CHƯƠNG I Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 3 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính LÝ THUYẾT CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY NGẮN HẠN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về Ngân hàng Thương mại 1. 1 Khái niệm Ngân hàng Thương mại Cho đến thời điểm hiện nay có rất nhiều khái niệm về Ngân hang Thương mại -Ở Mỹ, Ngân hàng Thương mại là công ty kinh doanh tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành công nghiệp dịch vụ tài chính -Đạo luật Ngân hàng của Pháp (1941) cũng đã định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”. - Theo Luật các tổ chức tín dụng của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2011) ghi: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể thực hiện được tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này”. “ Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: Nhận tiền gửi, Cấp tín dụng, Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.” - Theo giáo trình Quản trị Ngân Hàng Thương Mại I do PGS.TS Đinh Xuân Hạng và TS Nghiêm Văn Bảy đồng chủ biên: “Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng trong nền kinh tế quốc dân”.
Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 4 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. 2 Chức năng của Ngân hàng Thương mại Một là chức năng trung gian tín dụng. Làm trung gian tín dụng trong nền kinh tế, NHTM thực hiện các nghiệp vụ: huy động các khoản tiền nhàn rỗi của các chủ thể kinh tế trong xã hội, từ các nguồn vốn đã huy động được để cho vay đối với các chủ thể kinh tế thiếu vốn, có nhu cầu bổ sung vốn. Như vậy hoạt động của NHTM chính là “đi vay để cho vay”, là cầu nối giữa người có vốn dư thừa và người có nhu cầu về vốn.
Những hoạt động trên mang tính chất kinh doanh, bởi vì khi cho vay NHTM đặt ra mức lãi suất cao hơn mức lãi suất huy động vốn. Chênh lệch giữa hai mức lãi suất là để bù đắp chi phí cho hoạt động tín dụng và phần lợi nhuận của ngân hàng. Chức năng này có nghĩa rất quan trọng với cả người gửi tiền (nhận khoản tiền lãi cho phần vốn nhàn rỗi của mình), người đi vay (đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh và tiêu dung mà không phải tốn kém nhiều chi phí và thời gian cho việc tìm kiếm nơi cung cấp vốn), bản thân ngân hàng (thu được lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất huy động vốn và lãi suất cho vay) và cả nền kinh tế (góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, điều hòa lưu thông tiền tệ, ổn định sức mua đồng tiền, kiềm chế lạm phát). Do đố, chức năng trung gian tín dụng là chức năng cơ bản và quan trọng nhất của Ngân hàng Thương mại.
Hai là chức năng trung gian thanh toán. Ngân hàng Thương mại làm trung gian thanh toán trên cở sở những hoạt động đo vay để cho vay. Việc nhận tiền gửi và theo dõi các khoản chi trên tài khoản tiền gửi của khách hàng là tiền đề để khách hàng thực hiện chức năng này. Khi làm trung gian thanh toán, Ngân hàng tiến hành thực hiện các nghiệp vụ: Mở tài khoản tiền gửi, nhận vốn tiền gửi vào tài khoản và thanh toán theo yêu cầu của khách hàng.Chức năng trung gian thanh toán giúp tập trung việc thanh toán của xã hội vào ngân hàng, góp phần tăng nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa, tốc độ luân chuyển vốn và hiệu quả của quá trình tái sản xuất xã hội, giúp ngân hàng Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 5 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính huy động tiền gửi của khách hàng tới mức tối ưu, góp phần giám sát kỷ luật hợp đồng kinh tế, tài chính và thanh toán theo đúng quy định của Nhà nước.
Ba là chức năng tạo tiền. Chức năng này được hoạt động trên cơ sở: từ một khoản tiền ban đầu, thông qua cho vay bằng chuyển khoản trong hệ thống Ngân hàng thương mại, số tiền gửi đã tăng lên gấp bội so với số tiền gửi ban đầu. Khả năng tạo tiền của NHTM phụ thuộc vào các yếu tố sau: tỷ lệ dự trữ bắt buộc, tỷ lệ dự trữ dư thừa và tỷ lệ giữa tiền mặt và tiền gửi thanh toán… Như vậy, chức năng tạo tiền của ngân hàng được phát sinh dựa trên chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán. Khi thực hiện chức năng này, hệ thống ngân hàng đã tham gia vào hoạt động làm tăng hoặc giảm cung tiền trong nền kinh tế, qua đó tác động đến lạm phát và tăng trưởng của một quốc gia.
3 Các hoạt động chính của Ngân hàng Thương mại Theo quan điểm hiện đại là ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng trong nền kinh tế quốc dân. Các hoạt động dịch vụ chính phải kể đến như: 1.1 Nhận tiền gửi Nhận tiền gửi là hành động nhận tiền của tổ chức, cá nhaan dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.2 Cấp tín dụng Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 6 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.3 Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản là việc cung ứng phương tiện thanh toán; thực hiện dịch vụ thanh toán séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng, thư tín dụng và các dịch vụ thanh toán khác cho khách hàng thông qua tài khoản của khách hàng. Ngoài ra, NHTM còn thực hiện các hoạt động kinh doanh khác như: vay vốn của Ngân hàng trung ương, tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính; kinh doanh cung ứng dịch vụ ngoại hối và sản phẩm phái sinh; kinh doanh trái phiếu; góp vốn, mua cổ phần… 1.2 Hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp của Ngân hàng Thương mại 1.1 Khái niệm cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp Cho vay ngắn hạn là hình thức cho vay có thời hạn nhỏ hơn hoặc bằng 12 tháng với mục đích để bù đắp sự thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp.2 Đặc điểm cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp - Do nguồn vốn tín dụng ngắn hạn dùng để cung cấp vốn cho chi tiêu, mua nguyên vật liệu, trả lương, bổ sung vốn lưu động nên số vốn vay thường nhỏ, nguồn vốn được quay vòng nhiều.
Trong khi đó đối tượng sử dụng vốn từ nguồn trung và dài hạn thường là những tài sản cố định có thời gian sử dung lâu dài vì vậy thời gian sử dụng vốn lâu, nguồn vốn không được quay vòng nhiều. - Thời hạn thu hồi vốn nhanh: do vốn tín dụng ngắn hạn thường được sử dụng để bù đắp những thiếu hụt trong ngắn hạn, để đảm bảo cân bằng ngân quỹ, giúp doanh nghiệp đối phó với những chênh lệch thu chi trong ngắn hạn. Thông thường những thiếu hụt này chỉ mang tính tạm thời hay mang tính mùa vụ, sau đó khoản thiếu hụt này sẽ được bù đắp hoặc sẽ sớm thu lại dưới hình thái tiền tệ vì vậy thời gian thu hồi vốn sẽ nhanh. Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 7 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính - Rủi ro do tín dụng ngắn hạn mang lại thông thường không cao.
Do khoản vay chỉ cung cấp trong thời gian ngắn vì vậy ít chịu ảnh hưởng của sự biến động không thể lường trước của nền kinh tế như các khoản tín dụng trung và dài hạn. Ngoài ra, các khoản vay được cung cấp cho các đơn vị sản xuất kinh doanh theo hình thức chiết khấu các giấy tờ có giá, dựa trên tài sản bảo đảm, bảo lãnh. đồng thời khoản vay thường đựơc tiến hành khi có nhu cầu cấp thiết về vốn ngắn hạn và chắc chắn sẽ có khoản thu bù đắp trong tương lai vì vậy rủi ro mang đến thường thấp. - Lãi suất thấp: lãi suất cho vay được hiểu là khoản chi phí người đi vay trả cho nhu cầu sử dụng tiền tạm thời của ngươì khác.
Chính vì rủi ro mang lại của Tín dụng ngắn hạn 1/8 khoản vay thường không cao do đó lãi suất người đi vay phải trả thông thường nhỏ hơn lãi suất khoản vay tín dụng trung và dài hạn tương ứng. - Hình thức tín dụng phong phú: Để đáp ứng nhu cầu hết sức đa dạng của khách hàng, để góp phần phân tán rủi ro, đồng thời để tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường tín dụng, các ngân hàng thương mại không ngừng phát triển các hình thức cho vay trong nghiệp vụ tín dụng ngắn hạn của mình. Điều đó đã làm cho các hình thức tín dụng ngắn hạn rất phong phú như: nghiệp vụ ứng trước, nghiệp vụ thấu chi, nghiệp vụ chiết khấu. - Là loại hình kinh doanh chủ yếu tại các ngân hàng thương mại.
Xuất phát từ đặc trưng của ngân hàng thương mại: là ngân hàng kinh doanh tiền gửi, mà trong đó chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn, nên để đảm bảo khả năng thanh khoản của mình, các ngân hàng thương mại đã cho vay chủ yếu là ngắn hạn. Sv: Nguyễn Thị Thu Hà 8 Lớp:CQ50/15.04 Luan van Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính 1. Phân loại cho vay của Ngân hàng thương mại 1. Phân loại cho vay của Ngân hàng thương mại -Phân loại theo thời hạn cho vay, cho vay được chia làm 3 loại Cho vay ngắn hạn: loại cho vay này có thời hạn nhỏ hơn hoặc bằng 12 tháng với mục đích để bù đắp thiếu hụt vốn lưu động của các doanh nghiệp và các nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của bản thân.