Một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu đồng bằng sông cửu long luận văn thạc sĩ

Bài viết trình bày các giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu tại đồng bằng sông Cửu Long, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

• Tác giả: Dương Chiếu Bảng
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Góp Phần Nâng Cao Chất Lượng Gạo Xuất Khẩu Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Giới hạn nghiên cứu
• 4. Xây dựng đánh giá độ tin cậy và pháp lý
• 5. Nhu cầu và nguồn thông tin
• 6. Nghiên cứu định tính và định lượng
• 6.1. Nghiên cứu định tính
• 6.2. Nghiên cứu định lượng
• 7. Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU
• 1.1. Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng
• 1.1.1. Các khái niệm về chất lượng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ SỰ CẦN THIẾT NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TẠI GẠO XK TẠI ĐBSCL
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU ĐBSCL

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng gạo xuất khẩu Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng sản xuất gạo lớn nhất Việt Nam, đóng góp một phần quan trọng vào nền kinh tế quốc dân. Chất lượng gạo xuất khẩu từ ĐBSCL không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của ngành gạo Việt Nam mà còn quyết định đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu là một nhiệm vụ cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.

1.1. Đặc điểm chất lượng gạo xuất khẩu Việt Nam

Chất lượng gạo xuất khẩu Việt Nam được đánh giá qua nhiều tiêu chí như độ ẩm, kích thước hạt, màu sắc và hương vị. Những yếu tố này không chỉ quyết định đến giá trị thương mại mà còn ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng. Việc hiểu rõ các tiêu chí này sẽ giúp các doanh nghiệp cải thiện quy trình sản xuất và chế biến.

1.2. Vai trò của gạo xuất khẩu trong nền kinh tế

Gạo xuất khẩu đóng góp một phần lớn vào kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đặc biệt, ĐBSCL là khu vực có sản lượng gạo lớn nhất, chiếm hơn 50% tổng sản lượng gạo cả nước. Việc nâng cao chất lượng gạo không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

II. Thách thức trong việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu

Mặc dù ĐBSCL có nhiều lợi thế trong sản xuất gạo, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu. Các vấn đề như quy trình sản xuất chưa đồng bộ, công nghệ chế biến lạc hậu và sự cạnh tranh từ các nước khác đang đặt ra yêu cầu cấp thiết cho ngành gạo Việt Nam.

2.1. Quy trình sản xuất gạo chưa đồng bộ

Quy trình sản xuất gạo tại ĐBSCL còn nhiều bất cập, từ khâu gieo trồng đến thu hoạch và chế biến. Việc thiếu sự đồng bộ trong các khâu này dẫn đến chất lượng gạo không ổn định, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

2.2. Công nghệ chế biến lạc hậu

Nhiều doanh nghiệp tại ĐBSCL vẫn sử dụng công nghệ chế biến lạc hậu, dẫn đến việc gạo xuất khẩu không đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Việc đầu tư vào công nghệ mới là cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Để nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ từ khâu sản xuất đến chế biến. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

3.1. Đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại

Đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ tiên tiến trong việc xay xát và chế biến gạo để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế.

3.2. Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nông dân

Đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác và quy trình sản xuất gạo hiện đại là rất quan trọng. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng gạo mà còn tăng năng suất và thu nhập cho người nông dân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về chất lượng gạo xuất khẩu tại ĐBSCL đã chỉ ra nhiều giải pháp hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp đã áp dụng những giải pháp này và đạt được những kết quả tích cực trong việc cải thiện chất lượng gạo xuất khẩu.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong chế biến gạo đã giúp nhiều doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm. Gạo xuất khẩu từ ĐBSCL đã được nhiều thị trường quốc tế công nhận và đánh giá cao.

4.2. Tác động đến thu nhập của nông dân

Nâng cao chất lượng gạo không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn cải thiện thu nhập cho nông dân. Nhiều hộ gia đình đã có cuộc sống ổn định hơn nhờ vào việc sản xuất gạo chất lượng cao.

V. Kết luận và tương lai của chất lượng gạo xuất khẩu

Chất lượng gạo xuất khẩu từ ĐBSCL đang trên đà phát triển, nhưng vẫn cần nhiều nỗ lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Việc nâng cao chất lượng gạo không chỉ là trách nhiệm của các doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội.

5.1. Tương lai của ngành gạo Việt Nam

Ngành gạo Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cần phải cải thiện chất lượng sản phẩm để giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế. Các giải pháp đồng bộ sẽ giúp ngành gạo phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cho ngành gạo cần được chú trọng. Việc áp dụng các phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường sẽ không chỉ nâng cao chất lượng gạo mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất Việt Nam, chiếm khoảng 50% diện tích đất nông nghiệp và đóng góp tới 90% sản lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Với diện tích gieo trồng lúa khoảng 3,6 triệu ha và sản lượng lúa hàng năm dao động từ 28 đến 37 triệu tấn, ĐBSCL giữ vai trò chủ đạo trong ngành xuất khẩu gạo quốc gia. Tuy nhiên, chất lượng gạo xuất khẩu tại vùng này còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị xuất khẩu và uy tín thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng gạo xuất khẩu tại ĐBSCL, nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, tăng hiệu quả kinh tế và duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp chế biến, nhà máy xay xát tại các tỉnh trọng điểm như Kiên Giang, An Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang và Long An trong giai đoạn cuối những năm 2000. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chất lượng gạo, khảo sát thực trạng, nhận diện các nhân tố ảnh hưởng và xây dựng giải pháp quản trị chất lượng phù hợp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm gạo xuất khẩu, giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch và chế biến, đồng thời góp phần phát triển bền vững ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản trị chất lượng và mô hình phân tích nhân tố để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng gạo xuất khẩu. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản trị chất lượng tổng thể (TQM): Nhấn mạnh vai trò của việc quản lý toàn diện các khâu trong chuỗi sản xuất từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng, bao gồm kiểm soát chất lượng, cải tiến liên tục và sự cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Mô hình phân tích nhân tố (Factor Analysis): Sử dụng để xác định các nhân tố tiềm ẩn ảnh hưởng đến chất lượng gạo xuất khẩu dựa trên dữ liệu khảo sát từ các chuyên gia, doanh nghiệp và giám định viên. Mô hình giúp rút gọn các biến quan sát thành các nhân tố chính, từ đó tập trung phân tích và đề xuất giải pháp.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: chất lượng gạo xuất khẩu, các chỉ tiêu đánh giá chất lượng (độ ẩm, độ xay xát, hạt biến màu, hạt hỏng, độ thuần chủng), nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến chất lượng, cũng như các tiêu chuẩn chất lượng theo TCVN và ISO.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Cục Thống kê, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý chất lượng và xuất khẩu gạo.

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua khảo sát 44 mẫu phiếu điều tra từ các doanh nghiệp chế biến, nhà máy xay xát và các chuyên gia giám định chất lượng gạo xuất khẩu tại ĐBSCL. Phương pháp thu thập gồm bảng câu hỏi và phỏng vấn trực tiếp.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 16.1 với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tần số, phân tích nhân tố để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng gạo. Cỡ mẫu 44 được chọn dựa trên tiêu chí đại diện cho các doanh nghiệp và chuyên gia trong khu vực nghiên cứu.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong giai đoạn cuối những năm 2000, tập trung vào khảo sát thực trạng và phân tích dữ liệu để đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ quan trọng của các chỉ tiêu chất lượng gạo xuất khẩu: Qua khảo sát 44 chuyên gia và doanh nghiệp, độ ẩm hạt được đánh giá là chỉ tiêu quan trọng nhất với điểm trung bình 4,73/5, tiếp theo là độ xay xát (4,61), hạt biến màu (4,59), hạt hỏng (4,48) và hạt lẫn (4,32). Tỷ lệ chuyên gia đánh giá các chỉ tiêu này là rất quan trọng chiếm trên 60%.

2. Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng gạo xuất khẩu: Phân tích nhân tố xác định 6 nhân tố chủ yếu gồm: chính sách kinh tế và quản lý Nhà nước, đạo đức và trách nhiệm xã hội, chất lượng nguyên liệu, trình độ nguồn nhân lực xã hội, công nghệ và máy móc thiết bị của doanh nghiệp, chiến lược và tầm nhìn dài hạn của doanh nghiệp. Các nhân tố này có mức độ ảnh hưởng từ 70% trở lên trong tổng biến thiên.

3. Thực trạng chế biến và bảo quản gạo tại ĐBSCL: Doanh nghiệp chủ yếu bảo quản gạo thành phẩm với độ ẩm chưa phù hợp, thiếu kho chứa và máy móc hiện đại, dẫn đến tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch và chế biến cao (13-16%), trong khi các nước như Thái Lan chỉ khoảng 7-10%. Việc phối trộn nhiều giống lúa khác nhau làm giảm đồng đều chất lượng sản phẩm.

4. So sánh kinh nghiệm quốc tế: Thái Lan, Ấn Độ và Australia đều chú trọng bảo quản lúa sau thu hoạch bằng silo, kho hiện đại, phân loại nguyên liệu kỹ càng và đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến. Thái Lan chiếm 27% thị phần gạo thế giới với 60% gạo xuất khẩu có chất lượng cao, trong khi Việt Nam còn thấp hơn nhiều, giá bán thấp hơn từ 30-40 USD/tấn so với gạo Thái Lan cùng loại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của chất lượng gạo xuất khẩu thấp tại ĐBSCL là do thiếu đồng bộ trong quy trình bảo quản, chế biến và quản lý chất lượng. Việc bảo quản gạo thay vì bảo quản lúa làm tăng nguy cơ ẩm mốc, sâu mọt, giảm chất lượng dinh dưỡng và giá trị sản phẩm. Thiếu kho chứa và máy móc hiện đại khiến tỷ lệ hao hụt cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế.

So với các nước xuất khẩu gạo hàng đầu, Việt Nam còn hạn chế trong việc tổ chức sản xuất chuyên môn hóa, đầu tư công nghệ và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc phân chia rõ ràng vai trò giữa nhà nông, nhà kho và doanh nghiệp xuất khẩu, cùng với đầu tư đồng bộ về công nghệ và quản lý chất lượng là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng gạo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tần số mức độ quan trọng các chỉ tiêu chất lượng, bảng phân tích nhân tố với tỷ lệ biến thiên giải thích và biểu đồ so sánh tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch giữa Việt Nam và các nước.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống kho chứa và bảo quản lúa hiện đại: Đầu tư xây dựng các silo, kho lạnh tại các vùng sản xuất trọng điểm để bảo quản lúa sau thu hoạch với độ ẩm dưới 14,5%. Mục tiêu giảm tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch từ 13-16% xuống dưới 10% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện là các doanh nghiệp chế biến phối hợp với chính quyền địa phương.

2. Đổi mới công nghệ chế biến và xay xát: Trang bị máy móc hiện đại, đồng bộ từ khâu xay xát đến phân loại, loại bỏ hạt biến màu, hạt hỏng nhằm nâng cao tỷ lệ thu hồi gạo chất lượng cao. Mục tiêu tăng tỷ lệ gạo chất lượng cao xuất khẩu lên trên 60% trong 5 năm. Doanh nghiệp chế biến chịu trách nhiệm thực hiện.

3. Đào tạo nâng cao trình độ nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật, quản lý chất lượng cho công nhân, kỹ sư và cán bộ quản lý doanh nghiệp. Mục tiêu nâng cao năng lực quản trị chất lượng và kỹ thuật chế biến trong vòng 2 năm. Các cơ sở đào tạo phối hợp với doanh nghiệp và các tổ chức chuyên môn.

4. Xây dựng chiến lược phát triển dài hạn và nâng cao nhận thức doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần xây dựng tầm nhìn, chiến lược phát triển bền vững, cam kết chất lượng sản phẩm và quảng bá thương hiệu gạo Việt Nam. Mục tiêu duy trì uy tín khách hàng và mở rộng thị trường xuất khẩu trong 3-5 năm tới. Ban lãnh đạo doanh nghiệp và các hiệp hội ngành nghề chịu trách nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gạo: Nắm bắt các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng, áp dụng giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng giá trị xuất khẩu.

2. Cơ quan quản lý Nhà nước về nông nghiệp và thương mại: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy định và hỗ trợ phát triển ngành lúa gạo bền vững.

3. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành nông nghiệp, kinh tế: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Đánh giá tiềm năng và rủi ro trong lĩnh vực chế biến, xuất khẩu gạo tại ĐBSCL, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chất lượng gạo xuất khẩu của ĐBSCL còn thấp so với các nước?
   Chất lượng gạo thấp do thiếu đồng bộ trong quy trình bảo quản, chế biến, thiếu kho chứa và máy móc hiện đại, cũng như chưa có chiến lược phát triển dài hạn và đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu.

2. Các chỉ tiêu nào quan trọng nhất để đánh giá chất lượng gạo xuất khẩu?
   Độ ẩm hạt, độ xay xát, tỷ lệ hạt biến màu, hạt hỏng và độ thuần chủng là các chỉ tiêu quan trọng nhất, được chuyên gia và doanh nghiệp đánh giá cao.

3. Làm thế nào để giảm tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch và chế biến?
   Đầu tư kho chứa hiện đại, bảo quản lúa thay vì gạo, áp dụng công nghệ sấy phơi đúng chuẩn và nâng cao kỹ thuật chế biến giúp giảm hao hụt từ 13-16% xuống dưới 10%.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho ĐBSCL?
   Mô hình bảo quản lúa bằng silo của Thái Lan và Australia, đầu tư máy móc hiện đại, phân loại nguyên liệu kỹ càng và tổ chức sản xuất chuyên môn hóa là những bài học quan trọng.

5. Vai trò của doanh nghiệp trong nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu là gì?
   Doanh nghiệp cần có chiến lược dài hạn, đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực và cam kết chất lượng sản phẩm để duy trì uy tín và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Kết luận

• Chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố bên trong và bên ngoài, trong đó chính sách Nhà nước, công nghệ, nguồn nhân lực và chiến lược doanh nghiệp là quan trọng nhất.
• Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng như độ ẩm, độ xay xát, hạt biến màu và hạt hỏng được xác định là tiêu chí then chốt.
• Thực trạng bảo quản và chế biến hiện nay còn nhiều hạn chế, dẫn đến tỷ lệ hao hụt cao và chất lượng không đồng đều.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc bảo quản lúa thay vì gạo, đầu tư kho chứa hiện đại và tổ chức sản xuất chuyên môn hóa là giải pháp hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu trong vòng 2-5 năm tới, góp phần phát triển bền vững ngành lúa gạo Việt Nam.

Luận văn khuyến nghị các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các bên liên quan phối hợp triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, từ đó tăng giá trị kinh tế và uy tín thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU 1.1- Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng: 1.1 Các khái niệm về chất lượng: Hoïc giaû ngöôøi Myõ Jorjer Daery khi phaân tích veà chaát löôïng saûn phaåm laø laøm sao coù theå naâng cao naêng löïc doanh lôïi ñaõ neâu: caùc chöùng cöù cuûa kho soá lieäu (Profit Impact of Market Strategy) ñaõ uûng hoä keát luaän “chaát löôïng laø nhaân toá rieâng bieät quan troïng nhaát aûnh höôûng tôùi thaønh quaû laâu daøi cuûa doanh nghieäp” chæ tieâu chaát löôïng trong nghieân cöùu naøy duøng caùc quan nieäm veà chaát löôïng saûn phaåm cuûa khaùch haøng ñeå laøm tieâu chuaån, bao goàm caû nhöõng thuoäc tính phi giaù caû aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh cuûa ngöôøi tieâu duøng. Khi ñi saâu phaân tích caùc quan heä cô baûn caên cöù treân nghieân cöùu ñaõ phaùt hieän thaáy: - Chaát löôïng aûnh höôûng tôùi giaù caû töông ñoái. - Khi chaát löôïng giöõ nguyeân khoâng ñoåi thì söï lieân heä giöõa möùc chieám lónh thò tröôøng vaø giaù caû laø töông ñoái coù haïn. - Möùc chieám lónh thò tröôøng coù aûnh höôûng töông ñoái tröïc tieáp tôùi giaù thaønh.

- Chaát löôïng nhaän bieát haàu nhö khoâng coù aûnh höôûng tôùi giaù thaønh nhöng keát luaän naøy voâ cuøng quan troïng vaø laøm phaán chaán, vì noù chöùng toû trong vieäc caûi tieán chaát löôïng thì söï taêng giaù thaønh do vieäc naâng cao thuoäc tính maáu choát gaây ra coù theå ñöôïc trieät tieâu do vieäc tieát kieäm giaù thaønh, do giaûm bôùt pheá phaåm, hao huït. Khaùch haøng baèng loøng traû theâm giaù cho -20- chaát löôïng toát khaùc thöôøng, söï baèng loøng naøy ñaõ tröïc tieáp ñaït ñöôïc hieäu quaû mong muoán. Coøn soá taêng giaù lôùn hay nhoû seõ laø moät söï löïa choïn chieán löôïc, coù theå yeâu caàu khaùch haøng traû baèng giaù cuûa ñoái thuû caïnh tranh yeâu caàu, ñoàng thôøi cung caáp cho khaùch haøng giaù trò öu vieät khaùc thöôøng, nhöõng giaù trò naøy hoaëïc coù theå tröïc tieáp chuyeån hoùa thaønh möùc chieám lónh thò tröôøng hoaëc coù theå giuùp cho vieäc naâng cao ñoä trung thöïc cuûa khaùch haøng vôùi giaù thaønh haï. Ñoù laø nguyeân lyù cuûa giöõ vöõng -21- chaát löôïng saûn phaåm cuûa saùch löôïc thöïc hieän khaùch haøng vaø phaân tích giaù trò cuûa khaùch haøng [Lyù Ñoâng – Toáng Chí Bình, NXB LÑXH].

Khái niện chất lượng theo TCVN: tiêu chuẩn TCVN 5814: 1994 chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Khái niệm chất lượng theo hệ thống quản lý chất lượng ISO: coù nhieàu khaùi nieäm raát tröøu töôïng veà chaát löôïng, chöa được các nhà quản lý chất lượng thoáng nhaát cao, nhöng gaàn ñaây Toå chöùc quoác teá veà tieâu chuaån ISO trong boä tieâu chuaån ISO 9000 phieân baûn 2000 ñaõ ñöa ra khái niệm: “Chaát löôïng laø khaû naêng cuûa taäp hôïp caùc ñaëc tính cuûa saûn phaåm, heä thoáng hay quaù trình ñeå ñaùp öùng caùc yeâu caàu cuûa khaùch haøng vaø caùc beân coù lieân quan”. Yeâu caàu ôû ñaây chính laø nhu caàu vaø mong ñôïi ñöôïc coâng boá, nguï yù hay baét buoäc theo töøng neàn vaên hoùa, taäp quaùn rieâng bieät. Từ khái niệm trên chất lượng có các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng.2 Các ñaëc ñieåm về chất lượng.

- Chaát löôïng ñöôïc ño bôûi söï thoûa maõn nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng, saûn phaåm khoâng ñöôïc ngöôøi tieâu duøng chaáp nhaän thì bò xem laø chaát löôïng keùm, ñaây chính laø keát luaän quan troïng ñeå caùc nhaø quaûn trò chaát löôïng doanh nghiệp hoạch ñònh chieán löôïc vaø saùch löôïc kinh doanh cuûa mình. - Chaát löôïng ño ñöôïc baèng söï thoûa maõn nhu caàu, maø nhu caàu luoân bieán ñoäng, thay ñoåi neân chaát löôïng cuõng luoân thay ñoåi theo thôøi gian, khoâng gian vaø ñieàu kieän tieâu duøng. - Khi ñaùnh giaù chaát löôïng cuûa moät ñoái töôïng, phaûi xeùt ñeán moïi ñaëc tính cuûa ñoái töôïng coù lieân quan ñeán söï thoûa maõn -22- nhöõng nhu caàu cuï theå. Caùc nhu caàu naøy khoâng chæ töø phía khaùch haøng maø coøn töø caùc beân coù lieân quan, nhö caùc nhu caàu mang tính phaùp cheá, cộâng ñoàng vaø xaõ hoäi.

- Chaát löôïng coù theå ñöôïc coâng boá döôùi daïng caùc quy ñònh, tieâu chuaån nhöng cuõng coù chaát löôïng khoâng theå mieâu taû, coâng boá roõ raøng maø do ngöôøi söû duïng caûm nhaän ñöôïc hoaëc phaùt hieän ñöôïc trong quaù trình söû duïng. -23- - Chaát löôïng khoâng ñôn thuaàn laø thuoäc tính cuûa saûn phaåm, haøng hoùa maø chuùng ta hieåu bieát haøng ngaøy. Chaát löôïng coù theå öùng duïng cho caû heä thoáng, moät quaù trình. Vì theá, chaát löôïng coøn ñöôïc hieåu theo phaïm vi roäng hôn ñoù laø khoâng theå boû qua caùc yeáu toá veà giaù caû vaø caùc dòch vuï haäu baùn haøng, caùc vaán ñeà giao haøng kòp thôøi, ñuùng thôøi haïn… - Chất lượng cao là chất lượng sản phẩm vượt qua sự mong đợi của khách hàng và khi lựa chọn sản phẩm lần sau khách hàng vẫn lựa chọn sản phẩm đó.3 Caùc nhân toá aûnh höôûng ñeán chaát löôïng.

Chất lượng sản phẩm được tạo nên từ nhiều nhân tố trong suốt chu kỳ sống của sản phẩm (Life cycle of product). Chất lượng sản phẩm được hình thành trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp với nhiều nhân tố ảnh hưởng và có thể xếp thành hai nhóm nhân tố. Nhoùm nhân toá beân ngoaøi: Do nhu caàu cuûa neàn kinh teá, của thị trường thế giới, của người tiêu dùng chi phoái, raøng buoäc ñeán chaát löôïng saûn phaåm theå hieän caùc nhân tố sau: - Trình ñoä phát triển saûn xuaát, yêu cầu về quản lý kinh teá, hieäu löïc cuûa quaûn lyù, Nhà nước phaûi thieát laäp cô cheá toå chöùc quaûn lyù chaát löôïng chaët chẽ. Nhà nước xác lập, ban hành các chính sách kinh tế về quản lý chất lượng, ban hành các tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm của cá nhân và tổ chức sản xuất kinhdoanh và các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các quy định pháp luật này bắt buộc các nhà sản xuất, các doanh nghiệp phải tuân thủ. Bên cạnh đó chính sách vĩ mô còn quy định cho các cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo vệ người tiêu dùng. - Trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của xã hội, thể hiện về số lượng, trình độ năng lực của nguồn nhân lực quốc gia, có khả năng đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hay đáp ứng nhu cầu của các tổ chức và doanh nghiệp. - Nhu caàu cuûa thò tröôøng phaûi theo doõi, naém baét, ñaùnh giaù ñuùng tình hình vaø ñoøi hoûi môùi cuûa thò tröôøng maø doanh nghiệp -24- phải coù ñoái saùch ñuùng ñaén, kòp thôøi về chất lượng.

- Sự phát triển xã hội đòi hỏi các chuẩn mực về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội của các nhà quản lý doanh nghiệp. -25- - Söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc coâng nghệ, trình độ công nghệ sản xuất aûnh höôûng đến chaát löôïng sản phẩm, nó phản ánh một cách khách quan về chất lượng sản phẩm sản xuất. - Chất lượng nguồn nguyên liệu, là nhân tố quan trọng trực tiếp hình thành chất lượng sản phẩm. Nguyên liệu đầu vào chất lượng tốt kết hợp các yếu tố sản xuất tốt sẽ tạo sản phẩm chất lượng tốt.

Nhoùm nhân toá beân trong: Nhân tố bên trong rất quan trọng, Nhân tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất chế biến sản phẩm, chất lượng sản phẩm là nhân tố bảo đảm để tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, bao gồm các nhân tố sau: - Trình độ nhân lực của doanh nghiệp. Vì chất lượng sản phẩm là của cả quá trình và hệ thống quản lý thể hiện chất lượng công việc, chất lượng dịch vụ, chất lượng của hệ thống thống tin, phân tích thông tin, chất lượng của các bộ phận, phòng ban, của con người từ công nhân, kỹ sư, nhân viên điều hành và giám đốc, nhöõng nhaø quaûn lyù caáp cao. Đòi hỏi doanh nghiệp phaûi nâng cao trình ñoä saûn xuaát, trình ñoä quaûn lyù kinh tế, nâng cao chaát löôïng lao ñoäng, chaát löôïng saûn phaåm ngay khi baét ñaàu quaù trình saûn xuaát saûn phaåm, đòi hoûi doanh nghiệp phaûi chuù troïng ñeán phaùt trieån naâng cao trình ñoä nguoàn nhaân löïc, phaûi coù chieán löôïc, keá hoaïch daøi haïn veà tuyeån duïng vaø ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc. - Trình độ và khả năng về khoa học công nghệ của DN.

Do sự phát triển nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa và söï tieán boä cuûa khoa hoïc hoïc, kyõ thuaät - công nghệ và söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa coâng ngheä thoâng tin, yêu cầu phaûi caûi tieán coâng ngheä sản xuất, đầu tư thiết bị, saép xeáp laïi daây chuyeàn saûn xuaát nhaèm naâng cao chaát löôïng saûn phaåm và tieát kieäm, an toaøn thực phẩm, ñaùp öùng nhu caàu toát hôn nhu cầu ngöôøi tieâu duøng, ñem laïi hieäu quaû cho neàn kinh teá, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu biết về khoa học công nghệ và nắm bắt được, cập nhật đước tiến bộ của khoa học công nghệ mới, làm -26- chủ và ứng dụng được công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất cũng như quá trình tạo ra chất lượng sản phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn khu vực và thế giới. - Khả năng về maùy moùc thieát bò của doanh nghiệp: -27- Doanh nghiệp đầu tư, trang bị máy móc, thiết bị, kho tàng tiên tiến, hiện đại cũng là nhân tố góp phần tạo ra chất lượng sản phẩm tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm. - Trình độ tổ chức quản lý chất lượng: Là nhân tố tác động liên tục vừa trực tiếp vừa gián tiếp đến quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp phaûi coù chieán löôïc veà chaát löôïng saûn phaåm vaø chính saùch veà quaûn lyù chaát löôïng saûn phaåm, caùc cam keát, coâng boá vaø baûo ñaûm chaát löôïng saûn phaåm vôùi ngöôøi tieâu duøng, duy trì chaát löôïng beàn vöõng treân thò tröôøng, taïo nieàm tin veà chaát löôïng vôùi khaùch haøng.

Vì thế các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9001: 2000; ISO 22000: 2005 đều yêu cầu lãnh đạo cao nhất phải cam kết và thiết lập hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp coù taàm nhìn, có chieán löôïc daøi haïn veà saûn xuaát kinh doanh: Doanh nghiệp ngày nay cần phải có tầm nhìn xa, trông rộng, phải có chiến lược kinh doanh dài hạn, các doanh nghiệp trước kia phần lớn tập trung chiến lược cạnh tranh về giá cả, ngày nay đã chú trọng cạnh tranh về chất lượng và các dịch vụ sau bán hàng. Vì thế không vì lợi ích nhất thời, ngắn hạn mà quên lợi ích lâu dài, không nghĩ đến phát triển bền vững của doanh nghiệp trong tương lai.