Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng và xây dựng mô hình trồng trám đen ghép cấp hộ gia đình tại xã hà châu huy ện phú bình tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng và xây dựng mô hình trồng trám đen ghép cấp hộ gia đình tại xã Hà Châu, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thơm
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Hoàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Và Xây Dựng Mô Hình Trồng Trám Đen Ghép Cấp Hộ Gia Đình Tại Xã Hà Châu, Huyện Phú Bình, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan và cơ sở khoa học đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Tổng quan đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Đặc điểm phân bố
• 2.1.3. Đặc điểm hình thái
• 2.1.4. Đặc điểm sinh thái
• 2.1.5. Giá trị kinh tế
• 2.1.6. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mô hình trồng trám đen ghép tại Hà Châu Phú Bình Thái Nguyên

Mô hình trồng trám đen ghép tại Hà Châu, Phú Bình, Thái Nguyên được xây dựng nhằm đánh giá thực trạng và hướng dẫn cấp hộ gia đình. Mô hình này tập trung vào việc áp dụng kỹ thuật trồng trám hiện đại, thay thế phương pháp trồng bằng hạt truyền thống. Trám đen ghép có ưu điểm vượt trội như thời gian ra quả nhanh hơn, năng suất cao hơn và ổn định hơn. Đây là giải pháp hiệu quả để cải thiện thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời góp phần vào nông nghiệp bền vững.

1.1. Đánh giá thực trạng trồng trám đen

Đánh giá thực trạng trồng trám đen tại Hà Châu cho thấy, phương pháp trồng bằng hạt truyền thống có nhiều hạn chế. Thời gian từ khi trồng đến khi thu hoạch kéo dài 7-8 năm, tỷ lệ cây không ra quả cao do hiện tượng cây đực. Trám đen ghép được đề xuất như một giải pháp thay thế, giúp rút ngắn thời gian thu hoạch và tăng hiệu quả kinh tế. Mô hình này cũng giúp người dân tiếp cận với kỹ thuật trồng trám hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Hướng dẫn cấp hộ gia đình

Hướng dẫn cấp hộ gia đình trong mô hình trồng trám đen ghép bao gồm các bước từ chọn giống, chuẩn bị đất, đến chăm sóc và thu hoạch. Giống trám đen được chọn lọc kỹ càng, đảm bảo chất lượng và khả năng sinh trưởng tốt. Quy trình trồng được thiết kế phù hợp với điều kiện địa phương, giúp người dân dễ dàng áp dụng. Mô hình cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc cây trám và thu hoạch trám đen đúng kỹ thuật để đạt hiệu quả kinh tế tối đa.

II. Kỹ thuật trồng và chăm sóc trám đen ghép

Kỹ thuật trồng trám đen ghép là yếu tố then chốt quyết định thành công của mô hình. Quy trình trồng bao gồm các bước như chọn giống, chuẩn bị đất, ghép cây và chăm sóc sau khi trồng. Giống trám đen được chọn phải đảm bảo chất lượng, có khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao. Việc áp dụng kỹ thuật trồng trám hiện đại giúp rút ngắn thời gian thu hoạch và tăng hiệu quả kinh tế cho người dân.

2.1. Quy trình trồng trám đen ghép

Quy trình trồng trám đen ghép bao gồm các bước chi tiết từ chọn giống, chuẩn bị đất, đến ghép cây và chăm sóc sau khi trồng. Giống trám đen được chọn phải đảm bảo chất lượng, có khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao. Việc ghép cây được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tỷ lệ sống cao và cây phát triển tốt. Quy trình này giúp người dân dễ dàng áp dụng và đạt hiệu quả kinh tế cao.

2.2. Chăm sóc và thu hoạch trám đen

Chăm sóc cây trám là yếu tố quan trọng quyết định năng suất và chất lượng sản phẩm. Các biện pháp chăm sóc bao gồm tưới nước, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và tỉa cành. Thu hoạch trám đen cần được thực hiện đúng thời điểm để đảm bảo chất lượng quả. Việc áp dụng đúng kỹ thuật trồng trám và chăm sóc cây giúp tăng năng suất và hiệu quả kinh tế cho người dân.

III. Lợi ích và thị trường trám đen

Lợi ích của trám đen không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế mà còn bao gồm cả giá trị môi trường và xã hội. Trám đen là cây lâm đặc sản có giá trị kinh tế cao, giúp cải thiện thu nhập cho người dân. Ngoài ra, cây trám còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững. Thị trường trám đen ngày càng mở rộng, đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội và Hải Phòng, nơi nhu cầu về sản phẩm này rất cao.

3.1. Lợi ích kinh tế và môi trường

Lợi ích của trám đen bao gồm cả giá trị kinh tế và môi trường. Trám đen là cây lâm đặc sản có giá trị kinh tế cao, giúp cải thiện thu nhập cho người dân. Ngoài ra, cây trám còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững. Việc trồng trám đen cũng giúp cải tạo đất và tăng độ phì nhiêu cho đất, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

3.2. Thị trường và tiềm năng phát triển

Thị trường trám đen ngày càng mở rộng, đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội và Hải Phòng. Nhu cầu về sản phẩm này rất cao, đặc biệt là trong các dịp lễ tết. Trám đen được sử dụng trong nhiều món ăn truyền thống và có giá trị xuất khẩu cao. Việc phát triển mô hình trồng trám đen ghép tại Hà Châu, Phú Bình, Thái Nguyên không chỉ giúp cải thiện thu nhập cho người dân mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Trám đen (Canarium tramdenum) là loài cây lâm đặc sản có giá trị kinh tế đa dụng và ý nghĩa xã hội quan trọng tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc như Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Giang, Phú Thọ. Gỗ Trám đen thuộc nhóm 6, có màu trắng xám, mềm nhẹ, dễ gia công chế biến thành ván xẻ, gỗ bao bì, bột giấy và đồ mộc thông thường. Nhựa Trám đen chứa 18-20% tinh dầu và 50-60% Colophan, được ứng dụng trong công nghiệp sản xuất sơn, vecni, xà phòng, dầu thơm và hương. Quả Trám đen là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng (chế biến các món kho, đồ xôi, làm ô mai, ngâm muối) và là dược liệu hỗ trợ giải độc, trị hóc xương, viêm họng, đau răng. Hạt chứa 20-25% tinh dầu, có thể ép lấy dầu thực phẩm và dùng trong công nghiệp.

Xã Hà Châu (huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên) là vùng đồng bằng trung du ven sông Cầu có điều kiện thổ nhưỡng rất phù hợp với cây Trám đen. Quả Trám đen Hà Châu nổi tiếng với đặc tính bùi thơm, cùi dày và thịt chắc, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân địa phương với mức giá thương lái thu mua tại vườn năm 2014 đạt khoảng 45.000 đồng/kg (bình quân mỗi cây trưởng thành cho thu hoạch 100 kg quả, tương đương 4,5 triệu đồng/cây/năm).

Tuy nhiên, thực trạng canh tác Trám đen tại Hà Châu tồn tại nhiều bất cập:

• Toàn bộ cây Trám đen đang thu hoạch đều được trồng từ hạt theo phương thức truyền thống. Cây trồng hạt có thời gian kiến thiết cơ bản kéo dài (7-8 năm mới bắt đầu bói quả), xuất hiện hiện tượng phân ly giới tính thành cây đực (không cho quả), buộc người dân phải chặt bỏ sau nhiều năm chăm sóc, gây lãng phí công sức và diện tích đất.
• Cây mọc từ hạt có thân quá cao (lên tới 20-25m), tán rộng, gây nguy hiểm và khó khăn trong quá trình thu hái. Người dân thường dùng phương pháp đóng đinh vào thân hoặc dùng sào đập cành làm dập tán, chảy nhựa và suy giảm tuổi thọ của cây.
• Diện tích Trám đen cổ thụ ven bãi bồi sông Cầu bị suy giảm mạnh do hoạt động khai thác cát sỏi làm xói lở đất (từ 274 cây năm 2012 giảm xuống còn khoảng 200 cây trên diện tích 5 ha vào năm 2014).
• Địa phương chưa hình thành các mô hình thâm canh tập trung và chưa ứng dụng cây ghép để thay thế giống gieo hạt.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận tập trung giải quyết các nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể:

1. Nghiên cứu, đánh giá thực trạng canh tác và xây dựng mô hình trồng Trám đen ghép cấp hộ gia đình tại xã Hà Châu, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đề xuất hệ thống các biện pháp kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý cây Trám đen ghép nhằm nâng cao tỷ lệ sống, rút ngắn thời gian cho quả và nâng cao hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cây Trám đen (Canarium tramdenum) trồng hạt truyền thống và cây Trám đen ghép nhân giống vô tính.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Hà Châu, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên (tập trung tại xóm Núi, xóm Táo, xóm Mới, xóm Tám, xóm Đông).
• Phạm vi thời gian: Quá trình điều tra thực địa và thử nghiệm mô hình diễn ra từ tháng 8/2014 đến tháng 5/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học và phân loại học

Cây Trám đen có tên khoa học là Canarium tramdenum, thuộc chi Canarium, họ Trám (Burseraceae), bộ Cam (Rutales). Đây là loài cây gỗ lớn ưa sáng, tán rộng 10-18m, phân bố tự nhiên tại Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan và nhiều tỉnh thành tại Việt Nam.

Cơ sở sinh học của phương pháp nhân giống vô tính bằng ghép cành:

• Sự tiếp xúc chặt chẽ giữa các tầng phát sinh (tượng tầng) của cành ghép và gốc ghép kết hợp với hoạt động phân chia, tái sinh của mô phân sinh giúp hai bộ phận gắn liền thành một thể thống nhất.
• Cây ghép duy trì ổn định đặc tính di truyền ưu tú của cây mẹ lấy cành ghép (chọn lọc từ các cây mẹ đã cho quả ổn định từ 3 vụ trở lên, loại trừ hoàn toàn nguy cơ cây đực không ra quả).
• Tận dụng hệ thống rễ cọc phát triển sâu của gốc ghép ươm hạt, tăng cường khả năng bám giữ và chống chịu trước thiên tai gió bão.
• Tỷ lệ C/N tại vết ghép cao kích thích sự phân hóa mầm hoa sớm, rút ngắn thời kỳ kiến thiết cơ bản (cây ghép có thể ra hoa bói sau 3 năm trồng, thay vì 7-8 năm như cây hạt), chiều cao phân cành thấp giúp dễ dàng chăm sóc và thu hái.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp điều tra xã hội học lâm nghiệp với phương pháp bố trí thí nghiệm lâm sinh thực địa:

• Phương pháp kế thừa tài liệu: Thu thập số liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, khí hậu, thủy văn, hiện trạng sử dụng đất đai, tình hình phát triển kinh tế - xã hội của xã Hà Châu giai đoạn 2012-2014; tổng quan các công trình nghiên cứu về nhân giống vô tính và cây Trám ghép trong nước và quốc tế.
• Phương pháp điều tra, phỏng vấn:
  • Phỏng vấn sâu 5 cán bộ chuyên trách thuộc UBND xã Hà Châu về quy hoạch đất đai, định hướng phát triển nông lâm nghiệp.
  • Sử dụng bảng hỏi cấu trúc phỏng vấn trực tiếp 20 chủ hộ có diện tích trồng Trám đen tiêu biểu tại 5 xóm để thu thập dữ liệu về diện tích, cơ cấu cây trồng, năng suất theo tuổi, kinh nghiệm chọn giống, chăm sóc, thu hái và bảo quản.
• Phương pháp đánh giá lập địa: Khảo sát địa hình (độ dốc, thế đất), điều kiện tưới tiêu/thoát nước, cấu trúc phẫu diện đất (độ dày tầng A, B, màu sắc, thành phần cơ giới, tỷ lệ đá lẫn) và thảm thực bì chỉ thị trên 3 loại đất chính: đất vườn nhà, đất đồi và đất bãi soi.
• Phương pháp xây dựng mô hình thử nghiệm: Bố trí 2 mô hình trồng Trám đen ghép tại 2 hộ gia đình đại diện cho 2 dạng lập địa (quy mô 30 cây/mô hình; tiêu chuẩn cây giống xuất vườn: mầm ghép phát triển qua 2 đợt lộc, chiều cao trung bình 40-60 cm):
  • Mô hình 1: Cải tạo vườn tạp tại hộ bà Trương Thị Thúy (xóm Núi).
  • Mô hình 2: Nông lâm kết hợp trên đất đồi tại hộ ông Nguyễn Văn Tụ (xóm Núi).
• Phương pháp theo dõi chỉ tiêu lâm sinh: Theo dõi định kỳ 15 ngày/lần (thực hiện 3 đợt đo liên tiếp) đối với tỷ lệ sống (%), chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$), đường kính tán ($D_t$), khả năng đâm chồi nách, tình hình sâu bệnh và phân cấp phẩm chất cây con (Tốt - Trung bình - Xấu).

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả làm rõ vai trò đa mục tiêu của ngành lâm nghiệp và giá trị của cây Trám đen trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn trung du miền núi. Khái quát tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ sự tương phản giữa tiềm năng đặc sản Trám đen Hà Châu và những hạn chế kỹ thuật trong tập quán nhân giống bằng hạt truyền thống. Xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và ý nghĩa khoa học - thực tiễn của công trình đối với công tác khuyến nông - khuyến lâm tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này cung cấp hệ thống tư liệu khoa học toàn diện:

• Đặc điểm sinh học và giá trị: Trình bày chi tiết hình thái thân, vỏ, lá chét (7-13 lá), cụm hoa chùy, quả hạch hình xoan; đặc điểm sinh thái ưa sáng (giai đoạn 1-2 năm đầu cần che bóng nhẹ, từ năm thứ 3 trở đi ưa sáng hoàn toàn), thích hợp đất thịt nhẹ đến sét nhẹ, tầng dày >50 cm, pH 4-5, lượng mưa 1.500-2.000 mm/năm.
• Tổng quan nghiên cứu ngoài nước: Phân tích ứng dụng ghép cây ăn quả và cây lâm nghiệp tại Brazil, Úc, Ấn Độ, Thái Lan (ghép Tếch Tectona grandis đạt tỷ lệ sống 98% vào vụ Xuân).
• Tổng quan nghiên cứu trong nước: Đánh giá các công trình ghép cây bản địa (cây Mỡ - Lê Đình Khả 1989; Thông nhựa, Thông ba lá - Lê Đình Khả 1990; Trám ghép - Đỗ Duy Khôi 2005 chỉ ra ghép vụ Xuân đạt tỷ lệ sống 86,67% cao hơn vụ Đông 53,33%; Ong Thế Quảng 2006 khẳng định ghép cành ngọn đạt tỷ lệ sống 84% so với 80% cành sát ngọn).
• Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội xã Hà Châu: Tổng diện tích tự nhiên 529,5 ha (đất nông nghiệp chiếm 74,8% với 396,16 ha; đất phi nông nghiệp chiếm 23,1%; đất chưa sử dụng chiếm 2,1%). Dân số toàn xã gồm 1.436 hộ với 6.743 nhân khẩu, lao động nông nghiệp chiếm 68,69%. Giá trị sản xuất bình quân đầu người tăng từ 14,5 triệu đồng (năm 2012) lên 22,5 triệu đồng (năm 2014), tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 13,66%.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng nghiên cứu (cây hạt và cây ghép), giới hạn địa bàn khảo sát tại 5 xóm trọng điểm xã Hà Châu. Thiết kế quy trình điều tra xã hội học lâm nghiệp và các tiêu chí lâm sinh theo dõi trên mô hình. Thiết lập quy chuẩn phân cấp chất lượng cây con sau trồng dựa trên các chỉ tiêu hình thái:

• Cây phẩm chất tốt: Chồi ngọn và chồi nách sinh trưởng mạnh, thân thẳng, lá xanh đậm, không sâu bệnh, tán cân đối.
• Cây phẩm chất trung bình: Thân hơi cong, lá ít sâu bệnh, chồi ngọn phát triển bình thường.
• Cây phẩm chất xấu: Thân cong queo, cụt ngọn, lá vàng úa hoặc nhiễm sâu bệnh nặng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương tập trung phân tích 4 nhóm nội dung trọng tâm:

1. Thực trạng và hiệu quả kinh tế cây Trám đen tại Hà Châu: Phân tích cơ cấu diện tích canh tác của 20 hộ điều tra; quy luật biến động năng suất quả theo các giai đoạn tuổi cây; đánh giá nguồn thu nhập thực tế của người dân.
2. Đúc kết kinh nghiệm bản địa: Hệ thống hóa tri thức dân gian trong khâu chọn cây mẹ lấy giống, kỹ thuật gieo ươm theo 2 thời vụ (tháng 10-11 cho vụ Thu và tháng 3-4 cho vụ Xuân), tập quán phân biệt cây đực - cây cái bằng đặc điểm rễ cọc/rễ chùm, kỹ thuật bón phân NPK (5-9 kg/cây trưởng thành), kiêng kỵ nước tiểu lợn và biện pháp sinh học thả kiến vàng trừ rệp lá.
3. Đánh giá lập địa và thiết kế mô hình: Khảo nghiệm 3 dạng lập địa chính (đất vườn, đất đồi, đất bãi soi); xác định đất đồi và đất vườn là hai lập địa tối ưu. Xây dựng chi tiết sơ đồ lát cắt hiện trạng và sơ đồ lát cắt chuyển đổi sang mô hình Trám đen ghép cho hộ bà Trương Thị Thúy (mô hình cải tạo vườn tạp kết hợp cây Bưởi) và hộ ông Nguyễn Văn Tụ (mô hình nông lâm kết hợp đất đồi trồng xen Sắn, Lạc, Dứa theo đường đồng mức).
4. Quy trình kỹ thuật và đánh giá lâm sinh ban đầu: Thao tác chuẩn bị đất (hố $60 \times 60 \times 60$ cm, bón lót phân chuồng hoai mục và lân, đắp đất mâm xôi), cự ly trồng ($5 \times 6$ m), kỹ thuật rạch túi bầu và chăm sóc (cắt bỏ nilon mắt ghép, vặt bỏ chồi gốc ghép). Đánh giá tỷ lệ sống và phẩm chất cây con sau các đợt theo dõi.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các kết luận khoa học rút ra từ quá trình điều tra thực địa và xây dựng mô hình; đề xuất các giải pháp kỹ thuật và kiến nghị chính sách nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị Trám đen ghép tại huyện Phú Bình.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm và điều tra

1. Hiện trạng canh tác và phân bổ diện tích hộ gia đình: Khảo sát trên 20 hộ trồng Trám đen tiêu biểu tại xã Hà Châu ghi nhận tổng diện tích canh tác đạt 25.330 m² (tương đương 2,53 ha).

Nhóm diện tích (m²)	Số hộ	Tỷ lệ cơ cấu (%)	Ghi chú
< 720	4	20,0	Trồng phân tán quanh vườn nhà
720 - 1.440	11	55,0	Quy mô phổ biến cấp nông hộ
1.440 - 2.880	4	20,0	Diện tích đất đồi kết hợp đất vườn
> 2.880	1	5,0	Hộ ông Nguyễn Văn Thanh (xóm Táo: 7.200 m²)
Tổng cộng	20	100,0	Tổng diện tích: 25.330 m²

2. Tương quan giữa tuổi cây và năng suất quả: Năng suất quả Trám đen trồng hạt tăng mạnh theo cấp tuổi, đạt mức ổn định và cho giá trị thương phẩm cao nhất từ sau năm thứ 20.

Cấp tuổi cây (năm)	Năng suất bình quân (kg/cây/năm)	Đặc điểm sinh trưởng và cho quả
< 6	0,0	Giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng, chưa ra hoa kết quả
7 - 10	10,0	Bắt đầu bói quả (từ 7 kg), sản lượng chưa ổn định
10 - 20	15,0	Tăng trưởng sinh khối, sản lượng tăng dần
20 - 40	138,0	Giai đoạn kinh doanh ổn định, năng suất cao
> 40	212,4	Cây cổ thụ thuần thục, năng suất đạt đỉnh

3. Đánh giá đặc điểm lập địa canh tác: Nghiên cứu chỉ rõ sự phân hóa điều kiện sinh thái giữa các dạng lập địa tại xã Hà Châu:

• Đất vườn nhà: Địa hình tương đối bằng phẳng, tầng đất dày (tầng A dày 10-14 cm màu nâu; tầng B dày 15-65 cm màu nâu đỏ), đất thịt nhẹ đến thịt trung bình, thoát nước tương đối tốt, thảm thực bì nhóm d (cỏ Gà, cỏ Xuyến chi). Đây là lập địa rất thích hợp để cải tạo vườn tạp.
• Đất đồi sườn thoải: Địa hình đồi bát úp độ dốc $< 30^\circ$, đất màu đỏ vàng hoặc nâu vàng (tầng A dày 10-15 cm; tầng B dày 16-65 cm), đất cát pha hoặc thịt nhẹ, thoát nước tốt, thực bì nhóm c (Sim, Mua, cỏ Gianh, cỏ Lào). Thích hợp nhất cho mô hình nông lâm kết hợp bảo vệ đất chống xói mòn.
• Đất bãi soi ven sông: Địa hình phẳng, thành phần cơ giới cát pha sỏi vụn, tỷ lệ đá lẫn $> 10%$, thoát nước kém và thường xuyên ngập úng vào mùa mưa lũ, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở do khai thác khoáng sản.

4. Kết quả sinh trưởng của cây Trám đen ghép tại các mô hình: Sau thời gian theo dõi định kỳ trên 2 mô hình trình diễn (mỗi mô hình 30 cây), kết quả đạt được như sau:

Chỉ tiêu lâm sinh theo dõi	Mô hình 1: Cải tạo vườn tạp (Hộ Trương Thị Thúy)	Mô hình 2: Nông lâm kết hợp (Hộ Nguyễn Văn Tụ)
Quy mô trồng	30 cây (trồng xen Bưởi)	30 cây (xen Sắn, Lạc, Dứa)
Số cây sống thực tế	25 cây	28 cây
Tỷ lệ sống (%)	83,33%	93,33%
Cây phẩm chất Tốt (%)	40,00%	46,40%
Cây phẩm chất Trung bình (%)	48,00%	50,00%
Cây phẩm chất Xấu (%)	12,00%	3,60%

Mô hình nông lâm kết hợp trên đất đồi đạt tỷ lệ sống (93,33%) và tỷ lệ cây phẩm chất tốt (46,4%) cao hơn mô hình vườn tạp nhờ chế độ ánh sáng phù hợp, đất đồi thông thoáng thoát nước tốt và có cây nông nghiệp che phủ giữ ẩm tầng mặt.

Đóng góp thực tiễn và giải pháp kỹ thuật đề xuất

• Đã chuyển giao và chuẩn hóa quy trình trồng Trám đen ghép tại cơ sở: Kích thước hố đào chuẩn $60 \times 60 \times 60$ cm, bón lót phân chuồng hoai mục kết hợp supe lân; kỹ thuật xé bầu tránh vỡ đất, đắp đất hình mâm xôi để chống đọng nước cục bộ ở cổ rễ; tháo bỏ dải nilon quấn mắt ghép đúng thời điểm và ngắt bỏ triệt để chồi mọc dưới gốc ghép để tập trung dinh dưỡng nuôi ngọn ghép.
• Đề xuất giải pháp cấu trúc không gian dinh dưỡng hợp lý: Bố trí cự ly $5 \times 6$ m, kết hợp trồng xen cây họ đậu (Lạc) nhằm cố định đạm sinh học, tận dụng thân lá làm phân xanh cải tạo đất, trồng xen Dứa ở mép bờ đồi để chống xói mòn và tạo thu nhập ngắn ngày nuôi cây dài ngày.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Do giới hạn thời gian thực tập tốt nghiệp (từ tháng 8/2014 đến tháng 5/2015), nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá tỷ lệ sống và tình hình sinh trưởng hình thái giai đoạn vườn ươm đến sau khi trồng thực địa 45 ngày (3 chu kỳ đo cách nhau 15 ngày).
  • Chưa theo dõi được các giai đoạn sinh trưởng quan trọng tiếp theo (1-3 năm tuổi), chưa đánh giá được thời điểm ra hoa bói thực tế, năng suất và phẩm chất hạt/thịt quả của cây ghép khi bước vào giai đoạn kinh doanh tại địa phương.
  • Quy mô thử nghiệm mới triển khai trên 2 hộ gia đình (tổng số 60 cây ghép) tại một thôn xóm, chưa đại diện cho toàn bộ các tiểu vùng vi khí hậu của huyện Phú Bình.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Tiếp tục thực hiện các nghiên cứu dài hạn theo dõi chỉ tiêu sinh trưởng đường kính gốc ($D_{00}$), đường kính tán ($D_t$), chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) của 2 mô hình đến giai đoạn 3-5 năm tuổi.
  • Đánh giá hiệu quả kinh tế - tài chính toàn diện (NPV, BCR, thời gian thu hồi vốn) của mô hình Trám đen ghép so với mô hình trồng cây hạt truyền thống và các cây ăn quả khác trên địa bàn.
  • Mở rộng khảo nghiệm các công thức phân bón thâm canh và kỹ thuật đốn tỉa tạo tán thấp nhằm nâng cao năng suất quả cho cây Trám ghép tại tỉnh Thái Nguyên.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng hưởng lợi và tham khảo:
  • Sinh viên và học viên cao học: Chuyên ngành Lâm nghiệp, Nông học, Khuyến nông, Quản lý tài nguyên rừng tham khảo phương pháp tiếp cận điều tra xã hội học lâm nghiệp gắn liền với thiết kế mô hình canh tác nông lâm kết hợp.
  • Cán bộ khuyến nông, phòng Nông nghiệp & PTNT: Sử dụng dữ liệu thực chứng và các thông số kỹ thuật trồng Trám ghép để xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cải tạo vườn tạp và chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại các huyện trung du miền núi.
  • Hộ nông dân: Cung cấp hướng dẫn cụ thể về việc chuyển đổi từ phương thức trồng hạt nhiều rủi ro sang canh tác cây Trám ghép năng suất cao, biết cách tận dụng diện tích đất đồi và đất vườn sẵn có.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất:
  • Hệ thống dữ liệu điều tra thực địa về năng suất quả Trám đen theo các cấp tuổi (Bảng 4.2).
  • Phân tích chi tiết đặc điểm phẫu diện thổ nhưỡng và lập địa (Bảng 4.3).
  • Các lát cắt cấu trúc hiện trạng và phương án chuyển đổi sang mô hình nông lâm kết hợp và cải tạo vườn tạp (Hình 4.1 đến 4.4).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao trồng Trám đen bằng hạt tại Hà Châu gặp nhiều rủi ro và cây ghép giải quyết nhược điểm này như thế nào?

Trồng bằng hạt có thời gian sinh trưởng sinh dưỡng kéo dài (7-8 năm mới bói quả), cây thụ phấn chéo nên xuất hiện tỷ lệ cây đực cao (cây không có khả năng ra quả) buộc phải chặt bỏ sau nhiều năm chăm sóc (như trường hợp hộ ông Trương Văn Trình trồng 7 cây hạt năm 1997 thì có tới 4 cây đực phải chặt bỏ). Cây Trám đen ghép sử dụng cành ghép lấy từ cây mẹ ưu tú đã cho quả ổn định từ 3 vụ trở lên, giúp loại trừ hoàn toàn nguy cơ cây đực, rút ngắn thời gian cho quả xuống còn khoảng 3 năm, đồng thời giữ nguyên phẩm chất quả ngon của cây mẹ.

2. Năng suất thu hoạch của cây Trám đen biến thiên như thế nào theo các giai đoạn tuổi cây?

Theo số liệu khảo sát 20 hộ dân tại xã Hà Châu năm 2014, năng suất quả Trám đen biến động rõ rệt theo cấp tuổi:

• Cây dưới 6 năm tuổi: Chưa cho quả.
• Giai đoạn 7-10 năm: Năng suất bình quân đạt 10 kg/cây/năm (bắt đầu bói từ 7 kg).
• Giai đoạn 10-20 năm: Năng suất bình quân đạt 15 kg/cây/năm.
• Giai đoạn 20-40 năm: Cây cho năng suất ổn định, đạt trung bình 138 kg/cây/năm.
• Giai đoạn trên 40 năm: Cây cổ thụ thuần thục cho năng suất rất cao, trung bình đạt 212,4 kg/cây/năm.

3. Tỷ lệ sống và chất lượng sinh trưởng của Trám đen ghép tại hai mô hình thử nghiệm đạt kết quả ra sao?

Sau thời gian theo dõi định kỳ, mô hình nông lâm kết hợp trên đất đồi tại hộ ông Nguyễn Văn Tụ đạt tỷ lệ sống 93,33% (28/30 cây sống), trong đó cây đạt phẩm chất Tốt chiếm 46,4%, Trung bình chiếm 50% và Xấu chiếm 3,6%. Mô hình cải tạo vườn tạp tại hộ bà Trương Thị Thúy đạt tỷ lệ sống 83,33% (25/30 cây sống), phẩm chất Tốt chiếm 40%, Trung bình chiếm 48% và Xấu chiếm 12%.

4. Người dân địa phương có những kinh nghiệm truyền thống đặc thù nào trong chăm sóc và thu hái quả Trám đen?

• Chăm sóc: Người dân tuyệt đối không sử dụng nước tiểu lợn để bón vì sẽ làm chết cây; chỉ sử dụng phân chuồng hoai mục hoặc phân NPK (5-9 kg/cây trưởng thành chia làm 2 đợt trước khi ra hoa và sau thu hoạch); thả tổ kiến vàng lên tán cây để tiêu diệt rệp hại hoa lá.
• Thu hái: Tránh dùng đinh đóng vào gốc cây hoặc đập cành vào ngày mưa (vì làm chảy nhựa nhiều dẫn đến chết cành/cây); tiến hành trèo thang, dùng sào rung nhẹ cành vào ngày khô ráo mùa Thu khi quả chuyển hoàn toàn sang màu đen.
• Bảo quản: Quả tươi để rổ thoáng mát hoặc bảo quản ngăn mát tủ lạnh 10-15 ngày; muốn giữ lâu thì om chín rồi ngâm nguyên quả trong nước muối đun sôi để nguội, đậy kín trong chum vại sành có thể bảo quản được 5-6 tháng.

5. Quy cách kỹ thuật chuẩn khi trồng cây Trám đen ghép trong mô hình được thực hiện như thế nào?

Cây giống xuất vườn phải đạt tiêu chuẩn mầm ghép phát triển qua 2 đợt lộc, cao 40-60 cm. Đất trồng được phát dọn thực bì cục bộ, đào hố kích thước $60 \times 60 \times 60$ cm, bón lót phân chuồng hoai mục trộn supe lân. Khi trồng tiến hành xé túi nilon nhẹ nhàng, đặt cây thẳng tim hố, lấp đất mầu nén chặt quanh bầu tạo hình mai rùa (mâm xôi) chống ứ đọng nước. Cự ly trồng duy trì $5 \times 6$ m, kết hợp tháo nilon vết ghép và tỉa bỏ thường xuyên các chồi dại mọc phía dưới mắt ghép.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thơm đã phản ánh toàn diện thực trạng canh tác Trám đen truyền thống tại xã Hà Châu, đồng thời chỉ rõ những rủi ro sinh học và tổn thất kinh tế khi nhân giống bằng hạt. Đề tài đã thử nghiệm thành công 2 mô hình trồng Trám đen ghép cấp hộ gia đình theo hướng cải tạo vườn tạp và nông lâm kết hợp trên đất đồi, ghi nhận tỷ lệ sống đạt từ 83,33% đến 93,33% sau khi trồng. Các giải pháp kỹ thuật lâm sinh được đúc kết gắn liền với tri thức bản địa cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho việc nhân rộng mô hình thâm canh Trám đen ghép tại các địa phương trung du miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam có diện tích đất đồi núi chiếm 3/4 tổng diện tích đất tự nhiên, do vậy lâm nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng. Ngành lâm nghiệp là ngành sản xuất vật chất tham gia vào tái sản xuất xã hội. Hàng năm một phần trong tổng số sản phẩm do lâm nghiệp sản xuất ra dưới dạng hàng hóa, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nền kinh tế quốc dân và đời sống xã hội. Ngoài ra rừng còn có tác dụng bảo vệ môi trường sống, cảnh quan văn hóa xã hội, là cơ sở cho sự phát triển bền vững của môi trường đất, nước, khí hậu, tiêu giảm bụi và tiếng ồn…Bên cạnh đó ngành lâm nghiệp còn tạo ra nguồn thu nhập và giải quyết công ăn việc làm cho nhân dân, đặc biệt là vùng trung du miền núi.

Trám đen (Canarium tramdenum) là cây lâm đặc sản có giá trị kinh tế cao và có ý nghĩa quan trọng trong việc xóa đói giảm nghèo của người dân ở các tỉnh như: Thái Nguyên, Nghệ An, Tuyên Quang… làm giàu rừng và cải tạo vườn tạp. Gỗ dùng xẻ ván, làm nhà, đóng dụng cụ thông thường. Nhựa cây Trám đen thơm ngát, dễ cháy, dùng để chế biến sơn, vecni, xà phòng, dầu thơm và làm hương. Quả cây Trám đen ăn ngon nhất trong các loại Trám, dùng để: kho cá, kho thịt, đồ xôi, có thể muối để ăn dần (thường ngâm trong nước mắm), quả Trám đen dùng giải độc, chữa ăn nhầm cá nóc có độc, ăn phải cá thối, hóc xương cá, chữa nứt nẻ da do khô lạnh lở ngứa nhất là lở miệng không há ra được và trị sâu răng.

Rễ dùng trị phong thấp đau lưng gối tê liệt cử động. Lá trị cảm mạo, viêm đường hô hấp trên, viêm phổi. Hà Châu là một xã thuộc huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Là một xã nhỏ nằm sát con sông Cầu thuộc vùng trung du Bắc bộ ở phía Tây Nam của huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên, với nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên việc áp dụng tiến bộ khoa học - kĩ thuật vào sản xuất còn e 2 hạn chế nên hiệu quả kinh tế còn thấp. Mặt khác tình trạng đói nghèo, thất nghiệp, tệ nạn xã hội gây nên những vấn đề bức thiết ở địa phương. Trong những năm qua nhờ sự quan tâm của Đảng, nhà nước và sự đồng tình của người dân, với những kinh nghiệm sẵn có người dân đã trồng cây Trám đen tăng thêm thu nhập cho người dân, ở một số hộ cây Trám đen trở thành cây thu nhập chính cho và trở thành cây làm giàu của nhiều hộ gia đình ở nơi đây. Do hợp thổ nhưỡng nên quả Trám đen trồng ở Hà Châu rất đặc biệt: bùi, thơm, chặt thịt hơn hẳn Trám đen được trồng ở các địa phương khác, bởi thế Trám đen đã trở thành đặc sản của mảnh đất này.

Đến kỳ thu hoạch, người dân hầu như không phải mang ra chợ, tư thương về đặt mua tận nhà, thậm chí còn đặt mua cả cây khi Trám đen bắt đầu đơm quả. Nhiều người ở tận Hà Nội, Hải Phòng cũng tìm đến Hà Châu mua Trám đen. Tuy nhiên, cây Trám đen ở Hà Châu được trồng bằng hạt trung bình từ 7-8 năm cây Trám đen mới cho quả, khi trồng bằng hạt có Trám đen cái và Trám đen đực nhiều hộ trồng được 7-8 năm cây không cho quả phải chặt đi tốn thời gian trồng và chăm sóc, hiệu qủa kinh tế không ổn định, cây cao khó khăn cho việc thu hái quả. Ở xã chưa có mô hình trồng Trám đen theo hướng thâm canh tăng năng suất, chưa sử dụng cây Trám đen ghép để trồng để thay thế phương thức trồng bằng hạt.

Xuất phát từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban Chủ Nhiệm khoa Lâm nghiệp và giáo viên hướng dẫn. Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá thực trạng và xây dựng mô hình trồng Trám đen ghép cấp hộ gia đình tại xã Hà Châu, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu xây dựng mô hình trồng Trám đen ghép cấp hộ gia đình tại xã Hà Châu - Phú Bình - Thái Nguyên. - Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật tác động cho các mô hình trồng Trám đen ghép đạt hiệu quả.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Trong học tập thì việc tiếp cận với thực tiễn là rất quan trọng. Việc tiếp cận thực tiễn giúp cho sinh viên củng cố lý thuyết và áp dụng vào thực tế. - Bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học.

- Có ý thức về tầm quan trọng của công tác nghiên cứu trong cuộc sống - Làm quen với công việc của một số cán bộ Lâm nghiệp. Có thể làm tốt công việc trong tương lai. - Nâng cao hiệu quả và chất lượng học tập. Ý nghĩa thực tiễn - Nghiên cứu giúp chúng ta hiểu được quá trình sản xuất và tác động của người dân tới điều kiện ngoại cảnh trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

- Đánh giá được thực trạng trồng Trám đen và xây dựng được mô hình trồng Trám đen ghép nhằm phát huy hiệu quả kinh tế của Trám đen tại địa phương. e 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Tổng quan và cơ sở khoa học đối tượng nghiên cứu 2. Tổng quan đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là cây Trám đen ghép (Canarium tramdenum) thuộc chi Trám (Canrium), họ Trám (Bureraceae), bộ Cam (Rutales).

Tên chi Canarium có nguồn gốc từ ngữ hệ Nam Á. Cây Trám đen còn có một tên gọi khác như: Ở Anh, Pháp… Gọi là Ô liu trắng ở Trung Quốc, ở Thái Lan gọi là Sam chim và có tên thương mại là Ô liu Trung Quốc. Ở Việt Nam đa số các tỉnh gọi Trám đen, ở Nam Bộ gọi Trám là Cần, người Khơ me gọi là Khana. Đặc điểm phân bố Thế giới: Trám đen phân bố ở: Trung Quốc (Vân Nam, Hải Nam, Hồng Kông), Lào, Campuchia, Thái Lan.

Việt Nam: cây phân bố khá rộng ở các tỉnh phía Bắc và phía Nam của Việt Nam. Các tỉnh phía Bắc có nhiều Trám đen mọc nhất là: Tuyên Quang, Phú Thọ, Bắc Giang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Quảng Bình. Các tỉnh phía Nam có Trám đen mọc là: Quảng Nam, Đắk Lắk và Khánh Hoà. Đặc điểm hình thái Cây Trám đen là cây gỗ lớn có thể cao 25m, đường kính 120cm, tán rộng từ 10-18m.

Thân tròn thẳng, vỏ xám trắng, lúc già bong vẩy nhỏ. Vạc vỏ đẽo có nhựa thơm hơi đục. Lá Trám đen giai đoạn cây mạ là lá đơn xẻ thùy, lá đơn nguyên mép. Sau đó là lá kép lông chim một lần lẻ, có từ 7-13 lá chét, lá chét hình trái xoan thuôn hoặc hình trứng dài 6-15cm, rộng 2,5-5,5cm đầu nhọn dần, đuôi lệch e 5 mép nguyên, mặt dưới lá thường có nhiều vẩy sáp trắng.

Gân bên 12-16 đôi. Có lá kèm nhỏ sớm rụng. Hoa tự viên chùy hoặc chùm ở lách lá gần đầu cành, thường ngắn hơn lá. Hoa đơn tính mọc cùng gốc trên trục hoa.

Hoa có màu trắng hoặc trắng vàng, đài dài 2,5-3mm hợp gốc, ở hoa đực mép ống dài có 3 răng, nhị 6 hợp gốc, ở hoa cái chỉ nhị đều hợp. Quả hạch hình trái xoan dài 2,5-3,5cm, khi chín có màu đen, hạch thường có 6 múi, 2 đầu nhọn. Đặc điểm sinh thái Cây Trám đen phù hợp với hầu hết các loại đất có nguồn gốc đá mẹ khác nhau, thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến đất sét nhẹ, mùn còn khá, tầng đất dày trên 50cm, thoát nước và còn tính chất đất rừng. Độ pH thích hợp 4-5.

Trong tự nhiên Trám đen thường xuất hiện ở những nơi ven sông suối. Cây Trám đen phù hợp với nhiệt độ trung bình năm 21-250, lượng mưa bình quân năm 1500-2000mm. Cây Trám đen là loài cây mọc nhanh, ưa sáng, mọc tốt khi xen kẽ với các loài cây (Hu đay, Đom đóm…). Trong rừng tự nhiên thường chiếm ở tầng trên nhưng trong giai đoạn 2 năm đầu cần phải che bóng, sau đó hoàn toàn ưa sáng, là loài cây chịu nhiệt kém, thoát hơi nước mạnh.

Cây trồng 7-8 năm bắt đầu ra hoa, nếu trồng bằng cây ghép thì sau 3 năm có thể sẽ ra hoa. Cây ra hoa vào tháng 2-3, quả chín vào tháng 9-10. Giá trị kinh tế Gỗ cây Trám đen có màu trắng xám, mềm nhẹ, dễ làm, dễ gia công chế biến có thể sử dụng làm gỗ xây dựng, gỗ dán lạng, làm gỗ trụ mỏ, dùng làm bột giấy và đóng đồ mộc thông thường, gỗ thuộc nhóm 6. Ngày nay Trám đen được trồng không phải với mục đích lấy gỗ là chính mà trồng để lấy quả và nhựa cho hiệu quả kinh tế cao hơn.

Nhựa Trám đen e 6 được dùng trong công nghiệp thực phẩm, chế biến xà phòng, mỹ phẩm, sơn tổng hợp, giấy và hương… Quả cây Trám đen có thể làm thực phẩm, sản xuất ô mai, làm thuốc chữa bệnh (ho, đau răng, miệng khô khát nước, dị ứng sơn…). Hạt Trám đen có lượng tinh dầu 20-25%, có thể ép dầu làm nhân bánh, dầu dùng trong công nghiệp. Trong 100kg nhựa Trám đen có thể lấy được 18-20kg tinh dầu và 50-60kg Colophan (gần nhựa Thông nhưng khả năng cung cấp của nhựa Trám đen cao hơn). Một cây Trám đen có đường kính trên 20cm có thể cho 10-15kg nhựa một năm.

Là cây trồng bóng mát, vườn rừng nông lâm kết hợp, làm giàu rừng và phục hồi rừng tự nhiên. Nếu Trám đen trồng làm giàu rừng trong các loại hình phục hồi rừng hoặc trong các vườn rừng với số lượng 50 cây/ha sau 8-10 năm có thể thu hoạch 20-25kg quả/cây/năm và 10-15kg nhựa/cây/năm. Cơ sở khoa học Ngày nay nhân giống vô tính dạng rất phát triển và được áp dụng nhiều trong công tác nhân giống cây trồng nông lâm nghiệp. Ghép là một phương pháp nhân giống vô tính, được thực hiện bằng sự kết hợp của một bộ phận của cây này với một bộ phận của cây khác, để tạo thành một tổ hợp ghép cùng sinh trưởng và phát triển như một cây thống nhất.

Khi ghép một bộ phận của cây giống (mắt ghép, cành ghép) được gắn vào gốc của cây khác (gốc ghép) để tạo thành một cây mới mà vẫn giữ được đặc tính của cây lấy cành ghép ban đầu. Do sự tiếp xúc chặt chẽ giữa các tượng tầng của gốc ghép và cây ghép, đồng thời có sự hoạt động và tái sinh của mô phân sinh tượng tầng làm cho gốc ghép và cành ghép gắn liền với nhau. Cây ghép sẽ phát triển thành một thể thống nhất. * Cây ghép thường có những đặc điểm: - Khả năng duy trì giống tốt: những cây ăn quả được trồng từ hạt thường không giữ được đặc tính tốt của cây mẹ.