MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vẫn đề Thành phô Hỗ Chí Minh là một trong những đô thị lớn nhất Việt Nam với diện tích tự nhiên khoảng 209.384ha, trong đó đô thị là 17.361,76ha, dan số trên 8 triệu nguoi. Với mục tiêu trở thành đô thị hiện dai, phat triển của khu vực, việc quản lý thành phố đặt ra rất nhiều vẫn đề bức xúc cần thiết. Nhiều biện pháp đã được áp dụng nhăm nâng cao năng lực quản lý của thành phố trong đó công nghệ thông tin được xem như một công cụ quan trong và đắc lực nhất; công nghệ thông tin đã được áp dụng ở nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. để đạt được mục tiêu quản lý có hiệu quả đa dạng và năng động như thành phố Hỗ Chí Minh.
Là một trong những trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của cả nước, thành phố Hồ Chí Minh đang là một địa phương đi đầu về ứng dụng công nghệ thông tin trong nén hành chính. Đến nay, thành phố Hồ Chí Minh đã dat được một số thành công ban đầu và rút ra được những bài học quý giá cho việc áp dụng thành công công nghệ thông tin, trong đó các yếu tổ mang tính quyết định là: - Sự quyết tâm cao trong ch đạo của các cấp lãnh đạo thành phố. - Có chương trình mục tiêu công nghệ thông tin và phương án quản lý dự án hiệu quả. - Động viên đông đảo đội ng chuyên viên kithuật có trình độ, kinh nghiệm triển khai và khai thác tốt hợp tác quốc tế.
Trong vài năm gần đây, dưới sự quan tâm của các cấp lãnh đạo công nghệ thông tin của thành phố đã có những bước chuyển mình trong cả về lượng lẫn về chất. Bên cạnh những kết quả đạt được, van đề triển khai các dự án công nghệ thông tin c n gặp phải nhiều khó khăn do cả những nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan, khiến các tiễn độ c n chậm. Có thé đơn cử như: Hệ thống pháp luật và các văn bản dưới luật chưa đủ, các quy trình trong quản lý chưar ràng, chưa chuẩn. Các văn bản quy phạm pháp luật quy định về tiêu chuẩn, định mức cho các dự án công nghệ thông tin c n thiếu và chưa ph hợp với thực tế của ngành công nghệ thông tin.
Thiếu đội ng nhân lực công nghệ thông tin am hiểu về chuyên môn nghiệp vụ cả về số lượng và chất lượng. Thiếu kiến thức và kinh nghiệm cần thiết triển khai hệ thống ở cấp thành phó. Thiếu các điều tra, khảo sát để có được các số liệu chính xác và đồng bộ, thiếu sự chia sẽ thông tin giữa các ngành. Là một học viên đang công tác trong hệ thống hành chính nhà nước, tôi nhận thức sâu sắc rằng: công nghệ thông tin rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng điều hành của các ngành các cấp, do đó tôi đã lựa chọn dé tài “Xây dựng mồ hình hệ thống thông tin quản lý dân cư ở TP.
Hồ Chí Minh: ứng dụng cho phường 5 quận 6” lam đề tai tốt nghiệp của mình nham góp phan lam r thêm về mặt lý luận, góp phan đây mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ quản lý và đáp ứng yêu cầu thực tiễn c ng như những yêu cầu mới đối với công tác quản lý dân cư. Hiện nay, việc quản lý dân cư tại phường 5 quận 6 chủ yếu bang thủ công. số sách, các ban ngành không chia sẻ dữ liệu với nhau. Với những hạn chế đó việc xây dựng mô hình hệ thống thông tin quản lý dân cư và ứng dụng công nghệ thông tin trong các lĩnh vực là điều hết sức cần thiết và giải quyết một số van dé sau: - Việc liên kết giữa hộ tịch, quản lý nhân khẩu, quản lý chứng minh nhân dân và cơ sở dir liệu dân cư đem lại hiệu quả trong công tác quản lý dân cư trên địa bàn quận.
Số liệu về dân nhập cư, khai sinh, học tập.sẽ được lập và thống kê chính xác hơn. - Giúp cập nhật thêm số liệu cơ bản của người dân vào CSDL dân cư. - _ Việc này có 2 lợi ích như sau: thứ nhất, định hướng xây dựng mô hình hệ thống dân cư chuẩn cho 01 phường dé từ đó nhân rộng cho các phường c n lại trên địa ban quận 6; thứ hai, nó cho ph p người sử dụng (các cán bộ công chức, người dân) có nhận thứcr ràng về lợi ích mang lại từ việc sử dụng công nghệ thông tin phục vụ co quan nhà nước.2 Tính cấp thiết của đề tài Gan đây, với việc phát triển công nghệ thông tin, đặc biệt là sự phát triển Chính phủ điện tử đã đưa tin học đến các cơ quan hành chính nhà nước, do đó việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc xây dựng mô hình hệ thông thông tin dân của tại phường 5 quận 6 là tiềm năng cho sự quản lý của các cấp lãnh đạo tại phường 5 quận 6. Luận văn sẽ thực hiện việc khảo sát các ứng dụng công nghệ thông tin tại UBND phường 5 bao gồm: cơ sở hạ tang máy móc, con người, quy trình dang áp dụng, phần mềm ứng dụng.
để tìm giải pháp thích hợp nhất trong việc quản lý dân cư. Từ đó xây dựng mô hình hệ thống thông tin quản lý dân cư, nhằm giúp các lãnh đạo có các phương tiện hiệu quả trong việc quản lý dân cư và phục vụ người dân tận tình, chu đáo, minh bạch. Luận văn mang ý nghĩa thiết thực với việc xây dựng mô hình áp dụng trong thực tiễn, có hiệu ch nh, đánh giá và khái quát thành đề tài khoa học, do đó mang tính thực tiễn và có giá trị sử dụng cao.3 Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu 1.1 Mục tiêu của luận văn - Số hóa công tác lưu trữ, quản ly dân cư như: chứng minh nhân dân, hộ khẩu, quá trình học tập, tình trạng hộ gia đình, nghề nghiép. - Cập nhật và lưu trữ day đủ quá trình biến động thông tin công dân từ nhập sinh đến khai tử.
- Cung cấp khả năng phục vụ các yêu cầu của ngành công an về quản lý dân cư: cập nhật, tra cứu thông tin công dân và thống kê về dân cư. - Hinh thành và liên tục cập nhật về CSDL về dân cư trên địa bàn phường. - Cung cấp khả năng khai thác CSDL về dân cư cho các đối tượng: Công an Phường, các cơ quan nhà nước, tô chức chính trị xã hội được quyền yêu cầu cung cấp thông tin về dân cư có liên quan để phục vụ công tác quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc ph ng an ninh. Các cơ quan, tổ chức khác được quyên yêu cầu cung cấp thông tin về dân cư nhăm phục vụ những mục đích chính đáng của mình và được pháp luật cho phép; cá nhân được yêu câu thông tin về dân cư nhằm phục vụ những mục đích chính đáng của mình và pháp luật cho phép.
- Nâng cao hiệu quả công tác quản lý: e Nắm bắt tình hình biến động dân cư, theo d i và quản lý thông tin đối tượng kip thời, chính xác. e_ Giúp liên thông và thống nhất CSDL về dân cư trên địa bàn, cung cấp khả năng khai thác nhanh chóng và chính xác đến các đơn vị nhà nước, tạo tiền đề thực hiện cải cách thủ tục hành chính. e Tang cường hiệu qua trong công tác quan lý nghiệp vụ, giúp việc thực hiện các thủ tục hành chính cho nhân dân được hiệu quả, chính xác và đúng hẹn. e Cung cấp các báo cáo thống kê về chất lượng dân cư trên địa bàn phục vụ cho công tác hoạch định chính sách quản lý của các cơ quan chức năng.
e Tăng cường khả năng số hóa thông tin lưu trữ của công dân, tạo tiền đề xây dựng và triển khai chính phủ điện tử tại thành phố Hồ Chí Minh. - Xây dựng hệ thống thông tin quan ly dân cư tại Ủy ban nhân dân phường 5 quận 6 trong đó đề xuất mô hình, biện pháp trên diện rộng, thực hiện kết nối thành hệ thống thông tin trong toàn quận. Hệ thống thông tin dân cư phục vụ các chuyên viên, các cấp lãnh đạo khai thác thông tin phục vụ điều hành. - Sử dụng mô hình hệ thống thông tin dân cư sẽ góp phan tiết kiệm thời gian trong việc quản lý và dữ liệu chia sẽ dé dàng cho các cấp có thâm quyên.2 Nội dung nghiên cứu - Tìm hiểu các quy trình áp dung tại phường theo bộ Đề án 30; - _ Xây dựng cơ so dt liệu cho việc nghiên cứu; - _ Xây dựng quy trình tích hợp mô hình; - Khảo sát hiện trạng ứng dụng công nghệ thông tin; - _ Xây dựng và dé xuất mô hình hệ thống thông tin dân cư tại phường 5 quận 6; - Đánh giá việc áp dụng mô hình tại phường 5 quận 6.3 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu: a) Phương pháp luận: Phương pháp nghiên cứu là những nguyên tắc và cách thức hoạt động của khoa học nhằm đạt tới chân lý khách quan dựa trên cơ sở của sự chứng minh khoa học.
Điều này có ý nghĩa rang, các nghiên cứu khoa học cân phải có những nguyên tắc va phương pháp cụ thể, mà dựa theo đó các vẫn đề sẽ được giải quyết. Nghiên cứu và dé xuất giải pháp mô hình ứng dụng hệ thống thông tin dân cư tại phường 5 quận 6 nhăm tiết kiệm thời gian xử lý công việc cho các bộ công chức, theo dõi chặt chẽ tình hình dân cư trên địa bàn phường. b) Phương pháp nghiên cứu: Kết hợp ba phương pháp nghiên cứu: - Nghiên cứu quá trình: e Thu thập các tài liệu tong quan về quản lý dân cư tại phường; e Thu thập thông tin, quy trình về quản lý của các ngành tại phường: e Phỏng van và phát phiêu khảo sát cho các cán bộ tại phường khảo sát. - Nghiên cứu mồ ta: e Tham quan quá trình làm việc tại phường, thu thập thông tin, số liệu và xem xét hoạt động, tìm hiểu quy trình áp dụng quản ly nhà nước tại phường.
Thu thập tài liệu trong và ngoài nước về mô hình hệ thống thông tin hiện nay c ng như việc áp dụng mô hình vào trong việc quản lý dân cư ở các nước trên thé giới. - Nghiên cứu so sánh: e Đánh giá nhu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dân cư tại phường 5 quận 6; e Danh giá việc áp dung mô hình.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Thực hiện đánh giá khả năng thích nghi việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác quan lý dân cư tại UBND phường 5 quận 6.