Chương 1: TONG QUAN HIỆU QUA PHỤC VỤ DA MỤC TIÊU CUA CAC CÔNG TRÌNH. THUY LỢI HỖ CHUA 1. Tổng quan công trình hd chứa phục vụ da mye tiêu và hiệu quả LLL. Trên thế giới “Nghiên cửu nhận biét vai trò phục vụ da mục tiêu của các công trình thủy lợi: - Các hệ thẳng thuỷ lợi đã cung cắp nước và tiêu thoát nước cho nhiễu đối tượng khác bên cạnh việc nhiệm vụ chính là tưới, tiêu nước cho cây trồng.
- Hiệu quả phục vụ đa mục iêu của các hệ thông tưới là rõ rệt. nó thay đổi trong phạm vi rộng vi phụ thuộc nhiều vào các điều kiện tự nhién, kinh tế, xi hội, kỹ thuật, hạ ting cơ sở của vùng. Cụ thể vai trò phục vụ đa mục tiêu của các HTTL gồm các lĩnh vie sau 1. Hệ thông thủy lợi cung cắp nước sinh hoạt (Domestic water supply) 2.
Nuôi 3g thuỷ sản và thủy cầm được CTTL cấp, thoát nước( Water suplly for Aqua culuere) 3. Hệ thống thủy lợi kết hợp cấp nước cho chin nui (Integrated Irrigated Crop ~ Livestock Systems) 4. Hệ thống thy loi kết hợp cung cắp nước cho tiễu công nghiệp. dich vụ ở nông thôn (Water suplly for Rural enterprises) 5.
Hệ thống thủy lợi kết hợp cung cắp nước cho thủy điện và giao thông thủy. Hệ thống thủy lợi bào vệ môi trường ed thiên khí hậu (ecosystem functions and climate adjustment), như: phòng chồng ủng ngập, lũ lụt, hạn hắn, tác động đến chu tình thủy văn, bổ sung nguồn nước ngằm. Bảo tổn da dang sinh học nhờ các HTTL (Conservation ofBiodiversity) 8.Gi trị du lich sinh thai và giải trí của các hệ thống thủy lợi Hg thống thủy lợi tác động tích eve đến sự phát triển văn hóa, xã hội của vùng, 11.2, Tại Việt Nam Cie công tình thủy lợi ở nước ta đã mang tai hiệu quả t lớn, rt nỗ bậc Các công trình thuỷ lợi tại Việt Nam đã thực biện được vai tro biện pháp. hàng đầu phát triễn nông nghiệp và nông thôn qua việc cấp, thoát nước phục vụ đa mục iêu, không những thực gn được nhiệm vụ chủ yếu, ban đầu là tưới cho cây trồng ma côn kết hợp cấp thoát nước cho các ngành khác như nuối trồng thuỷ sản, chăn nuôi, cấp nước cho sinh hoát, cho địch vụ va du lịch, cho phát triển.
thuỷ điện và công nghiệp. dim bảo được an ninh lương thực, diy mạnh xoá đói giảm nghèo, 6a định, ning ao đồi sống nhân dân 1. Tui, tiêu nước tng ning xut, sin lượng các loại cây trồng nông nghiệp Thuỷ lợi được coi là biện pháp hang đầu trong nông nghiệp để làm tăng 1g xuất, sản lượng cây lúa và các cây trồng khác, đưa Vi Nam từ chỗ Ú ương thực đã trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thé giới với mức 4 triệu tần năm, 2 CTL gớp phần phát tiển du lịch sinh thái 3 'Công trình thuỷ lợi phục vụ phát triển công nghiệp, thủy điện và dịch vụ, 4 “Công tình thu lọ phục vụ phát tiển sản xuất muỗi. Các CTTL còn cung cẮp nguồn nước sinh hoạt cho dan cư.
CTTL Kết hợp. ip, thoát nước cho nuôi trồng thủy sản va cho chăn nu 1 Hệ thống thuỷ lợi phục vụ giao thông. 8 “Các CTTL, cổ vai trò quan trong phòng chống thiên ta, bảo vệ mỗi trường Nhung hiệu quả chưa đạt so với yêu cầu, vớitiểm năng của các CTL. Kết quả khảo sát hiệu qué công trình thủy lợi tại các tỉnh vùng miền núi, trang du phía Bắc.
Các công ình thuỷ lợi ti các tỉnh ving miễn núi, Trung du phía Bắc đã và đang thực hiện được nhiệm vụ chủ yếu là tưới, tiêu nước cho cây trồng, còn kết hợp. phục vụ đa mục tiêu để cắp nước, thoát nước cho các ngành chan muỗi, sinh hoạt, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản, du lịch, lâm nghiệp và phát điện như: 1. Công tình thuỷ lợi phục vụ ph triển trằng trọt Nhìn chung nhờ các công trình thủy lợi ma hệ số quay vòng ruộng đất nâng từ 2 lên 2,5 lần, năng suất lúa được tăng lên: Vụ chiêm xuân đạt 5,03 + 6 tắn/ha, vụ. mùa đạt 4 + 5 tắnha và ngô đông đạt + 6 tắnha, khoai ấy 11 + 14 tắnha, đậu tương từ 5⁄4 £ 13 tata, chè tăng từ 29 + 41 tha “Tuy nhiên hiệu quả cắp nước tưới tiêu nước chưa cao, còn thấp hơn nhiệm vụ — năng lực thiết kế đặt ra ,Trung bình toàn vùng các CTTL mới đảm bảo 70% ~ 75% năng lực thiết kế theo nhiệm vụ.
2, Hiệu quả CTTL phục vụ chăn nuôi gia súc, gia cằm, thuỷ cằm. HE thống thủy nông còn là môi trường, là nguồn cung cắp nước và tiêu thoát nước cho ngành chăn nuôi gia súc, gia cằm và (hủy cằm, thông qua việc lấy nước trực tiếp từ các hỗ chứa, dùng nước kênh mương, từ các giếng nước được kênh. mương thủy lợi làm tăng mực nước ngằm. Hệ thống thủy lợi còn cấp nước tưới cho các đồng cỏ chăn nuôi, cho các cơ sở giết mé gia súc, gia cằm, 3.
Hệ théng thấy lợi phục vụ cho ngành nudi tréng thuỷ sản Nhin chung các hệ thống công trình thuỷ lợi đã và đang tham gia tích cực vào cấp và thoát nước cho nuôi trồng thuỷ săn: Các Hệ thống thuỷ lợi hỗ chứa đã cấp nước cho các ao, hồ trai thuỷ sin của vùng đồng thời điện tích mặt hồ còn trực tiếp dùng để nuôi cá, nguồn nước từ hỗ được người dân lấy vảo các ao thông qua các. kênh dẫn dé nuôi trồng thuỷ sản, hầu hết các loại hd chữa nước trong các tinh không những được sử dụng trực tiếp nuôi trồng thủy sản mà còn trực tiếp cắp nước cho các. ao, hỗ, các ving tring của người dân để nuôi tring thủy sin, Các công trình thuy lợi có đầu mỗi là các đập dâng, trạm bơm đều qua hệ thông kênh mương côn trực tiếp cấp nước cho các ao hỗ, các vùng tring để nuôi thủy sản. "Nhiều nơi tận dụng các chân ruộng thấp được cấp nước từ kênh mương để nuôi.
Các kênh mương thủy lợi còn làm nhiệm vụ tiêu thoát nước cho các khu nuôi trồng thủy sản, hoặc dùng nước thải từ thủy sản, tr chăn nuôi dé ếp tục tưới mộng 4. Thy lợi phục vụ công nghi các tinh Min nit, Trang du phía Bắc 'Nền công nghiệp của các tỉnh Trung du, miễn núi phía Bắc dang trong thời kỹ đầu phát triển do đồ vai trò của công trình thuỷ lợi đến cp, thoát nước cho công nghiệp chỉ thấy rõ ở các tỉnh có ngành công nghiệp phát triển hơn như Thái nguyên, Bắc Giang, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Lào Cai. đã được CTTL cung cấp. nước cho một số xí nghiệp, nhà may côn lại chủ yếu cấp nước cho các dich vụ, sản xuất tiểu thủ công nghiệp nhỏ lẻ , xây dựng cơ sở hạ ting, chế biển thực phẩm, chế biển thức ăn gia se.
Bên cạnh đó các hệ thống thuỷ lợi còn phục vụ cho việc iêu thoát nước cho các nhà mây, xi nghiệp và cơ sở hạ ting của địa phương 5. Công trình thuy lợi phục vụ phát triển du lịch: Cac công tinh thu lợi cổ nhiễu tiềm năng nên ngày cing được tận sử dụng nhiều cho phát triển du lịch, rắt nhiều hồ chứa nước đã được lợi dụng làm khu du lịch sinh thai như. 8 Nai Cổc-Thái Nguyên, hỗ Thác Bà: Yên Bái, hd Đại Lãi ở Vinh Phúc, hb Yên Lập ở Quảng Ninh, Khuôn Thin và Cm Sơn ở Bắc Giang , Tà Keo - Lạng Sơn, Lita Việ, Phú Thọ. một số đập ding cũng được sử dụng cho du lich như Thác Hudng ở Thái Nguyễn _.
Cầu Son ở Bắc Giang, Liễn Sơn ở Vĩnh Phúc, đập dâng 19 tháng 5 - Nghĩa Lộ. 4 Hệ thing thuỷ lợi phục vụ thiy điện của tỉnh Miễn mi, trung du phia Bắc Hệ thống thuỷ lợi phục vụ phát tr ngành thủy điện: Chi có một số nơi mạng lưới điện quốc gia chưa kéo đến được thì người din các thôn bản mới sử dụng, các dốc nước trong kênh để đặt các trạm thuỷ điện nhỏ. Tuy nhiên một số hỗ chứa đã kết hợp phát 1 in thủy điện, như các hồ Thác Ba , Cắm Sơn, Núi C¡ Khuôn ‘Thin, Khudy Lái. Kênh chính của hệ thống đập dâng _ 19 tháng 5 - Nghĩa Lộ cấp nước cho tram thủy điện nhỏ với công xuất 84 kw.
Công rink thuỷ lợi phục vụ cắp mabe sinh hoại tại các tỉnh Chỉ những khu vực thành phố, thị xã, thị tran mới có hệ thống cấp nước sạch,còn lại những vùng cao và vùng khác, người dân vẫn chủ yếu sử dụng nguồn. nước mưa, nước tại cúc hỗ chứa, nước từ kênh mương thủy lợi, từ ruộng lúa ngắm xuống ting chứa nước ngầm để được lẤy lên từ các giếng cấp nước cho sinh hoạt 'Người dân cũng đã sử dụng trực tiếp nguồn nước của hd phục vụ cho sinh hoại và chan nuôi (Đại da số dân cư sinh sống xung quanh gan các hỗ chứa thuỷ lợi như hồ Núi Cốc, Cắm Sơn, Ti Keo, Na Céy, Bắc Sơn, Ngồi LA. Ven kênh mương người dân trong các thôn vẫn ra tấm giặt, ấy nước trực tếp từ kênh đễ cho sinh hoạt gia đình. Hệ théng thu lợi phục vụ giao thông Vige kết hop bệ thống bờ kênh mương và công trình thuỷ lợi để giao thông (như cầu máng, cầu trên dip.) vẫn được thực hiện thường xuyên nhưng ngành thuỷ lợi không thu được lệ phí 9.
Công trình thuỷ lợi phục vụ phái triển lâm nghiệp Các công trình thuỷ lợi tại các tinh Miễn núi, Trung du phía Bắc nêu trên côn cấp nước, giữ âm cho các vườn ươm cây, cho việc trong rừng nhất là các hồ chứa ở trên vũng cao: dũng lim nước tưới cho cây vuờn ươm lâm nghiệp và cung cấp nứơ£ bảo vệ rừng như để đập lửa khi xảy ra cháy rừng. Hg hông thuỷ lợi phục vụ phattrién rừng phòng hộ, ừng đầu nguồn 10, Hệ thing thủy lợi có tác động tích cực đến mỗi trường, sinh thải Nhìn chung các CTTL đã tác động tích cực đến môi trường sinh thái, đặc biệt là ti các khu vục cổ tưới hoặc gần các hỗ chia Các CTTN có tác dụng phòng chống thiên tai, lũ lụt, hạn hán như cắt lũ, tiêu. thoát nước cho cho các tinh vùng đổi ni, trưng du phía Bắc, “Các CTTL đã điều hoà phân phối nước, giữ nước, giữ âm phòng chẳng hạn hán Các CTTL còn khôi phục, cải tạo dat đắt thoái hoá (chống xói mén, chống đá.) vốn xây ra thường xuyên ở vùng đồi núi phía Bắc. TomI Các công trình thuỷ lợi toi các tỉnh vùng Trung du, miền núi phía “Bắc đã thực hiện được vai trỏ biện pháp hàng đầu phát trin nông nghiệp và nông thôn qua việc cấp, thoát nước phục vụ đa mục tiêu.