SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÌNH HUỐNG, GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4 - HUYỆN TRIỆU SƠN Người thực hiện: Nguyễn Thị Hoàn Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc lĩnh vực (môn): GDCD MỤC LỤC THANH HÓA NĂM 2022 skkn MỤC LỤC 1. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Những điểm mới của SKKN. Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn. Thực trạng của trường/lớp/học sinh trước khi áp dụng biện pháp.
Cơ sở vật chất trường học. Đội ngũ giáo viên và học sinh. Về đội ngũ quản lí. Về phía giáo viên.
Về phía học sinh. Về các điều kiện khác. Áp dụng phương pháp nghiên cứu tình huống, giải quyết vấn đề nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 12. Các bước tiến hành dạy học bằng phương pháp tình huống, giải quyết vấn đề.
Quy trình biên soạn và định mức thời lượng dạy học theo phương pháp nghiên cứu tình huống. Yêu cầu khi biên soạn tình huống, phân loại tình huống. Quy trình biên soạn tình huống. Các kỹ thuật dạy học thường được sử dụng khi áp dụng phương pháp dạy học bằng nghiên cứu tình huống, giải quyết vấn đề.
Thời điểm áp dụng. Tính mới, tính sáng tạo của biện pháp. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm. Hiệu quả kinh tế.2 Hiệu quả xã hội.
Về phía học sinh. Về phía giáo viên. Về hoạt động dạy - học. Kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.
Kết quả giảng dạy của giáo viên. Kết quả toàn diện của nhà trường. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ. Về cơ sở vật chất.
Về giáo viên. Về phía học sinh.19 TÀI LIỆU THAM KHẢO.20 skkn CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Chữ viết tắt Viết đầy đủ 1 THPT Trung học phổ thông 2 PPTH Phương pháp tình huống GDCD Giáo dục công dân 3 GV Giáo viên 4 HS Học sinh skkn 1. Lý do chọn đề tài Nghị quyết số 29 - Ban chấp hành TW Đảng khóa XI đặt ra nhiệm vụ: “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục”. Nghị quyết chỉ đạo: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học”.
Mục tiêu cụ thể của giáo dục phổ thông là: “tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”[1]. Để đạt được mục tiêu trên, Nghị quyết đưa ra nhiệm vụ, giải pháp: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” [2]. Luật Giáo dục 2005, điều 5 cũng đã quy định: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [3]. Luật giáo dục năm 2005, đã nêu “Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và tính sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”[4]. Từ nội dung trong luật giáo dục cho ta thấy một đòi hỏi tất yếu của xã hội, đặc biệt trong giai đoạn hiên nay, nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa, yêu cầu đào tạo con người một cách toàn diện, học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn.
Để làm được điều đó đòi hỏi các thầy giáo, cô giáo phải xác định đúng vai trò và trách nhiệm của mình trong việc đổi mới phương pháp dạy học ở các bộ môn nói chung và môn GDCD nói riêng. Giáo dục Công dân là môn học có vai trò hết sức quan trọng trong trường Trung học phổ thông, có nhiệm vụ góp phần đào tạo học sinh thành những người lao động mới, hình thành ở họ những phẩm chất tốt đẹp của người công dân tương lai. Vì vậy, để nâng cao chất lượng môn học, giáo viên phải không ngừng đổi mới về cách thức và luôn biết kết hợp các phương pháp dạy học một cách linh hoạt, có hiệu quả nhằm rèn luyện và phát triển kỹ năng cho học sinh, giúp các em biết vận dụng tri thức lí thuyết để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn cuộc sống. Thực tế môn Giáo dục công dân (GDCD) giữ vai trò quan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục học sinh ý thức và hình thành phát triển nhân cách con người toàn diện.
Tuy đã có một số khối, ngành của các trường Đại học, Cao đẳng sử dụng môn GDCD để xét tuyển, nhưng con số đó rất ít. Thực trạng hiện 1 skkn nay đa số các bậc phụ huynh học sinh học coi đây là môn phụ, nên các em chỉ học một cách đối phó, qua loa, xem nhẹ bộ môn đang diễn ra phổ biến và trở thành thực trạng chung. Cùng với thực trạng trên thì nội dung, chương trình môn GDCD khô khan, nhiều kiến thức trừu tượng dẫn đến học sinh khó hiểu, khó tiếp thu vì vậy không gây được sự hứng thú đối với người học. Cơ chế thị trường đã len lỏi vào trong nhận thức của các em học sinh và gia đình chỉ tập trung đầu tư vào các môn thi Đại học.
Các em xem nhẹ môn GDCD. Bên cạnh đó bản thân một số giáo viên dạy môn GDCD còn xem nhẹ môn của mình, coi là môn phụ, không có hứng thú trong giảng dạy, ít đầu tư vào chuyên môn. Đến lớp chỉ truyền thụ những kiến thức có sẵn trong sách giáo khoa, ít đổi mới phương pháp dạy học dẫn đến tiết học khô khan, học sinh dễ nhàm chán và ngại học. Vì vậy, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, để học sinh đóng vai trò trung tâm trong các tiết học đòi hỏi mỗi giáo viên dạy môn GDCD cần phải đổi mới phương pháp dạy học.
Để dạy học môn GDCD có hiệu quả cần gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống của học sinh, giáo viên cần tăng cường sử dụng các tình huống, các trường hợp điển hình, các hiện tượng thực tế, các vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội để phân tích, đối chiếu, minh hoạ cho bài giảng. Đồng thời cũng cần khuyến khích học sinh liên hệ, tự liên hệ; tiến hành điều tra, tìm hiểu, phân tích, đánh giá các sự kiện trong đời sống thực tiễn của lớp học, nhà trường, địa phương, đất nước… trong quá trình học tập, giáo viên phải luôn tạo cơ hội và hướng dẫn học sinh xây dựng và thực hiện các dự án nhỏ thông qua các bài tập về nhà, qua các tiết học ngoại khoá để giúp các em có cái nhìn khách quan hơn đối với môn học, rằng môn học không chỉ cung cấp những kiến thức lí thuyết mà môn học luôn gắn với thực tiễn sinh động của cuộc sống, để sau mỗi tiết học các em rút ra được ý nghĩa của bài học và biết tự hình thành kỹ năng sống cho bản thân, nhằm góp phần vào việc nâng cao ý thức, cải thiện môi trường sống ở trong lớp học, trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Vậy làm thế nào để dạy học GDCD đạt được hiệu quả như vậy? Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn GDCD tôi vô cùng băn khoăn, trăn trở. Vì thế, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Áp dụng phương pháp tình huống, giải quyết vấn đề nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 12” làm SKKN của mình năm học 2021-2022.
Mục đích nghiên cứu Với mong muốn tạo ra một buổi học sinh động, với việc xây dựng một môi trường học tập lấy học sinh là trung tâm, nơi mà các em cảm thấy thoải mái khi tham gia trao đổi, thảo luận với nhau. Việc áp dụng tình huống, giải quyết vấn đề trong giảng dạy sẽ làm thay đổi cách học thụ động của học sinh. Đề tài hướng đến những mục đích sau: Thứ nhất, làm nổi bật được ưu điểm và sự phù hợp của việc áp dụng tình huống, giải quyết vấn đề trong giảng dạy môn Giáo dục công dân lớp 12; Thứ hai, xây dựng các tình huống và sử dụng các tình huống, giải quyết vấn đề đó trong các bài giảng một cách phù hợp; 2 skkn Thứ ba, kích thích sự sáng tạo, hứng thú của học sinh vào bài giảng nhằm đem đến sự thoải mái về tinh thần khi tham gia lớp học; Thứ tư, rèn luyện các kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình và những kỹ năng mềm khác rất cần thiết cho công việc của học sinh sau khi tốt nghiệp nhằm góp phần hình thành và phát triển năng lực thực tiễn, thái độ, hành vi đúng đắn cho học sinh. Thứ năm, nâng cao hiệu quả giảng dạy môn GDCD trong chương trình THPT nói chung và Giáo dục công dân lớp 12 nói riêng 1.
Đối tượng, phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Nội dung chương trình Sách giáo khoa Giáo dục công dân 12 (Nhà xuất bản Giáo dục, năm 2011). Việc dạy của giáo viên và học tập của học sinh đối với môn học. - Đối tượng khảo sát thực nghiệm, đối chứng: Học sinh các lớp 12B1, 12B2,12B4,12B7 trường THPT Triệu Sơn 4 năm học 2021 – 2022. Giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD của trường THPT Triệu Sơn 4.
Phương pháp nghiên cứu - Các phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Nghiên cứu các sách về PPDH; nghiên cứu các văn bản, quy định, hướng dẫn… về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh, phân tích, tổng hợp, so sánh- đối chiếu, suy luận. - Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp điều tra, khảo sát, phương pháp thực nghiệm sư phạm, phương pháp thống kê, xử lí số liệu.