. Thi tntdng Trung Dong. Dit bdo thi tntdng tieu thu. Hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong EU.

Hiep dinh khung giua Viet Nam vd EU. Xudt khau cua Viet Nam sang EU trong nhiing ndm gan day. Xudt khau hang thu cong my nghe cua Viet Nam sang thi truong EU. Kim ngach xudt khau sang cac mtdc thuoc EU.

Cac mat hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi tntdng EU. Kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi truong EU. Str hide ve dia ly, lich sit Trung Quoc. Sutra ddi vd phat trien cua xi nghiep hitdng trdn d Trung Quoc.

Cac chinh sach phat trien xi nghiep hitong trdn. Cac nude ASEAN. Sdludc ve dia ly, lich sit cac mtdc ASEAN. Mot so chinh sach cua chinh phu cac mtdc ASEAN ddi vdi viec phat trien mat hang thu cong my nghe truyen thong.

Mot so mtdc ASEAN co itu the trong viec san xudt va xudt khau hang thu cong my nghe. So sach cac yeu to dnh hudng den cac chi tieu canh tranh. Ton tai va nguyen nhan. To chute boat dong tieu thu.

Chung loaimat hang. Dich vu ho tro. So lupng - th di gian giao hang. Ve sinh nidi truong va dieu kien lao dong.

Ket luan chuong 2. 72 Chuong 3: NHUNG GIAI PHAP CHU YEU NHAM NANG CAO KHA NANG CANH TRANH CCA NHOM HANG THU CONG MY NGHE VIET NAM TREN THI TRUdNG EU. Nhftng Ly do phai nang cao tinh canh tranh tren thi truong EU. Vai tro cua nganh nghethii cdng my nghe doi voi sit nghiep cdng nghiep hod nong than.

Trien vong doi voi hang thii cdng my nghe Viet Nam. Nhu cau va doi hoi cua thi truong EV doi voi hang thii cdng my nghe. Trien vong xudt khdu hang thii cdng my nghe Viet Nam sang thi truong EV den ndm 2005. Nhifng giai phap chu yeu nhhm tang cirdng kha nang canh tranh cua nhom hang thu cdng my nghe Viet Nam tren thi truong EU.

Giai phap tit phia Nhd nuo'c. Phat trien thi trudng. Phat trien cac doanh nghiep vita va nhd. Cac chinh sach thud, le phi.

Chinh sach tin dung, ho tret von. Cac chinh sach doi voi cac lang nghe. Cac chinh sach vdi nghe nhdn. Dao tao lao dong va thq thii cdng truyen thong.

Ve nguyen lieu phuc vu san xudt. Phat trien dem vi chu luc. Cac chinh sach ve khoa hoc, cdng nghe va moi fritting. Ve to chitc, quan ly chi dqo.

Giai phap til phia cac doanh nghiep. Giai phap tit phia cac lang nghe, nghe nhdn, tho thu cdng. Ket luan chuong 3. 105 PHAN KET LUAN.

107 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO .109 5 NHUNG CHU VIET TAT TIENG VIET SI? DUNG TRONG LUAN VAN Chur viet tat Hieu nguyen nghia CHXHCN Cong hoa Xa hoi Chii nghia Viet Nam UBND Uy ban Nhan dan NNPTNT Nong nghiep va Phat trien Nong thon NHUNG CHU VIET TAT TIENG ANH SIT DUNG TRONG LUAN VAN Chur viet tat Hieu nguyen nghia ASEAN : Association of South East Asian Nations Hiep hoi cac nude Dong Nam A AFTA : ASEAN Free Trade Area Khu vuc mau dich lu’ do cua hiep hoi cac nude Dong Nam A MFN : Most Favoured Nation Toi hue quoc EU : European Union Lien Minh Chau Au GDP : Gross Domestic Products Tong san pham quoc noi USD : United States Dollar Do la My ODA : Official Development Assistance Vien trq phat trien chinh thurc WTO : World Trade Organisation To chu’c Thuomg mai The gidi 6 DANH MUC CAC BANG SO LIEU Bang 1.1: So lugng cac xa va lang nghe theo viing, loai nghe san xuat va so ho tham gia.1: Dir bao thi trudng tieu thu hang thu cong my nghe cua Viet Nam trong nhung nam tdi .2: Kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe sang cac nude EU (1996 -2001).3: Kim ngach xuat khau cac mat hang thu cong my nghe sang thi truong EU (1996 - 2001) .4: So sanh mot so yeu to anh hudng den kha nang canh tranh cua hang thu cong my nghe.1: Trien vong xuat khau hang thu cong my nghe sang thi trudng EU den nam 2005 .2: Nhu cau lao dong thdi ky 2001 - 2005 trong lung nganh nghe thu cong my nghe.3: Mot so viing co dien tich tap trung ldn song, may, tre. 96 DANH MUC CAC SO DO Sa do 2.1: Kim ngach xuat khau nhom hang thu cong my nghe Viet Nam (1996-4T/2002) .2: Ty trong kim ngach xuat khau cac nhom mat hang thu cong my nghe cua Viet Nam nam 2001 .3: Ty trong kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe cua Viet Nam sang cac thi trudng nam 2001 .4: Ty trong kim ngach xuat khau hang thu cong my nghe cua Viet Nam sang cac nude thuoc Lien minh Chau Au nam 2001 .5: Ty trong kim ngach cac mat hang thu cong my nghe cua Viet Nam xuat khau sang thi trudng EU nam 2001 .6: Thi phan hang thu cong my nghe Viet Nam tren thi trudng EU nam 2001. 65 7 PHAN MO DAU 1. Tinh cap thiet cua de tai Tir rat xa xua, khi con song dudi che do cong xa nguyen thuy cung nhtr dudi thdi ky dung nude cua cac vua Hung, vua Thue, vdi ban tay can cu va kheo leo cua minh, cac dan toe Viet Nam da biet su dung nhung nguyen lieu s£n cd trong tu nhien nhu dat, da, dong, than cay, la cay.

de tao ra cong cu lao dong, vu khi. do trang sue va do dung sinh boat cho minh. Trai qua qua trinh phat trien cua dat nude, cung vdi sir phat hien ra cac vat lieu mdi, vdi oc tim toi, sang tao, cac nghe thu cong ngay ciing phat trien va ton tai gdn lien vdi ddi song cua da so ngudi dan Viet Nam. Cho den nay, ca nude cd khoang 1.450 lang nghe, trong do cd khoang 300 lang nghe truyen thong, vdi khoang 4 trieu lao dong san xuat va phuc vu, hoat dong trong 30 nhom nganh nghe, trong do cd 6 nhom nghe chinh.

do la: nghe san xuat do gd dan dung; nghe gom, su-; nghe may, tie, la dan; nghe lam do gd my nghe; nghe theu ren, det tho cam; nghe lam tham. San pham cua mot so nghe da trd lhanh hang hoa va duqc san xuat ra khong chi de sir dung hay tieu dung trong nude ma con cd gia tri xuat khau cao, trd thanh nhung mat hang duqc thi trudng the gidi ira chuong. Ngoai cac nghe ke tren con cd cac nghe khac nhu nghe det lua; nghe son then, son mai, son thep; nghe lam manh true; nghe cham bac, khac da. Tir khi md cira nen kinh te, Viet Nam Ilion md rong va tang cudng quan he kinh te, thuong mai vdi nhieu nude va nhieu khu vuc tren the gidi.

Xuat khau hang hoa cua Viet Nam qua cac nam lien tuc tang, trong do, kim ngach xuat khiiu hang thii cong my nghe chiem mot ty trong dang ke. Trong so cac thi trudng tieu dung nhieu hang thu cong my nghe cua Viet Nam, Lien minh Chau Au (EU) la mot trong nhung khu vuc thi trudng trong diem va cd tiem nang rat Idn can phai tiep tuc duqc khai thac.