CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CUA DE TÀI NGHIÊN CỨU 1. LICH SỬ NGHIÊN CỨU VAN DE 1. Quá trình tổ chức làm việc theo nhóm trong học tập của sinh viên ở trường đại học Trước đây, với lỗi day cũ thầy nặng vẻ truyền đạt kiến thức, trò tiếp thu một cách thụ động thì day học chủ yếu bằng thuyết trình, đàm thoại.
Thời gian gan đây, do yêu cầu của cuộc sống trong giai đoạn hoa nhập quốc tế, nén giáo dục đã chú ý, quan tâm tạo cơ hội cho mọi người hoạt động bằng cách đưa hoạt động nhóm vào dạy học nhằm giúp sinh viên biết liên kết, hoà nhập khi học tập và có thể lâm việc, hợp tác với nhau trong môi trường tập thẻ sau khi ra trường. Bên cạnh đó, với sự thay đổi cơ chế dạy học theo tin chỉ, tạo cơ hội cho người học có thé rút ngắn thời gian, linh động trong việc lựa chọn những môn học ưu thế, việc học tập theo nhóm cảng trở thành một hoạt động quan trọng và cần thiết. Tuy nhiên, nhiều sinh viên vẫn chưa biết phương pháp làm việc theo nhóm như thé nao là hiệu quả; hay hoạt động như thé nào cho phù hợp với chuyên nganh va điều kiện học tập. Chính vi điều đó, đã có một số dé tài lựa chọn van dé nay dé nghiên cửu và còn nhiều hướng cần đầu tư nghiên cứu sâu hơn nữa.2, Một số khóa luận tốt nghiệp của sinh viên về hoạt động nhóm Hoạt động nhóm là một vin đề nhận được rit nhiều sự quan tâm, nghiên cứu và khảo sát của nhiều tác giả khác nhau.
Xét trong phạm vi khoa Hóa của trường ĐHSP TP.HCM, cả hệ cử nhân và cao học, nhiễu đẻ tải đã chọn van dé này dé nghiên cứu với nhiều dạng và khía cạnh như: bài tập môn học, nghiên cứu khoa học, khóa luận tốt nghiệp. Xét tới sự đổi mới về phương pháp học tập ở bậc đại học hiện nay, đäc biệt là về phương pháp học tập theo nhóm, chúng tôi đã khái quát và đưa ra những đè tài nghiên cứu về vấn dé này có giá trị và tiêu biểu hơn cả trong những năm gan đây như sau: + Khóa luận tốt nghiệp: “Xây dựng {ý luận và tìm hiểu thực trạng về phương pháp hoc tập của sinh viên khoa Hóa trường ĐHSP TP. — SVTH: Trin Thị Ngọc Khánh Thực trạng phương pháp? học tập theo nhóm.TS Trịnh Văn Biểu Tác giả: Nguyễn Thị Kim Yến, sinh viên khóa 2000 — 2004. Số trang: 85 trang.
Nội dung gồm 3 chương: Chương |: Lý luận về phương pháp học tap Tác giả đã nêu khá rõ những phương pháp học tập cơ bản của sinh viên. Tuy nhiên, đối với phương pháp hoc tập theo nhóm, tác giả còn chưa làm rõ cách thức, hình thức thực hiện cũng như cách làm việc theo mô hình nhóm hiệu quả. Tuy nhiên, tác giả đồng thời nhận định, học tập theo nhóm sẽ là mô hình học tập hiệu quả của sinh viên trong xu thế giáo dục phát triển những năm gan đây và sau này. khi mô hình dạy và học có nhiều thay đổi theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của người học cũng như sự hợp tác của các cá nhân trong tập thé.
Chương 2: Thực trạng về phương pháp học tập của sinh viên Tác giả điều tra kỹ thực trạng kết quả học tập của sinh viên, từ đó đã rút ra được nhiều nguyên nhân cũng như nhiều khó khăn sinh viên gặp phái trong quá trình học tập. Tuy nhiên, tác giả chưa đề xuất được những biện pháp cụ thẻ giúp sinh viên cải thiện hay nâng cao chất lượng hoc tập. Đây chính là điểm ma đề tai muốn làm rõ hơn vào phân biện pháp. Chương 3: Kết luận Qua đề tài của mình, tác giả đã khái quát những khó khăn mà sinh viên đa phần gặp phải và đã đề xuất được những ý kiến khá mới mẻ và thiết thực.
Tuy nhiên, hầu như chưa đưa ra được những đề xuất về phương pháp học tập - điều cốt lõi của sinh viên can thiết hiện nay. Nhận xét: Đây là tiền đề, gợi ý quan trọng để chúng tôi tiến hành nghiên cứu dé tai của mình, trọng tâm hướng vào phương pháp học nhóm — một xu thế có tính quyết định trong quá trình học tập và lao động của sinh viên hiện tại và sau này. s* Khóa luận tốt nghiệp: 76 chức hoạt động “nhóm ghép đôi” nhằm rèn luyện kĩ nang day học cho sinh viên SVTH: Trần Thị Ngọc Khánh Thực trạng phương pháp học tập theo nhóm.TS Trịnh Văn Biểu Tác giả: Vũ Thị Kim Trinh, sinh viên khoá 2002 - 2006. Số trang: 160 trang.
Nội dung gồm 3 chương: Chương |. Cơ sở li luận Chương 2- Các hình thức hoạt động nhóm ghép đôi ~_ Hinh thức làm quen - giao tiếp. —_ Hinh thức học tập theo nhóm ghép đôi trên lớp. Đây là 1 trong 4 hình thức hoạt động nên chưa có điều kiện đi sâu tuy nhiên tác giá đã thiết kế hoạt động này với 3 hình thức: - Thảo luận.
~_ Thuyết trình, — Nhận xét - đánh giá: ki năng nay sinh viên ít được rẻn luyẻn. Tác giả đã nêu rõ cách thức tổ chức tuần tự theo từng bước cụ thé va phương pháp kết hợp cả 3 hình thức trong | hoạt động. - Hinh thức thực hành kĩ năng day học theo nhóm ghép đôi. ~ _ Hinh thức sinh hoạt tập thé theo nhóm ghép đôi.
Từ đó rút ra được tác đụng của các hình thức này là khám phá được nhiều điều mới mẻ, tiết kiệm được thời gian học tập hơn so với việc học ở nhà và các bài học kinh nghiệm. Tuy nhiên, đối với nhóm ghép đôi, không thẻ hoàn thành những bài tập, những tiểu luận mà các giảng viên yêu cầu. Cũng như hoàn thành khối lượng công việc trong thời gian ngắn. Chính vi thé, chúng tôi tiền hành khảo sát và nghiên cứu với mô hình nhóm làm việc hiệu quả với số lượng thành viên lớn hơn.
Chương 3: Thực nghiệm Tác giá đã tổ chức hoạt động thành công hoạt động “nhóm ghép đôi” nhằm rèn luyện ki nang day học cho sinh viên. SVTH: Tran Thi Ngọc Khánh Thực trạng phương pháp học tập theo nhóm.TS Trịnh Văn Biểu Thông qua hoạt động nhóm. nhiều sinh viên đã tự tin, mạnh mẽ hon, phát triển tốt ki năng thuyết trình, thao luận, cách phối hợp hoạt động, cách hợp tác làm việc theo nhóm. Trong phần kinh nghiệm tác giả cũng đã nhận thấy hình thức này phù hợp với xu thé phát triển của giáo dục đồng thời đem lại hiệu qua tích cực trong việc rén luyện các ki nang cho sinh viên.
Nhận xét: Đây là tài liệu thiết thực cho sinh viên trong việc rén luyện kĩ năng đạy học. % Ngoài ra, có nhiều dé tai cũng nghiên cứu vẻ hoạt động nhóm của học sinh ở trường THPT như: — Khỏa luận tốt nghiệp: “Thr nghiệm phương pháp hợp tác nhỏm nhỏ và phương pháp đóng vai trong dạy học môn Hóa lớp 10 nâng cao nhằm phát huy tính tích cực của học sinh” Tác giá: Nguyễn Thị Khánh Chi, sinh viên khóa 2003 - 2007. — Khóa luận tốt nghiệp: “Nang cao hiệu quả day học bộ môn hóa học THPT bằng các hoạt động của người hoc”. Tác giả: Nguyễn Yến Phương, sinh viên khóa 2003 — 2007.
— Khóa luận tốt nghiệp: “Tiết kế giáo án dạy học theo nhóm nhỏ kết hợp công nghệ thông tin”. Tác giả: Đoàn Ngọc Anh, sinh viên khóa 2004 — 2008. ~ Khỏa luận tết nghiệp: “Hoat động nhóm trong day học hóa học THPT". Tác giả: Phan Thị Thùy Trang, sinh viên khóa 2004 - 2008.
— Khóa luận tốt nghiệp: “76 chức hoạt động nhóm trong dạy học hóa học trường THPTTM. Tác giả: Hồ Thị Mai Sương, sinh viên khỏa 2005 - 2009. các tài liệu nêu trên đều có giá trị cả về lí luận lẫn thực tiễn từ đỏ rút ra được nhiều bài học bổ ích, những gợi ý quan trong. Chúng tôi đã tiếp thu có chon SVTH: Trần Thị Ngọc Khánh Thực trạng phương pháp học tập theo nhóm.TS Trinh Văn Biểu lọc và phát triển sâu hơn một số ÿ tưởng của các tác giả di trước làm nên tang cho luận văn tốt nghiệp của mình.
PHƯƠNG PHAP DẠY HỌC [2], [3], [14] 1. Khái niệm Phương pháp dạy học là phương pháp xây dựng và vận dụng vào một qua trinh cụ thé: quá trình day học. Vẻ tính chất, quá trình có hai mặt: day của thay và học của tro. Hai mặt hoạt động có quan hệ thong nhất biện chứng.
Do đó, phương pháp dạy học không thẻ là hoạt động chi của giảng viên (G) hoặc chỉ của sinh viên (H), mà phải là tong hợp những cách thức làm việc chung của cả G và H, trong đó G phải đóng vai trò chủ đạo, H đóng vai trò tích cực, chủ động. Vẻ ban chat, đây là một quá trình nhận thức cỏ tính chất nghiên cứu của H dudi sự chỉ đạo của G nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học ở đại học là dạy nghề, dạy phương pháp và dạy lý tưởng đạo đức nghề nghiệp. Như vậy, các phươ pháp ngdạy học vừa có ý ngh trí ĩadục vừa có ý nghĩa đức dục. Từ sự phân tích trên, chúng ta có thể nêu lên các định nghĩa sau đây về các phương pháp day học: phươ pháp dạy ng học là tổng hợp các cách thức làm việc phối hợp thống nhất của thầy và trò (trong đó thay đóng vai trò chủ đạo, trò đóng vai trò tích cực chủ động) nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạy học ở đại học.
Như vậy phương pháp dạy học bao gồm cả phương pháp day và phương pháp học. ~ Phương pháp dạy là cách thức giảng viên trình bày tri thức, tổ chức và kiểm tra hoạt động nhận thức và thực tiễn của sinh viên nhằm đạt được các nhiệm vụ day học. Cũng có thể nói, theo quan điểm công nghệ dạy học, phương pháp đạy học là phương pháp thiết kế và góp phan thi công quá trình dạy học của người giảng viên. ~ Phương pháp hoc Ia cách thức tiếp thu, tự tổ chức vả kiểm tra hoạt động nhận thức vả thực tiễn của sinh viên nhằm đạt được các nhiệm vụ dạy học.
Cùng có thê nói phương pháp học là cách thức tự thiết kế và thi công quả trình học tập cúa sinh SVTH: Trần Thị Ngọc Khánh Thực trạng phương pháp học tập theo nhóm.TS Trịnh Văn Biểu viên nhằm đạt được các nhiệm vụ học nghé, học phương pháp, học lý tưởng đạo đức nghè nghiệp. Mỗi phương pháp thường gồm các yếu tô sau đây: ~ Mục đích định trước. ~ _ Hệ thống những hành động liên tiếp tương ứng. ~ Phương pháp hành động (ngôn ngữ, thao tác trí tuệ, thao tác vật chat.
~ Quá trình biến đổi của đối tượng bị tác động. — Kết quả thực tế đạt được.