Phần mở đầu Phần 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tế về nâng cao chất lượng công chức cấp xã. Phần 2: Phương pháp nghiên cứu xây dựng đề án. Phần 3: Thực trạng nâng cao chất lượng công chức cấp xã tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Phần 4: Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng công chức cấp xã tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 5 Phần 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TẾ VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã 1. Khái niệm công chức và khái niệm đội ngũ công chức cấp xã 1. Khái niệm công chức “Công chức là một khái niệm chung được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyên trong cơ quan nhà nước, do tính chất đặc thù của mỗi quốc gia, khái niệm công chức của các nước cũng không hoàn toàn đồng nhất.
Có nước chỉ giới hạn công chức trong phạm vi những người hoạt động quản lý nhà nước. Một số nước khác có quan niệm rộng hơn, công chức không chỉ bao gồm những người thực hiện trực tiếp các hoạt động quản lý nhà nước mà còn bao gồm cả những người làm việc trong các cơ quan có tính chất công cộng”. Ở Trung Quốc, khái niệm công chức được hiểu là những người công tác trong cơ quan hành chính các cấp, trừ nhân viên phục vụ, bao gồm công chức lãnh đạo và công chức nghiệp vụ. Ở Pháp, công chức là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào làm việc trong các công sở gồm các cơ quan hành chính công quyền và các tổ chức dịch vụ công cộng do nhà nước tổ chức bao gồm cả trung ương, địa phương.
Ở Việt Nam, khái niệm công chức được quy định tại khoản 2, điều 1, Luật số 52/2019/QH14 “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. 6 Như vậy công chức ở Việt Nam không chỉ là những người làm việc trong các cơ quan Hành chính nhà nước mà còn bao gồm cả những người làm việc ở các Phòng Ban của Đảng, Mặt trận tổ quốc (MTTQ) Việt nam; các tổ chức Chính trị xã hội. Khái niệm đội ngũ công chức cấp xã - Khái niệm công chức cấp xã Khái niệm công chức xã được quy định tại Khoản 3, Điều 4 của Luật cán bộ, công chức 2008 như sau: “Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”. Cụ thể, công chức cấp xã là công chức làm việc tại các đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn, giữ các chức danh theo quy định của pháp luật, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ và có nhiệm vụ phục vụ nhân dân tại các đơn vị hành chính cơ sở.
Các chức danh công chức cấp xã bao gồm chủ tịch, phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn; trưởng công an xã; văn phòng - thống kê, địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp và môi trường (đối với xã); tư pháp - hộ tịch; tài chính - kế toán; và văn hóa - xã hội. Khái niệm chất lượng đội ngũ công chức cấp xã Khái niệm chất lượng Chất lượng là một phạm trù trừu tượng, nó mang tính chất định tính và khó định lượng, chúng ta không thể cân đo đong đếm được. Dưới mỗi cách tiếp cận khác nhau thì quan niệm về chất lượng cũng khác nhau. Chất lượng được xem là: “Cái tạo nên phẩm chất, giá trị của mỗi con người, một sự vật, một sự việc”.
Đây là cách đánh giá một con người, một sự việc, một sự vật trong cái đơn nhất, cái tính độc lập của nó. Như vậy, trong phạm vi đề tài nghiên cứu về chất lượng đội ngũ công chức, có thể hiểu chất lượng của đội ngũ công chức là khả năng giải quyết các vấn đề thuộc tất cả các lĩnh vực, khả năng thỏa mãn các yêu cầu của tổ chức, cá nhân về cung ứng các dịch vụ hành chính. 7 "Chất lượng công chức" là một khái niệm liên quan đến hiệu quả và hiệu suất làm việc của công chức trong bộ máy nhà nước. Chất lượng công chức là tổng hợp những phẩm chất nhất định về sức khỏe, trí tuệ khoa học, chuyên môn nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức, ý chí, niềm tin, năng lực, luôn gắn bó với tập thể, với cộng đồng và khả năng thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ được giao.
Chất lượng của đội ngũ công chức ngoài những yếu tố nêu trên còn phụ thuộc vào cơ cấu đội ngũ công chức, đó là tỷ lệ hợp lý giữa các độ tuổi, giữa nam và nữ, giữa công chức lãnh đạo, quản lý, công chức phụ trách chuyên môn nghiệp vụ. Chất lượng công chức cấp xã là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương ở cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn). Từ những phân tích nêu trên có thể hiểu, chất lượng đội ngũ công chức xã là chỉ tiêu tổng hợp chất lượng của từng công chức cấp xã, thể hiện qua phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ, năng lực, kỹ năng công tác, chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ được phân công của mỗi công chức cũng như cơ cấu hợp lý về độ tuổi, về ngạch, bậc và số lượng đội ngũ công chức bảo đảm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND cấp xã. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã là một trong những nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính ở cấp cơ sở, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng từng công chức đáp ứng đòi hỏi về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế- xã hội trong từng giai đoạn phát triển. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức là một yếu tố vô cùng quan trọng trong việc hoàn thiện bản thân trong mỗi người công chức. Bên cạnh thể lực, trí lực thì chất lượng nguồn nhân lực còn phản ánh tác phong, thái độ, ý thức làm việc của người công chức. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã sẽ góp phần làm tăng ý thức, trách nhiệm lao động, góp phần làm tăng năng suất lao động xã hội.
Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Để phát triển nhanh, bền vững mỗi địa 8 phương cần hết sức quan tâm đến chính sách phát huy tối đa năng lực của công chức thông qua nâng cao chất lượng đội ngũ công chức của mình như: đào tạo, đào tạo lại, chăm sóc sức khỏe cả về vật chất, tinh thần, có chính sách đãi ngộ nhân tài hợp lý, rèn luyện tác phong công nghiệp. Như vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã chính là việc hoàn thiện những điểm còn thiếu sót, chưa hợp lý trong số lượng, cơ cấu lao động của đội ngũ công chức cấp xã, đồng thời cải thiện những mặt còn yếu kém trong năng lực, phẩm chất của đội ngũ công chức sao cho quy mô, tỷ trọng công chức vừa đủ, tận dụng tối đa năng suất lao động, không thừa, không thiếu và trình độ của người công chức thì đáp ứng tốt yêu cầu của từng vị trí, kết hợp với đó là việc cải thiện môi trường làm việc, đảm bảo cho sức khỏe, tinh thần của người công chức luôn được duy trì ở trạng thái tốt nhất, để họ có thể phục vụ hết mình vì công việc. Trong phạm vi của đề án này, tác giả đề cập đến vấn đề chất lượng đội ngũ công chức cấp xã chủ yếu dựa trên việc tiếp cận, nghiên cứu, đánh giá cơ cấu, số lượng và các tiêu chí phản ánh chất lượng về trí lực và tâm lực của đội ngũ công chức cấp xã.
Từ đó, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức cấp xã ở địa phương cụ thể. Đặc điểm công chức cấp xã Công chức cấp xã làm việc tại cấp hành chính cơ sở, là cấp hành chính thấp nhất trong hệ thống hành chính của Việt Nam, nhưng có vai trò rất quan trọng trong việc thực thi chính sách, pháp luật và quản lý hành chính tại địa phương. Do làm việc ở cấp cơ sở, công chức cấp xã là những người trực tiếp tiếp xúc, làm việc với người dân, giải quyết các vấn đề hàng ngày của cộng đồng địa phương. Công chức cấp xã có nhiệm vụ thực thi các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước tại địa phương, đồng thời tham gia vào quá trình quản lý, điều hành các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội tại cơ sở.
Họ chịu trách nhiệm giải quyết các vấn đề cụ thể tại địa phương như quản lý đất đai, cấp giấy tờ hộ tịch, quản lý trật tự xã hội, tổ chức các hoạt động văn hóa, xã hội, và xử lý các tranh chấp nhỏ. Công chức cấp xã bao gồm nhiều chức danh như Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã/phường/thị trấn, Trưởng Công an xã, cán bộ Địa chính - Xây dựng, Tư pháp - Hộ 9 tịch, Tài chính - Kế toán, Văn hóa - Xã hội, v. Mỗi chức danh có nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể. Công chức cấp xã thường phải đảm nhận nhiều vai trò và công việc khác nhau, từ quản lý đất đai, xây dựng, hộ tịch, tư pháp, đến tài chính và văn hóa xã hội, đáp ứng các nhu cầu quản lý tại địa phương.