phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn gồm 02 chƣơng chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc dạy học môn mĩ thuật cho sinh viên chuyên ngành sƣ phạm giáo dục mầm non trƣờng Cao đẳng sƣ phạm Hà Nam Chƣơng 2: Biện pháp dạy học môn mĩ thuật cho sinh viên chuyên ngành sƣ phạm giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay. 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Dạy học Dạy học theo quan điểm hiện đại đƣợc tạo ra bởi sự tƣơng tác trực tiếp giữa thầy và trò, giữa ngƣời học với nhau, giữa dạy học với môi trƣờng sƣ phạm nói riêng và môi trƣờng xã hội nói chung; là sự thống nhất chặt chẽ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, thầy và trò vừa là chủ thể, vừa là đối tác trong quá trình dạy học. Hơn nữa trong dạy học, ngoài sự tƣơng tác giữa các hoạt động, bản thân nó còn chịu nhiều sự tƣơng tác của nhiều tác nhân cùng lúc nhƣ tác nhân nhận thức, tác nhân văn hóa, tác nhân tâm lý, tác nhân xã hội… Tồn tại một số tiếp cận để nhận diện khái niệm dạy và học Cách tiếp cận thứ nhất coi “Dạy là quá trình truyền đạt nội dung dạy học một chiều từ thầy đến trò và có thể coi là cách tiếp cận sơ khai, truyền thống” [10, tr.
Cách tiếp cận này hiện không còn đƣợc ủng hộ vì lý do đã làm cho ngƣời học thụ động. Cách tiếp cận thứ hai coi “Dạy học là quá trình hỗ trợ việc học, tạo điều kiện cho người học chủ động tìm kiếm và xử lý thông tin, người dạy đóng vai trò chủ động cố vấn” [10, tr. Theo cách tiếp cận này thì đã có sự tƣơng tác hai chiều giữa ngƣời dạy và ngƣời học. Nhƣ vậy trên cơ sở của các quan điểm trên ta có thể rút ra dạy học có hai chức năng kép là truyền đạt thông tin và điều khiển quá trình nhận thức cho ngƣời học.
Sự tƣơng tác của các chức năng này sẽ làm xuất hiện khái niệm dạy học: Dạy học là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập vào nhau thông qua hoạt 8 động cộng tác nhằm tạo cho ngƣời học khả năng phát triển trí tuệ góp phần hình thành nhân cách. Bản chất của quá trình dạy học đƣợc thể hiện dƣới sơ đồ Nội dung dạy học Dạy Học Truyền đạt Cộng Lĩnh hội tác Điều khiển Tự điều khiển Khác nhau của các quan niệm dạy học trong thực tế nằm ở chỗ đã nhấn mạnh yếu tố nào hơn trong các chức năng của dạy học. Quan niệm dạy học truyền thống cho rằng chức năng truyền đạt của dạy và chức năng lĩnh hội của việc học mà chƣa chú ý đến đến chức năng điều khiển quá trình nhận thức.Nhƣng theo quan điểm mới về dạy học thì lại coi trọng yếu tố điều khiển sƣ phạm cuả giáo viên, ở đây vai trò của giáo viên đã có sự thay đổi, ngƣời giáo viên phải biết gợi mở, hƣớng dẫn dạy cho ngƣời học cách tìm kiếm và xử lý thông tin, từ đó hƣớng dẫn ngƣời học vận dụng chúng. Trong quá trình dạy học, giáo viên giúp ngƣời học nắm đƣợc và lĩnh hội các hệ thống tri thức mới, hiện đại, khoa học.
Tri thức đó phải phản ánh đƣợc những thành tựu của khoa học kỹ thuật công nghệ, văn hóa nghệ thuật. Ngƣời học phải tiếp xúc với sự vật hiện tƣợng, từ đó có thể lĩnh hội những khái niệm lý thuyết từ khái quát đến quy luật. Ngƣời học cũng phải tự mình nắm vững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo để vận dụng một cách linh 9 hoạt, sáng tạo trong các tình huống nhận thức hay hành động khác nhau trong thực tiễn. Quá trình dạy học phải phân biệt cá nhân hóa một cách chính xác, hợp lý đối tƣợng.
Nội dung, phƣơng pháp dạy học phù hợp với nhận thức của ngƣời học, phát huy cao độ tính tích cực, độc lập, sáng tạo của mỗi cá nhân trong giờ học. Nguyên tắc dạy học phải đảm bảo tính vừa sức chung và vừa sức riêng trong dạy học, nó đòi hỏi sự lựa chọn nội dung, phƣơng pháp và hình thức tổ chức dạy học, đảm bảo tính thống nhất giữa vai trò chủ đạo của ngƣời của ngƣời dạy và vai trò tự giác, tích cực, độc lập, sáng tạo của ngƣời học. Ngƣời dạy đóng vai trò chủ đạo, tổ chức lãnh đạo điều khiển quá trình dạy học. Ngƣời học là đối tƣợng khách thể và là chủ thể nhận thức, chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo theo mục đích nhiệm vụ của quá trình dạy học.
Ngƣời học phải phát huy không ngừng tính tích cực, tự giác trong học tập dƣới vai trò chủ đạo của ngƣời thầy. Tính tự giác là cơ sở để hình thành ở ngƣời học tích cực trong nhận thức, huy động mức độ cao những chức năng tâm lý, tƣ duy…Tính tích cực phát triển ở mức độ cao sẽ hình thành tính độc lập nhận thức, ngƣời học tự phát hiện ra vấn đề, tự tìm phƣơng pháp giải quyết vấn đề. Dạy học mĩ thuật Để tìm hiểu khái niệm mĩ thuật thì trƣớc hết cần phải hiểu chung về bộ môn mĩ thuật. Mĩ thuật chƣa có tồn taị một khái niệm cụ thể.
Có rất nhiều cách hiểu mĩ thuật khác nhau nhƣ: Mĩ thuật là “ Nghệ thuật của cái đẹp” (Theo tiếng Hán- Việt). Đây là từ dùng để chỉ các loại nghệ thuật tạo hình củ yếu là hội họa, đồ họa, điêu khắc, kiến trúc. Mĩ thuật có nhiều loại hình khác nhau, Mỗi loại hình đều có những đặc điểm chung và điểm riêng nhƣng quy chụp lại nó đều là nghệ thuật của thị giác. Vậy dạy học mĩ thuật là gì? Theo quan điểm cá nhân thì dạy học mĩ thuật có nhiều cách hiểu 10 khác nhau tùy vào đối tƣợng giảng daỵ.
Ví dụ nhƣ với đối tƣợng ngƣời học chuyên nghiệp thì dạy học mĩ thuật không chỉ dừng lại ở việc dạy giáo dục thẩm mĩ đơn thuần mà còn là dạy cách tạo hình, khả năng nghiên cứu chuyên sâu về mĩ thuật hay ứng dụng mĩ thuật và phục vụ cuộc sống. Đối với giáo dục phổ thông thì dạy học mĩ thuật là giáo dục nghệ thuật để tiếp xúc, làm quen, phát triển khả năng cảm thụ cái đẹp hay các kỹ năng cơ bản khác. Nói tóm dạy dạy học mĩ thuật là quá trình trình truyền đạt những kiến thức thuộc bộ môn mĩ thuật nhằm mục đích tiếp nhận và cảm thụ những giá trị thẩm mỹ. Giáo viên Mầm non.
Giáo viên mầm non là ngƣời thầy đầu tiên và quan trọng, dạy trẻ những bài học đầu tiên của cuộc đời, là ngƣời ƣơm mầm nhân cách cho trẻ. Đây là nghề có tính đặc thù. Đặc điểm của nghề này là ngoài chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, các bạn trẻ phải có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc và lòng yêu trẻ. Là ngƣời thầy biết vị tha, chu đáo, gần gũi và nâng niu trẻ em.
Nghề giáo viên mầm là một nghề rất đặc biệt, là nhà giáo nhƣng không chỉ “dạy” mà còn phải “dỗ”, không chỉ giáo dục mà còn chăm sóc trẻ. Đặc thù công việc của giáo viên mầm non là trực tiếp đứng lớp chăm sóc các trẻ. Đặc trƣng của trẻ trong giai đoạn này đang phát triển mạnh mẽ để khám phá thế giới, vì vậy cũng đòi hỏi giáo viên mầm non khả năng giao tiếp truyền đạt tốt đến các trẻ. Các kỹ năng nhƣ hát, múa, vẽ tranh, đọc truyện.
trở thành yếu tố không thể thiếu với ngƣời giáo viên mầm non. Ngoài ra cũng cần quan tâm hơn nữa đến các môn: ngoại ngữ, tin học vì đây là môn bổ trợ đắc lực cho việc giảng dạy. Cũng có thể nói giáo viên mầm non là những nghệ sĩ bởi nếu đƣợc quan sát những giáo sinh Mầm non chuẩn bị đồ dùng học tập, đồ chơi cho các bé, các bạn sẽ cảm nhận đƣợc sự khéo léo, tỉ mỉ của các cô giáo. Những bức tranh vẽ, xé dán, những câu chuyện đƣợc truyền tải qua những bức họa, trang trí lớp sinh 11 động.
Giáo viên mầm non cũng còn là nghệ sĩ múa, ca sĩ…Không chỉ biết hát hay, múa đẹp mà các cô còn là những nhà biên đạo múa tài ba khi biên đạo các bản nhạc bài hát thành những điệu múa uyển chuyển và tổ chức các lễ hội cho bé. Bên cạnh đó, cô giáo còn là những chuyên gia tâm lý của trẻ em. Không biết nắm bắt đƣợc đặc điểm tâm lý của từng trẻ thì không thể nào cô đƣa ra phƣơng pháp giáo dục trẻ đúng đắn đƣợc. Một số phƣơng pháp thƣờng áp dụng trong dạy học mĩ thuật 1.
Hệ thống các phương pháp dạy học Thuật ngữ phƣơng pháp mà tiếng Hy Lạp là Méthodos có nghĩa là con đƣờng, cách thức hoạt động đạt đƣợc mục đích nhất định. Vì vậy, phƣơng pháp là cách thức tiến hành một cách tự giác, tuần tự nhằm đạt đƣợc những kết quả phù hợp với mục đích đã định. Từ khái niệm trên, ta thấy phƣơng pháp có cấu trúc phức tạp. Nó bao gồm mục đích đề ra, hệ thống những hoạt động, các phƣơng tiện, quá trình làm biến đổi đối tƣợng, kết quả sử dụng phƣơng pháp.
Để xác lập hệ thống các phƣơng pháp dạy học cần xem xét nó với phức hợp những cơ sở khác nhau để xây dựng hệ thống đó lại có những cấp độ khác nhau. Dƣới góc độ xem xét hoạt động dạy học nhƣ là một hoạt động lao động nên phƣơng pháp dạy học phân ra ba nhóm sau: Phƣơng pháp tổ chức và thực hiện hoạt động nhận thức - học tập Phƣơng pháp kiểm tra đánh giá và tự kiểm tra, tự đánh giá hoạt động nhận thức học tập. Phƣơng pháp kích thích và hình thành động cơ hoạt động nhận thức - học tập. Hoạt động học của sinh viên trong quá trình dạy học lại là hoạt động nhận thức đặc biệt, để nhận thức phải dựa vào ba nguồn nhận thức: ngôn từ, trực quan và thực hành.
Vì vậy phƣơng pháp tổ chức và thực hiện hoạt động nhận thức học tập đƣợc phân thành ba nhóm: 12 Phân nhóm các phƣơng pháp dùng lời Phân nhóm dạy học trực quan Phân nhóm dạy học thực hành. Việc phân ba nhóm dạy học đó thể hiện mặt bên ngoài của phƣơng pháp dạy học. Mỗi nhóm này lại bao gồm những phƣơng pháp cụ thể. Dựa trên logic vận động của nội dung có thể phân ra phƣơng pháp dạy học có tính quy nạp và phƣơng pháp dạy học có tính suy diễn.
Mức độ tính chất hoạt động nhận thức của học sinh có thể phân ra từ mức độ thấp đến mức độ cao của phƣơng pháp dạy học.