Chương 1. Xây dựng mô hình động lực học hệ thống phanh xe County Tanda K29A có ABS. Mô phỏng hệ thống phanh xe County Tanda K29A khi có ABS. Tổng quan về ABS trên ô tô 1.
Lịch sử ra đời và phát triển cả hệ thống ABS Phanh ABS ban đầu được được nghiên cứu phát triển để sử dụng trên máy bay khi tốc độ hạ cánh tăng do sự ra đời cửa máy bay phản lực sau thế chiến II, hệ thống phanh thông thường không hiệu quả. Với công nghệ thời đó, kết cấu của cơ cấu ABS còn cồng kềnh, hoạt động không tin cậy và không tác động đủ nhanh trong mọi tình huống. Trong quá trình phát triển ABS đã được cải tiến từ loại cơ khí sang loại điện và hiện nay là loại điện tử. Vào thập niên 60, nhờ kỹ thuật điện tử phát triển, các vi mạch điện tử ra đời, giúp cơ cấu ABS lần đầu tiên được lắp trên ô tô vào năm 1969, sau đó cơ cấu ABS được nhiều công ty sản suất ô tô nghiên cứu và đưa vào ứng dụng vào năm 1970.
Công ty toyota sử dụng lần đầu tiên cho các xe tại Nhật Bản vào năm 1971 đây là cơ cấu ABS một kênh điều khiển đồng thời hai bánh sau. Nhưng phải đến thập niên 80 cơ cấu này mới được phát triển mạnh nhờ cơ cấu điều khiển kĩ thuật số, vi xử lý thay cho các cơ cấu điều khiển tương tự đơn giản trước đó. Ban đầu cơ cấu ABS chỉ được lắp ráp trên các xe du lịch mới, đắt tiền, được trang bị theo yêu cầu và theo thị trường. Dần dần cơ cấu này được đưa vào sử dụng rộng rãi hơn, đến nay ABS gần như trở thành tiêu chuẩn bắt buộc cho tất cả các loại xe du lịch và cho phần lớn các loại xe hoạt động ở những vùng có đường băng, tuyết dễ trơn trượt, ngày nay cơ cấu ABS không chỉ được thiết kế trên các cơ cấu phanh thuỷ lực mà còn ứng dụng rộng rãi trên các cơ cấu phanh khí nén của các xe tải và xe khách lớn.
Vấn đề an toàn giao thông vận tải xem xét ABS là tính năng an toàn rất quan trọng. bởi vì nó là một thiết bị an toàn chủ động, ABS được áp dụng và phát hành lực phanh lên đến 10 lần mỗi giây giúp lái xe tránh tai nạn. Trong xe không trang bị ABS, khi phanh được áp dụng quá cứng trong tình hình khẩn cấp, các bánh xe "khóa cứng" và các lốp xe trượt, dẫn đến mất kiểm soát hướng. Khi đó điều khiển hướng (lái) bị mất.
Đối với ABS cho phép bánh xe để tiếp tục xoay, duy trì lốp tiếp xúc với mặt đường bề mặt (lực kéo), và cho phép kiểm soát tay lái. 3 Nhằm nâng cao tính ổn định và tính an toàn của xe trong mọi chế độ hoạt động như khi xe khởi hành hay tăng tốc đột ngột, khi đi vào đường vòng với tốc độ cao, khi phanh trong những trường hợp khẩn cấp … Cơ cấu ABS còn được thiết kế kết hợp với nhiều cơ cấu khác. Cơ cấu ABS kết hợp với cơ cấu kiểm soát lực kéo Traction Control (hay ASR) làm giảm bớt công suất động cơ và phanh các bánh xe để tránh hiện tượng các bánh xe bị trượt lăn tại chỗ khi xe khởi hành hay tăng tốc đột ngột, bởi điều này làm tổn hao vô ích một phần công suất của động cơ và mất tính ổn định chuyển động của ô tô. Cơ cấu ABS kết hợp với cơ cấu phân phối lực phanh bằng điện tử EBD (ElectronicBreak force Distribution) nhằm phân phối áp suất dầu phanh đến các bánh xe phù hợp với các chế độ tải trọng và các chế độ chạy của xe.
Cơ cấu ABS kết hợp với cơ cấu BAS (Break Assist System) làm tăng thêm lực phanh ở các bánh xe để quãng đường phanh là ngắn nhất trong trường hợp phanh khẩn cấp. Cơ cấu ABS kết hợp với cơ cấu ổn định ô tô bằng điện tử (ESP) không chỉ có tác dụng trong khi dừng xe, mà còn can thiệp vào cả quá trình tăng tốc và chuyển động quay vòng của ô tô, giúp nâng cao hiệu quả chuyển động của ô tô trong mọi trường hợp. Ngày nay với sự phát triển vượt bậc và hỗ trợ rất lớn của kĩ thuật điện tử của ngành điều khiển tự động và các phần mềm tính toán, lập trình đã cho phép nghiên cứu và đưa vào ứng dụng các phương pháp điều khiển mới trong ABS như điều khiển mờ, điều khiển thông minh, tối ưu hoá quá trình điều khiển ABS. Các công ty như BOSCH, AISIN, DENCO, BENDI là những công ty đi đầu trong việc nghiên cứu, cải tiến và chế tạo các cơ cấu ABS và cung cấp cho các công ty sản xuất ô tô trên toàn thế giới.
Cấu tạo và nguyên lý cơ bản của hệ thống ABS Hệ thống phanh chống hãm cứng bánh xe ABS thực chất là một bộ điều chỉnh lực phanh có mạch liên hệ ngược được điều khiển bằng điện tử bao gồm các thành phần cơ bản như sơ đồ khối sau: 4 6 1 2 3 4 5 Hình 1. Sơ đồ tổng quát của hệ thống chống hãm cứng bánh xe 1-Cảm biến tốc độ; 2-Bộ phận điều khiển; 3-cơ cấu thực hiện; 4-Nguồn năng lượng; 5-xilanh chính hoặc tổng van khí nén; 6-Xilanh bánh xe hoặc bầu phanh - Bộ phận cảm biến 1 có nhiệm vụ phản ánh sự thay đổi của các thông số được chọn để điều khiển (thường là tốc độ góc hay giá trị gia tốc chậm dần của bánh xe hoặc giá trị độ trượt) và truyền tín hiệu đến bộ phận điều khiển 2. - Bộ phận điều khiển ABS 2 được gọi là ABS ECU (Electronic Control Unit) sẽ xử lý tín hiệu và truyền lệnh đến cơ cấu thực hiện 3 (các van điện từ solenoid) trong bộ chia dầu HCU (Hydraulic Control Unit) để tiến hành giảm hoặc tăng áp suất trong dẫn động phanh. - Chất lỏng được truyền từ xi lanh chính (hay tổng van khí nén) 5 đến 3 qua các xi lanh bánh xe (hay bầu phanh) 6 để ép các guốc phanh và thực hiện quá trình phanh.
Các nghiên cứu trong và ngoài nƣớc có liên quan 1. Các nghiên cứu và sự phát triển của hệ thống chống bó cứng bánh xe trên thế giới. Trên thế giới đã có rất nhiều nhà nghiên cứu về lĩnh vực này như : Asami, K. Qua nghiên cứu các đề tài trên, mỗi đề tài có mục tiêu, nội dung phương pháp nghiên cứu khác nhau và đạt được kết quả nhất định trong đó nổi trội nhât là: Công trình nghiên cứu với đề tài (wheel slip control with moving slipding surface for traction control system) của K.SUNWOO đại học Hanyang –seoul -Hàn Quốc (11/4/2004); trong đó tác giả đã phân tích được quá trình điều khiển, tiến hành mô phỏng bằng phần mềm Matlap- Simulink và được thử nghiệm trên xe điện (electric kart) công trình đã tính tới yếu tố thời gian tăng tốc và thời gian phản ứng của 5 hệ thống; mô phỏng được quá trình điều khiển; kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm trên loại xe điện nhỏ.
Sau khi nghiên cứu sâu rộng, các mẫu thử nghiệm đầu tiên được giới thiệu tới công chúng tại IAA Motor Show vào năm 1969. - Năm 1974 hãng WABCO và Mercedes-Benz nhập vào một thỏa thuận hợp tác. Làm việc theo nhóm hợp tác thúc đẩy phát triển cả hai hệ thống của hai hãng và thử nghiệm trên xe. - Năm 1975 WABCO bắt đầu phát triển các hệ thống điện tử của riêng mình dựa trên xử lý tín hiệu tích hợp .Đồng thời được mở rộng hợp tác với các nhà sản xuất khác.
- Năm 1980 WABCO giới thiệu về thiết bị điện tử số hóa hoàn toàn. Máy vi tính là những yếu tố cốt lõi và được sử dụng trong xe thương mại lần đầu tiên. - Năm 1981 Mercedes-Benz và tất cả nhà sản xuất xe khác cũng phê duyệt hệ thống ABS WABCO. Sản xuất hàng loạt của phiên bản A (2 và 4 hệ thống kênh).
- Năm 1986 Giới thiệu về WABCO ASR (hệ thống kiểm soát lực kéo) với các đơn vị điều khiển điện tử thế hệ B. Giới thiệu 6 kênh ABS. - Năm 1989 giới thiệu mô-đun VARIO-C ABS cho rơ moóc (với bộ nhớ lỗi và chẩn đoán theo tiêu chuẩn ISO). - Năm 1990 Giới thiệu về thế hệ C ABS / ASR trong xe kéo (với bộ nhớ lỗi, chẩn đoán theo tiêu chuẩn ISO và các tính năng tùy chọn bổ sung).
Từ tháng 10 năm 1991 EC làm cho ABS bắt buộc đối với xe thương mại - Năm 1994 Giới thiệu về hệ thống COMPACT VARIO (VCS) cho xe kéo và hội nhập của các giới hạn tốc độ, hiện nay yêu cầu về mặt pháp lý trong xe kéo của các thế hệ C. - Năm 1996 Giới thiệu về thế hệ ABS-D trong xe kéo và giới thiệu hệ thống phanh EBS điều khiển điện tử cho xe cơ giới. - Năm 1998 Giới thiệu về EBS cho rơ moóc và theo từng giai đoạn quy định pháp lý cho ABS trên trong xe có động cơ nhẹ hơn. - Năm 2000 Trình bày của các thế hệ ABS-E trong xe kéo, một phần với EBL (Electronic Brake Force Limitation).
- Năm 2003 Tăng cường ABS thông qua chức năng RSC (Roll Stability Control). - Năm 2004 Giới thiệu về thế hệ thứ 2 Vario nhỏ gọn ABS (VCS II) cho rơ moóc. 6 - Năm 2008 Sự phát triển của phiên bản ABS E4. Phiên bản này cung cấp thêm nhiều chức năng hơn nữa trong đó với ABS: ESC (Electronic Stability Control), RSC (Roll Stability Control), ATC (au- tomatic Traction Control, với điều khiển động cơ), PLC (Power Line Carrier), XBR - external Brake Request (phanh bên ngoài yêu cầu).
Hiện nay các nhà sản xuất xe thương mai và các ban an toàn giao thông trên thế giới vẫn tiếp tục nghiên cứu cho ra các thế hệ ABS mới hiệu quả và an toàn cao nhất. Tình hình nghiên cứu chống bó cứng bánh xe ở Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu về về hệ thống chống bó cứng bánh xe trên ô tô ở việt nam đến nay còn rất nhiều hạn chế, chưa có công trình chuyên sâu nghiên cứu tổng thể về hệ thống.