chương I). Nhìn chung, cuốn sách này đã cung cấp những tri thức cơ bản nhất về Nhà nước kiến tạo phát triển, đặc biệt là từ góc độ kinh tế học thê chế. Cuốn sách “Nhà nước kiến tạo phát triển Lý luận, thực tiễn trên thé giới và ở Việt Nam ”, do Trịnh Quốc Toản, Vũ Công Giao chủ biên là tập hợp 27 bài viết của các tác giả về các chủ đề xoay quanh Nhà nước kiến tạo phát triển. Công trình này giải quyết nhiều khía cạnh về nhà nước kiến tạo.
Về mặt lý thuyết, có nhiều bài viết đề cập tới khái niệm, phân loại, điều kiện hình thành của Nhà nước kiến tao phát triển cũng như đặc thù của các cơ quan nhà nước thuộc cả nhánh hành pháp, lập pháp lẫn tư pháp trong Nhà nước kiến tạo phát triển. Về mặt thực tiễn, các mô hình thành công của Nhà nước kiến tạo phát triển Nhật Ban, Hàn Quốc cũng như các yếu tố nền tảng cho việc định hình Nhà nước kiến tạo phát triển ở Việt Nam thời gian tới. Được phát triển từ một hội thảo khoa học, công trình tuy không được 4 kết cấu kỹ càng như các sách độc lập nhưng lại chứa đựng nhiều nghiên cứu chuyên sâu và đa dạng về nội dung cũng như cách tiếp cận. Ngoài ra, hầu hết các công trình liên quan tới Nhà nước kiến tạo phát triển hiện dừng lại ở mức độ tạp chí, cụ thể có thê phân theo một số chủ đề lớn như sau: - Về những vấn đề chung xoay quanh Nhà nước kiến tạo phát triển.
Ban đầu số lượng các công trình đề cập tới nội dung này nhìn chung là khá dày dặn, đặc biệt trong bối cảnh nhu câu nghiên cứu những lý luận cơ bản về Nhà nước kiến tạo phát triển là rất cấp thiết. Cụ thê: + “Nhà nước kiến tạo phát triển khái niệm và thực té” của tac giả Ngô Huy Đức, Nguyễn Thị Thanh Dung, Tạp chí Lý luận chính trị, số 11, năm 2016; là bài viết đề cập tới những khía cạnh cơ bản nhất của van dé Nhà nước kiến tạo phát triển. Trong bài viết, các tác giả đã nêu và phân tích khái niệm này với nhiều cách lý giải. Bên cạnh nêu nguồn gốc va sự phát triển của khái niệm Nhà nước kiến tạo phát triển, tác giả cũng chỉ ra những điều kiện xây dựng nó và liên hệ với thực tiễn ở Việt Nam.
+ Bài viết “Nhà nước kiến tạo phái triển: sự hình thành của một mô hình quản trị nhà nước và những gợi mở cho Việt Nam” của tác giả Trần Thị Quang Hồng, đăng trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 9, năm 2017; tiếp cận vấn đề Nhà nước kiến tạo phát triển dưới góc độ lịch sử. Cu thé, tác giả trình bày bối cảnh hình thành của Nhà nước kiến tạo, với điển hình là nhà nước Nhật Bản sau Chiến tranh thé giới thứ hai đồng thời liên hệ với bối cảnh kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. + Bài viết “Xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Thủy, tạp chí Quản lý nhà nước, số 250, năm 2016 đề cập tới vai trò thúc đây cạnh tranh lành mạnh, kinh doanh hiệu quả, sáng tạo, đôi mới công nghệ từ đó kích thích sự phát triển của mọi công dân, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế - xã hội khác nhau. Qua đó bài viết nhẫn mạnh sự cần 5 thiết phải xây dựng nhà nước kiến tạo ở Việt Nam nhằm hướng tới sự thịnh vượng chung của quốc gia.
+ Bài viết “Nhà nước kiến tạo phát triển và xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển tại Việt Nam” của tác giả Đinh Ngọc Thắng và Nguyễn Văn Quân, tạp chí Kiểm sát, số 06, năm 2017, đưa ra định nghĩa và đặc điểm của Nhà nước kiến tạo phát triển, những so sánh với một số mô hình nhà nước khác, đồng thời gợi ý về việc xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển ở Việt Nam. + Bài viết “Từ 'chính phủ phục vu’ trong tư trởng Hồ Chi Minh đến 'chính phủ kiến tao’ ngày nay” của tác giả Đỗ Văn Thắng, tạp chi Quản ly nhà nước, số 253, năm 2017 dé cập tới mối liên hệ giữa tư tưởng Hỗ Chí Minh về “chính phủ phục vụ” và van dé xây dựng “chính phủ kiến tạo”. Qua đó tác giả cho thay những sự tiếp nối và kế thừa trong việc xây dựng “chính phủ kiến tạo” ngày nay hoàn toàn có căn ban dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong điều kiện tư tưởng Hỗ Chí Minh được coi là “kim chỉ nam” cho mọi sách lược và hành động của Đảng và Nhà nước, nghiên cứu trên đã góp phan khang định việc xây dựng nhà nước kiến tạo là một bước phát triển cần thiết và hoàn toàn phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật.
Nhìn chung, các công trình trên đều hướng tới việc tiếp cận và giải quyết các van đề cơ bản nhất xoay quanh Nhà nước kiến tạo phát triển, đặc biệt là làm rõ khái niệm và nhu cầu xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển ở Việt Nam. Qua đó, các công trình đã góp phần tạo nên hệ thống những tri thức nền tảng nhằm định hình vấn đề Nhà nước kiến tạo phát triển làm tiền đề cho những nghiên cứu chuyên sâu hơn về vấn đề này. - Về mối quan hệ của nhà nước nói chung và Nhà nước kiến tạo phát triển nói riêng đối với Đảng phái chính trị và các tô chức xã hội, có thé kế tới một số công trinh như: + Bài viết: “Đảng cam quyên với việc xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân” của tác giả Hồ Tan Sáng, tạp chí Té chức nhà nước, số 4, năm 2017 nêu và phân tích việc xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển là yêu cầu khách quan trong tiến trình lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam; giải pháp xây dựng Dang gắn với củng cố bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay. + Bài viết: “Xã hội dân sự và mối quan hệ cua xã hội dan sự với nha nước và pháp luật” của tác giả Hà Thi Mai Hiên, tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 1, năm 2008 giải quyết một cách cơ bản mối quan hệ giữa tổ chức xã hội và nhà nước nói chung, qua đó giúp chúng ta thấy được những điểm cơ bản trong vị trí và vai trò của tô chức xã hội trong mối quan hệ với nhà nước.
+ Bài viết, “Xã hội dan sự và kinh tế thị trường ở Hàn Quốc. Nguyên ly 'công tinh’ trong bối cảnh chủ nghĩa tự do mới”, của tác giả Choe Hyondok, Tap chí Triết học, số 4/2009, chỉ ra lịch sử phát triển của tô chức xã hội ở Hàn Quốc qua hai thời kỳ lớn: trước hiễn pháp 1987 với vai trò quyết định của Nhà nước kiến tạo phát triển và sau hién pháp 1987 với sự du nhập của chủ nghĩa tự do. Bài viết phần nao cho thấy mối quan hệ giữa tổ chức xã hội và Nhà nước kiến tạo phát triển ở Hàn Quốc với những đặc thù riêng của quốc gia này. - Ngoài ra, về đề tài này có thể kế tới một số công trình khác như: + “Vai trò của Nhà nước trong Phát triển Kinh tế Việt Nam- Chương trình nghị sự dé xuất một nhà nước kiến tạo dé thúc đẩy một nên kinh té cạnh tranh và hiệu quả hơn” là một tài liệu nghiên cứu trong khuôn khổ hợp tác giữa Ngân hàng thế giới và Chính phủ Australia, tác giả chính: Nguyễn Đình Cung, Mai Thị Thu, Nguyễn Văn Vinh, Đào Văn Hùng.
Công trình khắng định vai trò của nhà nước kiến tạo đối với các khía cạnh của nền kinh tế như đầu công, dịch vụ công, cơ sở hạ tầng và tài chính; qua đó nhân mạnh nhu cầu xây dựng nhà nước kiến tạo ở Việt Nam hiện nay. + “Mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển qua nghiên cứu của các học giả nước ngoài”, Bộ môn Luật hién phap va luat hanh chinh, Khoa Luat Dai hoc Quốc gia Hà Nội, 2017, là tập hợp các bài viết của các học giả nước ngoài được dịch sang tiếng Việt. Tài liệu cung cấp một hệ thống các nghiên cứu khá chỉ tiết về Nhà nước kiến tạo phát triển được thực hiện bởi các tác giả nước ngoài với đối tượng nghiên cứu chủ yếu là các nhà nước ở Đông Á. Ngoài nước Ở phạm vi nước ngoài, nhà nước kiến tạo là một chủ đề lớn đã được đề cập và nghiên cứu trong nhiều năm gần đây.
Do vậy, khối lượng nghiên cứu về nhà nước kiến tạo là rất lớn. Tuy nhiên, các công trình này được thực hiện trên nhiều góc độ tiếp cận, trong đó bên cạnh hướng luật học thì còn có hướng kinh tế học thé chế (institutional economics) hay chính tri hoc. Ở đây, chúng tôi khái lược một số công trình quan trọng, gắn trực tiếp với đề tài như: - Bài viết: “Political Parties and Democratic developmental states” (tạm dịch: Đảng phái chính tri và Nha nước kiến tao phát triển dân chủ) của tác giả Vicky Randall, đăng trên tạp chí Development Policy Review, 25(5), 2007; tập trung vào những đóng góp thực tế cũng như tiềm năng của đảng phái chính trị đối với việc xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển dân chủ. Trong đó chỉ ra những giới hạn trong vai trò của đảng phái chính trị, đặc biệt là trong bối cảnh hạn chế chủ nghĩa bảo trợ đang ngày càng trở nên phổ biến.
- Bài viết: “Lessons from Korea to Africa: Leaders, Politics and Developmental States” (tam dich: Bài hoc từ Han Quốc cho Châu Phi: Lãnh đạo, Chính trị và Nhà nước kiến tạo phát triển) của tác giả Luis Mah, trong kỷ yếu hội thảo lần thứ 4 European Conference on African Studies, năm 2011, đưa ra một nghiên cứu so sánh về vai trò của đảng chính trị lãnh đạo đối với Nhà nước kiến tao phát triển ở Hàn Quốc và các nước Châu Phi. Qua đó, bài viết chỉ ra những bài học kinh nghiệm trong mối liên hệ giữa đảng cầm quyền và Nhà nước kiến tạo phát triển ở 8 Hàn Quốc nhằm giải quyết vấn đề xây dựng mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển ở Châu Phi. - Bài viết: “The Strength to Concede: Ruling Parties and Democratization in Developmental Asia” (Tam dịch: Sức mạnh trao đặc quyền: Dang cam quyền va dân chủ hóa ở một Châu Á phát triển) của Dan Slater và Joseph Wong, tạp chí Perspective on Politics, Vol. 3, 2013, trình bày những thách thức của quá trình dan chủ hóa trong bối cảnh các Nhà nước kiến tạo phát triển ở Châu A thể hiện rất rõ nét vai trò của đảng cầm quyên.