Báo cáo tổng kết đề tài: Nâng cao hiệu quả bảo vệ dữ liệu cá nhân trong ngân hàng thương mại

Nghiên cứu hoàn thiện pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân tại ngân hàng thương mại, phân tích thực tiễn thi hành và đề xuất giải pháp.

• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Trong Ngân Hàng Thương Mại
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NHTM
• 1.1. Khái quát về dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 1.1.1. Khái niệm dữ liệu cá nhân
• 1.1.2. Nguyên tắc về bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 1.1.3. Vai trò của việc bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 1.2. Khái quát về pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái quát về hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Khái quát pháp luật về dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Sự cần thiết phải có cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động của các ngân hàng thương mại
• 1.2.4. Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân của một số quốc gia trên thế giới và bài học cho Việt Nam
• 1.2.4.1. Pháp luật của các quốc gia tiêu biểu liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 1.2.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ THỰC TIỄN TRIỂN KHAI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Khái quát về pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động của ngân hàng thương mại
• 2.2. Quy định về phạm vi dữ liệu cá nhân được bảo vệ
• 2.3. Quy định về quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 2.4. Quy định pháp luật về trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân của các cơ quan, tổ chức
• 2.5. Quy định về các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 2.6. Quy định về xử lý vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân
• 2.7. Thực trạng quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại ngân hàng thương mại
• 2.7.1. Quy định về dữ liệu cá nhân thuộc diện bảo mật trong ngân hàng thương mại
• 2.7.2. Quy định về quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân trong ngân hàng thương mại
• 2.7.3. Quy định pháp luật về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong bảo vệ DLCN trong ngân hàng thương mại
• 2.7.4. Quy định về các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân trong ngân hàng thương mại
• 2.7.5. Quy định về xử lý vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân trong ngân hàng thương mại
• 2.8. Thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng của các NHTM hiện nay
• 2.8.1. Thực tiễn thi hành quy định về dữ liệu cá nhân thuộc diện bảo mật tại các NHTM
• 2.8.2. Thực tiễn thi hành quy định về quyền bảo mật dữ liệu cá nhân tại các NHTM
• 2.8.3. Thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong bảo vệ DLCN tại các NHTM
• 2.8.4. Thực tiễn thi hành quy định về các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân tại các NHTM
• 2.8.5. Thực tiễn thi hành quy định về xử lý vi phạm bảo vệ dữ liệu cá nhân tại các NHTM
• 2.9. Đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động của ngân hàng thương mại hiện nay
• 2.9.1. Những kết quả đạt được từ quá trình thực thi pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng trong ngân hàng thương mại
• 2.9.2. Những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong quá trình thực thi pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng trong ngân hàng thương mại
• 2.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI CÁC QUY ĐỊNH VỀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN KHÁCH HÀNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng trong quá trình chuyển đổi số của Ngân hàng thương mại
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng trong quá trình chuyển đổi số của ngân hàng thương mại
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng trong Ngân hàng thương mại
• 3.4. Kiến nghị đối với cán bộ ngân hàng và khách hàng cá nhân nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ Dữ liệu cá nhân trong Ngân hàng thương mại
• 3.5. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật dành cho phía Ngân hàng Nhà nước liên quan đến hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân trong Ngân hàng thương mại
• 3.6. Kiến nghị đối với ngân hàng thương mại nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ DLCN trong NHTM
• 3.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC SẢN PHẨM KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• 1. HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA “DỮ LIỆU CÁ NHÂN TRONG DÒNG CHẢY KINH TẾ SỐ VIỆT NAM” (3 SẢN PHẨM THAM GIA)
• 2. HỘI THẢO KHOA HỌC “HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HÓA VÀ ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO” (2 SẢN PHẨM THAM GIA)
• 3. BÀI VIẾT ĐĂNG TRÊN TẠP CHÍ NGÂN HÀNG SỐ 9 (5/2024)
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Ngân Hàng Hiện Nay

Cách mạng công nghiệp 4.0 mang đến kỷ nguyên số, kéo theo sự gia tăng sử dụng dữ liệu cá nhân (DLCN). Trong lĩnh vực ngân hàng, số hóa tạo điều kiện cho khai thác, đánh cắp thông tin. Điều này gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý người dùng. Nghiên cứu về DLCN trong ngân hàng thương mại trở thành yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền lợi, an toàn, an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Việc này còn góp phần tạo niềm tin cho khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng số. Pháp luật Việt Nam về bảo vệ DLCN nói chung và ứng dụng cho khách hàng tại ngân hàng thương mại nói riêng vẫn còn nhiều khoảng trống. Cần hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Hiến pháp 2013 ghi nhận bảo vệ đời sống riêng tư. Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ DLCN đã được ban hành, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước. Tuy nhiên, pháp luật vẫn còn nhiều bất cập, quy định tản mác.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của bảo vệ dữ liệu cá nhân

DLCN không chỉ là thông tin cá nhân, mà còn là tài sản được sử dụng trong nhiều hoạt động số. Bảo vệ DLCN không chỉ là nhu cầu riêng tư mà còn là bảo vệ quyền và lợi ích cá nhân. Tình trạng lộ, đánh cắp thông tin diễn ra ngày càng nhiều. Vì vậy, các dịch vụ ứng dụng DLCN trên không gian mạng đứng trước thách thức về an toàn DLCN khách hàng. Vấn đề này liên quan đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và nguy cơ mất an ninh mạng. Bảo vệ DLCN trở thành vấn đề được quan tâm hàng đầu, liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích của cá nhân. DLCN dần được coi trọng như một tài sản cá nhân, được sử dụng vào các hoạt động khác nhau thông qua chuyển đổi số.

1.2. Chuyển đổi số trong ngành ngân hàng và rủi ro bảo mật

Ngành ngân hàng tại Việt Nam đang chuyển đổi số mạnh mẽ, với các dịch vụ trực tuyến thay thế dịch vụ truyền thống. Từ mở thẻ đến thanh toán đều có thể thực hiện trực tuyến. Điều này vô tình tạo điều kiện cho các chủ thể khai thác, đánh cắp thông tin. Tại hội thảo Công nghệ thông tin và An toàn thông tin diễn ra vào ngày 15/11/2023 tại Tp Hồ Chí Minh, Công ty An ninh mạng Viettel cho biết hơn 30.000 tài khoản ngân hàng bị xâm nhập. Tình trạng rò rỉ dữ liệu tài sản trong tài khoản ngân hàng của khách hàng tại các NHTM ngày càng gia tăng gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý người dùng. Vì vậy cần có các biện pháp an ninh dữ liệu ngân hàng hiệu quả.

II. Phân Tích Rủi Ro Bảo Mật Dữ Liệu Cá Nhân Tại Ngân Hàng

Ngân hàng đối mặt với nhiều rủi ro bảo mật dữ liệu cá nhân trong môi trường số. Rủi ro đến từ cả bên trong và bên ngoài ngân hàng. Kẻ tấn công sử dụng nhiều kỹ thuật tinh vi để xâm nhập hệ thống. Các cuộc tấn công mạng ngày càng phức tạp và khó lường. Rủi ro bảo mật dữ liệu ngân hàng có thể gây thiệt hại lớn về tài chính và uy tín. Ngân hàng cần nhận diện và đánh giá các rủi ro để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đánh giá rủi ro là bước quan trọng để xây dựng hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân toàn diện.

2.1. Các loại tấn công mạng phổ biến vào hệ thống ngân hàng

Tấn công phishing, ransomware, DDoS là những hình thức tấn công phổ biến. Phishing đánh lừa người dùng cung cấp thông tin cá nhân. Ransomware mã hóa dữ liệu và đòi tiền chuộc. DDoS làm tê liệt hệ thống bằng cách quá tải lưu lượng truy cập. Các cuộc tấn công này nhắm vào cả hệ thống và nhân viên ngân hàng. Cần có giải pháp tăng cường an ninh mạng ngân hàng đa lớp để chống lại các cuộc tấn công.

2.2. Rủi ro từ bên trong Lỗi của nhân viên và quy trình lỏng lẻo

Lỗi của nhân viên, quy trình lỏng lẻo là nguyên nhân gây rò rỉ dữ liệu. Nhân viên có thể vô tình hoặc cố ý làm lộ thông tin. Quy trình kiểm soát truy cập dữ liệu ngân hàng không chặt chẽ tạo cơ hội cho kẻ xấu. Cần đào tạo nhân viên về nâng cao nhận thức bảo mật dữ liệu và xây dựng quy trình bảo mật nghiêm ngặt.

2.3. Ảnh hưởng của việc không tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu

Việc không tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Ngân hàng có thể bị phạt tiền, mất uy tín, và chịu trách nhiệm pháp lý. Tuân thủ pháp luật bảo vệ dữ liệu là yêu cầu bắt buộc để bảo vệ quyền lợi của khách hàng và ngân hàng.

III. Phương Pháp Mã Hóa Nâng Cao An Ninh Dữ Liệu Cá Nhân Ngân Hàng

Mã hóa dữ liệu ngân hàng là một trong những biện pháp quan trọng để bảo vệ thông tin khách hàng. Mã hóa chuyển đổi dữ liệu thành dạng không thể đọc được. Chỉ những người có khóa giải mã mới có thể truy cập dữ liệu. Mã hóa giúp bảo vệ dữ liệu khi lưu trữ và truyền tải. Ngân hàng cần lựa chọn phương pháp mã hóa dữ liệu phù hợp với hệ thống và quy định pháp luật. Triển khai mã hóa toàn diện giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ dữ liệu.

3.1. Các thuật toán mã hóa phổ biến và ứng dụng trong ngân hàng

AES, RSA, DES là các thuật toán mã hóa phổ biến. AES được sử dụng để mã hóa dữ liệu lưu trữ. RSA được sử dụng để trao đổi khóa và chữ ký số. DES là thuật toán mã hóa cũ, ít được sử dụng hiện nay. Ngân hàng cần lựa chọn thuật toán phù hợp với yêu cầu bảo mật và hiệu năng của hệ thống. Sử dụng công nghệ bảo vệ dữ liệu mới nhất để đảm bảo an toàn.

3.2. Quản lý khóa mã hóa và bảo vệ khóa an toàn

Quản lý khóa mã hóa là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn dữ liệu. Khóa mã hóa cần được tạo, lưu trữ và quản lý một cách an toàn. Sử dụng phần cứng chuyên dụng (HSM) để bảo vệ khóa mã hóa. Áp dụng quy trình quản lý khóa chặt chẽ để ngăn chặn truy cập trái phép. Kiểm soát truy cập dữ liệu ngân hàng cần được thực hiện nghiêm ngặt.

3.3. Mã hóa dữ liệu trong quá trình truyền tải và lưu trữ

Mã hóa dữ liệu trong quá trình truyền tải và lưu trữ là cần thiết. Sử dụng giao thức HTTPS để mã hóa dữ liệu khi truyền tải qua mạng. Mã hóa toàn bộ ổ cứng và cơ sở dữ liệu để bảo vệ dữ liệu lưu trữ. Đảm bảo an ninh dữ liệu ngân hàng toàn diện từ đầu đến cuối.

IV. Xây Dựng Quy Trình Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân Chuyên Nghiệp

Quy trình bảo vệ dữ liệu cá nhân ngân hàng là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn thông tin. Quy trình này bao gồm nhiều bước, từ thu thập đến xử lý và lưu trữ dữ liệu. Ngân hàng cần xây dựng quy trình phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động. Xử lý dữ liệu cá nhân ngân hàng phải tuân thủ các nguyên tắc bảo mật. Đảm bảo quyền lợi của khách hàng và trách nhiệm của ngân hàng.

4.1. Thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân hợp pháp và minh bạch

Ngân hàng chỉ được thu thập dữ liệu khi có sự đồng ý của khách hàng. Mục đích thu thập phải rõ ràng và hợp pháp. Khách hàng có quyền biết về việc thu thập và sử dụng dữ liệu của mình. Thông báo cho khách hàng về quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền của họ.

4.2. Lưu trữ và bảo mật dữ liệu cá nhân an toàn

Dữ liệu cá nhân cần được lưu trữ an toàn, tránh truy cập trái phép. Áp dụng các biện pháp kiểm soát truy cập dữ liệu ngân hàng nghiêm ngặt. Thường xuyên sao lưu dữ liệu để phòng ngừa sự cố. Bảo vệ dữ liệu cá nhân ngân hàng là trách nhiệm hàng đầu.

4.3. Xóa và tiêu hủy dữ liệu cá nhân khi không còn cần thiết

Khi dữ liệu không còn cần thiết, ngân hàng cần xóa hoặc tiêu hủy an toàn. Đảm bảo dữ liệu không thể khôi phục được. Tuân thủ quy định về thời gian lưu trữ dữ liệu. Bảo vệ dữ liệu cá nhân ngân hàng toàn diện, từ đầu đến cuối vòng đời dữ liệu.

V. Đào Tạo Nâng Cao Nhận Thức Bảo Mật Dữ Liệu Cho Nhân Viên

Đào tạo bảo mật dữ liệu cho nhân viên ngân hàng là vô cùng quan trọng. Nhân viên là tuyến phòng thủ đầu tiên trong bảo vệ dữ liệu. Nhân viên cần hiểu rõ về các rủi ro bảo mật và cách phòng tránh. Nâng cao nhận thức bảo mật dữ liệu giúp giảm thiểu nguy cơ rò rỉ thông tin. Chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng với các mối đe dọa mới.

5.1. Nội dung đào tạo bảo mật dữ liệu cho nhân viên ngân hàng

Nội dung đào tạo cần bao gồm các chủ đề: nhận diện tấn công phishing, bảo vệ mật khẩu, tuân thủ quy trình bảo mật, báo cáo sự cố. Đào tạo về Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ người tiêu dùng. Giúp nhân viên hiểu rõ về PDP (Personal Data Protection) và GDPR (General Data Protection Regulation).

5.2. Phương pháp đào tạo hiệu quả và thực tiễn

Sử dụng phương pháp đào tạo kết hợp lý thuyết và thực hành. Tổ chức các buổi diễn tập ứng phó sự cố. Sử dụng các tình huống giả định để nhân viên làm quen với các tình huống thực tế. Đánh giá hiệu quả bảo vệ dữ liệu sau đào tạo.

5.3. Cập nhật kiến thức bảo mật thường xuyên và liên tục

Môi trường bảo mật luôn thay đổi, do đó cần cập nhật kiến thức thường xuyên. Tổ chức các buổi hội thảo, webinar về bảo mật. Cung cấp tài liệu tham khảo và hướng dẫn bảo mật cho nhân viên. Tăng cường an ninh mạng ngân hàng liên tục.

VI. Ứng Phó Sự Cố Rò Rỉ Dữ Liệu và Bồi Thường Thiệt Hại Hợp Lý

Ứng phó sự cố rò rỉ dữ liệu là một phần quan trọng trong chiến lược bảo mật. Ngân hàng cần có kế hoạch ứng phó sự cố chi tiết và hiệu quả. Kế hoạch cần bao gồm các bước: phát hiện, đánh giá, ngăn chặn, khắc phục và thông báo. Bồi thường thiệt hại do rò rỉ dữ liệu là trách nhiệm của ngân hàng. Đảm bảo quyền lợi của khách hàng khi xảy ra sự cố.

6.1. Quy trình phát hiện và đánh giá sự cố rò rỉ dữ liệu

Sử dụng hệ thống giám sát an ninh để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Đánh giá mức độ nghiêm trọng của sự cố. Xác định phạm vi ảnh hưởng và số lượng dữ liệu bị rò rỉ. Báo cáo sự cố cho các cơ quan chức năng theo quy định. Trách nhiệm của ngân hàng trong bảo vệ dữ liệu cá nhân.

6.2. Biện pháp ngăn chặn và khắc phục hậu quả rò rỉ dữ liệu

Ngay lập tức cô lập hệ thống bị tấn công. Khóa các tài khoản nghi ngờ bị xâm nhập. Thông báo cho khách hàng về sự cố và hướng dẫn họ thay đổi mật khẩu. Phối hợp với các chuyên gia bảo mật để khắc phục hậu quả. Giải pháp bảo vệ dữ liệu ngân hàng hiệu quả.

6.3. Chính sách bồi thường thiệt hại cho khách hàng bị ảnh hưởng

Xây dựng chính sách bồi thường thiệt hại rõ ràng và minh bạch. Đảm bảo bồi thường thỏa đáng cho khách hàng bị ảnh hưởng. Cung cấp hỗ trợ pháp lý và tư vấn tài chính cho khách hàng. Tạo dựng niềm tin với khách hàng sau sự cố. Tuân thủ pháp luật bảo vệ dữ liệu và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 về “Những vấn đề chung về dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân của khách hàng trong hoạt động ngân hàng thương mại”; Chương 2 về “Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và thực tiễn triển khai tại các ngân hàng thương mại”; Chương 3 về “Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng trong ngân hàng thương mại”. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỮ LIỆU CÁ NHÂN VÀ BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NHTM Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng quyền riêng tư có nguồn gốc lịch sử sâu xa, sơ khai xuất hiện cùng với sự ra đời của nhà nước và phát triển cho đến ngày nay. Tuy nhiên phải đến những năm giữa thế kỷ 19 mới được ghi nhận trong một số văn bản pháp luật quốc tế và pháp luật của một số quốc gia phát triển. Quyền riêng tư thực sự trở nên phổ biến gắn liền với sự phát triển của khoa học, công nghệ đến mức độ nhất định.

Vài thập niên gần đây, thuật ngữ “DLCN” xuất hiện trong khoa học pháp lý, khi được tiếp cận trên quan điểm quyền con người (human rights) hay quyền riêng tư ( rights to privacy). Theo quan điểm này, quyền riêng tư luôn gắn liền với chủ thể là cá nhân, trong khi đó cá nhân lại là chủ thể của thông tin liên quan đến họ cho nên để bảo vệ quyền riêng tư thì phải bảo vệ DLCN. Sự bùng nổ nhanh chóng của cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển của công nghệ kỹ thuật số, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, kết nối vạn vật,.là những nhân tố tác động mạnh mẽ đến dữ liệu các nhân và biến nó trở thành một loại “tài sản mới” và là vấn đề quan trọng cần có những khuôn khổ bảo vệ thỏa đáng trong đời sống con người của kỷ nguyên 4. Khái quát về dữ liệu cá nhân và bảo vệ dữ liệu cá nhân 1.Khái niệm dữ liệu cá nhân 1.

Định nghĩa về dữ liệu cá nhân Về khía cạnh ngôn ngữ, DLCN được hợp thành bởi hai từ là “dữ liệu” và “cá nhân”. Theo từ điển tiếng Việt “dữ liệu” là số liệu, tư liệu đã có, được dựa vào để giải quyết một vấn đề, những thông tin như văn bản, âm thanh, hình ảnh,.được biểu diễn trong máy tính dưới dạng quy ước, nhằm tạo sự dễ dàng cho việc lưu trữ, xử lý. Từ điển Oxford (Anh quốc) giải thích dữ liệu (data) là “sự thật hoặc thông tin, được sử dụng để nhận biết hoặc đưa ra quyết định”. Từ điển Cambridge giải nghĩa dữ liệu là tập hợp các dữ kiện, phần thông tin riêng biệt, được thu thập, định dạng và lưu trữ theo cách phù hợp để kiểm tra, xem xét, sử dụng bởi máy tính.

“Cá nhân” là người riêng lẻ, phân biệt với tập thể. Kể từ 21 khi khoa học máy tính ra đời vào giữa những năm 1900, dữ liệu thường đề cập đến thông tin được truyền hoặc lưu trữ dưới dạng điện tử. Dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu khoa học, quản lý doanh nghiệp, tài chính, quản trị và trong hầu như mọi hoạt động tổ chức khác của con người. Dữ liệu được đo lường, thu thập, báo cáo, phân tích đồng thời được sử dụng để tạo trực quan hóa dữ liệu như đồ thị, bảng,.

Dữ liệu là một khái niệm chung đề cập đến thực tế là một số thông tin, kiến thức hiện có hoặc biểu hiện dưới dạng mã hóa ở một số hình thức phù hợp để sử dụng hoặc xử lý tốt hơn. Theo từ điển Kinh doanh: DLCN bao gồm các vấn đề cụ thể hơn liên quan đến cả thể chất và tinh thần bao gồm: (1) Tên, địa chỉ, địa chỉ email, số điện thoại (2) chủng tộc, quốc tịch, dân tộc, nguồn gốc, màu da, tín ngưỡng, hoặc tổ chức tôn giáo hay chính trị (3) tuổi hay giới tính, khuynh hướng tình dục, tình trạng hôn nhân, tình trạng gia đình, (4) Mã số định danh, mã số, ký hiệu, (5) vân tay, nhóm máu, các đặc điểm di truyền, (6) lịch sử chăm sóc sức khỏe (7) lịch sử, giáo dục, tài chính, hình sự việc làm, (8) sáng tác cá nhân, (9) quan điểm cá nhân. Trong luật học, có thể nói dữ liệu là một trong những đối tượng phức tạp nhất mà pháp luật cần phải xem xét. Đặc biệt trong sự so sánh khái niệm gần gũi như “thông tin” hay cụ thể là “thông tin cá nhân” các cách hiểu trong đời sống xã hội cũng như các định nghĩa hiện nay có vẻ vẫn đang ghi nhận sự tương đồng khá lớn giữa hai đối tượng này.

Liên quan đến khái niệm sử dụng hợp pháp, hiện nay có ba cụm từ được sử dụng phổ biến trên thế giới: “DLCN”, “Thông tin cá nhân” và “quyền riêng tư”. Các thành viên EU sử dụng DLCN nhiều hơn, Hoa Kỳ và Canada sử dụng quyền riêng tư, Nhật Bản, Hàn quốc, Nga và các quốc gia khác sử dụng thông tin cá nhân. Trong khi các ngành khoa học nghiên cứu về dữ liệu đã đề ra định nghĩa cơ bản về dữ liệu nhưng khoa học pháp lý nhìn chung vẫn chưa thống nhất thừa nhận hoặc áp dụng các định nghĩa tương tự đó. Như vậy, có thể thấy hiện nay, tại các quốc gia khác nhau sẽ sử dụng những thuật ngữ khác nhau có nghĩa khá tương đồng để gọi tên DLCN.

Hiểu một cách đơn giản, “dữ liệu cá nhân” “thông tin cá nhân” hay “quyền riêng tư” đều hướng về một đối tượng.Tính đến nay, các văn bản pháp lý có tính quốc tế đã đưa ra những khái niệm về DLCN, bên cạnh những nét tương đồng về nội hàm khái niệm thì những khái niệm đó cũng có những khác biệt. 22 Tại Nhật Bản, Đạo luật bảo vệ thông tin cá nhân có sự phân biệt khái niệm “Thông tin cá nhân” và khái niệm “DLCN”. Căn cứ tại Điều 2 bộ luật này quy định: “Thông tin cá nhân là thông tin về các cá nhân còn sống và bất kỳ mục nào sau đây nó đề cập tương ứng với tên, ngày sinh và các mô ta khác có thông tin (tài liệu, bàn vẽ hoặc hồ sơ điện tử (phương pháp điện từ, phương pháp điện tử và các phương pháp khác không thể nhận ra bởi nhận thức của con người. Nó giống nhau trong mục thứ hai của đoạn tiếp theo).

Nó đề cập đến bản ghi được thực hiện. Sau đây là như nhau). Nó đề cập đến tất cả vấn đề (không bao gồm mã nhận dạng cá nhân) được mô tả hoặc ghi lại hoặc thể hiện bằng giọng nói, chuyển động hoặc các phương pháp khác. Sau đây là như nhau).

“Theo đó, khái niệm thông tin cá nhân trong pháp luật Nhật Bản có ý nghĩa bao hàm rộng hơn, khái quát hơn so với một số quốc gia trên thế giới.“Dữ liệu cá nhân” được định nghĩa là thông tin cá nhân nằm trong một cơ sở dữ liệu thông tin cá nhân. Tại Trung Quốc, căn cứ Điều 76 Luật An ninh mạng 2017 lần đầu tiên ghi nhận: “thông tin cá nhân là các loại thông tin được ghi lại dưới dạng điện tử hoặc bằng các phương tiện khác. Bao gồm nhưng không giới hạn ở tên, ngày sinh, số CMND, thông tin sinh trắc học cá nhân, địa chỉ, số điện thoại,. Ngày 1/1/2021 Luật bảo vệ thông tin của Trung Quốc địa lục chính thức có hiệu lực, tại Điều 4 của bộ luật này quy định: “thông tin cá nhân là tất cả các loại thông tin liên quan đến các thể nhân đã được nhận dạng được ghi lại bằng điện tử hoặc bằng các phương tiện khác, không bao gồm việc ẩn danh thông tin đã được xử lý”.

Tại EU, căn cứ quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) quy định: “Dữ liệu cá nhân nghĩa là bất kỳ thông tin nào liên quan đến một thể nhân được nhận dạng hoặc có thể nhận dạng được (“chủ thể dữ liệu”); một thể nhân có thể nhận dạng là người có thể được nhận dạng, trực tiếp hoặc gián tiếp, cụ thể bằng cách tham chiếu đến một số nhận dạng như tên, số nhận dạng, dữ liệu vị trí, số nhận dạng trực tuyến hoặc một hoặc nhiều yếu tố cụ thể về thể chất, sinh lý, bản sắc di truyền, tinh thần, kinh tế, văn hóa hoặc xã hội của thể nhân đó”. 23 Tại Hoa Kỳ, thông tin liên quan đến một cá nhân thường được gọi là “thông tin cá nhân” chứ không phải DLCN. Mặc dù luật về quyền riêng tư ở Virginia, Colorado, Utah và Connecticut sử dụng thuật ngữ “DLCN”. Định nghĩa về thông tin cá nhân ở Hoa Kỳ không thống nhất ở tất cả các tiểu bang hoặc tất cả các quy định.

Ngoài ra, một số dữ liệu nhất định có thể được coi là thông tin cá nhân cho mục đích này nhưng không cho mục đích khác. Theo CCPA bang California: “thông tin cá nhân bao gồm thông tin xác định, liên quan đến, mô tả, có khả năng liên kết hợp lý hoặc có thể liên kết hợp lý, trực tiếp hoặc gián tiếp, với một người tiêu dùng hoặc hộ gia đình cụ thể”. Theo tất cả bốn luật toàn diện về quyền riêng tư của tiểu bang Virginia, Colorado, Utah và Connecticut, “dữ liệu cá nhân bao gồm thông tin được liên kết hoặc có thể liên kết hợp lý với một cá nhân đã được xác định hoặc có thể nhân dạng, là cư dân của tiểu bang cụ thể với tư cách cá nhân hoặc hộ gia đình”. Dữ liệu được xác định danh tính, DLCN được cung cấp công khai và DLCN về các cá nhân hoạt động trong bối cảnh việc làm hoặc không nằm trong phạm vi áp dụng.

Tại Việt Nam, các văn bản pháp luật hiện hành đưa ra khái niệm DLCN với nội hàm khái niệm DLCN được đề cập với những tên gọi khác nhau: thông tin cá nhân, thông tin riêng, bí mật cá nhân, bí mật cá nhân của người tiêu dùng, thông tin bí mật đời tư,. được quy định trong Hiến pháp 2013. Quy định của Hiến pháp 2013 đã tạo cơ sở xây dựng hành lang pháp lý quan trong cho quy định về bảo vệ DLCN trong một số văn bản khác như: Bộ luật dân sự 2015, Bộ luật tố tụng dân sự 2015, Luật An toàn thông tin mạng 2015, Bộ luật hình sự năm 2015,.Có thể thấy, trong lĩnh vực pháp luật hai khái niệm “DLCN” và thông tin cá nhân vẫn còn chưa thực sự rõ ràng. Nhiều ngành luật vẫn sử dụng đồng nhất “dữ liệu” và “thông tin”.

Nghị định số 64/2007/NĐ-CP ngày 10/4/2007 của chính phủ về “Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan Nhà nước là văn bản pháp luật đầu tiên đưa ra khái niệm thông tin cá nhân mang tính khái quát.