Luận văn thạc sĩ mối liên hệ giữa lợi nhuân trên mỗi cổ phiếu eps và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ

Khám phá mối liên hệ giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu EPS và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Dương Tú Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Mối Liên Hệ Giữa Lợi Nhuận Trên Mỗi Cổ Phiếu (EPS) Và Giá Cổ Phiếu Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Các nghiên cứu trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Kế toán thực chứng trên thị trường vốn
• 2.1.1. Giả thiết thị trường hiệu quả
• 2.1.2. Mô hình thị trường
• 2.1.3. Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân
• 2.2. Vai trò của thông tin kế toán đối với hoạt động của thị trường chứng khoán
• 2.3. Các khái niệm liên quan đến cổ phiếu và giá cổ phiếu
• 2.4. Lãi trên cổ phiếu
• 2.4.1. Chuẩn mực kế toán số 30
• 2.4.2. Cách tính của Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5. Mối liên hệ giữa lợi nhuận trên cổ phiếu và giá cổ phiếu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.4. Phân tích dữ liệu định lượng
• 3.4.1. Xác định tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy
• 3.4.2. Xác định thông tin EPS có lợi và thông tin EPS bất lợi
• 3.5. Kiểm định giả thuyết thống kê
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên của từng doanh nghiệp
• 4.2.2. Thông tin EPS có lợi và bất lợi
• 4.2.3. Phản ứng của thị trường
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CÓ LIÊN QUAN NHẰM NÂNG CAO TÍNH HỮU ÍCH CỦA THÔNG TIN EPS TRÊN BCTC
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Một số kiến nghị có liên quan
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào việc hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán đối với chỉ tiêu EPS trên báo cáo tài chính (BCTC). Trần Xuân Nam (2010) đã chỉ ra rằng EPS cần được trình bày ít nhất 5 năm để nhà đầu tư có thể so sánh. Mặt khác, các nghiên cứu quốc tế như của Brown (1968) và Fama et al. (1969) đã khẳng định rằng thông tin lợi nhuận có tác động rõ rệt đến giá cổ phiếu. Những nghiên cứu này cho thấy rằng EPS không chỉ là một chỉ tiêu tài chính mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc định giá cổ phiếu trên thị trường.

1.1 Các Nghiên Cứu Trong Nước

Tại Việt Nam, các nghiên cứu về EPS chủ yếu tập trung vào việc hoàn thiện phương pháp kế toán. Mã Văn Giáp (2013) đã khảo sát ý kiến của các chuyên gia và nhà đầu tư để đánh giá công tác xử lý kế toán EPS. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của EPS đến giá cổ phiếu. Điều này cho thấy cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.2 Các Nghiên Cứu Quốc Tế

Nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng thông tin lợi nhuận có tác động mạnh mẽ đến giá cổ phiếu. Brown (1968) đã chứng minh rằng giá cổ phiếu có sự điều chỉnh phù hợp với thông tin lợi nhuận được công bố. Fama et al. (1969) cũng khẳng định rằng giá cổ phiếu phản ứng nhanh chóng với thông tin mới. Những nghiên cứu này cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho việc nghiên cứu mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu tại Việt Nam, cho thấy rằng thông tin EPS có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư.

II. Cơ Sở Lý Luận

Cơ sở lý luận cho nghiên cứu này dựa trên lý thuyết kế toán thực chứng và giả thiết thị trường hiệu quả. Lý thuyết kế toán thực chứng tìm hiểu mối liên hệ giữa việc công bố lợi nhuận và phản ứng của giá cổ phiếu. Giả thiết thị trường hiệu quả cho rằng thông tin sẽ được phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư không thể kiếm lợi nhuận từ việc sử dụng thông tin đã công bố. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng EPS có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, và việc công bố thông tin này sẽ dẫn đến sự điều chỉnh giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

2.1 Giả Thiết Thị Trường Hiệu Quả

Giả thiết thị trường hiệu quả (EMH) cho rằng giá cổ phiếu phản ánh tất cả thông tin có sẵn. Theo Fama et al. (1969), thị trường sẽ điều chỉnh nhanh chóng với thông tin mới. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư không thể kiếm lợi nhuận từ việc phân tích thông tin đã công bố. Nghiên cứu này sẽ xem xét liệu thông tin EPS có được phản ánh vào giá cổ phiếu hay không, từ đó đánh giá tính hữu ích của thông tin này cho nhà đầu tư.

2.2 Vai Trò Của Thông Tin Kế Toán

Thông tin kế toán, đặc biệt là EPS, đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư. Các nhà đầu tư sử dụng thông tin này để đánh giá khả năng sinh lời của công ty. Nếu thông tin EPS được công bố có tác động tích cực đến giá cổ phiếu, điều này chứng tỏ rằng thông tin kế toán là hữu ích cho các quyết định đầu tư. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu để xác định tính hữu ích của thông tin này trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn này bao gồm phương pháp thống kê, phân tích hồi quy và khảo sát dữ liệu từ các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ năm 2009 đến 2012, nhằm đánh giá tác động của EPS đến giá cổ phiếu. Phân tích hồi quy sẽ giúp xác định mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu, từ đó đưa ra các kết luận về tính hữu ích của thông tin này cho nhà đầu tư.

3.1 Quy Trình Nghiên Cứu

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu từ các BCTC của các công ty niêm yết. Dữ liệu sẽ được phân tích để xác định mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu. Phương pháp hồi quy sẽ được áp dụng để kiểm định giả thuyết về tác động của EPS đến giá cổ phiếu. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư trong việc ra quyết định đầu tư.

3.2 Dữ Liệu Nghiên Cứu

Dữ liệu nghiên cứu sẽ được thu thập từ các BCTC của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Thời gian nghiên cứu từ năm 2009 đến 2012, nhằm phản ánh sự biến động của giá cổ phiếu trong giai đoạn này. Dữ liệu sẽ bao gồm thông tin về EPS, giá cổ phiếu và các chỉ số tài chính khác. Phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu, từ đó đưa ra các kết luận về tính hữu ích của thông tin này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và biến động mạnh mẽ từ năm 2000 đến 2012, với chỉ số VN-Index dao động từ mức thấp 130 điểm năm 2003 đến đỉnh cao 1179 điểm năm 2007, sau đó giảm xuống khoảng 500 điểm vào năm 2012. Quy mô vốn hóa thị trường cũng có sự tăng trưởng đáng kể, từ khoảng 1% GDP giai đoạn 2000-2005 lên đến 43% GDP năm 2007, trước khi giảm còn 26% GDP năm 2012. Trong bối cảnh đó, thông tin kế toán, đặc biệt là lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS), đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu cho các nhà đầu tư và nhà quản trị doanh nghiệp nhằm đưa ra quyết định đầu tư và quản lý hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2009-2012, nhằm đánh giá tính hữu ích của thông tin EPS trên báo cáo tài chính đối với phản ứng của giá cổ phiếu. Mục tiêu cụ thể là xác định xem liệu thông tin EPS được công bố có ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến giá cổ phiếu, từ đó chứng minh tính hữu ích của thông tin này cho các đối tượng sử dụng như nhà đầu tư và nhà quản trị. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 85 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, với dữ liệu giá cổ phiếu và EPS được thu thập từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc sử dụng thông tin EPS để dự báo biến động giá cổ phiếu, đồng thời góp phần hoàn thiện khung pháp lý và phương pháp trình bày EPS trên báo cáo tài chính nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết kế toán thực chứng và giả thiết thị trường hiệu quả (EMH) dạng trung bình. Theo EMH, giá cổ phiếu phản ánh đầy đủ thông tin có sẵn, trong đó thông tin kế toán như EPS là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) được sử dụng để phân tích tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu, trong đó tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân (µi,t) thể hiện phần biến động giá cổ phiếu không giải thích được bởi biến động thị trường chung.

Ba khái niệm chính được áp dụng gồm:

• EPS (Earnings Per Share): Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, được tính theo Chuẩn mực kế toán số 30 và quy định của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM.
• Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR): Dùng để đo lường phản ứng của giá cổ phiếu quanh thời điểm công bố thông tin EPS.
• Giả thiết thị trường hiệu quả dạng trung bình: Giá cổ phiếu phản ứng nhanh và đầy đủ với thông tin mới như EPS, không để lại cơ hội kiếm lợi nhuận siêu thường dựa trên thông tin đó.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện (event study) để đánh giá tác động của thông tin EPS đến giá cổ phiếu. Dữ liệu được thu thập từ 85 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2009-2012, bao gồm giá cổ phiếu hàng tháng, EPS trên báo cáo tài chính đã kiểm toán và chỉ số VN-Index.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Tính tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu và thị trường theo tháng.
• Hồi quy tuyến tính theo mô hình CAPM để xác định tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên µi,t.
• Tính tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân (ART) và tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR) trong khoảng thời gian 18 tháng, gồm 12 tháng trước và 6 tháng sau tháng công bố EPS (tháng 3 hàng năm).
• Phân loại thông tin EPS thành có lợi hoặc bất lợi dựa trên sự chênh lệch EPS năm hiện hành so với năm trước.
• Kiểm định giả thuyết thống kê về sự khác biệt của ART so với 0 bằng t-test.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 2/2009 đến tháng 9/2012, với dữ liệu được xử lý và phân tích định lượng bằng phần mềm SPSS.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phản ứng giá cổ phiếu với thông tin EPS có lợi:
   Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân (ART) trong nhóm doanh nghiệp có EPS tăng (thông tin có lợi) có xu hướng dương và có ý nghĩa thống kê trong các tháng xung quanh thời điểm công bố EPS. Ví dụ, trong tháng công bố (tháng 0), ART đạt khoảng 0.5% với giá trị t-test vượt ngưỡng 1.96, cho thấy giá cổ phiếu tăng đáng kể khi công bố thông tin EPS tích cực.

2. Phản ứng giá cổ phiếu với thông tin EPS bất lợi:
   Ngược lại, nhóm doanh nghiệp có EPS giảm (thông tin bất lợi) ghi nhận ART âm trong các tháng xung quanh sự kiện, với mức giảm trung bình khoảng -0.4% trong tháng công bố, cũng có ý nghĩa thống kê. Điều này chứng tỏ giá cổ phiếu phản ứng giảm khi thông tin EPS tiêu cực được công bố.

3. Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR):
   CAR trong khoảng 12 tháng trước và 6 tháng sau tháng công bố EPS cho thấy xu hướng tích lũy tăng đối với nhóm có lợi và giảm đối với nhóm bất lợi, với mức chênh lệch CAR giữa hai nhóm lên đến khoảng 8-10%. Điều này minh chứng cho sự điều chỉnh giá cổ phiếu phù hợp với thông tin EPS được công bố.

4. Tính hữu ích của thông tin EPS:
   Kết quả kiểm định giả thuyết cho thấy ART khác biệt có ý nghĩa so với 0 trong nhiều tháng khảo sát, đặc biệt là trong tháng công bố và các tháng liền kề, khẳng định thông tin EPS trên báo cáo tài chính thực sự hữu ích và được thị trường phản ánh vào giá cổ phiếu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phản ứng giá cổ phiếu phù hợp với giả thiết thị trường hiệu quả dạng trung bình, trong đó thông tin kế toán như EPS được công bố nhanh chóng và đầy đủ phản ánh vào giá cổ phiếu. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu của R. Brown (1968) và Fama et al. (1969) khi giá cổ phiếu điều chỉnh nhanh chóng theo thông tin lợi nhuận.

Tuy nhiên, mức độ phản ứng tại thị trường Việt Nam có phần chậm hơn và không hoàn toàn phản ánh ngay lập tức, có thể do đặc thù thị trường mới phát triển, chi phí giao dịch và hạn chế về minh bạch thông tin. Biểu đồ CAR thể hiện rõ sự tích lũy biến động giá theo chiều hướng phù hợp với thông tin EPS, cho thấy nhà đầu tư sử dụng thông tin này để dự báo xu hướng giá cổ phiếu.

Kết quả cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa nhóm doanh nghiệp có EPS tăng và giảm, minh chứng cho việc nhà đầu tư phân biệt được tính chất thông tin và điều chỉnh kỳ vọng về giá cổ phiếu tương ứng. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả của thị trường và hỗ trợ quyết định đầu tư dựa trên thông tin kế toán.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về trình bày EPS trên báo cáo tài chính:
   Cần cập nhật và hoàn thiện Chuẩn mực kế toán số 30 và các văn bản hướng dẫn liên quan để đảm bảo tính nhất quán, minh bạch và phản ánh chính xác EPS, giúp nhà đầu tư có thông tin đầy đủ và chính xác hơn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

2. Nâng cao chất lượng công bố thông tin EPS của doanh nghiệp niêm yết:
   Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định công bố thông tin, đảm bảo công bố đúng hạn, đầy đủ và chính xác EPS trên báo cáo tài chính đã kiểm toán, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin để giảm thiểu rủi ro thông tin sai lệch. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: doanh nghiệp, Sở Giao dịch Chứng khoán.

3. Tăng cường giám sát và xử lý vi phạm công bố thông tin:
   Cơ quan quản lý cần thiết lập hệ thống giám sát chặt chẽ việc công bố thông tin EPS, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và nâng cao niềm tin thị trường. Thời gian thực hiện: 1 năm, chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư về sử dụng thông tin EPS:
   Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo giúp nhà đầu tư hiểu rõ về ý nghĩa và cách sử dụng thông tin EPS trong phân tích và ra quyết định đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm thiểu rủi ro. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: các tổ chức đào tạo, công ty chứng khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp:
   Sử dụng kết quả nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tác động của EPS đến giá cổ phiếu, từ đó cải thiện công tác lập kế hoạch tài chính và công bố thông tin minh bạch, nâng cao giá trị doanh nghiệp.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức:
   Áp dụng thông tin EPS như một chỉ báo quan trọng trong phân tích cơ bản để dự báo biến động giá cổ phiếu, hỗ trợ quyết định mua, bán hoặc giữ cổ phiếu hiệu quả hơn.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán:
   Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định về công bố thông tin tài chính, giám sát và xử lý vi phạm nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kế toán và tài chính:
   Sử dụng luận văn làm cơ sở để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa thông tin kế toán và giá cổ phiếu, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. EPS là gì và tại sao nó quan trọng đối với giá cổ phiếu?
   EPS (Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu) phản ánh lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra trên mỗi cổ phiếu đang lưu hành. Đây là chỉ số quan trọng giúp nhà đầu tư đánh giá hiệu quả kinh doanh và dự báo biến động giá cổ phiếu, vì giá cổ phiếu thường phản ứng tích cực với EPS tăng và ngược lại.

2. Phương pháp nghiên cứu sự kiện (event study) được áp dụng như thế nào trong luận văn?
   Phương pháp này đánh giá tác động của sự kiện công bố EPS đến giá cổ phiếu bằng cách tính tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR) quanh thời điểm công bố, từ đó xác định phản ứng của thị trường đối với thông tin EPS.

3. Tại sao cần phân loại thông tin EPS thành có lợi và bất lợi?
   Việc phân loại giúp phân tích chính xác hơn phản ứng của giá cổ phiếu đối với từng loại thông tin. Thông tin EPS có lợi thường làm tăng giá cổ phiếu, trong khi thông tin bất lợi có thể khiến giá giảm, phản ánh kỳ vọng và tâm lý nhà đầu tư.

4. Kết quả nghiên cứu có áp dụng được cho tất cả các doanh nghiệp niêm yết không?
   Mẫu nghiên cứu gồm 85 doanh nghiệp niêm yết có dữ liệu đầy đủ trong giai đoạn 2009-2012, do đó kết quả có tính đại diện cao nhưng vẫn có thể khác biệt đối với các doanh nghiệp khác hoặc trong các giai đoạn khác do đặc thù ngành nghề và điều kiện thị trường.

5. Làm thế nào để nâng cao tính hữu ích của thông tin EPS trên báo cáo tài chính?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng công bố thông tin, tăng cường giám sát và đào tạo nhà đầu tư để đảm bảo EPS được trình bày chính xác, minh bạch và được sử dụng hiệu quả trong quyết định đầu tư.

Kết luận

• Thông tin EPS trên báo cáo tài chính có mối liên hệ chặt chẽ và được phản ánh rõ ràng vào giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2009-2012.
• Giá cổ phiếu phản ứng tích cực với thông tin EPS có lợi và phản ứng tiêu cực với thông tin EPS bất lợi, thể hiện qua tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân và tích lũy có ý nghĩa thống kê.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định tính hữu ích của thông tin EPS đối với nhà đầu tư và nhà quản trị trong việc ra quyết định đầu tư và quản lý doanh nghiệp.
• Cần hoàn thiện khung pháp lý và quy trình công bố thông tin EPS để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và cập nhật dữ liệu mới nhằm đánh giá xu hướng hiện tại của thị trường.

Call-to-action: Các nhà quản lý doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nên phối hợp thực hiện các khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng thông tin EPS và hiệu quả thị trường chứng khoán, đồng thời tiếp tục nghiên cứu để cập nhật và hoàn thiện các chính sách phù hợp với sự phát triển của thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu Chương 2: Cơ sở lý luận Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và một số kiến nghị có liên quan nhằm nâng cao tính hữu ích của thông tin EPS trên BCTC 123doc 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu trong nƣớc Các nghiên cứu tại Việt Nam hiện nay về thông tin EPS chủ yếu là ở mức độ hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán đối với chỉ tiêu này trên BCTC chứ hầu như chưa có các nghiên cứu về tính hữu ích của thông tin này trên BCTC dựa trên những phản ứng của giá cổ phiếu khi thông tin EPS được công bố. Trần Xuân Nam (2010) trong nghiên cứu về những vấn đề cần hoàn thiện với báo cáo thường niên, trong đó có chỉ tiêu EPS, đã đưa ra một số các biện pháp nhằm hoàn thiện chỉ tiêu này trên BCTC: - EPS cần phải được trình bày ít nhất 5 năm để NĐT có thể so sánh được. - Nếu số cổ phiếu phổ thông hay cổ phiếu phổ thông tiềm năng đang lưu hành tăng như là kết quả của việc phát hành cổ phiếu thưởng trả cổ tức bằng cổ phiếu, thì việc tính EPS cơ bản và pha loãng cho tất cả các kỳ cần phải được điều chỉnh hồi tố tương ứng. - Khi DN có các khoản trái phiếu chuyển đổi, chứng quyền và lựa chọn quyền mua cổ phiếu hay các công cụ tài chính mà nó có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông, thì cần trình bày cả chỉ tiêu EPS pha loãng (Diluted EPS) để NĐT ước tính EPS trong những năm tới.

- Chế độ kế toán của Việt Nam đưa ra cánh tính EPS chưa hợp lý. Đó là lãi dùng để tính EPS bao gồm cả các khoản quỹ khen thưởng phúc lợi không thuộc cổ đông. Nhiều công ty trích quỹ khen thưởng phúc lợi từ 5 - 15% lợi nhuận sau thuế, do vậy EPS của các công ty này bị sai lệch tương ứng. Mã Văn Giáp (2013) thực hiện nghiên cứu nhằm hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu cho các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán 123doc 6 Việt Nam.

Bằng cách khảo sát ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán; các công ty cổ phần niêm yết; các nhà đầu tư chứng khoán nhằm đánh giá công tác xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu tại các công ty cổ phần niêm yết hiện nay, những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng chuẩn mực kế toán số 30, cũng như sự đầy đủ và thích hợp của thông tin này trên BCTC, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chỉ tiêu này trên BCTC: - Cần phải hoàn thiện khung pháp lý kế toán lãi trên cổ phiếu cho các công ty cổ phần niêm yết. Các giải pháp cụ thể bao gồm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán số 30 và các chuẩn mực kế toán khác có liên quan, đồng thời cũng phải hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện chuẩn mực kế toán. - Cần hoàn thiện quy trình quản lý, giám sát về công bố thông tin liên quan đến lãi trên cổ phiếu của các công ty cổ phần niêm yết. - Cần hoàn thiện quy trình tạo lập và công bố thông tin liên quan đến lãi trên cổ phiếu đối với các công ty cổ phần niêm yết.

Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả vẫn chưa lượng hóa được các nhân tố ảnh hưởng đến công tác xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu tại các công ty cổ phần niêm yết, cũng như chưa đánh giá được mức độ thiếu hoàn chỉnh của các văn bản pháp lý kế toán về lãi trên cổ phiếu sẽ ảnh hưởng mới mức độ như thế nào đến thực tiễn công tác xử lý kế toán tại các doanh nghiệp này và cũng như đến quyết định của nhà đầu tư khi sử dụng thông tin chưa hoàn chỉnh được cung cấp bởi các công ty cổ phần. Đồng thời, tác giả cũng mới chỉ tiến hành khảo sát trên một số công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam mà chưa thực hiện rộng rãi cho các loại hình công ty cổ phần nói chung.2 Các nghiên cứu trên thế giới Trên thế giới đã cũng có nhiều nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá tác động của lãi trên cổ phiếu đến giá cổ phiếu sau khi thông tin lợi nhuận công bố. Đây là vấn đề không mới và đã được các nhà nghiên cứu thực hiện từ rất lâu. Brown (1968) thực hiện cuộc nghiên cứu nhằm đánh giá tính hữu ích của thông tin lợi nhuận đến quyết định của người đầu tư trên thị trường chứng khoán New York.

Brown tiến hành khảo sát trong vòng 18 tháng, 12 tháng trước và 6 tháng sau sự kiện lợi nhuận trên báo cáo thu nhập được công bố. Kết quả cho thấy thông tin lợi nhuận trên báo cáo thu nhập là hữu ích và nó có mối liên hệ với giá cổ phiếu. Thị trường cũng đã dự đoán được thông tin bất lợi và có lợi của lợi nhuận và có những điều chỉnh về giá cổ phiếu phù hợp. Hầu hết trong các trường hợp giá đã điều chỉnh theo sự thay đổi của lợi nhuận (85 – 90%) trước tháng mà thông tin được công bố.

Tuy đã lượng hóa được mức độ thay đổi của giá cổ phiếu khi thông tin lợi nhuận được công bố nhưng nghiên cứu của R. Brown chỉ mới xem xét ảnh hưởng của thông tin lợi nhuận trên BCTC năm mà chưa xem xét tới ảnh hưởng của thông tin lợi nhuận trên BCTC quý tới giá cổ phiếu. Fama et al. (1969) thực hiện cuộc nghiên cứu nhằm xem xét những điều chỉnh của giá cổ phiếu khi các thông tin mới được công bố trên thị trường New York.

Thông tin mới ở đây là thông tin về lợi nhuận và thông tin về các khoản cổ tức tiềm năng sẽ được chi trả. Khác với nghiên cứu của R. Brown (1968) chỉ nghiên cứu trong khoảng thời gian 18 tháng, 12 tháng và 6 tháng sau khi thông tin lợi nhuận được công bố, Fama tiến hành khảo sát trong khoảng thời gian khá dài là 59 tháng, 29 tháng trước và 30 tháng sau khi các thông tin mới trên BCTC được công bố. Kết quả nghiên cứu cho thấy giá cổ phiếu có mối liên hệ đối với sự tăng lên của cổ tức và lợi nhuận, có những bằng chứng cho thấy thị trường đã nhận biết được điều này và có những sự điều chỉnh phù hợp đối với sự tăng lên của cổ tức và lợi nhuận.

123doc 8 Tuy nhiên, giá cổ phiếu sẽ có phản ứng mạnh hơn đối với các khoản cổ tức tương lai sẽ được chia. Dựa vào cổ tức và lợi nhuận người ta có thể dự báo được xu hướng biến động của giá cổ phiếu. Hơn nữa, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy giá cổ phiếu sẽ có phản ứng một cách nhanh chóng đối với thông tin mới về lợi nhuận và cổ tức, tức là các thông tin mới này sẽ phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu. Do đó, nghiên cứu hoàn toàn ủng hộ giả thiết thị trường hiệu quả.

Mazhar Hussain & Arshad Hasan (2010) tiến hành điều tra xem liệu kết quả tài chính được trình bày trên BCTC được công bố có tác động đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Pakistan hay không. Tác giả khảo sát trong 10 ngày, 5 ngày trước và 5 ngày sau sự kiện kết quả tài chính được công bố của 30 doanh nghiệp niêm yết. Kết quả cho thấy có những bằng chứng chứng minh rằng thông tin này có tác động đến giá cổ phiếu. Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn có thể kiếm được tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên sau ngày công bố sự kiện.

Trong một vài tình huống cho thấy có sự rò rỉ thông tin về kết quả tài chính trước khi sự kiện được công bố nên các các nhà đầu tư cũng có thể kiếm được khoản tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên này. Vì vậy, nghiên cứu của Mazhar Hussain & Arshad Hasan không ủng hộ giả thiết thị trường hiệu quả, nghĩa là thông tin về kết quả tài chính không được phản ánh hết vào giá cổ phiếu. Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả trên cũng mới chỉ ra được những xu hướng biến động của giá chứng khoán khi các kết quả tài chính trên BCTC được công bố chứ chưa lượng hóa được mức độ thay đổi của giá chứng khoán như thế nào. Đồng thời, do tác chỉ giả khảo sát trong 10 ngày, 5 ngày trước và 5 ngày sau sự kiện kết quả tài chính được công bố, đây là khoảng thời gian khá ngắn nên khó có thể nhận biết được hết xu hướng biến động của giá cổ phiếu như thế nào.

Chenxi Wang & King Phet (2012) xác định ảnh hưởng của ngày thông báo lợi nhuận đến giá cổ phiếu tại các quốc gia Bắc Âu để tìm ra quy luật thay đổi của giá 123doc 9 chứng khoán. Bằng việc thu thập dữ liệu của 40 mã cổ phiếu lớn và có tính thanh khoản tốt nhất trên thị trường chứng khoán Bắc Âu OMX từ năm 2010 đến 2012 và tiến hành khảo sát trong vòng 17 ngày, 8 ngày trước và 8 ngày sau sự kiện lợi nhuận được công bố. Kết quả cho thấy thị trường phản ứng một cách chậm với thông tin lợi nhuận được công bố, nghĩa là các thông tin này có ảnh hưởng yếu tới giá cổ phiếu. Nghiên cứu cũng cho thấy các thông tin lợi nhuận được công bố không có ảnh hưởng đến thị trường hiệu quả dạng trung bình, do đó các thông tin này sẽ không phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu và các nhà đầu tư có thể kiếm được khoản tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên từ việc sử dụng thông tin lợi nhuận.

Do nghiên chỉ khảo sát 40 mã chứng khoán lớn và có tính thanh khoản tốt nhất trên thị trường chứng khoán Bắc Âu OMX nên kết quả nghiên cứu sẽ có thể không đại diện cho các cổ phiếu trên OMX bởi giá cổ phiếu của mỗi công ty có quy mô khác nhau sẽ có những phản ứng khác nhau đối với thông tin lợi nhuận được công bố. Nghiên cứu cũng chưa lượng hóa được mức độ thay đổi của giá chứng khoán do chỉ nghiên cứu phản ứng của giá cổ phiếu đối với thông tin lợi nhuận trên BCTC. 123doc 10 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 Các nghiên cứu tại Việt Nam hiện nay về thông tin EPS chủ yếu là ở mức độ hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán đối với chỉ tiêu này trên BCTC như nghiên cứu của Trần Xuân Nam (2010), Mã Văn Giáp (2013)… chứ hầu như chưa có các nghiên cứu về tính hữu ích của thông tin này trên BCTC dựa trên những phản ứng của giá cổ phiếu khi thông tin EPS được công bố.