phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của đề án được kết cấu thành 3 phần, gồm: 5 Phần 1: Cơ sở xây dựng đề án mở rộng cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần Phần 2: Nội dung triển khai đề án mở rộng cho vay nhà ở của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Nam Hà Nội Phần 3: Đề xuất và kiến nghị mở rộng cho vay nhà ở của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam– Chi nhánh Nam Hà Nội. 6 PHẦN 1: CƠ SỞ XÂY DỰNG ĐỀ ÁN MỞ RỘNG CHO VAY NHÀ Ở ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN 1.1 Các khái niệm cơ bản 1.1Khái niệm cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân của NHTM Cho vay và huy động vốn hai dịch vụ truyền thống của các NHTM. Trong đó, hoạt động cho vay luôn chiếm tỷ trọng cao trong tất cả các dịch vụ mà ngân hàng cung ứng. Theo (Nguyễn Văn Tiến, 2013) thì “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng phổ biến trong nền kinh tế, phản ánh việc chuyển giao quyền sử dụng vốn giữa người thừa vốn cho người thiếu vốn trong khoảng thời gian xác định; sau khoảng thời gian đó, người sử dụng vốn phải hoàn trả giá trị gốc và lãi lớn hơn giá trị ban đầu”.
Còn theo Nguyễn Thị Phương Liên (2022), “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng theo đó ngân hàng thương mại giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả lãi và gốc”. Vậy có thể hiểu rằng cho vay chính là hoạt động chuyển giao quyền sử dụng giữa NHTM và khách hàng, khách hàng có nghĩa vụ hoàn trả gốc và lãi vào đúng thời gian và đủ số lượng. Cụ thể hơn, khi xem xét hoạt động cho vay nhà ở đối với KHCN, thì ta thấy mục tiêu của việc cho vay được nêu rõ. Như vâỵ có thể định nghĩa “Cho vay nhà ở đối với KHCN chính là hình thức cấp vốn tín dụng cho KHCN vay vốn để mua nhà ở hoặc vay mua nhà ở hình thành trong tương lai, cho vay sửa chữa, cải tạo, hoàn thiện nhà ở (đã hoàn thiện phần thô) tại các dự án phát triển nhà ở với cam kết trả cả gốc và lãi đầy đủ cho ngân hàng”.2 Đặc điểm cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân của NHTM - Đặc điểm về đối tượng vay vốn Đối tượng cho vay mua nhà ở là những cá nhân, hộ gia đình có đủ năng lực pháp lý và được pháp luật cho phép.
Nếu theo tiêu chí mức thu nhập, có thể phân loại đối tượng cho vay nhà ở theo 3 nhóm sau: 7 • Các đối tượng có thu nhập thấp: là những người có hoàn cảnh khó khăn, mức thu nhập gần như chỉ dành cho chi tiêu sinh hoạt thiết yếu của họ. Tại Việt Nam nói chung và một số thành phố lớn nói riêng, nhu cầu nhà ở của những đối tượng này là rất lớn. Trong các năm vừa qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành chính sách nhằm hỗ trợ những đối tượng này mua nhà ở thu nhập thấp, nhà ở xã hội với mức lãi suất ưu đãi và trong thời gian dài. Vì thế đây cũng là đối tượng tiềm năng của các NHTM.
• Các đối tượng có thu nhập trung bình: Khi thu nhập tăng thì nhu cầu cải thiện đời sống cũng tăng theo, do đó đối với nhóm người này thì cho vay nhu cầu nhà ở là mục tiêu của ngân hàng vì nhu cầu của họ lớn đồng thời thu nhập của họ cao hơn nhóm trên. Tại Việt Nam nếu xét về loại hình nhà thì những đối tượng này có thể phù hợp với loại hình chung cư cũ, những chung cư mới có diện tích nhỏ hoặc nhà ở riêng diện tích không quá lớn. Hiện tại lượng khách hàng tập trung vào đối tượng này khá lớn. Đây là đối tượng khách hàng có nhu cầu hỗ trợ nhà ở thiết thực nhất.
• Các đối tượng có thu nhập cao: Họ vay để làm tăng khả năng thanh toán và coi đó là một khoản linh hoạt để chi tiêu khi mà tiền vốn tích luỹ của mình đầu tư trung và dài hạn. Nói cách khác, những người này coi vay là khoản ứng trước và họ hoàn trả khi doanh thu và lợi nhuận của những khoản đầu tư mang lại cho họ. Những ngôi nhà mà các đối tượng này quan tâm thường là các chung cư có diện tích lớn, nhà biệt thự hay nhà riêng biệt.Thực tế tại các NHTM ở Việt Nam hiện nay có nhiều người đến vay ngân hàng với số tiền lớn để mua biệt thự hay chung cư lớn. và họ hoàn trả cho ngân hàng phụ thuộc vào tình hình kinh doanh và thu nhập từ các khoản khác của họ.
- Quy mô và kỳ hạn của khoản vay: Khác với hầu hết các khoản vay tiêu dùng khác, giá trị khoản vay nhà ở thường khá lớn so với các khoản vay tiêu dùng thông thường (vay xe ô tô, vay lương, vay tín chấp. Vì vậy cho vay nhà ở thường chiếm tỷ trọng chính trong cho vay tiêu dùng. Ngoài ra, kỳ hạn của các khoản vay nhu cầu nhà ở có kỳ hạn trung và dài hạn, tối đa có thể lên tới 25 năm. - Về tài sản đảm bảo: cho vay nhà ở là khoản vay có tài sản bảo đảm.
Với chính sách phát triển thị trường bất động sản, hỗ trợ vốn cho các đối tượng người dân sở 8 hữu nhà ở, cho vay nhà ở là sản phẩm cho vay chính sách được nhiều quốc gia lựa chọn triển khai. Vì vay nhà ở nên tài sản bảo đảm trong khoản vay hầu hết chính là những căn nhà được hình thành từ vốn vay hoặc các căn nhà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở. Điều này giúp cho các khoản vay nhà ở là những khoản vay có tài sản bảo đảm, ít rủi ro hơn so với những khoản vay không có tài sản bảo đảm. - Về lãi suất: Do thời hạn khoản vay nhà ở thường dài nên ngân hàng chịu rủi ro lớn về lãi suất.
Vì thế, các NHTM sẽ áp dụng lãi suất thả nổi cho khoản vay này trên cơ sở lãi suất tiết kiệm kì hạn 12 tháng trả sau cộng với biên độ tuỳ thuộc từng ngân hàng.3 Phân loại cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân của NHTM Hoạt động cho vay nhà ở được phân loại thành nhiều hình thức khác nhau dựa trên các tiêu chí sau: a) Theo thời hạn cho vay - Cho vay ngắn hạn nhu cầu nhà ở: Là hình thức cấp tín dụng có thời hạn từ 12 tháng trở xuống, thường được sử dụng để bổ sung thiếu hụt tài chính. Hình thức vay vốn này thường được khách hàng sử dụng cho mục đích hoàn tiền mua nhà. - Cho vay trung hạn: Là hình thức cấp tín dụng từ 12 tháng đến 60 tháng. Thường được áp dụng đối với các khoản vay xây dựng nhà ở.
- Cho vay dài hạn: Là khoản cấp tín dụng từ trên 60 tháng trở lên. Khoản cấp tín dụng này thường áp dụng đối với hình thức tài trợ vốn để khách hàng mua nhà trả góp tại các dự án phát triển nhà ở hoặc mua nhà ở đã tồn tại với giá trị lớn. b) Theo tài sản bảo đảm - Cho vay có tài sản bảo đảm: Là việc khách hàng vay vốn dùng chính tài sản thuộc sở hữu của mình hoặc tài sản của bên thứ ba để bảo đảm cho khoản vay tại ngân hàng. Việc cho vay có tài sản bảo đảm sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng, trong trường hợp khách hàng không trả được nợ, ngân hàng có thể phát mại tài sản bảo đảm để thu hồi nợ vay.
- Cho vay không có tài sản bảo đảm: Là hình thức cấp tín dụng dựa trên uy tín của khách hàng. Đây là hình thức cấp tín dụng chứa đựng nhiều rủi ro do khoản vay 9 không có tài sản bảo đảm. Hình thức cho vay này đòi hỏi ngân hàng cần thẩm định kỹ về nhân thân cũng như năng lực tài chính của người vay. c) Theo phương thức hoàn trả vốn vay: - Cho vay trả một lần: Là hình thức cấp tín dụng mà khách hàng đi vay sẽ trả gốc và lãi một lần vào thời điểm đáo hạn của hợp đồng.
Những khoản vay này thường là khoản vay nhỏ, đáp ứng nhu cầu vốn thiếu hụt tạm thời và trong một thời gian ngắn, thường là từ 12 tháng trở xuống. - Cho vay trả góp: Là hình thức cấp tín dụng mà khách hàng trả gốc làm nhiều lần trong thời hạn cấp tín dụng. Số tiền và thời gian hoàn trả được tính toán phù hợp với nguồn trả nợ và khả năng trả nợ của khách hàng. Đây là hình thức cấp tín dụng áp dụng cho các khách hàng có thu nhập ổn định, vay vốn trong thời gian dài, thường là khoản vay trung và dài hạn.4 Quy trình cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân Quy trình cho vay nhà ở đối với khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại được thực hiện qua nhiều bước cụ thể nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và quản lý rủi ro tín dụng.
Dưới đây là quy trình vay mua nhà đối với khách hàng cá nhân, thường được áp dụng tại các ngân hàng: - Tư vấn sản phẩm vay Giai đoạn đầu tiên trong quy trình vay vốn là khách hàng tiếp cận ngân hàng và trình bày nhu cầu vay vốn để mua, xây dựng hoặc sửa chữa nhà ở. Tại đây, khách hàng sẽ được nhân viên ngân hàng tư vấn chi tiết về các sản phẩm vay phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. Các yếu tố được tư vấn bao gồm: mức lãi suất áp dụng, kỳ hạn vay, phương thức trả nợ, và các điều kiện cần đáp ứng để được xét duyệt khoản vay. - Chuẩn bị hồ sơ vay vốn Sau khi được tư vấn về sản phẩm vay, khách hàng sẽ tiến hành chuẩn bị hồ sơ vay vốn theo yêu cầu của ngân hàng.
Bộ hồ sơ này thường bao gồm các tài liệu cơ bản như: • Đơn đề nghị vay vốn: Đây là văn bản do khách hàng điền theo mẫu quy định của ngân hàng, thể hiện nhu cầu vay vốn cụ thể.