Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về văn hóa trong kinh tế và chính trị ở Việt Nam

Bài viết phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế và chính trị tại Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Tập Thể Tác Giả
• Người hướng dẫn: Ts. Võ Văn Bé
• Trường học: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn hóa, Chính trị, Kinh tế
• Đề tài: Văn Hóa Trong Chính Trị và Kinh Tế Việt Nam: Lý Luận và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NHÀ XUẤT BẢN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU VĂN HÓA TRONG CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HÓA TRONG KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1.1. Khái niệm văn hóa
• 1.1.1.2. Khái niệm chính trị
• 1.1.1.3. Khái niệm kinh tế
• 1.1.1.4. Quan niệm về văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế
• 1.1.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế
• 1.1.2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Văn Hóa Trong Chính Trị và Kinh Tế Việt Nam

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực, là sức mạnh nội sinh quan trọng để xây dựng và phát triển bền vững. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã xác định một nhiệm vụ quan trọng là: “Xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế”. Điều này nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong việc xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước. Cần có sự nghiên cứu cả về cơ sở lý luận, quan điểm, đường lối của Đảng ta cũng như khảo sát, đánh giá thực trạng xây dựng văn hóa trong các lĩnh vực chính trị và kinh tế. Nhằm giúp bạn đọc có thêm tài liệu tham khảo về những vấn đề trên, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn.

1.1. Khái niệm văn hóa và vai trò của văn hóa Việt Nam

Văn hóa là một khái niệm mang tính đa nghĩa, gắn liền với mọi hoạt động sống của con người. Nó phản ánh sức sáng tạo hướng tới các giá trị nhân văn, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng với những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn. Hội nghị quốc tế bàn về chính sách văn hóa họp tại Mêhicô năm 1982 đã đưa ra quan niệm: Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội.

1.2. Định nghĩa chính trị kinh tế trong bối cảnh Việt Nam

Chính trị là lĩnh vực hoạt động chủ yếu của con người, phản ánh mối quan hệ giữa các giai cấp, dân tộc và quốc gia về vấn đề giành, giữ, phát triển và sử dụng quyền lực nhà nước. Kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, các mối quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII khẳng định: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà nước ta xây dựng là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp từng giai đoạn phát triển của đất nước.

II. Thách Thức Thiếu Văn Hóa Trong Chính Trị Kinh Tế Việt Nam

Hiện nay, một số vấn đề nổi lên như sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, đảng viên. Tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu vẫn còn diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Trong lĩnh vực kinh tế, còn tồn tại tình trạng chạy theo lợi nhuận đơn thuần, coi nhẹ các giá trị đạo đức, văn hóa. Sự thiếu hụt văn hóa trong chính trị và kinh tế không chỉ làm giảm hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, kinh tế mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của đất nước. Cần nhận diện rõ những thách thức này để có giải pháp phù hợp.

2.1. Suy thoái đạo đức lối sống và tham nhũng trong bộ máy chính trị

Sự suy thoái về đạo đức, lối sống và tình trạng tham nhũng trong một bộ phận cán bộ, đảng viên là một thách thức lớn đối với văn hóa chính trị. Điều này làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, ảnh hưởng đến sự ổn định chính trị và xã hội. Cần có các giải pháp mạnh mẽ để ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng này, xây dựng một đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất đạo đức tốt, hết lòng phục vụ nhân dân.

2.2. Chạy theo lợi nhuận coi nhẹ đạo đức trong hoạt động kinh tế

Trong lĩnh vực kinh tế, tình trạng chạy theo lợi nhuận đơn thuần, coi nhẹ các giá trị đạo đức, văn hóa vẫn còn diễn ra khá phổ biến. Điều này dẫn đến các hành vi gian lận thương mại, sản xuất hàng giả, hàng kém chất lượng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp Việt Nam. Cần xây dựng một nền kinh tế thị trường lành mạnh, có sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế và các giá trị đạo đức, văn hóa.

III. Xây Dựng Văn Hóa Chính Trị Việt Nam Hướng Dẫn và Giải Pháp

Để xây dựng văn hóa chính trị Việt Nam, cần chú trọng xây dựng văn hóa trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể. Đây là nhân tố quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Đồng thời, cần tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa trong sự phát triển của đất nước. Cần tạo môi trường dân chủ, cởi mở để người dân tham gia vào quá trình xây dựng chính trị.

3.1. Xây dựng văn hóa trong Đảng cơ quan nhà nước và đoàn thể

Xây dựng văn hóa trong Đảng, trong các cơ quan nhà nước và các đoàn thể là nhiệm vụ then chốt để xây dựng văn hóa chính trị. Cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực và trình độ chuyên môn cao, hết lòng phục vụ nhân dân. Đồng thời, cần xây dựng các quy tắc ứng xử văn minh, lịch sự trong các cơ quan nhà nước và đoàn thể.

3.2. Giáo dục chính trị tư tưởng và nâng cao nhận thức về văn hóa

Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa trong sự phát triển của đất nước là một giải pháp quan trọng để xây dựng văn hóa chính trị. Cần đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục, giúp cán bộ, đảng viên hiểu rõ hơn về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước.

IV. Phát Triển Văn Hóa Kinh Tế Phương Pháp Xây Dựng Doanh Nghiệp

Xây dựng văn hóa kinh tế đòi hỏi xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân với ý thức tôn trọng, chấp hành pháp luật, giữ chữ tín, cạnh tranh lành mạnh vì sự phát triển bền vững của đất nước. Cần khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc văn minh, thân thiện, tạo điều kiện cho người lao động phát huy khả năng sáng tạo. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức kinh doanh.

4.1. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp văn hóa doanh nhân

Xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân là yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế bền vững. Cần xây dựng các giá trị cốt lõi của doanh nghiệp dựa trên nền tảng đạo đức, pháp luật, trách nhiệm xã hội và tinh thần sáng tạo. Đồng thời, cần xây dựng một đội ngũ doanh nhân có tầm nhìn, có tâm huyết, có năng lực lãnh đạo và quản lý.

4.2. Khuyến khích môi trường làm việc văn minh và sáng tạo

Khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc văn minh, thân thiện, tạo điều kiện cho người lao động phát huy khả năng sáng tạo là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Cần xây dựng các chính sách đãi ngộ hợp lý, tạo cơ hội thăng tiến cho người lao động và khuyến khích sự tham gia của người lao động vào quá trình quản lý doanh nghiệp.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Thực Tiễn Văn Hóa Chính Trị Kinh Tế

Cuốn sách "Văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế ở Việt Nam - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn" đã chắt lọc kết quả nghiên cứu với những vấn đề lý luận về văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế; khảo sát, đánh giá thực trạng văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế ở nước ta trong thời kỳ đổi mới, đề xuất mục tiêu, quan điểm, nhiệm vụ và giải pháp để tiếp tục đẩy mạnh xây dựng văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế trong giai đoạn tới.

5.1. Phân tích thực trạng văn hóa trong chính trị và kinh tế Việt Nam

Phân tích thực trạng văn hóa trong chính trị và kinh tế Việt Nam là cơ sở để đánh giá những thành tựu và hạn chế trong quá trình xây dựng văn hóa trong các lĩnh vực này. Cần chỉ ra những yếu tố tác động đến sự phát triển của văn hóa trong chính trị và kinh tế, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

5.2. Đề xuất giải pháp thúc đẩy xây dựng văn hóa trong giai đoạn mới

Đề xuất các giải pháp thúc đẩy xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế trong giai đoạn mới là nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Các giải pháp cần phải dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam và có tính khả thi cao.

VI. Tương Lai Văn Hóa Chính Trị Kinh Tế Phát Triển Bền Vững

Xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế là một quá trình lâu dài và liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân. Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các quan điểm, đường lối của Đảng về văn hóa, phát huy sức mạnh của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với sự quyết tâm cao và những giải pháp phù hợp, chắc chắn chúng ta sẽ xây dựng thành công một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của đất nước.

6.1. Tiếp tục quán triệt đường lối văn hóa của Đảng và Nhà nước

Tiếp tục quán triệt đường lối văn hóa của Đảng và Nhà nước là yêu cầu then chốt để xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế. Cần làm cho mọi cán bộ, đảng viên và người dân hiểu rõ hơn về vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

6.2. Phát huy sức mạnh của văn hóa trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Phát huy sức mạnh của văn hóa trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là mục tiêu cao cả của sự nghiệp văn hóa. Cần khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của toàn dân tộc, tạo động lực mạnh mẽ để xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NGHIÊN CỨU VĂN HÓA TRONG CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HÓA TRONG KINH TẾ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY I- CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Một số khái niệm cơ bản a) Khái niệm văn hóa Văn hóa là một khái niệm mang tính đa nghĩa gắn liền với tất cả các hoạt động sống của con người, từ hoạt động sản xuất vật chất đến hoạt động tinh thần, từ hoạt động của cá nhân tới hoạt động của cộng đồng, phản ánh sức sáng tạo hướng tới các giá trị nhân văn, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội. Văn hóa là một phẩm chất đặc hữu chỉ thấy ở con người, nó là dấu hiệu để phân biệt con người và động vật. Đồng thời văn hóa là dấu hiệu đặc trưng của tổ chức xã hội loài người, do quá trình học hỏi, tích lũy được mà có, khác với tổ chức của loài vật kế thừa theo bản năng sinh học.Taylor trong công trình Văn hóa nguyên thủy (Primitive Culture, 1871) lần đầu tiên đã đưa ra định nghĩa về văn hóa: “Văn hóa hay văn minh, theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và 9 thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách là một thành viên của xã hội”1.

Từ đó đến nay, các định nghĩa về văn hóa liên tục xuất hiện để nhằm giải quyết các vấn đề khác nhau trong nhận thức lý luận cũng như đáp ứng nhu cầu của thực tiễn. Nhìn một cách tổng quát, văn hóa được xác định là toàn bộ các giá trị vật chất và giá trị tinh thần do loài người sáng tạo ra nhằm mục đích phục vụ cho sự tồn tại và phát triển của loài người. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về ăn mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa.

Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”2. Hội nghị quốc tế bàn về chính sách văn hóa họp tại Mêhicô từ ngày 26/7 đến ngày 26/8/1982 đã đưa ra một quan niệm chung về văn hóa: “Trong ý nghĩa rộng nhất, văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống các giá trị, những tập tục và tín ngưỡng. Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về _____________ 1.Taylor: Văn hóa nguyên thủy, Tủ sách văn hóa, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật dịch và xuất bản, Hà Nội, 2000, tr.

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t. Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân một cách đạo lý”1. Khái quát lại có ba cách quan niệm về văn hóa: Cách thứ nhất quan niệm văn hóa như là thuộc tính bản chất của con người, chỉ toàn bộ năng lực lao động sáng tạo của con người hướng tới cái đúng, cái tốt và cái đẹp (khoa học, đạo đức và thẩm mỹ) để thúc đẩy sự phát triển của xã hội và hoàn thiện nhân cách của con người.

Ở đây, văn hóa là phạm trù chỉ chất lượng của sự sáng tạo trong hoạt động thực tiễn xã hội của con người (bao gồm cá nhân và cộng đồng). Cách thứ hai quan niệm văn hóa bao gồm toàn bộ các hoạt động sáng tạo tinh thần của con người, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng chịu sự quy định của cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội và có tác động năng động đối với cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội. Đây là quan niệm theo lý thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C. Cách thứ ba là quan niệm văn hóa như một bộ phận trong cấu trúc tổng thể của xã hội bao gồm chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội (theo quan điểm của Hồ Chí Minh).

Nhìn từ góc độ lý luận chính trị, ba cách quan niệm này đều giúp ích cho các chủ thể chính trị xác định vị trí và vai trò của văn hóa trong tương quan với các lĩnh vực khác như kinh tế, chính trị, xã hội trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước phù hợp với hoàn cảnh lịch sử - cụ thể ở mỗi giai đoạn khác nhau. Tuyên bố về những chính sách văn hóa, Hội nghị quốc tế do UNESCO chủ trì từ ngày 26/7 đến ngày 26/8/1982 tại Mêhicô. Dẫn theo Hoàng Vinh: Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng văn hóa ở nước ta, Viện Văn hóa, Nxb. Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 1999, tr.

11 b) Khái niệm chính trị - Chính trị (tiếng Anh: politic): Là một trong những lĩnh vực hoạt động chủ yếu của con người phản ánh mối quan hệ giữa các giai cấp, các dân tộc và các quốc gia về vấn đề giành, giữ, phát triển, tổ chức và sử dụng quyền lực nhà nước, là sự tham gia của người dân vào công việc của nhà nước và xã hội, là hoạt động chính trị thực tiễn của các đảng phái chính trị, các nhà nước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện đường lối và mục tiêu chính trị đề ra đáp ứng nhu cầu lợi ích của chế độ chính trị. - Chế độ chính trị: Là nội dung, phương thức tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị quốc gia mà trung tâm là nhà nước. Chế độ chính trị được cấu thành bởi sự kết hợp giữa các yếu tố: chính trị, kinh tế - xã hội, tư tưởng, văn hóa, pháp luật. Chế độ chính trị được hiểu rõ nét trong mô hình tổ chức nhà nước, trong hiến pháp của mỗi nhà nước quy định về nguồn gốc và tính chất của quyền lực, sự phân bổ và tổ chức các cơ quan quyền lực, và mối quan hệ giữa các cơ quan quyền lực, về mối quan hệ giữa nhà nước với công dân, các đảng phái chính trị, các tổ chức xã hội, giữa các giai cấp và các tầng lớp xã hội, giữa các dân tộc trong nước và thế giới1.

- Quyền lực chính trị: Là quyền sử dụng sức mạnh của một hay liên minh giai cấp và tập đoàn xã hội để đạt mục đích thống trị xã hội, thỏa mãn lợi ích của giai cấp và quốc gia. Đặc điểm của quyền lực chính trị là quyền lực của xã hội nhằm để giải quyết lợi ích của giai cấp, lợi ích của quốc gia, quốc tế, là khả năng áp đặt và thực thi các giải pháp phân bổ _____________ 1. Xem Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam: Từ điển bách khoa Việt Nam, Trung tâm biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam, Hà Nội, 1995, t. 12 giá trị có lợi cho một giai cấp, là sức mạnh bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn áp giai cấp khác.

- Hệ thống chính trị: Bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị, được lập ra để thực hiện quyền lực chung của xã hội - quyền lực chính trị. Đây là một chỉnh thể các tổ chức chính trị trong xã hội bao gồm các đảng chính trị, nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp được liên kết với nhau trong một hệ thống tổ chức nhằm tác động vào các quá trình của đời sống xã hội, để củng cố, duy trì và phát triển chế độ chính trị cho phù hợp với lợi ích của chủ thể giai cấp cầm quyền. - Hệ thống chính trị Việt Nam: Là một chỉnh thể thống nhất theo mô hình nhà nước xã hội chủ nghĩa đơn đảng, giai cấp công nhân và nhân dân lao động làm chủ thể chân chính của quyền lực. Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Trong đó, Đảng giữ vai trò lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. c) Khái niệm kinh tế Kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, các mối quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Nói đến kinh tế là nói đến sở hữu và lợi ích kinh tế được phản ánh vào thu nhập. Theo Wikipedia tiếng Việt: Kinh tế là tổng hòa các mối quan hệ tương tác lẫn nhau giữa con người và xã hội liên quan trực tiếp đến việc sản xuất, trao đổi, phân phối, tiêu dùng các loại sản phẩm hàng hoá và dịch vụ, nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của con người trong một xã hội với một nguồn lực có hạn.

13 Thể chế kinh tế là hệ thống những quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế. Thể chế kinh tế bao gồm các yếu tố chủ yếu: các đạo luật, chính sách, quy định, quy tắc. về kinh tế gắn với các chế tài xử lý hành vi vi phạm, các tổ chức kinh tế, cơ chế vận hành nền kinh tế. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là nền kinh tế vừa tuân theo quy luật của kinh tế thị trường, vừa chịu sự chi phối của các yếu tố bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa.

Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã khẳng định: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà nước ta xây dựng là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp từng giai đoạn phát triển của đất nước; là nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế, có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh””1.