Nghiên cứu năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ việt nam, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế tại Việt

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Năng Lực Động Của Các Doanh Nghiệp Bán Lẻ Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 1.1. Tổng quan các nghiên cứu lý thuyết
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu thực chứng
• 1.2.1. Tổng quan các nghiên cứu về sự ảnh hưởng của năng lực động đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
• 1.2.2. Tổng quan các nghiên cứu về ngành bán lẻ nói chung và năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ nói riêng
• 1.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP BÁN LẺ
• 2.1. Một số vấn đề và lý thuyết có liên quan
• 2.1.1. Lý thuyết về nguồn lực
• 2.1.2. Lý thuyết về năng lực động
• 2.1.3. Quan điểm và một số chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.2. Phân định những nội dung nghiên cứu năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.2.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.2.2. Khái niệm và bản chất năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.2.3. Các thành tố năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.3. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu về ảnh hưởng của năng lực động đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ
• 2.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4. Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến doanh nghiệp bán lẻ
• 2.4.1. Các yếu tố môi trường vĩ mô
• 2.4.2. Các yếu tố môi trường ngành
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 3.1.1. Tiền thẩm định bảng hỏi (pre-test)
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.2.1. Thiết kế bảng hỏi
• 3.2.2. Phương pháp chọn mẫu và thu thập dữ liệu
• 3.2.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.2.4. Quy trình và nội dung phân tích dữ liệu trong nghiên cứu định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VIỆT NAM
• 4.1. Khái quát chung về doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam và các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 4.1.1. Khái quát chung về doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 4.1.2. Đánh giá sự ảnh hưởng của môi trường vĩ mô đến doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 4.1.3. Đánh giá sự ảnh hưởng của môi trường ngành đến doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 4.2. Kết quả mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.3. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.3.1. Đánh giá mô hình đo lường
• 4.3.2. Đánh giá mô hình cấu trúc
• 4.3.3. Đánh giá các phát hiện nghiên cứu từ nghiên cứu định lượng
• 4.4. Phân tích thực trạng các thành tố năng lực động và kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 4.4.1. Thực trạng năng lực hấp thụ của các DNBLVN
• 4.4.2. Thực trạng năng lực đổi mới sáng tạo của các DNBLVN
• 4.4.3. Thực trạng năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu của các DNBLVN
• 4.4.4. Thực trạng năng lực tích hợp đa kênh của các DNBLVN
• 4.4.5. Thực trạng kết quả hoạt động kinh doanh của các DNBLVN
• 5. CHƯƠNG 5: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VIỆT NAM
• 5.1. Quan điểm và định hướng nâng cao năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 5.1.1. Triển vọng phát triển ngành bán lẻ Việt Nam
• 5.1.2. Quan điểm phát triển ngành bán lẻ Việt Nam
• 5.1.3. Định hướng nâng cao năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 5.2. Các giải pháp nâng cao năng lực động để cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
• 5.2.1. Giải pháp nâng cao năng lực hấp thụ
• 5.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực tích hợp đa kênh
• 5.2.3. Giải pháp nâng cao năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu
• 5.2.4. Giải pháp nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo
• 5.3. Một số kiến nghị
• 5.3.1. Một số kiến nghị với Nhà nước và cơ quan quản lý vĩ mô
• 5.3.2. Một số kiến nghị với Hiệp hội bán lẻ Việt Nam
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu, điều này mang lại nhiều cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp bán lẻ trong nước. Khả năng cạnh tranh trở thành một yếu tố sống còn trong bối cảnh thị trường luôn biến động. Lý thuyết cạnh tranh dựa vào nguồn lực (RBV) đã được áp dụng để phân tích năng lực động của doanh nghiệp, tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào thị trường ổn định. Do đó, cần thiết phải nghiên cứu năng lực động trong điều kiện thị trường biến động, đặc biệt là trong ngành bán lẻ Việt Nam, nơi có nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức.

1.1. Thách thức và cơ hội trong ngành bán lẻ

Ngành bán lẻ Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp nước ngoài và sự thay đổi nhanh chóng trong nhu cầu tiêu dùng. Mặc dù vậy, thị trường này vẫn được đánh giá là hấp dẫn với tốc độ tăng trưởng cao. Các doanh nghiệp bán lẻ cần phải đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển. Việc nghiên cứu năng lực động sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện và phát triển các yếu tố then chốt để cải thiện kết quả kinh doanh.

1.2. Xu hướng và thực trạng thị trường bán lẻ

Thị trường bán lẻ Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, với sự gia tăng đáng kể về giá trị bán lẻ hàng hóa. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp phải nhiều khó khăn trong việc duy trì và phát triển do thiếu tính chuyên nghiệp và chưa áp dụng công nghệ hiện đại. Việc nghiên cứu và phát triển năng lực động là cần thiết để các doanh nghiệp có thể thích ứng với những thay đổi nhanh chóng trong môi trường kinh doanh.

II. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án này nhằm mục tiêu hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm việc xác định các thành tố năng lực động, phân tích cơ chế tác động của chúng đến kết quả hoạt động kinh doanh, và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực động cho doanh nghiệp. Từ đó, luận án sẽ cung cấp cái nhìn tổng quát về năng lực động và cách thức doanh nghiệp có thể tận dụng để cải thiện hiệu quả kinh doanh.

2.1. Nhận dạng các thành tố năng lực động

Luận án sẽ phân tích và nhận dạng các thành tố năng lực động, bao gồm năng lực hấp thụ và năng lực đổi mới sáng tạo. Những thành tố này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp thích ứng với các biến động của thị trường và cải thiện hiệu quả hoạt động. Việc xác định rõ các thành tố này sẽ tạo điều kiện cho việc xây dựng mô hình nghiên cứu và kiểm định giả thuyết.

2.2. Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực động

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận án sẽ đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực động cho doanh nghiệp bán lẻ. Các giải pháp này sẽ được xây dựng dựa trên việc phân tích thực trạng và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các thành tố năng lực động đến kết quả hoạt động kinh doanh. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận án là phương pháp tiếp cận hệ thống và biện chứng, kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng. Quy trình nghiên cứu bao gồm các bước từ tổng quan tình hình nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý luận, thu thập dữ liệu, đến phân tích và đưa ra các giải pháp. Sự kết hợp này sẽ giúp tạo ra một bức tranh tổng thể về năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam.

3.1. Quy trình nghiên cứu

Quy trình nghiên cứu được thực hiện qua nhiều bước, từ việc xác định vấn đề nghiên cứu đến việc thu thập và phân tích dữ liệu. Các bước này bao gồm: tổng quan tình hình nghiên cứu, xác định khoảng trống nghiên cứu, xây dựng mô hình lý thuyết, thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, và cuối cùng là phân tích kết quả và đề xuất giải pháp. Quy trình này đảm bảo tính logic và hệ thống trong nghiên cứu.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Luận án sẽ sử dụng cả dữ liệu sơ cấp và thứ cấp để đảm bảo tính toàn diện trong nghiên cứu. Dữ liệu thứ cấp sẽ được thu thập từ các báo cáo ngành, trong khi dữ liệu sơ cấp sẽ được thu thập thông qua phỏng vấn chuyên gia và khảo sát doanh nghiệp. Việc kết hợp này giúp tạo ra một bức tranh rõ nét về thực trạng năng lực động và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Nghiên cứu năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Phương Linh, chuyên ngành Quản trị kinh doanh (mã số: 934.01) tại Trường Đại học Thương mại, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Cao Tuấn Khanh và PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuận (bảo vệ năm 2021).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức lớn đối với các doanh nghiệp Việt Nam về khả năng cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động. Lý thuyết cạnh tranh dựa vào nguồn lực (RBV - Resource-based view) tiếp cận từ các nguồn lực nội bộ nhưng chủ yếu trong điều kiện thị trường ổn định. Trong bối cảnh môi trường kinh doanh biến đổi nhanh, các nghiên cứu quản trị chiến lược chuyển hướng sang nghiên cứu năng lực động (Dynamic capabilities).

Tại Việt Nam, thị trường bán lẻ có tốc độ tăng trưởng bình quân 11%/năm (Tổng cục Thống kê, 2019) và được đánh giá là thị trường hấp dẫn (Kearney, 2017) nhờ cơ cấu dân số vàng, tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu tiêu dùng gia tăng. Tuy nhiên, doanh nghiệp bán lẻ nội địa phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ làn sóng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), sự thiếu liên kết chuỗi, quản trị chưa chuyên nghiệp và sự chuyển dịch sang các mô hình bán lẻ hiện đại, đa kênh. Do đó, việc nghiên cứu năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam là yêu cầu cấp thiết nhằm giúp các doanh nghiệp thích ứng và cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh.

Khoảng trống nghiên cứu được xác định bao gồm:

• Các nghiên cứu lý thuyết và thực chứng trước đây phần lớn xem xét năng lực động ở cấp độ chung cho mọi loại hình doanh nghiệp hoặc tập trung vào khối doanh nghiệp sản xuất tại các quốc gia phát triển và mới nổi, thiếu các nghiên cứu chuyên sâu gắn với đặc thù ngành bán lẻ tại các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.
• Tồn tại hai luồng quan điểm trái chiều về cơ chế tác động của năng lực động đến kết quả kinh doanh (tác động trực tiếp hoặc tác động gián tiếp thông qua các năng lực tác nghiệp/biến điều tiết), đòi hỏi kiểm định thực nghiệm một mô hình tích hợp phù hợp với bối cảnh ngành bán lẻ.
• Thiếu nghiên cứu phân định rõ cấu trúc thứ bậc giữa các năng lực động tổng quát (đóng vai trò tiền đề) và năng lực động cụ thể (được chuyển hóa từ năng lực tác nghiệp) của doanh nghiệp bán lẻ.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục tiêu nghiên cứu: Hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ; nhận dạng các thành tố năng lực động; làm rõ cơ chế tác động và mối quan hệ giữa các nhóm năng lực động cũng như ảnh hưởng của chúng đến kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam; từ đó xác lập các định hướng, quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực động nhằm cải thiện kết quả kinh doanh đến năm 2025, tầm nhìn 2030.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Luận giải cơ sở lý luận, xác lập thành tố năng lực động tổng quát và cụ thể, xây dựng mô hình và giả thuyết nghiên cứu về cơ chế chuyển hóa năng lực tác nghiệp thành năng lực động và tác động đến kết quả kinh doanh.
  2. Kiểm định, đánh giá cơ chế tác động giữa các nhóm năng lực động và mức độ ảnh hưởng của chúng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam.
  3. Phân tích, đánh giá thực trạng các thành tố năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam dựa trên kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp.
  4. Đề xuất quan điểm, định hướng và các nhóm giải pháp, kiến nghị có cơ sở khoa học nhằm nâng cao năng lực động cho các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án tập trung giải quyết 5 câu hỏi nghiên cứu:

1. Năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ là gì?
2. Năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ gồm những yếu tố nào? Có thể được chia thành những nhóm năng lực động nào?
3. Cơ chế tác động và mối quan hệ giữa các nhóm năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam như thế nào?
4. Sự tác động và ảnh hưởng của năng lực động tới kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam ra sao?
5. Có những giải pháp nào nâng cao năng lực động để cải thiện kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các thành tố năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ và sự tác động của năng lực động tới kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Nội dung: Cơ chế tác động từ năng lực động tổng quát đến năng lực động cụ thể, tác động trực tiếp và gián tiếp của các năng lực này tới kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ.
  • Khách thể nghiên cứu: Doanh nghiệp bán lẻ được thành lập và đăng ký tại Việt Nam (doanh nghiệp bán lẻ 100% vốn nội địa, không bao gồm doanh nghiệp có vốn FDI hay liên doanh nước ngoài); thành lập từ năm 2017 trở về trước; quy mô nhỏ, vừa hoặc lớn; là doanh nghiệp bán lẻ thuần túy (không trực tiếp sản xuất sản phẩm kinh doanh); hoạt động theo hình thức siêu thị tổng hợp, siêu thị mini/cửa hàng tiện lợi, và siêu thị chuyên doanh hàng tiêu dùng/bách hóa.
  • Địa bàn nghiên cứu: Khảo sát trên phạm vi toàn quốc, tập trung chính vào các doanh nghiệp có trụ sở tại 3 thị trường lớn gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
  • Thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ giai đoạn 2010 đến thời điểm nghiên cứu; dữ liệu sơ cấp điều tra trong giai đoạn 2019–2020; các giải pháp và kiến nghị định hướng đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan hệ thống công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo hai mảng chính: nghiên cứu lý thuyết và nghiên cứu thực chứng.

Các hướng nghiên cứu lý thuyết

• Nền tảng khái niệm năng lực động: Bắt đầu từ công trình của Teece & Pisano (1994), Teece, Pisano & Shuen (1997), Eisenhardt & Martin (2000), Zollo & Winter (2002), Winter (2003), Zahra, Sapienza & Davidsson (2006), Helfat và cộng sự (2007), Teece (2009). Các nghiên cứu này làm rõ khái niệm, bản chất của năng lực động và định vị năng lực động trong quản trị chiến lược.
• Tiếp cận ngoại suy và nội suy:
  • Quan điểm ngoại suy (Teece & cs, 1997; Eisenhardt & Martin, 2000; Lee & cs, 2002; Barreto, 2010; Banjongprasert, 2013; Menon & Yao, 2017) cho rằng năng lực động hình thành để phúc đáp sự biến động mạnh mẽ của môi trường bên ngoài.
  • Quan điểm nội suy (Collis, 1994; Helfat, 1997; Zollo & Winter, 2002; Winter, 2003; Griffith & Harvey, 2001; Zahra & cs, 2006; Wang & Ahmed, 2007) lập luận rằng năng lực động có thể phát triển từ chính các yêu cầu đổi mới, tái cấu trúc nội bộ ngay cả trong môi trường ít biến động.
• Nghiên cứu lý thuyết giai đoạn gần đây:
  • Barreto (2010) tổng quan các hạn chế trong nghiên cứu năng lực động và đề xuất khái niệm hóa năng lực động như một cấu trúc đa chiều.
  • Jones và cộng sự (2013) phân tích cơ chế học hỏi để tạo lập nguồn lực vô hình và năng lực động trong doanh nghiệp khởi nghiệp.
  • Williamson (2016) nghiên cứu vai trò của năng lực đổi mới sáng tạo trong việc xây dựng năng lực động (cảm nhận, nắm bắt và chuyển đổi) tại 14 doanh nghiệp Trung Quốc.
  • Vijaya và cộng sự (2017) tổng hợp 171 bài báo giai đoạn 1999–2016, hệ thống hóa biến đầu vào, nhân tố ảnh hưởng và kết quả ngắn/dài hạn của năng lực động.
  • Zeng và cộng sự (2017) nghiên cứu quy trình phát triển năng lực 3 giai đoạn thông qua phỏng vấn 36 chuyên gia ngành may mặc và điện tử Trung Quốc.
• Tại Việt Nam: Nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Việt (2012) phân định cấu trúc bậc của năng lực kinh doanh (gồm năng lực nguồn, năng lực hiển thị, năng lực động, tài sản chiến lược và lợi thế cạnh tranh bền vững) và xác định 5 thành tố đánh giá năng lực kinh doanh động. Nguyễn Trần Sỹ (2013) tổng hợp 6 nhóm yếu tố của năng lực động (sáng tạo, thích ứng, hấp thụ, kết nối, nhận thức, tích hợp) đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).

Các hướng nghiên cứu thực chứng

Tổng quan thực chứng chỉ ra sự phân hóa trong việc đánh giá tác động của năng lực động tới kết quả kinh doanh:

1. Nhóm khẳng định tác động trực tiếp:
   • Wang & Ahmed (2007), Fang & Zou (2009) (nghiên cứu 114 liên doanh sản xuất tại Trung Quốc về năng lực marketing động), Banjongprasert (2013) (nghiên cứu mô hình 4A tại 227 khách sạn ở Thái Lan), Tseng & Lee (2014) (khảo sát 232 nhà quản trị SMEs tại Trung Quốc, xác nhận $R^2_{adj} = 0{,}73$).
   • Tại Việt Nam: Hồ Trung Thanh (2012) khảo sát 100 doanh nghiệp dệt may; Bùi Quang Tuyến (2017) nghiên cứu 565 nhà quản trị tại Tập đoàn Viettel bằng mô hình SEM-AMOS.
   • Nhóm có biến điều tiết: Drnevich & Kriauciunas (2011) (khảo sát 700 doanh nghiệp tại Chile, chỉ ra tác động trực tiếp phụ thuộc vào cơ chế động của môi trường và tính phức tạp nội bộ); Wilden và cộng sự (2013) (khảo sát 228 nhà quản trị tại Australia bằng PLS-SEM, xác định cấu trúc tổ chức và cường độ cạnh tranh đóng vai trò điều tiết).
2. Nhóm khẳng định tác động gián tiếp:
   • Eisenhardt & Martin (2000), Winter (2003), Zahra và cộng sự (2006) lập luận năng lực động tác động lên các quy trình vận hành thông thường, từ đó mới tạo ra kết quả kinh doanh.
   • Protogerou và cộng sự (2012) khảo sát 271 doanh nghiệp sản xuất tại Hy Lạp, kết luận năng lực động tác động gián tiếp tới kết quả kinh doanh qua trung gian là năng lực marketing và kỹ thuật.
   • Rehman & Saeed (2015) khảo sát 104 doanh nghiệp ngành giấy tại Pakistan; Torres và cộng sự (2018) nghiên cứu vai trò trung gian của năng lực phân tích và tình báo kinh doanh; Nguyễn Đình Thọ & Nguyễn Thị Mai Trang (2009) nghiên cứu tại Việt Nam.

Vị trí và khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Kế thừa các nghiên cứu nền tảng, luận án định vị việc tích hợp đồng thời quan điểm nội suy và ngoại suy; xây dựng mô hình phân cấp gồm năng lực động tổng quát (năng lực hấp thụ, năng lực đổi mới sáng tạo) đóng vai trò tiền đề tác động đến năng lực động cụ thể (năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu, năng lực tích hợp đa kênh) và kiểm định đồng thời các tác động trực tiếp, gián tiếp tới kết quả hoạt động kinh doanh trong bối cảnh đặc thù của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Lý thuyết nền tảng:
  • Lý thuyết dựa trên nguồn lực (RBV - Barney, 1991): Xem xét nguồn lực nội bộ thỏa mãn tiêu chuẩn VRIN (Giá trị - Hiếm - Khó bắt chước - Không thể thay thế) là nguồn gốc của lợi thế cạnh tranh.
  • Lý thuyết năng lực động (Dynamic Capabilities Theory): Mở rộng RBV trong môi trường biến động, giải thích cách thức doanh nghiệp tích hợp, xây dựng và tái định hình các nguồn lực nội bộ và bên ngoài (Teece & cs, 1997; Eisenhardt & Martin, 2000; Wang & Ahmed, 2007).
  • Lý thuyết kết quả hoạt động kinh doanh: Đo lường dựa trên cả chỉ tiêu tài chính (doanh thu, lợi nhuận, ROI, ROA, tăng trưởng) và phi tài chính (thị phần, mức độ thành công, vị thế cạnh tranh) (Venkatraman & Ramanujam, 1986; Bolat & Yilmaz, 2009; Franco-Santos & cs, 2012).

Nhóm năng lực	Thành tố	Khái niệm & Thành phần cốt lõi	Nguồn lý thuyết kế thừa
Năng lực động tổng quát (Tiền đề)	Năng lực hấp thụ	Khả năng lĩnh hội (thu nhận), đồng hóa, chuyển đổi và ứng dụng các tri thức từ bên ngoài để thích ứng với môi trường.	Cohen & Levinthal (1990), Zahra & George (2002), Camisón & Forés (2010)
	Năng lực đổi mới sáng tạo	Khả năng làm mới, cải tiến, thay đổi quy trình hoạt động, phương thức quản lý và dịch vụ mới.	Wang & Ahmed (2007), Williamson (2016)
Năng lực động cụ thể (Chuyển hóa từ tác nghiệp)	Năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu	Khả năng định vị, duy trì, truyền thông và phát triển giá trị thương hiệu bán lẻ trong môi trường cạnh tranh.	Brodie & cs (2017), Frasquet & cs (2018)
	Năng lực tích hợp đa kênh	Khả năng liên kết, tích hợp liền mạch trải nghiệm khách hàng và vận hành giữa các kênh trực tiếp và trực tuyến.	Oh & cs (2012), Cao & Li (2015), Zhang & cs (2018)
Kết quả kinh doanh (Biến phụ thuộc)	Kết quả hoạt động kinh doanh của DNBL	Đo lường hiệu suất tài chính và phi tài chính của doanh nghiệp bán lẻ so với đối thủ cạnh tranh.	Bolat & Yilmaz (2009), Franco-Santos & cs (2012)

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, biện chứng, logic và lịch sử, kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng qua quy trình 7 bước:

• Nghiên cứu định tính:
  • Tiền thẩm định bảng hỏi (pre-test): Phỏng vấn chuyên gia nhằm hiệu chỉnh từ ngữ, thang đo và biến quan sát cho phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam.
  • Phỏng vấn chuyên sâu: Thu thập dữ liệu định tính chuyên sâu để làm rõ thực trạng năng lực động và giải thích các kết quả phân tích thống kê.
• Nghiên cứu định lượng:
  • Thiết kế bảng hỏi & thang đo: Sử dụng thang đo Likert kế thừa từ các công trình quốc tế và trong nước đã được chuẩn hóa.
  • Mẫu và thu thập dữ liệu sơ cấp: Thu thập từ các nhà quản lý/điều hành của các doanh nghiệp bán lẻ thỏa mãn tiêu chí xác định tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng giai đoạn 2019–2020.
  • Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Sử dụng mô hình phương trình cấu trúc tuyến tính bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM) để đánh giá mô hình đo lường (độ tin cậy, giá trị hội tụ qua Cronbach's Alpha, CR, AVE; giá trị phân biệt qua chỉ số HTMT) và kiểm định mô hình cấu trúc ($R^2$, $f^2$, $Q^2$, kiểm định đa cộng tuyến VIF, hệ số đường dẫn Path Coefficients và kiểm định Bootstrap).
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo ngành bán lẻ của Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam, dữ liệu Tổng cục Thống kê từ năm 2010 đến 2020, báo cáo tài chính và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ nội địa từ năm 2017 trở lại đây.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học về năng lực động và mối liên hệ với kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tác giả phân tích hai trường phái lý thuyết (tiếp cận ngoại suy và tiếp cận nội suy), làm rõ các đóng góp và giới hạn của các công trình thực chứng quốc tế (Fang & Zou, 2009; Drnevich & Kriauciunas, 2011; Protogerou & cs, 2012; Wilden & cs, 2013; Banjongprasert, 2013; Tseng & Lee, 2014) và các nghiên cứu tại Việt Nam (Nguyễn Hoàng Việt, 2012; Hồ Trung Thanh, 2012; Nguyễn Trần Sỹ, 2013; Bùi Quang Tuyến, 2017). Chương này chỉ ra khoảng trống về việc thiếu mô hình nghiên cứu năng lực động gắn riêng với đặc thù ngành bán lẻ, đặt nền tảng cho việc xây dựng khung nghiên cứu của luận án.

Chương 2: Cơ sở lý luận và giả thuyết nghiên cứu về năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ

Chương 2 trình bày khung lý thuyết nền tảng gồm lý thuyết RBV và lý thuyết năng lực động. Tác giả đưa ra định nghĩa về doanh nghiệp bán lẻ (kết hợp quan điểm của Kotler, 2000 và Nghị định 9/2018/NĐ-CP) và định nghĩa năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ dựa trên sự tích hợp quan điểm nội suy và ngoại suy.

Chương này xác lập cấu trúc năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ gồm 2 nhóm:

1. Nhóm năng lực động tổng quát: Năng lực hấp thụ (gồm 4 thành phần: thu nhận/lĩnh hội, đồng hóa, chuyển đổi, ứng dụng tri thức) và năng lực đổi mới sáng tạo.
2. Nhóm năng lực động cụ thể: Năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu và năng lực tích hợp đa kênh.

Từ đó, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu lý thuyết và các giả thuyết về mối quan hệ: tác động của năng lực động tổng quát tới năng lực động cụ thể; tác động trực tiếp của năng lực động cụ thể tới kết quả kinh doanh; và tác động gián tiếp của năng lực động tổng quát tới kết quả kinh doanh thông qua các năng lực động cụ thể. Chương 2 cũng phân tích tác động của môi trường vĩ mô và môi trường ngành đến hoạt động của doanh nghiệp bán lẻ.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu 7 bước. Nội dung phương pháp bao gồm nghiên cứu định tính (phỏng vấn chuyên gia để tiền thẩm định bảng hỏi và phỏng vấn sâu) và nghiên cứu định lượng. Tác giả mô tả chi tiết cách thức xây dựng bảng hỏi, kế thừa các thang đo nghiên cứu (Bảng 3.1), quy trình chọn mẫu doanh nghiệp bán lẻ thuần túy tại Việt Nam, kỹ thuật thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, cùng quy trình phân tích dữ liệu trên công cụ PLS-SEM (đánh giá biến bậc 1, bậc 2, điểm số tiềm ẩn, kiểm định mô hình đo lường và mô hình cấu trúc).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu về năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam

Chương 4 cung cấp kết quả phân tích thực nghiệm:

• Bối cảnh và mẫu nghiên cứu: Tổng hợp số liệu tổng quan về ngành bán lẻ Việt Nam giai đoạn 2017–2020 (tốc độ tăng trưởng GDP, tăng trưởng bán buôn bán lẻ, doanh thu bán lẻ hàng hóa); thống kê mô tả mẫu nghiên cứu theo năm thành lập, quy mô nhân sự và loại hình kinh doanh (siêu thị tổng hợp, siêu thị mini/cửa hàng tiện lợi, siêu thị chuyên doanh).
• Kiểm định mô hình PLS-SEM: Đánh giá mô hình đo lường (đạt độ tin cậy, giá trị hội tụ và giá trị phân biệt qua bảng chỉ số HTMT), kiểm tra đa cộng tuyến (hệ số VIF), chỉ số phù hợp mô hình (SRMR), hệ số $Q^2$, $R^2$ và $R^2_{adj}$.
• Kiểm định giả thuyết: Xác nhận các giả thuyết tác động trực tiếp giữa năng lực động tổng quát đến năng lực động cụ thể, tác động trực tiếp của năng lực động cụ thể đến kết quả kinh doanh (Bảng 4.13), và kiểm định tác động gián tiếp thông qua biến trung gian (Bảng 4.14, Bảng 4.15).
• Đánh giá thực trạng: Phân tích thực trạng từng thành tố năng lực động (năng lực hấp thụ, năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu, năng lực tích hợp đa kênh) và kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam dựa trên sự kết hợp dữ liệu thống kê và phỏng vấn định tính.

Chương 5: Quan điểm, định hướng và giải pháp nâng cao năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam

Trên cơ sở kết quả định lượng và phân tích thực trạng, Chương 5 đề xuất triển vọng, quan điểm và định hướng phát triển ngành bán lẻ đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp nâng cao năng lực động được sắp xếp theo mức độ tác động:

1. Giải pháp nâng cao năng lực hấp thụ.
2. Giải pháp nâng cao năng lực tích hợp đa kênh.
3. Giải pháp nâng cao năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu.
4. Giải pháp nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, chương này đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với Nhà nước, các cơ quan quản lý vĩ mô và Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam nhằm hỗ trợ môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp bán lẻ nội địa.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa và phát triển khái niệm: Luận án hệ thống hóa lý luận về năng lực động, xây dựng khái niệm và đặc điểm năng lực động cho doanh nghiệp bán lẻ dựa trên việc kết hợp đồng thời quan điểm nội suy và ngoại suy.
2. Phân định cấu trúc thứ bậc năng lực động: Nhận dạng và phân tách năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ thành hai tầng bậc:
   • Năng lực động tổng quát (tiền đề): Gồm năng lực hấp thụ và năng lực đổi mới sáng tạo.
   • Năng lực động cụ thể: Gồm năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu và năng lực tích hợp đa kênh.
3. Đóng góp cho lý thuyết quản trị chiến lược: Xác lập mô hình giải thích cơ chế chuyển hóa từ các năng lực tác nghiệp thành năng lực động cụ thể dưới sự thúc đẩy của năng lực động tổng quát, đồng thời làm rõ cơ chế tác động đa chiều (trực tiếp và gián tiếp) của các thành tố năng lực động tới kết quả hoạt động kinh doanh.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Kiểm định mô hình trong bối cảnh bán lẻ Việt Nam: Xác nhận bằng chứng thực nghiệm về tác động tích cực và mạnh mẽ của năng lực hấp thụ và năng lực đổi mới sáng tạo trong việc thúc đẩy năng lực thương hiệu và năng lực tích hợp đa kênh tại các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam.
2. Làm rõ cơ chế tác động đến kết quả kinh doanh: Chứng minh năng lực động cụ thể (thương hiệu, tích hợp đa kênh) có tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh, trong khi năng lực động tổng quát (hấp thụ, đổi mới sáng tạo) tác động gián tiếp tới kết quả kinh doanh thông qua vai trò trung gian của các năng lực cụ thể.
3. Bức tranh thực trạng toàn diện: Phản ánh thực trạng năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ nội địa, chỉ ra các điểm nghẽn trong việc hấp thu tri thức, đổi mới sáng tạo, phát triển thương hiệu và tích hợp các kênh phân phối.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Giải pháp cấp doanh nghiệp: Triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp:
  • Nâng cao năng lực hấp thụ: Thiết lập quy trình thu nhận, đồng hóa tri thức thị trường, chuyển đổi và ứng dụng công nghệ/tri thức mới vào vận hành bán lẻ.
  • Nâng cao năng lực tích hợp đa kênh: Đồng bộ hóa dữ liệu khách hàng, quản lý hàng tồn kho, giá bán và dịch vụ chăm sóc khách hàng liền mạch giữa kênh trực tiếp (offline) và trực tuyến (online/TMĐT).
  • Nâng cao năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu: Định vị thương hiệu rõ nét, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, bảo đảm kiểm soát chất lượng nguồn hàng và gia tăng uy tín doanh nghiệp.
  • Nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo: Đổi mới phương thức trưng bày, ứng dụng công nghệ trong thanh toán, quản lý chuỗi cung ứng và phát triển các định dạng dịch vụ bán lẻ mới.
• Kiến nghị vĩ mô: Đề xuất với cơ quan quản lý Nhà nước (hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử, quản lý cạnh tranh và kiểm tra nhu cầu kinh tế - ENT đối với doanh nghiệp FDI) và Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam (tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực và cung cấp thông tin thị trường).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ vào phạm vi và thiết kế nghiên cứu được trình bày trong luận án:

• Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Luận án chỉ tập trung vào các doanh nghiệp bán lẻ 100% vốn nội địa (thành lập từ năm 2017 trở về trước), là các doanh nghiệp bán lẻ thuần túy thuộc nhóm hàng tiêu dùng/bách hóa (siêu thị tổng hợp, siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, siêu thị chuyên doanh). Do đó, kết quả chưa bao quát các doanh nghiệp bán lẻ có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), liên doanh, hoặc các doanh nghiệp bán lẻ kiêm sản xuất trực tiếp.
• Giới hạn về địa bàn khảo sát: Dữ liệu khảo sát sơ cấp tập trung chủ yếu tại 3 đô thị lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng), chưa phản ánh đầy đủ đặc điểm của mạng lưới bán lẻ tại các khu vực nông thôn và đô thị loại nhỏ.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình bán lẻ khác (bán lẻ phi cửa hàng thuần túy, sàn giao dịch thương mại điện tử), so sánh đối chiếu giữa doanh nghiệp bán lẻ nội địa và doanh nghiệp bán lẻ FDI, hoặc kiểm định thêm vai trò điều tiết của các yếu tố môi trường vĩ mô và cường độ cạnh tranh trong giai đoạn chuyển đổi số toàn diện.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Quản trị kinh doanh / Quản trị Thương mại: Luận án cung cấp khung tổng quan tài liệu có hệ thống về lý thuyết RBV và lý thuyết năng lực động, đồng thời là tài liệu tham khảo phương pháp luận thực hiện nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng sử dụng kỹ thuật phân tích mô hình phương trình cấu trúc PLS-SEM (các chương 1, 2, 3).
• Đối với các nhà quản trị doanh nghiệp bán lẻ: Luận án cung cấp bộ tiêu chí nhận diện và đánh giá các thành tố năng lực động (hấp thụ, đổi mới sáng tạo, thương hiệu, tích hợp đa kênh), từ đó giúp doanh nghiệp xây dựng lộ trình cải tiến quy trình vận hành, tối ưu hóa mô hình bán lẻ đa kênh và nâng cao hiệu quả kinh doanh (chương 4, chương 5).
• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam: Các phân tích thực trạng và kiến nghị chính sách tại chương 5 là nguồn dữ liệu tham khảo hữu ích cho việc xây dựng chiến lược phát triển thị trường bán lẻ trong nước, định hướng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nội địa cạnh tranh bình đẳng và thích ứng với quá trình hội nhập kinh tế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ như thế nào?

Luận án định nghĩa: "Năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ là những khả năng của doanh nghiệp bán lẻ, cho phép doanh nghiệp bán lẻ có thể thu nhận, làm mới, thay đổi và phát triển các năng lực bên trong một cách hiệu quả để phúc đáp kịp thời với những thay đổi từ nội bộ cũng như những biến động của môi trường bên ngoài và nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ".

2. Các thành tố năng lực động được xác định trong luận án gồm những nhóm nào?

Năng lực động của doanh nghiệp bán lẻ được chia thành 2 nhóm:

• Năng lực động tổng quát (tiền đề): Năng lực hấp thụ và năng lực đổi mới sáng tạo.
• Năng lực động cụ thể (chuyển hóa từ năng lực tác nghiệp): Năng lực xây dựng & phát triển thương hiệu và năng lực tích hợp đa kênh.

3. Năng lực hấp thụ của doanh nghiệp bán lẻ gồm các thành phần cấu thành nào?

Kế thừa các nghiên cứu của Cohen & Levinthal (1990), Zahra & George (2002), Camisón & Forés (2010), năng lực hấp thụ trong luận án gồm 4 thành phần:

1. Năng lực lĩnh hội (thu nhận) tri thức (acquisition).
2. Năng lực đồng hóa tri thức (assimilation).
3. Năng lực chuyển đổi tri thức (transformation).
4. Năng lực ứng dụng tri thức (application).

4. Kết quả nghiên cứu chỉ ra cơ chế tác động của năng lực động tới kết quả kinh doanh như thế nào?

Kết quả kiểm định chỉ ra cơ chế tác động đa chiều:

• Năng lực động cụ thể (thương hiệu, tích hợp đa kênh) có tác động trực tiếp, tích cực đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ.
• Năng lực động tổng quát (hấp thụ, đổi mới sáng tạo) đóng vai trò tiền đề, thúc đẩy sự phát triển của năng lực động cụ thể, và tác động gián tiếp đến kết quả kinh doanh thông qua vai trò trung gian của các năng lực động cụ thể này.

5. Khách thể nghiên cứu của luận án được giới hạn theo các tiêu chí cụ thể nào?

Khách thể nghiên cứu là các doanh nghiệp thỏa mãn đồng thời 4 tiêu chí: (1) Doanh nghiệp thành lập và đăng ký tại Việt Nam, 100% vốn nội địa; (2) Thành lập từ năm 2017 trở về trước; (3) Doanh nghiệp bán lẻ thuần túy (không trực tiếp sản xuất hàng hóa); (4) Hoạt động theo hình thức siêu thị tổng hợp, siêu thị mini/cửa hàng tiện lợi, và siêu thị chuyên doanh hàng tiêu dùng/bách hóa.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Phương Linh đã giải quyết một cách có hệ thống vấn đề năng lực động của các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam trong bối cảnh thị trường cạnh tranh và biến động. Bằng việc kết hợp hài hòa quan điểm nội suy và ngoại suy, luận án đã xác lập và kiểm định thực nghiệm mô hình cấu trúc thứ bậc giữa năng lực động tổng quát (hấp thụ, đổi mới sáng tạo) và năng lực động cụ thể (thương hiệu, tích hợp đa kênh), qua đó làm sáng tỏ cơ chế tác động trực tiếp và gián tiếp đến kết quả kinh doanh. Những phát hiện thực nghiệm và hệ thống giải pháp đề xuất cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn có giá trị cho các nhà quản trị bán lẻ và cơ quan quản lý trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống bán lẻ nội địa đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 1.1 Tổng quan các nghiên cứu lý thuyết Thuật ngữ năng lực động (Dynamic Capability) lần đầu được Teece & Pisano (1994) nhắc đến trong một bài báo khoa học về năng lực động. Các nghiên cứu mang tính nền tảng để xây dựng khung lý thuyết về năng lực động và mối quan hệ của năng lực động đến quản trị chiến lược có thê kê đến như nghiên cứu của Teece & Pisano (1994); Helfat (1997); Teece & cộng sự (1997); Eisenhardt & Martin (2000); Zollo & Winter (2002); Winter (2003); Zahra & cộng sự (2006); Helfat & cộng sự (2007); Teece (2009). Đây được coi là các nghiên cứu lý thuyết quan trọng, giúp làm sáng tỏ khái niệm, bản chất của năng lực động cũng như sự cần thiết phải nghiên cứu năng lực động trong điều kiện môi trường biến động hiện nay. Ngoài các nghiên cứu lý thuyết nền tảng này, thời gian qua còn có một số công trình nghiên cứu về lý thuyết năng lực động trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng.

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã tái khắng định vai trò và tầm quan trọng của năng lực động với doanh nghiệp. Một số nghiên cứu điền hình từ giai đoạn 2010 đến nay có thể kế đến như: Nghiên cứu của Barreto (2010) được thực hiện trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu về năng lực động, nhận dạng các điểm hạn chế và thách thức chủ yếu từ các nghiên cứu, đề xuất việc cần khái niệm hóa năng lực động như là một cầu trúc tông hợp đa chiều, và đưa ra những cho các nghiên cứu về năng lực động trong tương lai. Bên cạnh đó, nghiên cứu đã chỉ ra vai trò và tầm quan trọng của các nghiên cứu năng lực động thông qua các công trình nghiên cứu về đề tài này. Dựa trên nghiên cứu định tính, tác giả đã chỉ ra tầm quan trọng của việc nghiên cứu năng lực động đối với DN trong điều kiện môi trường thay đổi và biến động.

đồng thời chỉ ra lĩnh vực nghiên cứu này không chỉ là chủ đề của quản trị kinh doanh mà còn là chủ đề cần được nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực quản trị chức năng khác nhau. Cùng với các nghiên cứu lý thuyết trước đó, nghiên cứu của Barreto (2010) đã tái khăng định sự cần thiết của nghiên cứu năng lực động trong điều kiện thị trường nhiều biến động và cạnh tranh hiện nay. Cuốn sách của Jones & cộng sự (2013) gồm 12 chương tập trung phân tích về các nguồn lực bên trong DN mà tập trung nhiều vào việc tạo lập và phát triển các nguồn lực vô hình dựa trên sự học hỏi đề cải biến thành các năng lực động trong DN. Cuốn sách đặc biệt tập trung phân tích trong bối cảnh của các DN khởi nghiệp.

Chương 9 và chương 12 của cuốn sách tập trung phân tích năng lực động và cách thức tạo ra năng lực động dựa trên quá trình học hỏi của DN khởi nghiệp đề từ đó tạo được thành công cho DN trong tương lai. Nghiên cứu của Williamson (2016) về việc xây dựng và tận dụng các năng lực động dựa trên việc ứng dụng đôi mới & sáng tạo được thực hiện dựa trên việc tông hợp các lý thuyết về năng lực động và năng lực đổi mới & sáng tạo; gắn kết năng lực đôi mới & sáng tạo để xây dựng năng lực động và lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.