Xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo tại ngân hàng BIDV

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm thiên thần angel capital cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đào Thanh Trường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Mô Hình Quỹ Đầu Tư Mạo Hiểm Cho Khởi Nghiệp Tại BIDV
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa lý thuyết của nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu
• 1.5. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.7. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.8. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10. Cấu trúc của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƢ MẠO HIỂM “THIÊN THẦN” (ANGEL CAPITAL) CHO HOẠT ĐỘNG KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO TẠI NGÂN HÀNG BIDV
• 2.1. Một số khái niệm có liên quan
• 2.1.1. Đầu tư mạo hiểm
• 2.1.2. Nhà đầu tư Thiên thần (Angel Investor)
• 2.1.3. Quỹ đầu tư mạo hiểm Thiên thần
• 2.2. Khái niệm về hoạt động khởi nghiệp sáng tạo
• 2.3. Vai trò của mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo (start-up)
• 2.4. Cơ cấu và qui trình hình thành của tổ chức quỹ đầu tư mạo hiểm
• 2.5. Vị trí của quỹ đầu tư mạo hiểm Thiên thần trong hệ sinh thái khởi nghiệp
• 2.6. Tiểu kết chương 1
• 3. CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ MẠO HIỂM “THIÊN THẦN” CHO KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO TẠI NGÂN HÀNG BIDV
• 3.1. Thực trạng hoạt động của các quỹ đầu tư tại Việt Nam cho các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo
• 3.2. Đặc điểm của quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động tại Việt Nam
• 3.3. Thực trạng hoạt động của các quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam
• 3.4. Thực trạng hoạt động của các quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại các Ngân hàng cho các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo
• 3.5. Thực tế các chương trình hành động hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)
• 3.6. Tiểu kết chương 2
• 4. XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUỸ ĐẦU TƢ MẠO HIỂM „THIÊN THẦN‟ NHẰM THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG KHỞI NGHIỆP SÁNG TẠO TẠI NGÂN HÀNG BIDV
• 4.1. Những biện pháp thúc đẩy hoạt động đầu tư mạo hiểm
• 4.1.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý để khuyến khích hoạt động Đầu tư mạo hiểm
• 4.1.2. Các biện pháp khuyến khích về tài chính dành cho các nhà Đầu tư mạo hiểm
• 4.2. Biện pháp vi mô đối với nhà quản lý và doanh nghiệp
• 4.2.1. Đối với các nhà quản lý quỹ Đầu tư mạo hiểm
• 4.2.2. Đối với các Doanh nghiệp nhận vốn Đầu tư mạo hiểm
• 4.3. Kinh nghiệm xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” của một số quỹ đầu tư mạo hiểm
• 4.3.1. Kinh nghiệm xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại một số quỹ ở Việt Nam
• 4.4. Hành lang pháp lý nào cho mô hình đầu tư “Thiên thần”
• 4.5. Một số đề xuất xây dựng khung pháp lý cho nhà đầu tư “Thiên thần” ở Việt Nam
• 4.6. Đề xuất xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại Ngân hàng BIDV
• 4.7. Đề xuất các điều kiện để triển khai mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại BIDV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV

Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại Ngân hàng BIDV đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp. Quỹ đầu tư mạo hiểm không chỉ cung cấp nguồn vốn mà còn mang lại kinh nghiệm và mạng lưới kết nối cho các công ty khởi nghiệp. Đặc biệt, mô hình này giúp thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong nền kinh tế.

1.1. Khái niệm về quỹ đầu tư mạo hiểm và vai trò của nó

Quỹ đầu tư mạo hiểm là một hình thức đầu tư tài chính, trong đó các nhà đầu tư cung cấp vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp với hy vọng thu hồi lợi nhuận cao trong tương lai. Vai trò của quỹ này rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các công ty khởi nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của BIDV trong lĩnh vực đầu tư mạo hiểm

Ngân hàng BIDV đã có những bước đi đầu tiên trong việc xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm từ những năm gần đây. Sự phát triển này không chỉ giúp BIDV mở rộng hoạt động kinh doanh mà còn góp phần vào sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam.

II. Thách thức trong việc triển khai mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV

Mặc dù mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn vốn, rào cản pháp lý và sự thiếu hiểu biết về đầu tư mạo hiểm trong cộng đồng doanh nghiệp là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguồn vốn cho các dự án khởi nghiệp

Nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm. Điều này dẫn đến việc nhiều ý tưởng sáng tạo không thể được hiện thực hóa, gây lãng phí tiềm năng phát triển.

2.2. Rào cản pháp lý trong hoạt động đầu tư mạo hiểm

Hệ thống pháp lý hiện tại chưa hoàn thiện để hỗ trợ cho hoạt động đầu tư mạo hiểm. Điều này tạo ra những khó khăn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong việc thực hiện các giao dịch đầu tư.

III. Phương pháp xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm hiệu quả tại BIDV

Để xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm hiệu quả, BIDV cần áp dụng một số phương pháp nhất định. Việc hoàn thiện quy trình đầu tư, tăng cường đào tạo cho nhân viên và xây dựng mạng lưới kết nối với các nhà đầu tư khác là những yếu tố quan trọng.

3.1. Hoàn thiện quy trình đầu tư và quản lý quỹ

Quy trình đầu tư cần được thiết kế rõ ràng và minh bạch, từ việc tiếp nhận hồ sơ đến việc ra quyết định đầu tư. Điều này giúp tăng cường sự tin tưởng từ phía các doanh nghiệp khởi nghiệp.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên

Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo về các kiến thức liên quan đến đầu tư mạo hiểm, từ việc đánh giá dự án đến quản lý rủi ro. Điều này sẽ giúp BIDV có được những quyết định đầu tư chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV

Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV đã được áp dụng thành công trong một số dự án khởi nghiệp. Những kết quả đạt được không chỉ mang lại lợi nhuận cho ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế.

4.1. Các dự án khởi nghiệp thành công nhờ quỹ đầu tư mạo hiểm

Nhiều dự án khởi nghiệp đã nhận được sự hỗ trợ từ quỹ đầu tư mạo hiểm của BIDV và đã đạt được những thành công nhất định. Những dự án này không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn tạo ra việc làm cho nhiều người.

4.2. Tác động của quỹ đầu tư mạo hiểm đến nền kinh tế

Quỹ đầu tư mạo hiểm không chỉ giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển mà còn tạo ra những tác động tích cực đến nền kinh tế, thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV

Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Việc cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường hỗ trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ giúp BIDV khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực này.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu khởi nghiệp ngày càng tăng, mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm tại BIDV có khả năng mở rộng và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

5.2. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của quỹ đầu tư mạo hiểm, BIDV cần xem xét các giải pháp như cải thiện quy trình đầu tư, tăng cường hợp tác với các tổ chức khác và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh năm 2016 được chọn là năm quốc gia khởi nghiệp của Việt Nam, hoạt động khởi nghiệp sáng tạo (start-up) đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cơ cấu nền kinh tế. Theo số liệu thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2016, cả nước có 54.501 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với số vốn đăng ký 427.762 tỷ đồng, tăng 20% về số doanh nghiệp và 51,5% về vốn so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khó khăn về tài chính đã khiến khoảng 12.203 doanh nghiệp khởi nghiệp rơi vào tình trạng “chết lâm sàng”, với số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh và giải thể chiếm hơn một nửa số doanh nghiệp mới thành lập.

Trước thực trạng này, việc xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” (Angel Capital) tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) nhằm hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là rất cần thiết. Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tại BIDV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung từ năm 1990 đến nay, với đối tượng nghiên cứu là BIDV, các doanh nghiệp khởi nghiệp thành công và các cơ quan quản lý liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc tạo ra nguồn vốn mạo hiểm nội địa, hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo có tiềm năng phát triển cao nhưng gặp khó khăn về vốn, đồng thời góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về đầu tư mạo hiểm (Venture Capital) và nhà đầu tư thiên thần (Angel Investor). Đầu tư mạo hiểm được hiểu là hình thức đầu tư vốn cổ phần vào các doanh nghiệp mới thành lập, có tiềm năng tăng trưởng cao nhưng rủi ro lớn, thường trong lĩnh vực công nghệ cao. Nhà đầu tư thiên thần là cá nhân giàu có, có kinh nghiệm kinh doanh, đầu tư vốn vào giai đoạn đầu của doanh nghiệp khởi nghiệp với mục tiêu hỗ trợ và thu lợi nhuận cao hơn mức trung bình.

Ba khái niệm chính được làm rõ gồm: (1) Đầu tư mạo hiểm, (2) Nhà đầu tư thiên thần, (3) Quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” – mô hình kết hợp giữa nhà đầu tư cá nhân và quỹ đầu tư chuyên nghiệp nhằm huy động vốn và kỹ năng quản lý cho các start-up.

Ngoài ra, luận văn phân tích vai trò của quỹ đầu tư mạo hiểm trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, bao gồm việc cung cấp vốn, tư vấn quản lý, hỗ trợ phát triển sản phẩm và kết nối mạng lưới đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu và khảo sát thực tiễn. Nguồn dữ liệu bao gồm: tài liệu học thuật, báo cáo ngành, các văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư mạo hiểm và khởi nghiệp sáng tạo, cùng các báo cáo hoạt động của các quỹ đầu tư tại Việt Nam.

Phương pháp khảo sát thực hiện qua phỏng vấn sâu 15 phiếu với ba nhóm đối tượng: (i) tổ chức/cá nhân làm về khởi nghiệp sáng tạo, (ii) chuyên gia khởi nghiệp sáng tạo, (iii) lãnh đạo cấp cao của BIDV. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê và so sánh nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất mô hình phù hợp.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1990 đến nay, nhằm bao quát quá trình phát triển đầu tư mạo hiểm và khởi nghiệp sáng tạo tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam còn hạn chế: Tính đến cuối năm 2016, Việt Nam có khoảng 57 quỹ đầu tư, trong đó chỉ 4 quỹ chuyên về đầu tư mạo hiểm và công nghệ cao, chiếm tỷ trọng rất thấp so với tổng số quỹ. Các quỹ này chủ yếu có nguồn vốn nước ngoài và tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp đã phát triển, chưa hỗ trợ nhiều cho giai đoạn khởi nghiệp sớm.

2. Hoạt động đầu tư thiên thần tại BIDV chưa được chú trọng: BIDV chưa có mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” riêng biệt để hỗ trợ các start-up sáng tạo. Các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của ngân hàng chủ yếu mang tính chất tài trợ hoặc cho vay truyền thống, chưa khai thác hiệu quả nguồn vốn mạo hiểm.

3. Nhu cầu vốn và hỗ trợ quản lý của các start-up rất lớn: Khoảng 20-30% doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo gặp khó khăn về vốn và thiếu sự tư vấn quản lý chuyên nghiệp. Các nhà đầu tư thiên thần thường đầu tư từ 25.000 đến 100.000 USD cho mỗi dự án, nhưng số lượng nhà đầu tư cá nhân có kinh nghiệm và nguồn vốn lớn còn hạn chế.

4. Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại BIDV có tiềm năng phát triển: Việc xây dựng quỹ với sự góp vốn của các nhà đầu tư cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, kết hợp với sự quản lý chuyên nghiệp sẽ tạo ra nguồn vốn ổn định, hỗ trợ hiệu quả cho các start-up sáng tạo. Mô hình này cũng giúp BIDV nâng cao danh tiếng và mở rộng mạng lưới kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế của thị trường đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam xuất phát từ cơ sở pháp lý chưa hoàn chỉnh, thiếu quỹ đầu tư nội địa mạnh và sự e ngại rủi ro của nhà đầu tư. So với các quốc gia phát triển như Mỹ, Singapore hay Israel, Việt Nam còn thiếu các quỹ đầu tư thiên thần chuyên nghiệp và mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp bài bản.

Kết quả khảo sát cho thấy các start-up tại BIDV và các địa phương khác rất cần nguồn vốn mạo hiểm giai đoạn đầu và sự hỗ trợ về quản trị, marketing, nghiên cứu thị trường. Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” sẽ giúp giải quyết bài toán này, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng cho ngân hàng thông qua việc phát hiện và đầu tư vào các dự án tiềm năng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố các quỹ đầu tư theo lĩnh vực, bảng tổng hợp số lượng start-up được hỗ trợ và mức vốn đầu tư trung bình của nhà đầu tư thiên thần, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và tiềm năng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hành lang pháp lý cho quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần”: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng các văn bản pháp luật riêng biệt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập và hoạt động của quỹ, đảm bảo minh bạch và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng.

2. Xây dựng mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại BIDV: BIDV chủ trì thành lập quỹ với sự tham gia góp vốn của các nhà đầu tư cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước, đồng thời thuê đơn vị quản lý chuyên nghiệp để vận hành quỹ. Mục tiêu huy động vốn khoảng 50-100 triệu USD trong 2 năm đầu.

3. Phát triển mạng lưới nhà đầu tư thiên thần và hỗ trợ khởi nghiệp: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo kết nối nhà đầu tư và start-up, xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện về tài chính, tư vấn quản lý và marketing. Chủ thể thực hiện: BIDV phối hợp với các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, thời gian 1-3 năm.

4. Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức về đầu tư mạo hiểm: Đẩy mạnh công tác truyền thông về lợi ích và cơ hội của đầu tư mạo hiểm, khuyến khích các cá nhân, tổ chức tham gia đầu tư thiên thần. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể: BIDV, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng và tổ chức tài chính: Nghiên cứu mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” giúp xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm tài chính mới, nâng cao hiệu quả kinh doanh và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

2. Các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Hiểu rõ cơ chế hoạt động, lợi ích và rủi ro của đầu tư mạo hiểm, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo.

3. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo: Nắm bắt các cơ hội tiếp cận nguồn vốn mạo hiểm, hiểu rõ yêu cầu và quy trình huy động vốn từ quỹ đầu tư thiên thần, từ đó nâng cao khả năng thành công trong giai đoạn phát triển ban đầu.

4. Các nhà hoạch định chính sách và nghiên cứu khoa học: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực tiễn để xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư mạo hiểm, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” là gì?
   Quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” là mô hình kết hợp giữa các nhà đầu tư cá nhân giàu kinh nghiệm (nhà đầu tư thiên thần) và quỹ đầu tư chuyên nghiệp, nhằm hỗ trợ vốn và tư vấn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong giai đoạn đầu phát triển.

2. Tại sao BIDV cần xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần”?
   BIDV cần quỹ này để hỗ trợ các start-up sáng tạo, tận dụng nguồn vốn mạo hiểm nội địa, đồng thời mở rộng mạng lưới kinh doanh và nâng cao uy tín trong hệ sinh thái khởi nghiệp, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế.

3. Nhà đầu tư thiên thần thường đầu tư vào giai đoạn nào của doanh nghiệp?
   Nhà đầu tư thiên thần thường đầu tư vào giai đoạn sớm, khi doanh nghiệp mới có ý tưởng hoặc sản phẩm thử nghiệm, nhằm hỗ trợ phát triển và chuẩn bị cho các vòng gọi vốn tiếp theo từ các quỹ đầu tư mạo hiểm.

4. Các khó khăn chính khi thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam là gì?
   Khó khăn bao gồm thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, nguồn vốn nội địa hạn chế, rủi ro cao trong đầu tư khởi nghiệp, và thiếu mạng lưới nhà đầu tư thiên thần chuyên nghiệp.

5. Làm thế nào để start-up tiếp cận được nguồn vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần”?
   Start-up cần chuẩn bị kế hoạch kinh doanh rõ ràng, có sản phẩm hoặc mẫu thử nghiệm, chứng minh tiềm năng tăng trưởng và khả năng quản lý, đồng thời tham gia các chương trình kết nối, pitching với nhà đầu tư do quỹ tổ chức.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại Việt Nam, đặc biệt tại BIDV, qua đó đề xuất mô hình quỹ đầu tư phù hợp với điều kiện trong nước.
• Nghiên cứu chỉ ra nhu cầu cấp thiết về nguồn vốn mạo hiểm cho các start-up sáng tạo và vai trò quan trọng của quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” trong hệ sinh thái khởi nghiệp.
• Mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” tại BIDV được kỳ vọng sẽ tạo ra nguồn vốn ổn định, hỗ trợ phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.
• Đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng mạng lưới nhà đầu tư và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp là các bước đi cần thiết trong 1-3 năm tới.
• Kêu gọi các nhà quản lý, nhà đầu tư và doanh nghiệp khởi nghiệp cùng tham gia xây dựng và phát triển mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm “Thiên thần” để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững.

Hành động tiếp theo là triển khai các đề xuất về pháp lý và mô hình quỹ tại BIDV, đồng thời mở rộng nghiên cứu ứng dụng cho các ngân hàng và tổ chức tài chính khác trong nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1 Lý do nghiên cứu Năm 2016 đƣợc chọn là năm quốc gia khởi nghiệp của Việt Nam. 1 “Khởi nghiệp là một trong những thước đo thành công của Chính phủ kiến tạo. Chưa bao giờ khởi nghiệp được sự quan tâm của Chính phủ và toàn bộ hệ thống chính trị như lúc này. Chưa bao giờ khởi nghiệp có những điều kiện thuận lợi như lúc này”.

Trong năm này cũng đánh dấu một giai đoạn hội nhập sâu rộng của Việt Nam trên thị trƣờng Quốc tế khi chính thức tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP) và Cộng đồng chung ASEAN. Hoạt động khởi nghiệp (start –up) đã và đang khẳng định tiềm năng phát triển với vai trò quan trọng trong thời gian gần đây đây trên thế giới nhƣ Apple, Facebook hay Uber đã chứng minh start-up đang thay đổi thế giới và tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ. Xu hƣớng toàn cầu cũng nhƣ yêu cầu thực tiễn về phát triển kinh tế xã hội của nƣớc ta cho thấy tăng trƣởng kinh tế không thể dựa vào những lợi thế cũ nhƣ tài nguyên thiên nhiên và lao động vốn có đang bị mai một dần mà cần phải dựa trên đổi mới sáng tạo. Chính lực lƣợng các start-up là một trong những động lực mới của quá trình đổi mới mô hình tăng trƣởng, tái cơ cấu nền kinh tế, thúc đẩy nền kinh tế quốc gia phát triển tự chủ và bền vững.

Trong thực tiễn, nếu Quốc gia nào hay địa phƣơng nào phát huy đƣợc tinh thần khởi nghiệp trong toàn dân; xây dựng đƣợc văn hóa khởi nghiệp trong cộng đồng thì nền kinh tế - xã hội của quốc gia đó, địa phƣơng đó sẽ không ngừng phát triển mãnh mẽ và dẫn đầu, thực tế đã chứng minh tại các nƣớc phát triển nhƣ: Mỹ, Singapore, Israel,… Hệ thống các Ngân hàng hiện đại ngày nay với vị trí là “xương sống, mạch máu của nền kinh tế quốc dân”. Không phải ngẫu nhiên mà Ngân hàng lại ở 1 Tháng 10/2016, trong bài phát biểu tại Lễ phát động Chương trình "Thanh niên khởi nghiệp" giai đoạn 2016 – 2021 và Ngày hội Thanh niên Khởi nghiệp * Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vào vị trí trụ cột quyết định sự tồn vong của nền kinh tế đất nƣớc. Hoạt động của ngân hàng thƣơng mại đa dạng, phức tạp và luôn thay đổi để bắt kịp sự đổi thay đến chóng mặt của nền kinh tế đối với các ngân hàng thƣơng mại nói chung và Ngân hàng BIDV nói riêng. Năm 2016 lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam có trên 110.000 doanh nghiệp thành lập mới trong một năm với số vốn đạt hơn 800.

(Ngày 28/7, Cục Quản lý đăng ký kinh doanh cho biết, trong tháng 7 năm 2017, có 11.677 doanh nghiệp (DN) thành lập mới với số vốn đăng ký là 94. Như vậy, trung bình mỗi ngày có 389 DN ra đời). Làn sóng khởi nghiệp đã nhanh chóng lớn mạnh, phủ khắp các lĩnh vực và lan tỏa trên cả nƣớc. Để bắt kịp với nhịp độ phát triển chung của Quốc gia cũng nhƣ tận dụng đƣợc những ý tƣởng sáng tạo phục vụ cho ngành Ngân hàng và phát triển kinh tế.

Ngoài mục đích hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp ra thì còn rất nhiều các ý tƣởng sáng tạo khác cần đƣợc hỗ trợ để hiện thực hóa ý tƣởng. Thực tế hiện nay các ngân hàng thƣơng mại chƣa có một quỹ đầu tƣ mạo hiểm thực sự cho các doanh nghiệp khởi nghiệp Việc đề xuất xây dựng quỹ đầu tƣ mạo hiểm “Thiên thần” tại Ngân hàng cụ thể tại Ngân hàng BIDV là việc cần thiết trong bối cảnh “Quốc gia khởi nghiệp” nắm bắt những ý tƣởng chấp nhận có độ rủ ro nhất định để hiện hóa ý tƣởng kinh doanh trong hoạt động của ngành Ngân hàng. Do đó, tác giả đề xuất xây dựng quỹ đầu tƣ mạo hiểm “Thiên thần” cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tại Ngân hàng BIDV đƣợc đánh giá sẽ mang lại các lợi ích cho Ngân hàng gồm: (1): Hỗ trợ vốn cho các ý tƣởng kinh doanh sáng tạo, ý tƣởng mới về khoa học công nghệ nhằm biến các ý tƣởng kinh doanh sáng tạo, những đề án khởi nghiệp có điều kiện để triển khai thành hiện thực để mang lại lợi ích về kinh tế cho Ngân hàng; 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (2): Tạo đƣợc động thái và giải pháp tài chính nguồn vốn để phát triển khởi nghiệp trong thanh niên đam mê ý tƣởng kinh doanh sáng tạo, các phát minh sáng chế, các sáng kiến kinh doanh lập nghiệp từ đó sẽ giải quyết đƣợc bài toán “lãng phí” nhân lực, thu hút đƣợc các ý tƣởng kinh doanh sáng tạo phục vụ ngành ngân hàng đã đƣợc hội đồng tại các trƣờng đại học, các Hội đồng doanh nhân đánh giá cao, đƣợc chấm chọn và khen thƣởng nhƣng không có vốn để triển khai nên bỏ lỡ cơ hội đóng góp lợi ích, giá trị gia tăng lợi nhuận cho ngành Ngân hàng. (3): Việc hình thành quỹ đầu tƣ mạo hiểm “Thiên thần” của Ngân hàng sẽ tạo đƣợc danh tiếng, một địa chỉ tin cậy trong việc kết nối giữa nhà đầu tƣ và ngƣời có dự án khởi nghiệp có tính khả thi và hiệu quả để cùng nhau hợp tác và phát triển.

Tổng quan về tình hình nghiên cứu: Đầu tƣ mạo hiểm là một hình thức đầu tƣ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự thành công của các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp dựa vào công nghệ cao, công nghệ mới ở nhiều quốc gia trên thế giới. Đây cũng là vấn đề đƣợc các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu chính sách ở nƣớc ta rất quan tâm. Tuy nhiên, thực tế Việt Nam chỉ ra rằng, không nhiều các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa vào công nghệ cao, công nghệ mới nhận đƣợc sự đầu tƣ của các quỹ đầu tƣ mạo hiểm, mặc dù nƣớc ta đang sở hữu một lực lƣợng cán bộ trình độ cao ngày càng đông đảo với nhiều ý tƣởng đổi mới sáng tạo độc đáo cũng nhƣ hoài bão cống hiến cho xã hội rất lớn lao. Thêm vào đó, dòng vốn đầu tƣ mạo hiểm ở Việt Nam hiện nay chủ yếu xuất phát từ các quỹ đầu tƣ có nguồn gốc nƣớc ngoài và chƣa có các quỹ đầu tƣ mạo hiểm chính danh đƣợc thành lập từ nguồn vốn trong nƣớc.

Ngoài ra, bên cạnh việc các cơ quan chức năng đang rất nỗ lực để hình thành một loại quỹ đầu tƣ của Nhà nƣớc nhằm trực tiếp tham gia khắc phục 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khiếm khuyết của thị trƣờng vốn trong hoạt động khởi nghiệp công nghệ cao, công nghệ mới và tạo ra một dòng vốn có vai trò xúc tác trong việc thu hút các nhà đầu tƣ trong và ngoài nƣớc tham gia tích cực hơn vào hoạt động đầu tƣ mạo hiểm thì cũng luôn xuất hiện những ý kiến không đồng thuận, phản đối những nỗ lực này với quan ngại về tính rủi ro quá cao của đầu tƣ khởi nghiệp. Dựa trên những phân tích về tính chất đặc thù của đầu tƣ mạo hiểm, xét từ khía cạnh quan hệ kinh tế giữa chủ sở hữu (nhà đầu tƣ vốn) và doanh nhân khởi nghiệp (ngƣời trực tiếp sử dụng đồng vốn của nhà đầu tƣ), tác giả mong muốn cung cấp một cách nhìn sâu sắc hơn về bản chất kinh tế của mối quan hệ chủ sở hữu - ngƣời sử dụng vốn. Qua đó, cung cấp thêm một cách nhìn mới, giúp các nhà quản lý, nhà nghiên cứu chính sách có thêm thông tin hữu ích trong quá trình ra chuẩn bị ra các quyết sách liên quan đến việc khuyến khích hoạt động đầu tƣ mạo hiểm tham gia đầu tƣ phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ mới ở nƣớc ta.[2] Quan tâm đến đầu tƣ mạo hiểm, có nhiều tác giả đã thực hiện các công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học phân tích và trình bày một cách có hệ thống các kiến thức lý thuyết liên quan đến đầu tƣ mạo hiểm. Đề cập đến vấn đề này nhiều tác giả đã trình bày những phần cơ bản về lý thuyết cũng nhƣ nghiên cứu thực tế của mình qua các cuốn sách nhƣ: “Vốn mạo hiểm: chiến lƣợc đầu tƣ, cấu trúc và các chính sách” năm 2010 của Douglas Cumming, “Sổ tay Oxford về vốn mạo hiểm” năm 2012 cũng của Douglas Cumming.

Các cuốn sách này cung cấp cho ngƣời đọc cái nhìn khái quát nhất về ĐTMH nhƣ hình thức vốn mạo hiểm, cấu trúc đầu tƣ vốn mạo hiểm, cách thoát vốn. Đứng trên góc nhìn của một nhà đầu tƣ Jeffrey Bussgang – tác giả cuốn “Cuộc chơi đầu tƣ mạo hiểm: từ khởi nghiệp đến IPO” năm 2010 đã mang đến cho ngƣời đọc một khía cạnh mới mẻ dƣới cái nhìn của một nhà đầu tƣ mạo hiểm. Trong hai chƣơng đầu cuốn sách, tác giả khám phá tinh thần của hai ngƣời giữ vai trò chủ đạo trong cuộc chơi mạo hiểm là nhà đầu tƣ và 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] doanh nghiệp. Trong chƣơng 3 và 4, tác giả bàn về quy trình thuyết phục và thỏa thuận đi đến quyết định đầu tƣ.

Chƣơng 5 và 6 tập trung bàn về cách nhà ĐTMH thu về lợi nhuận bằng việc bán công ty (thoái vốn). Kết thúc cuốn sách, tác giả Jeffrey Bussgang cũng đƣa một vài tiên đoán về hƣớng đi tƣơng lai của ngành công nghiệp mạo hiểm. Một cuốn sách khác cũng rất hữu ích cho những ai nghiên cứu về ĐTMH là cuốn “Những thỏa thuận mạo hiểm” năm 2012 của Brad Feld và Jason Medelson. Cuốn sách có tính thực tiễn cao khi đƣợc đúc rút kinh nghiệm thực tiễn về cơ cấu hoạt động, quá trình kêu gọi đầu tƣ và làm việc với Quỹ đầu tƣ mạo hiểm, các điều khoản trong một thỏa thuận đầu tƣ trong hoạt động đầu tƣ mạo hiểm.

Các bài nghiên cứu về ĐTMH có thể kể đến nhƣ “ĐTMH hoạt động như thế nào” của tác giả Bob Zider đăng trên Tạp chí kinh doanh Harvard năm 1998, nghiên cứu “Tài chính cho các doanh nghiệp đổi mới thông qua vốn mạo hiểm” của Ngân hàng đầu tƣ Châu Âu (European Investment Bank) năm 2001 hay bài “Vốn mạo hiểm và đổi mới: Kinh nghiệm của Ấn Độ” của B. Bowonder và Sunil Mani năm 2002. Đáng chú ý trong kết quả nghiên cứu của Ngân hàng đầu tƣ Châu Âu đã dành toàn bộ phần đầu tiên của báo cáo để bàn về quỹ đầu tƣ mạo hiểm. Các nội dung nhƣ vài trò của vốn mạo hiểm, cấu trúc và hoạt động của quỹ ĐTMH đều đƣợc tác giả đƣa ra phân tích.

Ngoài ra trong phần 5, các tác giả còn bàn luận về các điều kiện định trƣớc phát triển thị trƣờng vốn mạo hiểm.