MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Trong giai đoạn 2017-2019, trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi và môi trường kinh doanh trong nước ổn định, doanh nghiệp Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và số lượng doanh nghiệp đồng thời đóng góp ngày càng tăng vào các cân đối vĩ mô của nền kinh tế. Với vị trí đặc biệt của mình khách hàng doanh nghiệp lớn luôn là đối tượng khách hàng rất quan trọng đối với bất cứ ngân hàng nào trong hệ thống. Trong năm 2020 với việc đánh giá đây vẫn là nhóm khách hàng tiềm năng và có nhiều cơ hội khai thác sâu và rộng, BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 định vị khách hàng doanh nghiệp lớn tiếp tục là phân khúc khách hàng quan trọng để đẩy mạnh hoạt động kinh doanh.
Mặc dù nhận thức được vai trò quan trọng của nhóm Khách hàng doanh nghiệp lớn, hoạt động nghiên cứu về đối tượng này vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế. Trên thực tế, các nghiên cứu trước đó về chất lượng tín dụng chưa đi vào cụ thể vào đối tượng khách hàng này đồng thời chưa gắn với thực trạng, triển vọng cũng như thách thức khó khăn trong việc cấp tín dụng đối với Khách hàng doanh nghiệp lớn. Trên cơ sở đó đề tài nghiên cứu “Nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 1” được triển khai nhằm cung cấp những phân tích, đánh giá mang tính toàn diện về tình hình chất lượng tín dụng của BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 đối với đối tượng khách hàng này. Tổng quan nghiên cứu Đã có nhiều nghiên cứu về chất lượng tín dụng ngân hàng trên nhiều khía cạnh khác nhau về các sản phẩm tín dụng, loại hình tín dụng, hiệu quả của tín dụng ngân hàng … trong các điều kiện kinh tế khác nhau.
Một số 2 công trình nghiên cứu về đề tài nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng đã được thực hiện như: "Nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương - Chi nhánh Ba Đình", Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Văn Hải viết năm 2012. Tác giả đã nghiên cứu và chỉ ra thực trạng hoạt động tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ qua đó đã chỉ ra được nguyên nhân và đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng là: (1) Chú trọng đến đối tượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ; (2) Thực hiện tốt công tác huy động vốn; (3) Phát triển và áp dụng các sản phẩm cho vay mới; (4) Cải tiến quy trình tín dụng, cải tiến thủ tục, hồ sơ; (5) Linh hoạt trong việc thẩm định tín dụng; (6) Tăng cường hoạt động tư vấn khách hàng. - “Nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại sở giao dịch Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam” Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Phương viết năm 2014. Luận văn tập trung nghiên cứu về chất lượng cho vay tại ngân hàng sở giao dịch ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam giai đoạn giai đoạn 2010-2013 và đề xuất giải pháp cho những năm tiếp theo.
Thực tế hoạt động của ngân hàng này cho thấy chất lượng tín dụng đặc biệt là tín dụng DNNVV trong thời gian nghiên cứu cơ bản là tốt, nhiều năm liền không có nợ quá hạn, nợ xấu rất ít. Quá trình cho vay đến khi thu hồi nợ vay luôn nằm trong tầm kiểm soát chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, từ những thành tựu trong thực tế về kiểm soát chất lượng tín dụng đề tài chưa đề cập đến vấn đề phát triển cho vay DNNVV tương xứng với những kết quả đạt được. Việc nâng cao chất lượng hoạt động cho vay chỉ là một trong những yếu tố thúc đẩy và phát triển cho vay DNNVV một cách hiệu quả và bền vững.
- “Phát triển hoạt động tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam”, luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Mạnh Mười Lúa viết năm 2015. Đề tài trên đã hệ thống hóa các vấn 3 đề lý thuyết liên quan đến phát triển hoạt động tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn phân tích được thực trạng hoạt động tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn và trên cơ sở đó tác giả đã đề xuất một số giải pháp giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển hoạt động tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại Techcombank định hướng tới năm 2020. Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp quan trọng trong việc hoàn thiện lý luận cơ bản về nâng cao chất lượng tín dụng, phân tích thực trạng phát triển hoạt động tín dụng đối với các đối tượng khác nhau và đưa ra một số giải pháp cũng như kiến nghị với đơn vị nghiên cứu và cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Trên thực tế ở mỗi thời điểm khác nhau về sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước tùy vào địa bàn hoạt động điều kiện môi trường kinh doanh, các yếu tố văn hóa xã hội,.
nên mỗi ngân hàng sẽ có những chiến lược khác nhau để phát triển hoạt động kinh doanh trong đó có hoạt động tín dụng do đó vấn đề đặt ra cho bản thân mỗi ngân hàng cần có những biện pháp và chiến lược hoạt động đặc trưng cho từng phân khúc khách hàng. Ngoài ra, chưa có nhiều công trình đi sâu vào phân tích đối với một nhóm khách hàng quan trọng đó là khách hàng doanh nghiệp lớn. Do vậy, việc thực hiện đề tài “Nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sở giao dịch 1” là cần thiết có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Mục tiêu của nghiên cứu Đề tài nghiên cứu được triển khai nhằm đạt được các mục tiêu: - Khái quát những vấn đề chung về chất lượng tín dụng của NHTM, các tiêu chí đo lường chất lượng tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn.
4 - Đánh giá chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn của BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 trong giai đoạn 2017-2019; - Kiến nghị đối với BIDV nói chung và đề xuất giải pháp đối với Chi nhánh Sở giao dịch 1 nói riêng để nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn giai đoạn 2020-2025. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Chất lượng hoạt động tín dụng đối với Khách hàng doanh nghiệp lớn tại Ngân hàng Thương mại 4. Phạm vi nghiên cứu - Không gian: đề tài nghiên cứu phân tích các đối tượng nghiên cứu trong phạm vi BIDV và Chi nhánh Sở giao dịch 1.
- Thời gian: đề tài nghiên cứu phân tích đối tượng nghiên cứu trong giai đoạn năm 2017-2019. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp thống kê mô tả. - Phương pháp khảo sát: thực hiện khảo sát một số khách hàng doanh nghiệp lớn hiện hữu tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 đánh giá về chất lượng tín dụng. Đóng góp của nghiên cứu Với những kết quả nghiên cứu trên đề tài sẽ đem lại những đóng góp trên những phương diện cụ thể sau: 5 - Hệ thống hóa có phân tích đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1.
- Áp dụng hệ thống các tiêu chí đã tìm ra để đánh giá chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 trong giai đoạn 2017-2019. Thông qua kết quả đánh giá để chỉ ra các kết quả, hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1. - Đề xuất hệ thống các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 trong thời gian tới. Kết cấu của đề tài Chƣơng 1: Tổng quan về chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn của Ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp lớn tại BIDV Chi nhánh Sở giao dịch 1 6 CHƢƠNG 1.
TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP LỚN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát về tín dụng ngân hàng 1. Khái niệm, đặc điểm của tín dụng ngân hàng Tín dụng là một phạm trù kinh tế phản ánh mối quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể trong đó một bên chuyển giao một lượng giá trị sang cho bên kia được sử dụng trong một thời gian nhất định đồng thời bên nhận được phải cam kết hoàn trả theo thời hạn đã thỏa thuận. Tín dụng ngân hàng được hiểu là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định.
Tại Luật các TCTD ban hành năm 2010 đã đưa ra khái niệm về tín dụng ngân hàng như sau: “Cấp tín dụng là việc TCTD thoả thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác”. “Cũng giống như quan hệ tín dụng khác, tín dụng ngân hàng cũng bao gồm 3 đặc trưng chủ yếu sau đây: - Có sự chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang cho người sử dụng: Người đi vay phải sử dụng số tiền vay theo đúng như mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng; - Tín dụng ngân hàng là có tính thời hạn: Các khách hàng vay vốn phải hoàn trả vô điều kiện số tiền đã vay của các ngân hàng trong một khoảng thời gian nhất định theo sự thỏa thuận giữa hai bên. Theo Điều 28 Thông tư số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016, thời hạn cho vay căn cứ vào chu kỳ hoạt động kinh doanh, thời hạn thu hồi vốn, khả năng trả nợ của khách hàng, 7 nguồn vốn cho vay và thời hạn hoạt động còn lại của TCTD để thỏa thuận về thời hạn cho vay.