Tiểu luận mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh của ikea và bài học cho các doanh nghiệp bán lẻ việt nam

Khám phá mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh của IKEA và những bài học quý giá cho doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trong bài viết này.

• Tác giả: Trịnh Thanh Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Thu Hương
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Mô Hình Quản Lý Chuỗi Cung Ứng Xanh Của IKEA Và Bài Học Cho Các Doanh Nghiệp Bán Lẻ Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý chuỗi cung ứng xanh trong doanh nghiệp

Quản lý chuỗi cung ứng xanh là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh hiện đại, nơi mà các doanh nghiệp cần phải chú trọng đến tính bền vững và bảo vệ môi trường. Quản lý chuỗi cung ứng không chỉ đơn thuần là việc tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối, mà còn bao gồm việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Chuỗi cung ứng xanh được định nghĩa là một hệ thống các hoạt động liên quan đến việc thiết kế, sản xuất, và phân phối sản phẩm với mục tiêu giảm thiểu tác động đến môi trường. Các doanh nghiệp cần phải áp dụng các chiến lược như tối ưu hóa chuỗi cung ứng, sử dụng công nghệ xanh, và phát triển các mối quan hệ bền vững với nhà cung cấp để đạt được mục tiêu này. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và xã hội.

1.1. Khái niệm chuỗi cung ứng và quản lý chuỗi cung ứng

Khái niệm về chuỗi cung ứng đã được định nghĩa từ nhiều góc độ khác nhau. Theo Chopra và Meindl, chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các công đoạn liên quan đến việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng, từ nhà sản xuất đến nhà cung cấp và cả khách hàng cuối cùng. Quản lý chuỗi cung ứng là quá trình lên kế hoạch và quản lý tất cả các hoạt động liên quan đến việc tìm nguồn cung ứng, sản xuất và phân phối sản phẩm. Điều này bao gồm cả việc hợp tác với các bên liên quan trong chuỗi cung ứng để tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu chi phí. Sự kết hợp giữa các hoạt động này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và xã hội.

1.2. Lợi ích của quản lý chuỗi cung ứng

Quản lý chuỗi cung ứng mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm việc giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, và cải thiện sự hài lòng của khách hàng. Tính bền vững trong kinh doanh cũng là một yếu tố quan trọng, khi mà ngày càng nhiều khách hàng quan tâm đến nguồn gốc và quy trình sản xuất của sản phẩm. Việc áp dụng quản lý bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu của khách hàng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong thị trường. Các doanh nghiệp có thể tận dụng các công nghệ mới và các phương pháp quản lý hiện đại để tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu tác động đến môi trường.

II. Thực trạng mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh của IKEA

IKEA là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc áp dụng mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh. Tập đoàn này đã xây dựng một hệ thống chuỗi cung ứng bền vững, từ việc thiết kế sản phẩm đến quy trình sản xuất và phân phối. IKEA chú trọng đến việc sử dụng nguyên vật liệu xanh và áp dụng các công nghệ tiên tiến để giảm thiểu tác động đến môi trường. Hệ thống quản lý của IKEA không chỉ tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí mà còn đảm bảo rằng các sản phẩm được sản xuất và phân phối một cách bền vững. Điều này đã giúp IKEA tạo ra một hình ảnh thương hiệu mạnh mẽ và thu hút được nhiều khách hàng có ý thức về môi trường.

2.1. Giới thiệu sơ lược về IKEA

IKEA được thành lập vào năm 1943 tại Thụy Điển và nhanh chóng trở thành một trong những tập đoàn bán lẻ đồ nội thất lớn nhất thế giới. Mô hình kinh doanh của IKEA dựa trên việc cung cấp các sản phẩm nội thất chất lượng cao với giá cả phải chăng. Tập đoàn này đã áp dụng các chiến lược chuỗi cung ứng xanh để giảm thiểu tác động đến môi trường và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc sử dụng công nghệ xanh và phát triển các mối quan hệ bền vững với nhà cung cấp là những yếu tố quan trọng trong thành công của IKEA.

2.2. Thực trạng hoạt động thiết kế và sản xuất sản phẩm xanh tại IKEA

IKEA đã đầu tư mạnh mẽ vào việc thiết kế và sản xuất các sản phẩm xanh. Tập đoàn này sử dụng nguyên vật liệu tái chế và áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững để giảm thiểu tác động đến môi trường. Thiết kế sinh thái và quản lý vòng đời sản phẩm là những yếu tố quan trọng trong quy trình sản xuất của IKEA. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu lượng chất thải mà còn tạo ra các sản phẩm có giá trị cao cho khách hàng. Việc áp dụng các công cụ hỗ trợ thiết kế xanh cũng giúp IKEA nâng cao hiệu quả trong hoạt động sản xuất và phân phối.

III. Bài học rút ra cho các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam

Các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ mô hình quản lý chuỗi cung ứng xanh của IKEA. Việc áp dụng các chiến lược quản lý bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và xã hội. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc phát triển các mối quan hệ bền vững với nhà cung cấp và áp dụng các công nghệ xanh trong quy trình sản xuất và phân phối. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ đáp ứng nhu cầu của khách hàng mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong thị trường.

3.1. Bài học về thiết kế và sản xuất sản phẩm

Một trong những bài học quan trọng từ IKEA là việc chú trọng đến thiết kế và sản xuất sản phẩm. Các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cần áp dụng các phương pháp thiết kế sinh thái và sử dụng nguyên vật liệu xanh để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng. Các doanh nghiệp cũng cần phát triển các quy trình sản xuất bền vững để đảm bảo rằng sản phẩm được sản xuất một cách hiệu quả và thân thiện với môi trường.

3.2. Bài học về logistics và vận tải xanh trong doanh nghiệp

Logistics và vận tải xanh là một yếu tố quan trọng trong mô hình quản lý chuỗi cung ứng của IKEA. Các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam cần chú trọng đến việc tối ưu hóa quy trình logistics và áp dụng các phương pháp vận tải xanh để giảm thiểu tác động đến môi trường. Việc này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động. Các doanh nghiệp cũng cần phát triển các mối quan hệ bền vững với các đối tác trong chuỗi cung ứng để đảm bảo rằng sản phẩm được phân phối một cách hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG XANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về chuỗi cung ứng và quản lý chuỗi cung ứng 1. Khái niệm chuỗi cung ứng và quản lý chuỗi cung ứng 1. Định nghĩa chuỗi cung ứng và thành phần của chuỗi cung ứng Định nghĩa về chuỗi cung ứng hiện nay được nhìn nhận dưới nhiều góc độ của các nhà nghiên cứu.

Theo Chopra Sunil và Peter Meindl: Chuỗi cung ứng bao gồm mọi công đoạn có liên quan, trực tiếp hay gián tiếp, đến việc đáp ứng nhu cầu khách hàng. Chuỗi cung ứng không chỉ gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn nhà vận chuyển, kho, người bán lẻ và bản thân khách hàng (Chopra Sunil và Peter Meindl, 2001, tr. Định nghĩa này chỉ ra trong một tổ chức, cụ thể là một nhà sản xuất, chuỗi cung ứng chứa đựng tất cả các chức năng liên quan tới việc đón nhận và làm thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng. Những thực thể chức năng này được kể đến bao gồm, nhưng không giới hạn, việc phát triển sản phẩm mới, marketing, vận hành, phân phối, tài chính, và dịch vụ khách hàng.

Những doanh nghiệp cung cấp, lưu kho, bán lẻ đều là những doanh nghiệp có liên quan trực tiếp tới việc đáp ứng các nhu cầu cụ thể của khách hàng. Bên cạnh đó, có rất nhiều doanh nghiệp khác liên quan một cách gián tiếp đến khách hàng có thể kể đến, họ chính là những nhà cung cấp dịch vụ, công ty vận tải, nhà môi giới, các đại lý và các nhà tư vấn… Những doanh nghiệp liên quan gián tiếp đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự kết nối vật chất và thông tin một cách liền mạch, nhanh chóng và hiệu quả cho doanh nghiệp. Sự liên kết của các tổ chức nói trên không chỉ theo một chuỗi mà trên thực tế là một mạng lưới, một nhà sản xuất có thể thu mua nguyên vật liệu từ nhiều nhà cung cấp, sau đó sản xuất và bán hàng cho nhiều nhà cung cấp, nhà bán lẻ để sản phẩm cuối cùng có thể đến được tay khách hàng tiêu dùng cuối cùng.1 là mô hình đơn giản hóa tối đa một chuỗi cung ứng với một doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối cùng là trung tâm. Các thành phần của chuỗi cung ứng có thể kể đến theo chiều từ trái qua phải như sau: (1) Bắt đầu của chuỗi là các công ty khai thác và sản xuất các nguyên liệu thô (quặng sắt, dầu, gỗ, các loại thực phẩm).

(2) Những nguyên liệu thô được bán cho các công ty cung ứng nguyên liệu, những công ty này thực hiện việc thu mua theo đơn hàng và theo các tiêu chuẩn được đặt ra bởi các nhà sản xuất phụ kiện, linh kiện, lắp ráp phụ. (3) Sau khi nguyên liệu thô trở thành nguyên liệu cho các nhà sản xuất phụ kiện, linh kiện, lắp ráp phụ sản xuất tạo ra thành phẩm theo các đơn đặt hàng và tiêu chuẩn từ khách hàng của họ, những người sản xuất ra thành phẩm cuối cùng. (4) Những người sản xuất sản phẩm cuối cùng lắp ráp, gia công để tạo ra các sản phẩm hoàn thiện rồi bán những sản phẩm đó cho người phân phối. (5) Những người bán sỉ bán lại các thành phẩm cho những nhà bán lẻ theo các đơn đặt hàng.

Những người bán sỉ còn được gọi là khách hàng cấp 1. (6) Nhà bán lẻ bán hàng hóa cho những người tiêu dùng và cũng là những khách hàng cuối cùng của chuỗi cung ứng. Những người bán lẻ còn được gọi là khách hàng cấp 2. (7) Khách hàng tiêu dùng sử dụng sản phẩm/dịch vụ, hay khách hàng cấp 3.1: Sơ đồ chuỗi cung ứng điển hình Nguồn: J Wisner, KC Tan, G Leong, 2012, tr.

3 Các hoạt động dịch chuyển nguyên liệu qua các doanh nghiệp (1), (2), (3) ở phía bên trái doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối cùng được gọi là dòng ngược (upstream), những doanh nghiệp (5), (6), nơi dòng sản phẩm hoàn thiện đi qua để đến tay người tiêu dùng cuối cùng được gọi là dòng xuôi (downstream). Ở dòng ngược, các doanh nghiệp cung cấp có thể được chia theo cấp 1, 2, 3 tùy theo mức độ gần với doanh nghiệp sản xuất cuối cùng. Tương tự ở dòng xuôi, sản phẩm cuối cùng được bán cho các khách hàng cấp 1, khách hàng cấp 2 để đến tay khách hàng cấp 3 - người tiêu dùng. Khách hàng cấp 3 mua sản phẩm dựa trên sự kết hợp của chi phí, chất lượng, sự sẵn có, chế độ bảo hành và thương hiệu với hi vọng sản phẩm đó sẽ thỏa mãn các yêu cầu và mong đợi của họ.

Cùng với đó, các khách hàng này cũng có nhu cầu trả lại sản phẩm hoặc yêu cầu sửa chữa, bảo hành hoặc vứt bỏ sản phẩm hoặc tái chế chúng. Các hoạt động thu hồi, tái chế sản phẩm từ tay người tiêu dùng cuối cùng cũng là một phần của chuỗi cung ứng và được gọi là các hoạt động logistic đảo ngược (reverse logistics). Chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị trong kinh tế có mối liên hệ mật thiết. Theo Nagurney Anna (2006): “Chuỗi cung ứng là một hệ thống của các tổ chức, con người, các hoạt động, thông tin và tài nguyên liên quan đến sự vận động của sản phẩm hay dịch vụ từ nhà cung cấp đến khách hàng.

Các hoạt động chuỗi cung ứng chuyển đổi tài nguyên tự nhiên, vật liệu thô, và các thành phần thành sản phẩm hoàn chỉnh được vận chuyển tới khách hàng. Trong hệ thống chuỗi cung ứng phức tạp, các sản phẩm người dùng có thể quay trở lại chuỗi cung ứng bất cứ chỗ nào mà giá trị còn lại có thể tái chế. Các chuỗi cung ứng liên kết các chuỗi giá trị. 10) Định nghĩa này đã nêu lên sự liên kết giữa chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị.

Rõ ràng, chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị có vai trò quan trọng trong việc sản xuất và phân phối sản phẩm từ doanh nghiệp tới khách hàng. Chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị sản phẩm có sự bổ sung lẫn nhau trong hệ thống chuỗi liên kết trong các doanh nghiệp. Chuỗi cung ứng tập trung vào dòng ngược (upstream) tương tác giữa các tiến trình của nhà sản xuất và nhà cung cấp, nâng cao hiệu quả và giảm bớt hao phí, trong khi đó chuỗi giá trị tập trung vào dòng xuôi (downstream) về tạo ra giá trị trong con mắt của khách hàng vì khách hàng ở đây là khởi nguồn của giá trị và dòng giá trị bắt đầu từ khách hàng dưới dạng nhu cầu đối với nhà sản xuất. Chuỗi giá trị luôn có sự biến động lớn tùy theo thị hiếu và sở thích của khách hàng tiêu dùng sản phẩm và dịch vụ.

Để chuỗi cung ứng tạo ra giá trị lớn nhất trong môi trường cạnh tranh, phải có sự đồng bộ trong tương tác và phối hợp quản lý hiệu quả đồng thời giữa dòng cung ứng cung ứng và dòng giá trị từ khách hàng. Định nghĩa về quản trị chuỗi cung ứng Các chuỗi cung ứng được tạo ra phải đạt được mục đích tối đa hóa giá trị tổng thể trên cơ sở làm thỏa mãn những nhu cầu của khách hàng cuối cùng. Giá trị này là sự chênh lệch giữa giá trị sản phẩm cuối cùng đến khách hàng và chi phí phát sinh chuỗi cung ứng để làm thỏa mãn các yêu cầu của khách hàng. Có thể nhận thấy để đạt được mục đích này, mục tiêu đặt ra là phải làm tăng giá trị sản phẩm cuối cùng đến với khách hàng bởi đó là nguồn thu duy nhất đối với bất kỳ một chuỗi cung ứng nào.

Có rất nhiều các khái niệm về chuỗi cung ứng hiện hành của các tổ chức chuyên nghiệp, nhưng ba khái niệm sau đây được tin cậy sử dụng bởi tính thực tế trong quản lý chuỗi cung ứng (J Wisner, 2012, tr. 6): Định nghĩa 1: Quản lý chuỗi cung ứng là lên kế hoạch và quản trị tất cả các hoạt động tham gia vào tìm nguồn cung ứng, tìm nguồn hàng, sản xuất và tất cả các hoạt động quản trị hậu cần (logistics). Quan trọng hơn cả, nó cũng bao gồm sự hợp tác và cộng tác với các kênh phân phối là các nhà cung cấp, trung gian, bên thứ ba cung cấp dịch vụ và khách hàng. (Hội đồng các chuyên gia về quản trị chuỗi cung ứng định nghĩa quản trị chuỗi cung ứng) Định nghĩa 2: Quản lý chuỗi cung ứng là thiết kế và quản trị quá trình liên tục, gia tăng giá trị thông qua các phạm vi tổ chức để đáp ứng nhu cầu thực sự của khách hàng cuối cùng.

(Học viện quản trị cung ứng (ISM) mô tả quản trị chuỗi cung ứng) Định nghĩa 3: Quản trị chuỗi cung ứng là một hệ thống phối hợp các kỹ thuật lên kế hoạch và thực hiện tất cả các bước trong mạng lưới toàn cầu thu nhận nguyên liệu thô từ người bán, chuyển đổi chúng thành thành phẩm và vận chuyển hàng hóa và dịch vụ tới khách hàng. (Hội Logistics & Supply Chain Management trụ sở Singapore) Sự thống nhất qua các khái niệm trên là ý tưởng về sự kết hợp và tương tác giữa một loạt các hoạt động liên quan đến hàng hóa và liên quan đến dịch vụ giữa các bên tham gia chuỗi cung ứng nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng và dịch vụ khách hàng giữa các tổ chức hợp tác. Mối quan hệ hợp tác giữa các tổ chức trong chuỗi cung ứng hình thành dựa trên lợi ích, các thành phần trong chuỗi tự do gia nhập và rời bỏ chuỗi tùy theo sự biến động của thị trường, từ đó dẫn tới sự linh động và tính dễ biến đổi của chuỗi cung ứng. Có thể xác định quản lý chuỗi cung ứng hiện đại được tạo dựng từ bốn thành tố chính: Cung ứng (Supply), Vận hành (Operations), Phân phối và Hậu cần (Distribution and Logistics) và Tích hợp hệ thống (Intergration) (Joel D.

Quản lý chuỗi cung ứng đang được các doanh nghiệp rất coi trọng và đặt lên mục tiêu hàng đầu trong chiến lược phát triển. Một số công ty được quan tâm đến như là những ví dụ điển hình về quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng đó là: Procter & Gamble, Cisco, Wal-Mart, Apple computers, PepsiCo, IKEA và Toyota Motor… Bảng 1.