Chương 1: Cơ sở lí luận về mở rộng cho vay HSX tại NHTM. Chương 2: Thực trạng hoạt động mở rộng cho vay HSX tại NHNo&PTNT Việt Nam chi nhánh Kiến An. Chương 3: Giải pháp mở rộng cho vay HSX tại NHNo&PTNT Việt Nam chi nhánh Kiến An. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
HỘ SẢN XUẤT 1. Khái niệm hộ sản xuất Hộ sản xuất là đơn vị kinh tế tự chủ,được Nhà nước giao đất quản lí và sử dụng vào sản xuất kinh doanh và được phép kinh doanh trên một số lĩnh vực nhất định do Nhà nước quy định,là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất của mình. Thành phần hộ sản xuất bao gồm: hộ nông dân, hộ tư nhân, cá thể, hộ gia đình viên, hộ nông, lâm trường viên. Như vậy, HSX là một lực lượng sản xuất to lớn ở nông thôn.
Hộ sản xuất hoạt động trong nhiều ngành nghề nhưng hiện nay phần lớn là hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn. Các hộ này tiến hành sản xuất kinh doanh đa dạng kết hợp trồng trọt với chăn nuôi và kinh doanh ngành nghề phụ. Đặc điểm trên đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các hộ sản xuất ở nước ta trong thời gian qua. Đặc điểm hộ sản xuất Đặc trưng cơ bản của HSX là sử dụng nguồn nhân lực tự có (thành viên trong hộ).
Trong đó, mỗi thành viên vừa là chủ thể sản xuất vừa là người lao động trực tiếp, các thành viên trong hộ quan hệ với nhau hoàn toàn độc lập, có tư cách pháp lí bình đẳng với mọi thành phần kinh tế. Hộ hình thành theo những đặc điểm rất tự nhiên, đa dạng tùy thuộc vào hình thức sinh hoạt ở mỗi vùng miền, địa phương. Mỗi HSX đưa ra phương hướng hoạt động và tự chịu trách nhiệm về khả năng sản xuất của mình. Đa dạng về ngành nghề sản xuất kinh doanh: HSX hoạt động sản xuất kinh doanh trên rất nhiều lĩnh vực, với nhiều ngành nghề rất đa dạng và phong phú bao gồm sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.
Bên cạnh đó nhiều hộ còn tham gia hoạt động sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp như công nghiệp may mặc, xây dựng cơ bản. Chi phí sản xuất thường thấp, vốn đầu tư có thể rải đều trong quá trình sản xuất của hộ - mang tính thời vụ, cùng một lúc có thể kinh doanh sản xuất nhiều loại cây trồng, vật nuôi hoặc tham gia các ngành nghề khác lúc nông nhàn, vì vậy thu 5 nhập cũng rải đều, vốn luân chuyển chậm so với các ngành khác. Hoạt động sản xuất cũng bị ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện tự nhiên, thiên tai, bão lũ,… Trình độ hộ sản xuất của hộ còn ở mức thấp, chủ yếu là sản xuất thủ công, hạn chế về nhiều mặt như trình độ sản xuất, khả năng quản lí, tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh,… dẫn đến khó khăn khi áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật vào sản xuất mà chủ yếu phụ thuộc vào kinh nghiệm tích lũy. Tổ chức sản xuất mang tính tự phát, truyền thống, bị ảnh hưởng và chi phối bởi thói quen sinh hoạt, phong tục tập quán của từng vùng.
Quy mô sản xuất của HSX thường nhỏ, hộ có sức lao động, có điều kiện về đất đai nhưng thiếu vốn, thiếu hiểu biết về khoa học, kĩ thuật, thiếu kiến thức về thị trường nên sản xuất kinh doanh vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Đồng thời sự chuyển dịch cơ cấu ở một số nơi còn chậm. Bên cạnh đó, có rất ít HSX tiếp cận được với nguồn vốn Ngân hàng vì thiếu các điều kiện trong đảm bảo tiền vay của Ngân hàng và quy trình vay gồm nhiều thủ tục, giấy tờ. Vai trò hộ sản xuất trong nền kinh tế thị trường Hộ sản xuất góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển: với quy mô nhỏ và được hưởng chính sách khuyến khích phát triển của Đảng và Nhà nước, hộ sản xuất dễ thích nghi với sự thay đổi của nhu cầu thị trường đồng thời hạn chế tối đa về mặt chi phí cho quá trình chuyển đổi.
Với cơ chế cạnh tranh trong sản xuất hàng hóa, HSX không ngừng nâng cao, cải tiến chất lượng sản phẩm đã góp phần đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng cao của thị trường tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển cao hơn. Kinh tế hộ phát triển đã góp phần thúc đẩy phát triển toàn nền kinh tế, là động lực khai thác các tiềm năng, tận dụng các nguồn lực sẵn có đưa vào sản xuất làm tăng sản phẩm cho xã hội. Cùng với việc tiết kiệm được chi phí, tạo được hàng hóa cho tiêu dùng và xuất khẩu thì hộ sản xuất đã tăng thu cho ngân sách địa phương cũng như ngân sách nhà nước. Hộ sản xuất tạo điều kiện mở rộng thị trường vốn, thu hút nhiều nguồn đầu tư.
Bên cạnh đó, hộ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lao động, giải quyết việc làm ở nông thôn. Mặt khác, kinh tế HSX là động lực khai thác tiềm năng tài nguyên, vốn, lao động, đất đai, làm tăng sản phẩm cho xã hội đồng thời góp phần tăng tích lũy thu nhập. Hộ sản xuất đang trở thành lực lượng sản xuất chủ yếu về 6 lương thực, thực phẩm, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản; sản xuất các ngành nghề thủ công phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA NHTM 1.
Khái niệm cho vay hộ sản xuất Ngày 05/03/2007, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 31/2007/QĐ – TTg về tín dụng hộ sản xuất làm quy định cũng như tạo điều kiện tiền đề để hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất phát triển. Theo đó: “ Hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất là việc sử dụng các nguồn tài chính do Ngân hàng huy động để cho vay phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn, tăng trưởng kinh tế đồng đều giữa các vùng trong cả nước” 1. Đặc điểm cho vay hộ sản xuất Thời hạn cho vay đối với HSX chủ yếu là ngắn hạn và thường vay với mục đích đầu tư vào nông nghiệp nên giá trị khoản vay nhỏ lẻ. Quy mô tín dụng nhỏ do hầu hết hoạt động sản xuất kinh doanh trong phạm vi nhỏ.
Hoạt động cho vay HSX chịu rủi ro cao do phụ thuộc vào tự nhiên: tính chất thời vụ trong sản xuất nông nghiệp gắn liền với chu kì sinh trưởng, phát triển của động, thực vật; và môi trường tự nhiên ảnh hưởng lớn đến khả năng trả nợ. Tính thời vụ ảnh hưởng đến quyết định thời điểm cho vay và thu nợ của Ngân hàng. Chu kì sinh trưởng, phát triển của động thực vật là yếu tố quyết định đến việc Ngân hàng tính toán thời hạn cho vay. Môi trường tự nhiên thuận lợi hay khó khăn ảnh hưởng đến quá trình sản xuất kinh doanh của các hộ cũng như sản lượng hàng hóa mà hộ tạo ra, là yếu tố quyết định khả năng trả nợ của hộ.
Trình độ học vấn cũng như trình độ chuyên môn của HSX còn hạn chế, chất lượng thông tin khách hàng cung cấp không cao đồng thời khó đáp ứng yêu cầu về tài sản đảm bảo dẫn đến cho vay HSX gặp nhiều khó khăn trong khâu thẩm định cho vay. Các HSX thường không hiểu rõ pháp luật và các thủ tục pháp lí khi đi vay, vì vậy tình trạng trả lãi, gốc thường bị quá hạn đồng thời cán bộ tín dụng phải sát sao trong quá trình cho vay và sau vay. Vai trò hoạt động cho vay hộ sản xuất của NHTM đối với nền kinh tế Đẩy lùi tệ nạn cho vay nặng lãi ở nông thôn: Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao nên tại thời điểm chưa thu hoạch được thì người dân ở trong tình 7 trạng thiếu thu nhập để đáp ứng nhu cầu chi tiêu tối thiểu, từ đó tạo điều kiện cho vay nặng lãi phát triển. Từ đó, cho vay HSX tạo điều kiện cho hộ tiếp xúc với vốn vay Ngân hàng, các Ngân hàng đã đơn giản hóa các thủ tục cho vay, tổ chức mạng lưới tới tận thôn, xóm để đáp ứng nhu cầu cho sản xuất, khuyến khích và taọ động lực cho kinh tế hộ sản xuất phát triển, nâng cao hiệu quả kinh doanh, hạn chế các hộ gia đình tìm đến các nguồn tín dụng không chính thống với lãi suất cao.
Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần: Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện cho HSX được áp dụng khoa học kĩ thuật và chuyển giao công nghệ vào sản xuất. Đẩy nhanh quá trình huy động vốn và đáp ứng nhu cầu vốn trong HSX : Ngân hàng có vai trò tập trung nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi để cho các đơn vị, cá nhân tạm thiếu vốn để sản xuất kinh doanh. Ngân hàng tập trung đầu tư tín dụng cho các hộ sản xuất kinh doanh có hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của hộ sản xuất , khuyến khích phát triển. Từ đó, góp phần chuyển dịch cơ cấu nông thôn cũng như phát huy tối đa nội lực của hộ sản xuất.
Mặt khác, cho vay HSX góp phần khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống (giữ được ưu thế cạnh tranh). Đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lao động, giải quyết việc làm ở nông thôn, hạn chế luồng di dân vào thành phố. Từ đó, nguồn thu nhập của người dân ổn định, đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội tăng lên, rút ngắn khoảng cách nông thôn và thành thị, giữ vững sự ổn định chính trị, xã hội. Phân loại cho vay hộ sản xuất - Theo phương thức tổ chức cho vay hộ sản xuất của NHTM gồm: Cho vay trực tiếp là quan hệ tín dụng trong đó khách hàng có nhu cầu về vốn giao dịch trực tiếp với Ngân hàng để vay vốn và trả nợ.
Việc cấp tín dụng có thể tồn tại dưới dạng song phương hoặc đa phương. Cho vay trực tiếp gồm: cho vay tại Hội sở; cho vay thông qua tổ cho vay lưu động; cho vay thông qua tổ, nhóm; cho vay theo tổ liên danh, liên đới. Cho vay gián tiếp Ngân hàng cấp tín dụng cho các tổ chức nông nghiệp thông qua một tổ chức trung gian (thường là các DN chế biến nông sản hoặc các DN cung cấp vật tư) hoặc cho vay ủy thác thông qua các tổ chức hội.