ĐẶT VẤN ĐỀ I-LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã dạy “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” hay “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”. Điều đó cho thấy Người rất coi trọng công tác giáo dục toàn diện đặc biệt là giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước. Thực hiện lời dạy của Bác, hiện nay các nhà trường đang rất quan tâm đến việc giáo dục toàn diện, nhất là giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh đã mang lại những hiệu quả to lớn.
Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường và môi trường xã hội, với những tác động tiêu cực đang xâm nhập vào đạo đức lối sống của mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ học sinh. Đối với học sinh THPT ở độ tuổi phát triển mạnh về cả thể chất và tinh thần, các em đang trong giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn. Các em thường thích thể hiện bản thân, thích khẳng định mình là người lớn, có tính hiếu động, nông nổi và cảm tính…trong khi đó kiến thức về hiểu biết xã hội, hiểu biết về pháp luật còn hạn chế, do đó các em chưa có trách nhiệm với hành vi của mình nên dễ sa ngã, dẫn đến những hành vi tiêu cực, thiếu tập trung trong học tập, vi phạm nội quy nhà trường, ý chí phấn đấu kém, bướng bỉnh, ham chơi. Đứng trước hiện tượng học sinh phạm lỗi một số giáo viên đã dùng những hình thức xử phạt chưa tích cực như trừng phạt thân thể (đánh, véo, kéo tai, bắt học sinh quỳ, đuổi học sinh ra khỏi lớp.) hoặc trừng phạt về tinh thần (la mắng, nhiếc móc, quát tháo, phê bình gay gắt trước lớp.
Điều đó gây ra những hậu quả lâu dài về tâm lí, khiến các em dễ nổi nóng dẫn đến những hành vi bạo lực đối với người khác, tạo ra một số hành vi không tốt, các em có khả năng bị trầm cảm, tự ti, thiếu hòa đồng với tập thể, giảm ý thức kỷ luật, giảm động lực trong học tập, không thích đến lớp, để lại những “ vết sẹo’’ trong tâm hồn khiến các em luôn có thái độ chống đối. Một trong những giải pháp hiệu quả mang tính nhân văn cao hiện nay đang được áp dụng rộng rãi mang lại hiệu quả thiết thực đó là biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực. Là một giáo viên làm công tác giảng dạy và chủ nhiệm gần 20 năm, bản thân tôi luôn đề cao vai trò của biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực và áp dụng vào thực tế công tác nhất là trong công tác chủ nhiệm lớp. Từ nhiều năm nay, tôi được phân công chủ nhiệm lớp có đa số học sinh nữ.
Qua tìm hiểu tôi nhận thấy các tập thể có học sinh nữ đông là những tập thể lớp khá phức tạp, giữa các em có sự khác biệt rất lớn về tính cách, về hoàn cảnh gia đình, về năng lực.Một tập thể có số học sinh nữ là chủ yếu nên các em rất hay hờn dận, hay để ý, so bì, tị nạnh, ganh đua 1 skkn nhau từ những điều rất nhỏ. Có những em rất nhạy cảm, dễ xúc động, dễ bị tổn thương. Điều đó đòi hỏi giáo viên phải thật khéo léo, tinh tế để giáo dục các em. Từ thực trạng đó, tôi đã vận dụng biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong công tác của mình và thu được một số kết quả nhất định.
Do vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp bằng biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực’’ với hi vọng phần nào giúp giáo viên chủ nhiệm làm tốt hơn công tác giáo dục học sinh. II-MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1. Mục đích Giúp giáo viên chủ nhiệm lớp ở bậc phổ thông thấy rõ hơn vai trò, ý nghĩa của công tác chủ nhiệm lớp, trong đó việc sử dụng biện pháp thích hợp để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh là yếu tố rất quan trọng. Qua sáng kiến kinh nghiệm này, tôi muốn nói lên những kinh nghiệm của bản thân khi sử dụng biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm để các đồng nghiệp có thể áp dụng vào thực tiễn công tác giáo dục học sinh.
Giúp cho học sinh cảm thấy thoải mái, vui vẻ, hạnh phúc mỗi khi đến trường, từ đó học sinh tích cực học tập và rèn luyện. Giúp cho mục tiêu xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, tiến tới xây dựng lớp học hạnh phúc thành công, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Nhiệm vụ nghiên cứu - Đưa ra cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề nghiên cứu. - Đưa ra các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong công tác chủ nhiệm lớp.
- Rút ra kết luận và bài học kinh nghiệm sau khi áp dụng đề tài. ĐỐI TƯỢNG - PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Đề tài thực hiện cụ thể trên công tác chủ nhiệm của bản thân tôi trong nhiều năm liên tục ở cương vị một giáo viên giảng dạy và chủ nhiệm. - Việc vận dụng và khảo sát kết quả cụ thể được thực hiện ở các lớp mà tôi đã chủ nhiệm, các lớp của các thầy cô giáo đồng nghiệp tại trường THPT Anh Sơn I từ năm học 2018 đến năm học 2022. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ chủ nhiệm lớp, nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm tôi đã sử dụng một số phương pháp cơ bản sau: - Phương pháp thu thập, xử lí thông tin: Từ các nguồn tài liệu, sách báo, ti vi, truy cập mạng Internet. 2 skkn - Phương pháp thực nghiệm: trực tiếp vận dụng phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực vào việc giáo dục, cảm hóa học sinh. - Phương pháp khảo sát: khảo sát việc vận dụng các phương pháp giáo dục học sinh ở một số đồng nghiệp cùng trường. - Phương pháp so sánh, đối chiếu: so sánh, đối chiếu kết quả sự tiến bộ của học sinh ở những tập thể lớp giáo viên chủ nhiệm lớp đã sử dụng phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong giáo dục học sinh và ở những lớp chưa áp dụng phương pháp này.
- Phương pháp điều tra, thống kê: thực hiện điều tra thái độ, cảm nhận và đánh giá của học sinh và của giáo viên về việc giáo viên chủ nhiệm vận dụng các phương pháp giáo dục đối với học sinh ở trường phổ thông. Ngoài ra, tôi còn sử dụng một số thao tác khác: nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp… V. TÍNH MỚI CỦA ĐỀ TÀI. Đề tài là sự tìm tòi, nghiên cứu, thử nghiệm và chắt lọc về các biện pháp giáo dục học sinh bằng hình thức kỷ luật tích cực từ hoạt động thực tiễn nhằm đúc kết thành một số kinh nghiệm trong giáo dục học sinh mang lại hiệu quả thiết thực nhất.
Các giải pháp được đề cập cụ thể, rõ ràng, dễ áp dụng vào thực tế. Giúp giáo viên thay đổi hình thức xử lý những phạm lỗi của học sinh theo hướng tích cực và kích thích giáo viên luôn tìm tòi, sáng tạo trong công tác giảng dạy và chủ nhiệm để đạt kết quả cao trong công tác giáo dục học sinh. Sáng kiến kinh nghiệm thể hiện được tinh thần đổi mới theo Thông tư 32/2020/TT – BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành ngày 15/9/2020 có hiệu lực từ ngày 1/11/2020. Áp dụng các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong quá trình giáo dục học sinh mang lại nhiều lợi ích cho HS, GV, nhà trường, gia đình và xã hội.
Phát triển các năng lực, phẩm chất của người học như: Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác: Thể hiện rõ trong khi học sinh làm việc theo nhóm, phân công nhiệm vụ phù hợp với từng cá nhân trong nhóm, sự phối hợp giúp đỡ nhau trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao. Khi học sinh chia sẻ, trò chuyện với GV. Phát triển năng lực tự chủ, tự học, giải quyết vấn đề và sáng taọ: Thông qua việc thực hiện nhiệm vụ mà giáo viên hướng dẫn đã giúp học sinh xác định được vấn đề, tự nghiên cứu các tài liệu tham khảo như mạng internet, thực tiễn cuộc sống.để giải quyết vấn đề. Tự tìm cách thể hiện vấn đề tốt nhất cho nhóm và tự học thông qua việc tìm kiếm thông tin, làm việc nhóm, chủ động trình bày ý kiến, quan điểm của mình và lắng nghe ý kiến, chủ động học hỏi.
3 skkn Phát triển năng lực ngôn ngữ, năng lực tin học: HS biết sử dụng ngôn ngữ để soạn thảo và trình bày kết quả hoạt động nhóm một cách hợp lí và logic, diễn đạt để nói lên tâm tư, nguyện vọng của bản thân. HS tra cứu các trang mạng để tìm hiểu thông tin. Hình thành và phát triển các phẩm chất cho học sinh như nhân ái (các em biết đồng cảm, chia sẻ với bạn, biết yêu thương gia đinh, thầy cô, bạn bè), trung thực (nêu lên ý kiến, quan điểm của bản thân về các vấn đề xung quanh, về quan điểm của bạn bè, tâm sự, chia sẻ những suy nghĩ, vướng mắc của bản thân với thầy cô), trách nhiệm (có trách nhiệm góp ý cho bạn và hoàn thiện bản thân, thấy rõ vai trò của bản thân đối với các vấn đề đang diễn ra), chăm chỉ (các em tự tìm hiểu, tìm kiếm thông tin về các vấn đề cần giải quyết, lắng nghe ý kiến của thầy cô, bạn bè. 4 skkn PHẦN II.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU I. Vị trí, vai trò của giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm là người được Hiệu trưởng bổ nhiệm, phân công chịu trách nhiệm về một lớp. Điều lệ trường Trung học ghi rõ: “Mỗi lớp có một giáo viên chủ nhiệm lớp do hiệu trưởng chỉ định, chọn trong số giáo viên giảng dạy ở lớp đó”. Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện lớp học từ giáo dục văn hóa cho đến giáo dục đạo đức nhân cách.
Chính vì thế có thể nói giáo viên chủ nhiệm là cầu nối đa chiều giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường với tập thể học sinh lớp chủ nhiệm. Giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông là linh hồn của lớp học, là người góp phần không nhỏ hình thành và nuôi dưỡng nhân cách học sinh, những chủ nhân tương lai của đất nước.