CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ LƯU TRÚ TRONG KINH DOANH KHÁCH SẠN 1. Dịch vụ và chất lượng dịch vụ 1. Dịch vụ Dịch vụ được ví như một ngành công nghiệp không khói, bởi lẽ nó mang lại nguồn lợi nhuận vô cùng lớn và quý báu cho các quốc gia cũng như các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ; từ đó nó trở thành một ngành có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Tùy theo quan điểm, góc độ xem xét về dịch vụ mà có nhiều phát biểu khác nhau về khái niệm dịch vụ; Trong nền kinh tế thị trường, dịch vụ được coi là mọi thứ có giá trị, khác với hàng hóa vật chất, mà một người hoặc một tổ chức cung cấp cho một người hoặc một tổ chức khác để đổi lấy một thứ gì đó.
Khái niệm này chỉ ra các tương tác của con người hay tổ chức trong quá trình hình thành dịch vụ. Ngoài ra, khái niệm này còn thể hiện quan điểm hướng tới khách hàng bởi vì giá trị của dịch vụ do khách hàng quyết định. [3] Theo định nghĩa của ISO 9004:1991 “Dịch vụ là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa người cung cấp và khách hàng, cũng như nhờ các hoạt động của người cung cấp để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng”. Định nghĩa này nhấn mạnh hoạt động tương tác giữa nhà cung cấp và khách hàng để tạo ra dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.
Như vậy dịch vụ ở đây là kết quả của các hoạt động tương tác, nó không thể hiện bằng sản phẩm vật chất nhưng bằng tính hữu ích của chúng. [3] Theo quan điểm hệ thống: “Dịch vụ thường được coi là kết quả của các mối quan hệ giữa nhân viên, khách hàng và cơ sở vật chất kỹ thuật của một tổ chức”. Quan điểm này nhấn mạnh tới ba yếu tố quan trọng cấu thành nên dịch vụ đó là nhân viên, khách hàng, cơ sở vật chất kỹ thuật và mối quan hệ giữa chúng.Davidoff, nhà nghiên cứu về dịch vụ nổi tiếng của Mỹ: “Dịch vụ là cái gì đó như những giá trị (không phải là những hàng hóa vật chất) mà một người hay một tổ chức cung cấp cho những người hay những tổ chức khác thông qua trao đổi để thu được một cái gì đó”. Định nghĩa này đứng trên góc độ của cả người cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng và chỉ ra hai vấn đề cơ bản của dịch vụ, đó là giá trị của dịch vụ do khách hàng quyết định và dịch vụ muốn thực hiện được nhất thiết phải thông qua sự trao đổi giữa người với người.
Định nghĩa cũng chỉ ra sự tương tác trao đổi giữa bên mua và bên bán dịch vụ. Sau khi tiêu dùng dịch vụ, khách hàng sẽ nhận được những giá trị vô hình như cảm giác thoải mái, sự trải nghiệm thú vị sau khi nghỉ tại một khách sạn hoặc tham gia một chuyến du lịch nào đó; còn bên bán sẽ nhận được tiền, lợi nhuận hay uy tín, danh tiếng như trong kinh doanh dịch vụ. Những sản phẩm vật chất chỉ chiếm một phần nhỏ trong quá trình cung cấp dịch vụ và chúng chỉ được tiêu dùng nếu bán kèm với dịch vụ. Điều này được thể hiện rõ trong kinh doanh dịch vụ du lịch.
[7] Theo Philip Kotler: “Dịch vụ được coi như một hoạt động của chủ thể này cung cấp cho chủ thể bên kia, chủ yếu là vô hình và không làm thay đổi quyền sở hữu. Dịch vụ có thể được tiến hành nhưng không nhất thiết phải gắn liền với một sản phẩm vật chất”. [5] Tóm lại, dịch vụ là một quá trình bao gồm các hoạt động phía sau và các hoạt động phía trước nơi mà khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ tương tác với nhau nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng theo cách mà khách hàng mong muốn cũng như tạo ra giá trị cho khách hàng. Chất lượng dịch vụ Có nhiều khái niệm về chất lượng dịch vụ, vì nó là một khái niệm khá trừu tượng và khó định nghĩa.
Nó là một phạm trù mang tính tương đối và chủ quan. Tuy nhiên, khái niệm thường được nêu dựa trên quan điểm của người tiêu dùng dịch vụ; tức là chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào những sự cảm nhận của khách hàng. Chất lượng dịch vụ là kết quả của một quá trình đánh giá tích lũy của khách hàng dựa trên sự so sánh giữa chất lượng mong đợi (hay dự đoán) và 8 mức độ chất lượng khách hàng đã nhận được; các khái niệm dùng dịch vụ, tức là chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào những sự cảm nhận của khách hàng. Chất lượng dịch vụ là sự tạo nên trừu tượng, khó nắm bắt bởi các đặc tính riêng có của dịch vụ, sự tiếp cận chất lượng được tạo ra trong quá trình cung cấp dịch vụ, thường xảy ra trong sự gặp gỡ giữa khách hàng và nhân viên giao tiếp.
Theo Giáo trình Marketing du lịch - TS. Bùi Thị Tám: “Chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của khách hàng về mức độ chất lượng tổng thể của dịch vụ đã cung cấp trong mối liên hệ với chất lượng mong đợi” [8] Tóm lại, chúng ta có thể hiểu chất lượng dịch vụ là mức độ hài lòng của khách hàng trong quá trình cảm nhận tiêu dùng dịch vụ, là dịch vụ tổng thể của doanh nghiệp mang lại chuỗi lợi ích và thỏa mãn đầy đủ nhất giá trị mong đợi của khách hàng trong hoạt động sản xuất cung ứng và trong phân phối dịch vụ đầu ra.3 Ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dịch vụ 1.1 Gia tăng thị phần Khi nâng cao chất lượng dịch vụ khách sạn sẽ đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách hàng, mang đến sự hài lòng cho họ và sự hài lòng của khách hàng chính là sự thành công của khách sạn trong việc giữ chân được khách hàng quen thuộc và thu hút thêm những khách hàng mới; với sự hài lòng, tin tưởng của khách hàng theo thời gian họ sẽ trở thành những khách hàng trung thành và là người marketing miễn phí nhưng hiệu quả nhất cho khách sạn, nhờ đó, thị phần của khách sạn sẽ gia tăng. Xây dựng hình ảnh, khẳng định vị thế Một khách sạn, ngoài lối kiến trúc độc đáo, cần phải có chính sách xây dựng và thường xuyên điều chỉnh nâng cao chất lượng dịch vụ tạo ra những sản phẩm đặc trưng riêng với mức giá phù hợp phục vụ khách hàng và để lại trong tâm trí họ ấn tượng khó quên, hay nói một cách khác sản phẩm dịch vụ của khách sạn đặc trưng đến mức có thể phát triển tốt dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, đem lại cho khách sạn khả năng cạnh tranh thực sự. Giúp khách sạn xây dựng hình ảnh đặc trưng, nâng cao uy tín, khẳng định vị thế trên thị trường.
Tăng khả năng cạnh tranh, mang lại hiệu quả kinh doanh Chất lượng dịch vụ luôn đi liền với giá cả, khi nâng cao chất lượng dịch vụ đạt đến mức độ hoàn hảo, vượt xa so với đối thủ cạnh tranh thì dù khách sạn có nâng giá đôi chút, khách hàng vẫn có thể chấp nhận được, đồng thời uy tín và danh tiếng của khách sạn sẽ ở một vị trí cao hơn trên thị trường. Nâng cao chất lượng dịch vụ là công cụ hết sức hữu hiệu làm tăng khả năng cạnh tranh. Một khách sạn với chất lượng dịch vụ tốt không những giữ vững và tăng thị phần; tăng công suất sử dụng phòng, mà còn mang lại hiệu quả kinh doanh, bởi lẽ thị phần và công suất sử dụng phòng là yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của khách sạn. Đây là ý nghĩa quan trọng nhất vì mọi cá nhân trong doanh nghiệp có thể nhận thấy những cố gắng của mình trong kết quả kinh doanh, họ nhận thấy những lợi ích của khách sạn gắn chặt với lợi ích của bản thân mỗi người lao động; để khẳng định và giữ chỗ làm việc của mình họ sẽ tự giác học tập nâng cao trình độ không ngừng để góp phần giữ vững hình ảnh, vị thế và phát triển khách sạn ngày càng lớn mạnh.
Dịch vụ lưu trú và chất lượng dịch vụ lưu trú 1. Dịch vụ lưu trú Dịch vụ lưu trú là một bộ phận rất quan trọng để tạo nên một sản phẩm du lịch. Khách du lịch sẽ không đi du lịch nếu họ không biết ăn ở đâu, ngủ ở đâu. Dịch vụ lưu trú nhằm cung cấp dịch vụ cho du khách nơi ăn, chốn ở đáp ứng cho nhu cầu sinh lý của con người.
Dịch vụ lưu trú cũng là một loại hình dịch vụ vì vậy nó cũng có đầy đủ các đặc điểm của dịch vụ. Trên cơ sở khái niệm chung về dịch vụ, chúng ta có thể đưa ra khái niệm về dịch vụ lưu trú như sau: “Dịch vụ lưu trú trong kinh doanh khách sạn là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa bộ phận kinh doanh lưu trú nói riêng và toàn khách sạn nói chung với khách của khách sạn, đồng thời thông qua các hoạt động tương tác đó để đáp ứng nhu cầu của khách và mang lại lợi nhuận cho khách sạn” [7] 10 1. Đặc điểm của dịch vụ lưu trú - Dịch vụ lưu trú mang tính vô hình: Do chúng không tồn tại dưới dạng vật chất, không thể nhìn thấy hay sờ thấy cho nên cả người cung cấp và người tiêu dùng đều không thể kiểm tra được chất lượng của dịch vụ trước khi bán và trước khi mua [7]. - Dịch vụ lưu trú không thể lưu kho cất trữ được: Quá trình “sản xuất” và “tiêu dùng” các dịch vụ là gần như trùng nhau về không gian và thời gian.
Hay nói cách khác, sản phẩm của các cơ sở lưu trú du lịch có tính “tươi sống” cao [7]. - Dịch vụ lưu trú có tính cao cấp: Khách của các cơ sở lưu trú du lịch chủ yếu là khách du lịch. Họ là những người có khả năng thanh toán và khả năng chi trả cao hơn mức tiêu dùng thông thường. Vì thế yêu cầu đòi hỏi của họ về chất lượng sản phẩm mà họ bỏ tiền ra mua là rất cao [7].
- Dịch vụ lưu trú có tính tổng hợp cao: Tính tổng hợp này xuất phát từ đặc điểm của nhu cầu của khách hàng. Vì thế trong cơ cấu sản phẩm của khách sạn, chúng ta thấy có nhiều chủng loại dịch vụ khác nhau. Số lượng các dịch vụ bổ sung, đặc biệt là các dịch vụ giải trí đang ngày càng có xu hướng tăng lên trong cơ cấu sản phẩm của các khách sạn có thứ hạng cao trên thế giới [7].