Sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 11 tại Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn gdcd lớp 11 ở một số trường thpt tỉnh thái nguyên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Đinh Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Toàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lý luận chính trị
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả dạy học môn Giáo dục công dân lớp 11 qua phương pháp nêu vấn đề
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận của phương pháp dạy học nêu vấn đề
• 1.2.1. Quan niệm về dạy học nêu vấn đề
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.3.1. Thực trạng việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD lớp 11 ở các trường phổ thông nói chung và ở trường THPT Ngô Quyền tỉnh Thái Nguyên nói riêng
• 1.3.2. Sự cần thiết của việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”, chương trình Giáo dục công dân lớp 11
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TÍCH CỰC HÓA PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11 Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Cấu trúc nội dung phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội” môn GDCD lớp 11
• 2.2. Cấu trúc chương trình Giáo dục công dân lớp 11
• 2.3. Nội dung phần: “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”
• 2.4. Một số biện pháp tích cực hóa phương pháp dạy nêu vấn đề nhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học môn GDCD lớp 11 ở một số trường THPT, tỉnh Thái Nguyên
• 2.4.1. Tạo tình huống có vấn đề khi dạy phần “Công dân với các vấn đề chính trị- xã hội” GDCD lớp 11
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Thời gian và địa điểm thực nghiệm
• 3.3. Đối tượng và phương pháp thực nghiệm
• 3.4. Quá trình thực nghiệm
• 3.5. Nội dung thực nghiệm
• 3.6. Khảo sát lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
• 3.7. Thiết kế bài thực nghiệm
• 3.7.1. Bài thực nghiệm 1
• 3.7.2. Bài thực nghiệm 2
• 3.7.3. Bài thực nghiệm 3
• 3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.8.1. Về thái độ và kết quả học tập của học sinh
• 3.8.2. Thăm dò ý kiến giáo viên
• 3.8.3. Đánh giá công tác thực nghiệm
• 3.9. Đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phần “Công dân với các vấn đề chính trị- xã hội” môn GDCD lớp 11 ở trường THPT, tỉnh Thái Nguyên
• 3.10. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phương Pháp Nêu Vấn Đề GDCD 11 Hiệu Quả

Phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD 11 không chỉ là một kỹ thuật sư phạm, mà còn là một triết lý giáo dục. Nó khuyến khích học sinh chủ động khám phá kiến thức, phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Thay vì tiếp thu thụ động, học sinh được đặt vào các tình huống có vấn đề, từ đó tự mình tìm kiếm giải pháp. Điều này không chỉ giúp các em nắm vững kiến thức một cách sâu sắc, mà còn rèn luyện khả năng ứng dụng phương pháp nêu vấn đề vào thực tiễn cuộc sống. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với môn GDCD, một môn học đòi hỏi sự suy ngẫm, phân tích và đánh giá các vấn đề xã hội. Việc áp dụng thành công phương pháp nêu vấn đề sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học GDCD và phát triển toàn diện cho học sinh.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển phương pháp nêu vấn đề

Tư tưởng về dạy học nêu vấn đề đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử giáo dục, với những ảnh hưởng từ các nhà tư tưởng như Socrates và Khổng Tử. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thực sự phát triển thành một hệ thống lý luận vào đầu thế kỷ XX. Các nhà khoa học như Aia. Ghecđơ, Rai cop, Xtaxin lenit, Rôgiơcốp đã vận dụng phương pháp tìm tòi, phát hiện trong dạy học nhằm động viên và hình thành năng lực nhận thức cho người học bằng cách lôi cuốn họ tự lực tham gia phân tích các hiện tượng, các tình huống có chứa đựng những khó khăn nhất định đã được nêu lên. ÔKôn và Lecne là những người có đóng góp quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho phương pháp này.

1.2. Bản chất của phương pháp nêu vấn đề trong GDCD

Dạy học nêu vấn đề không chỉ là một phương pháp dạy học cụ thể đơn nhất mà là một phần hệ phương pháp chuyên biệt hóa, tức là tập hợp nhiều phương pháp liên kết với nhau chặt chẽ và tương tác với nhau, trong đó phương pháp xây dựng tình huống có vấn đề đóng vai trò trung tâm, gắn bó với các phương pháp khác trong dạy học kết hợp lại thành một hệ thống toàn vẹn. Phương pháp này tập trung vào việc tạo ra các tình huống gợi mở, kích thích sự tò mò và thôi thúc học sinh tìm tòi, khám phá. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh trong quá trình giải quyết vấn đề, thay vì truyền đạt kiến thức một cách trực tiếp.

II. Thách Thức Thực Trạng Dạy và Học GDCD 11 Hiện Nay

Mặc dù có nhiều ưu điểm, việc áp dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD 11 vẫn còn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là quan niệm sai lầm về môn GDCD, coi đây là môn phụ, dẫn đến sự thiếu quan tâm từ cả học sinh và phụ huynh. Bên cạnh đó, nhiều giáo viên vẫn còn duy trì phương pháp dạy học truyền thống, ít chú trọng đến việc đổi mới phương pháp và phát huy tính tích cực của học sinh. Điều này dẫn đến tình trạng học sinh thụ động, thiếu hứng thú và không phát huy được khả năng tư duy phản biện. Để nâng cao hiệu quả dạy học môn GDCD lớp 11, cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành động từ cả giáo viên, học sinh và nhà trường.

2.1. Hạn chế trong phương pháp dạy học truyền thống GDCD

Phương pháp dạy học truyền thống thường tập trung vào việc truyền đạt kiến thức một chiều từ giáo viên đến học sinh. Học sinh chủ yếu tiếp thu kiến thức một cách thụ động, ít có cơ hội tham gia vào quá trình khám phá và giải quyết vấn đề. Điều này dẫn đến tình trạng học sinh ghi nhớ kiến thức một cách máy móc, không hiểu sâu sắc bản chất của vấn đề và không có khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tiễn. Giáo viên vẫn tiếp tục duy trì lối phương pháp dạy học cũ như: “thầy đọc, trò chép”, “tham” kiến thức của một số giáo viên… Cách dạy học này là một trong những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả thấp trong dạy học.

2.2. Thiếu tính chủ động và tư duy phản biện ở học sinh

Do phương pháp dạy học truyền thống ít khuyến khích sự tham gia của học sinh, nhiều em trở nên thụ động và thiếu tự tin trong việc bày tỏ ý kiến cá nhân. Khả năng tư duy phản biện, phân tích và đánh giá các vấn đề xã hội cũng bị hạn chế. Học sinh thường chỉ chấp nhận những gì được dạy mà không đặt câu hỏi hay nghi ngờ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập môn GDCD, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của học sinh.

III. Giải Pháp Tích Cực Hóa Phương Pháp Nêu Vấn Đề GDCD 11

Để khắc phục những hạn chế trên, cần có những giải pháp đồng bộ để tích cực hóa phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD 11. Trước hết, giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng về phương pháp này, cũng như các phương pháp dạy học tích cực khác. Cần tạo ra môi trường học tập cởi mở, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi, tranh luận và bày tỏ ý kiến cá nhân. Bên cạnh đó, cần xây dựng các tình huống có vấn đề phù hợp với nội dung bài học và thực tiễn cuộc sống, kích thích sự tò mò và hứng thú của học sinh. Quan trọng hơn, cần đánh giá kết quả học tập của học sinh không chỉ dựa trên điểm số, mà còn dựa trên khả năng tư duy, giải quyết vấn đề và ứng dụng kiến thức vào thực tế.

3.1. Xây dựng tình huống có vấn đề gắn liền thực tiễn GDCD 11

Tình huống có vấn đề cần được xây dựng dựa trên những vấn đề thực tế mà học sinh có thể gặp phải trong cuộc sống hàng ngày. Ví dụ, khi dạy về quyền và nghĩa vụ của công dân, giáo viên có thể đưa ra các tình huống liên quan đến việc bảo vệ môi trường, tham gia giao thông, hoặc phòng chống tệ nạn xã hội. Tình huống cần phải đủ hấp dẫn, gợi mở và kích thích sự tò mò của học sinh. Đồng thời, cần đảm bảo tính phù hợp với trình độ nhận thức và kinh nghiệm của học sinh.

3.2. Phát huy vai trò chủ động của học sinh trong giải quyết vấn đề

Giáo viên cần tạo điều kiện để học sinh tự mình tìm kiếm thông tin, phân tích tình huống, đưa ra các giải pháp và đánh giá kết quả. Có thể sử dụng các kỹ thuật dạy học như thảo luận nhóm, đóng vai, hoặc dự án để khuyến khích sự tham gia của học sinh. Giáo viên đóng vai trò là người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh trong quá trình giải quyết vấn đề, thay vì đưa ra câu trả lời trực tiếp. Điều này giúp học sinh phát triển khả năng tư duy độc lập, sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.3. Đổi mới hình thức đánh giá kết quả học tập GDCD 11

Hình thức đánh giá kết quả học tập cần được đổi mới theo hướng chú trọng đến khả năng tư duy, giải quyết vấn đề và ứng dụng kiến thức vào thực tế của học sinh. Có thể sử dụng các hình thức đánh giá như bài tập tình huống, dự án, hoặc thuyết trình để đánh giá khả năng của học sinh. Bên cạnh đó, cần khuyến khích học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau để nâng cao ý thức học tập và phát triển kỹ năng tự học.

IV. Ứng Dụng Thực Nghiệm Phương Pháp Nêu Vấn Đề GDCD 11

Việc thực nghiệm phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD lớp 11 tại một số trường THPT ở tỉnh Thái Nguyên đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh trở nên hứng thú hơn với môn học, tích cực tham gia vào các hoạt động trên lớp và có khả năng tư duy phản biện tốt hơn. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ và kết quả học tập của học sinh. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này cũng đòi hỏi sự đầu tư về thời gian, công sức và sự sáng tạo của giáo viên. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức để đảm bảo hiệu quả của bài học.

4.1. Mục tiêu và quy trình thực nghiệm phương pháp nêu vấn đề

Mục tiêu của thực nghiệm là đánh giá hiệu quả của phương pháp nêu vấn đề trong việc nâng cao chất lượng dạy học GDCD 11. Quy trình thực nghiệm bao gồm các bước: khảo sát tình hình dạy và học GDCD tại các trường THPT, lựa chọn đối tượng thực nghiệm, thiết kế bài học theo phương pháp nêu vấn đề, tổ chức dạy học và đánh giá kết quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và nhà trường để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả thực nghiệm.

4.2. Đánh giá kết quả và bài học kinh nghiệm từ thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm cho thấy phương pháp nêu vấn đề có tác động tích cực đến thái độ và kết quả học tập của học sinh. Học sinh trở nên chủ động, tích cực và sáng tạo hơn trong quá trình học tập. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này cũng đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và linh hoạt trong việc điều chỉnh phương pháp dạy học. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực nghiệm là cần có sự đầu tư về thời gian, công sức và sự sáng tạo của giáo viên, cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, học sinh và nhà trường.

V. Kết Luận Triển Vọng Phương Pháp Nêu Vấn Đề GDCD 11

Phương pháp nêu vấn đề có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy học GDCD 11 và phát triển toàn diện cho học sinh. Tuy nhiên, để áp dụng thành công phương pháp này, cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành động từ cả giáo viên, học sinh và nhà trường. Cần tiếp tục nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện phương pháp nêu vấn đề để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay. Với những ưu điểm vượt trội, phương pháp nêu vấn đề hứa hẹn sẽ trở thành một trong những phương pháp dạy học chủ đạo trong môn GDCD ở trường THPT.

5.1. Tổng kết và đánh giá vai trò của phương pháp nêu vấn đề

Phương pháp nêu vấn đề là một phương pháp dạy học hiệu quả, giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng kiến thức vào thực tế. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với môn GDCD, một môn học đòi hỏi sự suy ngẫm, phân tích và đánh giá các vấn đề xã hội. Việc áp dụng thành công phương pháp nêu vấn đề sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học GDCD và phát triển toàn diện cho học sinh.

5.2. Đề xuất và khuyến nghị để nhân rộng phương pháp GDCD 11

Để nhân rộng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học GDCD 11, cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý giáo dục, các trường sư phạm và các tổ chức chuyên môn. Cần tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp này, cũng như cung cấp các tài liệu, công cụ hỗ trợ cho việc thiết kế bài học và đánh giá kết quả học tập. Bên cạnh đó, cần khuyến khích giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau và tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học về phương pháp nêu vấn đề.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tỉnh Thái Nguyên, với hơn 1 triệu dân và 39 trường THPT cùng gần 43.000 học sinh, đang tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Môn Giáo dục công dân (GDCD) lớp 11 giữ vị trí quan trọng trong việc hình thành nhân cách và tư duy chính trị cho học sinh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong môn học này còn hạn chế, chưa phát huy tối đa hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD lớp 11 tại một số trường THPT tỉnh Thái Nguyên, đồng thời đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội” trong chương trình GDCD lớp 11, với đối tượng là học sinh và giáo viên tại các trường THPT Ngô Quyền, Lương Ngọc Quyến, Đồng Hỉ.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, phát huy tư duy tích cực, sáng tạo của học sinh, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo định hướng của Đảng và Nhà nước.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết dạy học nêu vấn đề**: Phương pháp này dựa trên nguyên tắc tạo ra các tình huống có vấn đề nhằm kích thích tư duy sáng tạo, chủ động của học sinh trong quá trình nhận thức. Các tình huống này giúp học sinh phát hiện, đặt ra và giải quyết vấn đề một cách độc lập hoặc dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

- **Lý luận CN Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh**: Là cơ sở tư tưởng cho việc đổi mới phương pháp dạy học, nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong phát triển con người toàn diện, phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh.

- **Khái niệm chính**:
  - *Tình huống có vấn đề*: Trạng thái khó khăn trí tuệ kích thích học sinh tìm tòi tri thức mới.
  - *Phương pháp dạy học tích cực*: Tập trung vào học sinh làm trung tâm, phát huy năng lực tự học, tư duy phản biện.
  - *Phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan*: Các phương pháp hỗ trợ kết hợp với dạy học nêu vấn đề để tăng hiệu quả giảng dạy.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Thu thập từ khảo sát thực tế tại 3 trường THPT tỉnh Thái Nguyên (Ngô Quyền, Lương Ngọc Quyến, Đồng Hỉ), bao gồm số liệu về đội ngũ giáo viên, học sinh, kết quả học tập, và thực trạng áp dụng phương pháp dạy học.

- **Phương pháp phân tích**: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính qua khảo sát, phỏng vấn giáo viên và học sinh, kết hợp thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả phương pháp dạy học nêu vấn đề.

- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu được thực hiện trong năm học 2014-2016, với các giai đoạn khảo sát, thực nghiệm, thu thập và phân tích dữ liệu.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Chất lượng đội ngũ giáo viên**: Trong 68 giáo viên của các trường khảo sát, trên 90% đạt chuẩn chuyên môn, với 249/284 giáo viên đạt loại khá trở lên, tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới phương pháp dạy học.

- **Thực trạng áp dụng phương pháp nêu vấn đề**: Chỉ khoảng 30% giáo viên thường xuyên sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong giảng dạy, phần lớn còn áp dụng không thường xuyên hoặc kết hợp với các phương pháp khác như thảo luận nhóm, đàm thoại.

- **Chất lượng học tập học sinh**: Tỉ lệ học sinh đạt loại trung bình chiếm khoảng 47%, khá và giỏi chiếm khoảng 43%, còn lại học lực yếu và kém chiếm khoảng 10%, phản ánh chất lượng dạy và học còn nhiều hạn chế.

- **Hiệu quả thực nghiệm sư phạm**: Qua các bài thực nghiệm, điểm trung bình môn GDCD của lớp thực nghiệm tăng khoảng 15% so với lớp đối chứng, thể hiện sự tác động tích cực của phương pháp nêu vấn đề.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế trong áp dụng phương pháp nêu vấn đề chủ yếu do giáo viên chưa nắm vững bản chất và quy trình thực hiện, thiếu kỹ năng tổ chức các tình huống có vấn đề phù hợp với trình độ học sinh. Một số giáo viên còn giữ thói quen dạy học truyền thống, thầy đọc trò chép, làm giảm tính tích cực của học sinh.

So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này tương đồng với thực trạng chung về đổi mới phương pháp dạy học tích cực tại các trường phổ thông. Việc kết hợp linh hoạt phương pháp nêu vấn đề với các phương pháp khác như thuyết trình, đàm thoại, trực quan được đánh giá là cần thiết để nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỉ lệ sử dụng phương pháp dạy học, bảng so sánh điểm trung bình giữa lớp thực nghiệm và đối chứng, giúp minh họa rõ nét tác động của phương pháp nêu vấn đề.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên**: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học nêu vấn đề, nâng cao kỹ năng thiết kế và tổ chức tình huống có vấn đề, dự kiến thực hiện trong 1-2 năm tới, do Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

- **Xây dựng tài liệu hướng dẫn áp dụng phương pháp**: Soạn thảo bộ tài liệu hướng dẫn cụ thể, minh họa các tình huống có vấn đề phù hợp với nội dung môn GDCD lớp 11, hoàn thành trong 6 tháng, do các chuyên gia giáo dục phối hợp biên soạn.

- **Khuyến khích đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường**: Các trường THPT cần xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học, tạo điều kiện cho giáo viên thử nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đánh giá hiệu quả qua các kỳ thi và khảo sát học sinh.

- **Tăng cường sự phối hợp giữa giáo viên và học sinh**: Khuyến khích giáo viên tổ chức các hoạt động nhóm, thảo luận, tranh luận dựa trên tình huống có vấn đề để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, áp dụng thường xuyên trong các tiết học.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Giáo viên môn Giáo dục công dân**: Nắm vững phương pháp dạy học nêu vấn đề, nâng cao kỹ năng tổ chức bài giảng, từ đó cải thiện hiệu quả giảng dạy và phát huy tư duy học sinh.

- **Nhà quản lý giáo dục**: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, đồng thời định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong các trường phổ thông.

- **Sinh viên, học viên cao học ngành Sư phạm**: Tham khảo để hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học tích cực, áp dụng vào nghiên cứu và thực hành sư phạm.

- **Các nhà nghiên cứu giáo dục**: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong bối cảnh giáo dục Việt Nam, góp phần phát triển lý luận và thực tiễn giáo dục.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Phương pháp dạy học nêu vấn đề là gì?**  
Là phương pháp tổ chức dạy học dựa trên việc tạo ra các tình huống có vấn đề để học sinh chủ động phát hiện, đặt ra và giải quyết vấn đề, phát triển tư duy sáng tạo và năng lực tự học.

2. **Tại sao phương pháp nêu vấn đề quan trọng trong dạy học GDCD?**  
Phương pháp này giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập, hiểu sâu sắc các vấn đề chính trị - xã hội, từ đó hình thành nhân cách và trách nhiệm công dân.

3. **Những khó khăn khi áp dụng phương pháp này là gì?**  
Khó khăn chính là giáo viên chưa nắm vững kỹ năng tổ chức tình huống có vấn đề, học sinh chưa quen với phương pháp học tích cực, và hạn chế về thời gian trong chương trình học.

4. **Làm thế nào để xây dựng tình huống có vấn đề hiệu quả?**  
Tình huống cần có tính mới lạ, chứa đựng mâu thuẫn hoặc thách thức nhận thức, phù hợp với trình độ học sinh, kích thích tư duy và nhu cầu tìm hiểu giải quyết vấn đề.

5. **Phương pháp này có thể kết hợp với những phương pháp nào khác?**  
Có thể kết hợp với phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan và thảo luận nhóm để tăng tính sinh động và hiệu quả trong dạy học.

## Kết luận

- Phương pháp dạy học nêu vấn đề là công cụ hiệu quả giúp phát huy tư duy tích cực, sáng tạo của học sinh trong môn Giáo dục công dân lớp 11.  
- Việc áp dụng phương pháp này tại các trường THPT tỉnh Thái Nguyên còn hạn chế, cần được nâng cao thông qua đào tạo và bồi dưỡng giáo viên.  
- Nghiên cứu đã chỉ ra sự cải thiện rõ rệt về kết quả học tập khi áp dụng phương pháp nêu vấn đề kết hợp với các phương pháp khác.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả dạy học, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.  
- Khuyến khích các nhà quản lý, giáo viên và học sinh tích cực tham gia đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

**Hành động tiếp theo**: Các trường và Sở Giáo dục cần triển khai các chương trình tập huấn, xây dựng tài liệu hướng dẫn và tổ chức thực nghiệm mở rộng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong các môn học khác.  
**Kêu gọi**: Giáo viên và nhà quản lý giáo dục hãy chủ động áp dụng và phát triển phương pháp này để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo thế hệ công dân tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––– ĐINH THỊ THU HUYỀN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 11 Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT, TỈNH THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: LL và PPDH Bộ môn Lý luận chính trị Mã số: 60.11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN HỮU TOÀN THÁI NGUYÊN - 2016 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Hữu Toàn. Các số liệu và kết quả nghiên cứu có nguồn rõ ràng, các kết quả trong luận văn trung thực và chưa từng được ai công bố ở bất kì công trình nghiên cứu nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình Thái Nguyên, tháng 6 năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Thu Huyền Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN ihttp://www.vn c LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng sâu sắc và tình cảm chân thành, tác giả xin trân trọng cảm ơn :Khoa Giáo dục chính trị, Phòng Sau đại học – Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên cùng các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và góp ý kiến cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục & Đào tạo Thái Nguyên, các trường THPT trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp tác giả trong suốt quá trình điều tra và làm thực nghiệm. Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với TS. Nguyễn Hữu Toàn, người đã nhiệt tình trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tác giả nghiên cứu hoàn thành luận văn. Mặc dù tác giả đã có nhiều cố gắng, nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được sự góp ý của quý thầy cô và bạn bè đồng nghiệp quan tâm đến luận văn này. Thái Nguyên, tháng 6 năm 2016 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC BẢNG . vii MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài . Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu . Đóng góp của đề tài . Kết cấu của đề tài .4 PHẦN NỘI DUNG .5 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Các công trình nghiên cứu nước ngoài . Các công trình nghiên cứu trong nước . Cơ sở lý luận của phương pháp dạy học nêu vấn đề . Quan niệm về dạy học nêu vấn đề .Mối quan hệ giữa phương pháp nêu vấn đề với các phương pháp dạy học khác trong môn Giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông . Vai trò của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông . Cơ sở thực tiễn.19 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Thực trạng việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn GDCD lớp 11 ở các trường phổ thông nói chung và ở trường THPT Ngô Quyền tỉnh Thái Nguyên nói riêng . Sự cần thiết của việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”, chương trình Giáo dục công dân lớp 11. Error! Bookmark not defined. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 . 29 Chương 2:MỘT SỐ BIỆN PHÁP TÍCH CỰC HÓA PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11 Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT TỈNH THÁI NGUYÊN . Cấu trúc nội dung phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội” môn GDCD lớp 11 . Cấu trúc chương trình Giáo dục công dân lớp 11 . Nội dung phần: “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”. Một số biện pháp tích cực hóa phương pháp dạy nêu vấn đê nhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học môn GDCD lớp 11 ở một số trường THPT, tỉnh Thái Nguyên . Tạo tình huống có vấn đề khi dạy phần “ Công dân với các vấn đề chính trị- xã hội” GDCD lớp 11 . 34 CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN GDCD LỚP 11 3. Mục đích thực nghiệm . Thời gian và địa điểm thực nghiệm . Đối tượng và phương pháp thực nghiệm . Quá trình thực nghiệm . Nội dung thực nghiệm . Khảo sát lớp thực nghiệm và lớp đối chứng . Thiết kế bài thực nghiệm . Bài thực nghiệm 1 . Bài thực nghiệm 2 . 64 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Bài thực nghiệm 3 . Đánh giá kết quả thực nghiệm . Về thái độ và kết quả học tập của học sinh. Thăm dò ý kiến giáo viên . Đánh giá công tác thực nghiệm . Đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học phần “ Công dân với các vấn đề chính trị- xã hội” môn GDCD lớp 11 ở trường THPT, tỉnh Thái Nguyên .87 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .95 TÀI LIỆU THAM KHẢO .96 PHỤ LỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c DANH MỤC VIẾT TẮT Viết tắt Đọc là CNH,HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH : Chủ nghĩa xã hội GCCN : Giai cấp công nhân GDCD : Giáo dục công dân GV : Giáo viên HS : Học sinh PPDH : Phương pháp dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Thống kê chất lượng GV trường THPT Ngô Quyền,Lương Ngọc Quyến, Đồng Hỉ năm học 2014-2015 . Error! Bookmark not defined. Tổng kết xếp loại học lực của HS trường THPT Ngô Quyền năm học 2014-2015 . Error! Bookmark not defined. Tình hình sử dụng các phương pháp trong dạy học của giáo viênError! Bookmark not def Bảng 1. Thống kê tình hình sử dụng phương pháp nêu vấn đề vào dạy học phần “Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội”Error! Bookmark not defined. Tình hình học sinh khối thực nghiệm và khối đối chứng. Điểm trung bình môn Giáo dục công dân học kỳ I, năm học 2015- 2016 . Điểm kiểm tra học kỳ I, môn Giáo dục công dân, năm học 2015 - 2016 . Tổng hợp điểm kiểm tra sau bài thực nghiệm thứ nhất. Tổng hợp điểm kiểm tra sau bài thực nghiệm thứ hai. Tổng hợp điểm kiểm tra sau bài thực nghiệm thứ ba . Tổng hợp điểm kiểm tra sau các bài thực nghiệm . Thống kê điểm của học sinh qua 4 bài kiểm tra . Điểm kiể m tra 1 tiế t của lớp TN và ĐC trường THPT Lương Ngo ̣c Quyế n . Điểm kiểm tra ho ̣c kỳ 2 của lớp TN và ĐC trường THPT Lương Ngo ̣c Quyế n . Điểm kiể m tra 1 tiế t của lớp TN và ĐC trường THPT Đồ ng Hỷ. Điểm kiểm tra học kì II của lớp TN và ĐC trường THPT Đồ ng Hỷ .84 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hòa nhập với xu thế phát triển chung của thời đại, đất nước ta đã và đang tiến hành quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Trong đó, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến đổi mới và phát triển giáo dục để đáp ứng xu thế của xã hội cũng như tạo ra những con người mới phát triển toàn diện. Đảng ta đã xác định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học” [2, tr.3] và “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, và hội nhập quốc tế” [11, tr. Môn Giáo dục công dân (GDCD) được giảng dạy trong các trường THPT hiện nay có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng. Với những đặc trưng của mình, môn học này đã trang bị cho học sinh hệ thống những kiến thức phổ thông cơ bản, thiết thực của triết học duy vật biện chứng, của lý luận về CNXH và thời đại, về nhà nước pháp luật, về đạo đức và lối sống có đạo đức, những quan điểm về xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, con người ấm no hạnh phúc. Đồng thời, môn học đã bước đầu hoàn thành và bồi dưỡng cho học sinh những tư tưởng khoa học và cách mạng, phương pháp tư duy biện chứng trong việc phân tích, đánh giá thế giới hiện thực, nhất là hiện tượng xã hội luôn luôn vận động và biến đổi nhanh chóng, đầy phức tạp, đa dạng, sự định hướng đúng đắn về tư tưởng chính trị, đạo đức trong các hoạt động của cuộc sống hiện tại và tương lai. Đặc biệt “Môn GDCD ở các trường THPT có vị trí hàng đầu trong việc định hướng phát triển nhân cách học sinh”. Tuy nhiên, để đạt được mục đích giáo dục cho học sinh một cách toàn diện giúp các em có cái nhìn đúng đắn về mọi mặt trong xã hội thì trong quá trình giảng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c dạy, người giáo viên phải phát huy tư duy tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong quá trình nhận thức. Để đáp ứng nhiệm vụ giảng dạy một cách thuyết phục, có hiệu quả cao người giáo viên giảng dạy môn GDCD trước hết phải là những người công dân mẫu mực, đồng thời phải là những nhà giáo, nhà sư phạm tài năng, có hiểu biết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực khoa học văn hóa, đến chính trị, luật pháp, đạo đức. Không những thế họ còn phải là những người vững vàng, có lý tưởng trong sáng, có tình yêu chân thành, mãnh liệt với Tổ quốc. Bên cạnh một số kết quả đã đạt được, việc dạy học GDCD ở trường phổ thông hiện nay vẫn còn có những hạn chế, bất cập.