phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo nội dung của luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng gồm 98 trang với 14 bảng, 11 hình vẽ. - Chƣơng 1: Cơ sở khoa học của dịch vụ hành chính công. 4 - Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng cung cấpdịch vụ hành chính công tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Quảng Ninh - Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng cung cấp dịch vụ hành chính công công tại Trung tâm Hành chính công Quảng Ninh 5 CHƢƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG 1.1 Những vấn đề cơ bản về dịch vụ hành chính công 1.1 Khái niệm dịch vụ hành chính công Trải qua thời kỳ chiến tranh, kinh tế - xã hội Việt Nam đang ngày một phát triển, tiến bộ theo thời gian. Với việc Việt Nam đƣợc gia nhập các tổ chức lớn trên thế giới nhƣ WTO…, xu thế dân chủ hóa và đòi hỏi của nhân dân đối với nhà nƣớc trong việc cung cấp dịch vụ công ngày một lớn hơn.
Nhà nƣớc hiện tại đã dần bỏ đi quan niệm quan liêu xƣa cũ rằng nhà nƣớc là một quyền lực tối cao đứng trên và cai trị nhân dân. Nhà nƣớc hiện tại luôn đề cao vai trò trách nhiệm phục vụ nhân dân, rõ ràng nhất là các hoạt động cung ứng dịch vụ công của nhà nƣớc cho các tổ chức và công dân. Dịch vụ là những hoạt động mang tính phục vụ chuyên nghiệp nhằm đáp ứng nhu cẩu nào đó của con ngƣời, của xã hội. Dịch vụ công là những hoạt động phục các lợi ích chung, thiết yếu, các quyền, các nghĩa vụ cơ bản của tổ chức và công dân do Nhà nƣớc trực tiếp thực hiện hoặc chuyển giao cho các cơ sở ngoài nhà nƣớc thực hiện nhằm mục tiêu hiệu quả và công bằng.
Xét theo lĩnh vực cung ứng dịch vụ thì dịch vụ công đƣợc chia làm 3 loại: dịch vụ công trong lĩnh vực sự nghiệp; dịch vụ công trong lĩnh vực công ích và dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính nhà nƣớc hay còn gọi là dịch vụ hành chính công. Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ liên quan đến hoạt động thực thi pháp luật, không nhằm mục tiêu lợi nhuận, do cơ quan nhà nƣớc (hoặc tổ chức, doanh nghiệp đƣợc ủy quyền) có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân dƣới hình thức các loại giấy tờ có giá trị pháp lý trong các lĩnh vực mà cơ quan nhà nƣớc đó quản lý. Đây là loại hình dịch vụ gắn liền với chức năng quản lý nhà nƣớc nhằm đáp ứng yêu cầu của ngƣời dân. Do vậy, cho đến nay, đối tƣợng cung ứng duy nhất các dịch vụ công này là cơ quan công quyền hay các cơ quan nhà nƣớc thành lập đƣợc 6 ủy quyền thực hiện cung ứng dịch vụ hành chính công.
Đây là một phần trong chức năng quản lý nhà nƣớc. Để thực hiện chức năng này nhà nƣớc phải tiến hành những hoạt động phục vụ trực tiếp nhƣ cấp giấy phép, giấy chứng nhận, đăng ký, công chứng, thị thực, hộ tịch…(ở một số nƣớc, dịch vụ hành chính công đƣợc coi là một loại hoạt động riêng, không nằm trong phạm vi dịch vụ công. Ở nƣớc ta, một số nhà nghiên cứu cũng có quan điểm nhƣ vậy). Ngƣời dân đƣợc hƣởng những dịch vụ này không theo quan hệ cung cầu, ngang giá trên thị trƣờng, mà thông qua việc đóng lệ phí hoặc phí cho các cơ quan hành chính nhà nƣớc.
Phần lệ phí này mang tính chất hỗ trợ cho ngân sách nhà nƣớc. Dịch vụ hành chính công có những đặc trƣng riêng biệt để phân định nó với loại dịch vụ công khác: Thứ nhất, việc cung ứng dịch vụ hành chính công luôn gắn với thẩm quyển mang tính quyền lực pháp lý, gắn với các hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nƣớc trong việc cấp các loại giấy phép, giấy khai sinh, chứng minh thƣ; công chứng, xử lý và xử phạt hành chính, kiểm tra, thanh tra hành chính. Do dịch vụ hành chính công gắn liền với thẩm quyền hành chính pháp lý của bộ máy nhà nƣớc nên loại dịch vụ này chỉ có thể do các cơ quan hành chính nhà nƣớc thực hiện. Thứ hai, phục vụ cho hoạt động quản lý của nhà nƣớc.
Dịch vụ hành chính công bản thân chúng không thuộc về chức năng quản lý nhà nƣớc, song lại là những hoạt động nhằm phục vụ cho chức năng quản lý dịch vụ hành chính công là những dịch vụ mà Nhà nƣớc bắt buộc và khuyên khích ngƣời dân phải làm để bảo đảm trật tự và an toàn xã hội. Nhu cẩu đƣợc cấp các loại giấy tờ trên không xuất phát từ nhu cẩu tự thân của họ, mà xuất phát từ những quy định có tính chất bắt buộc của nhà nƣớc, càng nhiều ngƣời sử dụng dịch vụ hành chính công thì càng tạo điều kiện cho hoạt động quản lý nhà nƣớc tốt hơn. Thứ ba, dịch vụ hành chính công là những hoạt động không vụ lợi, nếu có thu tiền thì thu dƣới dạng lệ phí để nộp ngân sách nhà nƣớc. Lệ phí không mang tính chất bù đắp hao phí lao động cho bản thân ngƣời cung cấp dịch vụ, mà chủ yếu là nhằm tạo ra sự công bằng giữa ngƣời sử dụng dịch vụ với ngƣời không sử dụng dịch vụ.
7 Thứ tƣ, mọi ngƣời dân có quyển ngang nhau trong việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ này với tƣ cách là đối tƣợng phục vụ của chính quyển. Nhà nƣớc có trách nhiệm và nghĩa vụ phục vụ cho mọi ngƣời dân, không phân biệt đó là ngƣời nhƣ thế nào.2 Đặc trưng của dịch vụ hành chính công Dịch vụ hành chính công có những đặc trƣng sau: Một là, việc cung cấp DVHCC luôn gắn với thẩm quyền mang tính hành chính - pháp lý của các cơ quan hành chính Nhà nƣớc trong việc cấp các loại giấy phép, giấy khai sinh, chứng minh nhân dân, công chứng, xử lý và xử phạt hành chính, kiểm tra, thanh tra hành chính.Do DVHCC gắn liền với thẩm quyền hành chính - pháp lý của bộ máy Nhà nƣớc nên loại dịch vụ này chỉ có thể do các cơ quan hành chính Nhà nƣớc thực hiện. Hai là, DVHCC là các hoạt động phục vụ cho hoạt động quản lý Nhà nƣớc; bản thân chúng không thuộc về chức năng quản lý Nhà nƣớc, nhƣng lại là những hoạt động nhằm phục vụ cho chức năng quản lý. DVHCC là những dịch vụ mà Nhà nƣớc bắt buộc và khuyến khích ngƣời dân phải làm để bảo đảm trật tự và an toàn xã hội.
Càng nhiều ngƣời sử dụng DVHCC thì càng tạo điều kiện cho hoạt động quản lý Nhà nƣớc tốt hơn. Ba là, DVHCC là những hoạt động không vụ lợi, nếu có thu tiền thì thu dƣới dạng lệ phí để nộp ngân sách Nhà nƣớc. Lệ phí không mang tính chất bù đắp hao phí lao động cho bản thân ngƣời cung cấp dịch vụ, mà chủ yếu là nhằm tạo ra sự công bằng giữa ngƣời sử dụng dịch vụ với ngƣời không sử dụng dịch vụ. Bốn là, mọi ngƣời dân có quyền ngang nhau trong việc tiếp cận và sử dụng các DVHCC với tƣ cách là đối tƣợng phục vụ của Chính quyền.
Nhà nƣớc có trách nhiệm và nghĩa vụ phục vụ cho mọi ngƣời dân, không phân biệt đó là ngƣời nhƣ thế nào. Ngoài những đặc trƣng trên, DVHCC còn mang những đặc thù riêng là: luôn gắn với thẩm quyền hành chính pháp lý của cơ quan hành chính Nhà nƣớc; là hoạt động không nhằm mục đích lợi nhuận, nếu có thì chỉ là các khoản lệ phí nộp ngân sách Nhà nƣớc, nơi làm dịch vụ không hƣởng lợi ích từ nguồn này.3 Đặc điểm dịch vụ hành chính công Dịch vụ hành chính công có những đặc điểm chung của các loại hình dịch vụ nhƣ: không tồn tại hữu hình dƣới dạng một sản phẩm, hay vật; dịch vụ đƣợc cung cấp trực tiếp đến ngƣời hƣởng thụ; trong cung cấp dịch vụ có sự liên kết giữa ngƣời cung cấp và ngƣời hƣởng thụ; không cố định về chất lƣợng… Ngoài những đặc điểm chung này, dịch vụ hành chính công còn có những đặc điểm riêng, các loại hình dịch vụ khác không có đƣợc nhƣ: dịch vụ hành chính công đảm bảo thực hiện các quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức; hƣớng tới mục đích quản lý nhà nƣớc; đƣợc cung cấp cho cá nhân, tổ chức không trên cơ sở mối quan hệ thỏa thuận ngang giá.1 Dịch vụ hành chính công bảo đảm thực hiện các quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức Dịch vụ hành chính công không tạo ra sản phẩm là hàng hóa dƣới dạng hiện vật mà là các lợi ích nhằm thỏa mãn nhu cầu của cá nhân, tổ chức hƣởng thụ dịch vụ. Các nhu cầu đƣợc đáp ứng từ dịch vụ hành chính công có tính thiết yếu vì nó liên quan đến những quyền con ngƣời và quyền công dân cơ bản. Dịch vụ hành chính công đảm bảo thực hiện quyền, lợi ích của chủ thể bằng cách thức: - Cho phép cá nhân, tổ chức thực hiện những quyền, nghĩa vụ nhất định hoặcthừa nhận năng lực chủ thể của cá nhân, tổ chức để thực hiện quyền, nghĩa vụ.
Thông qua các dịch vụ hành chính công cụ thể cơ quan hành chính nhà nƣớc có thẩm quyền không chỉ chính thức cho phép, thừa nhận năng lực chủ thể tham gia vào các quan hệ pháp luật mà còn tuyên bố sự bảo hộ của nhà nƣớc với việc hƣởng các quyền, lợi ích hay thực hiện các quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức đó. - Cung cấp những đảm bảo pháp lý cho các quan hệ, giao dịch mà cá nhân, tổchức tham gia vào. Cung cấp các dịch vụ nhƣ công chứng, chứng thực, chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản…. chính là tạo ra các đảm bảo pháp lý cho các quan hệ, giao dịch của cá nhân, tổ chức.
- Tƣ vấn, trợ giúp để bảo vệ quyền, lợi ích hoặc hạn chế rủi ro có thể ảnh hƣởng đến quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức. Các hoạt động nhƣ cung cấp thông 9 tin, tƣ vấnchính sách, pháp luật, công khai mẫu văn bản, giấy tờ…đƣợc các cơ quan hành chính nhà nƣớc cung cấp cho cá nhân, tổ chức. Dịch vụ hành chính công phục vụ lợi ích của cá nhân, tổ chức nhƣng Nhà nƣớc không mặc nhiên cung cấp một loại dịch vụ cụ thể. Chủ thể hƣởng dịch vụ phải thực hiện hành vi nhất định để đƣa yêu cầu của mình đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền nhƣ thực hiện: đăng ký khai sinh, đăng ký doanh nghiệp, đƣa yêu cầu công chứng, xin cấp giấy phép….Nói cách khác, dịch vụ đƣợc cung cấp trên cơ sở yêu cầu của cá nhân, tổ chức và yêu cầu này phải phù hợp với quy định của pháp luật.