Luận văn thạc sĩ hoàn thiện mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ cho doanh nghiệp

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ.

• Tác giả: Ngô Quang Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Cao Đàm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Mô Hình Dự Án Liên Kết Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Công Nghệ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mẫu khảo sát
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ GIỮA NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực
• 1.1.2. Nguồn nhân lực khoa học và công nghệ
• 1.1.3. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 1.1.4. Mô hình dự án
• 1.1.5. Khái niệm về chất lượng và chất lượng giáo dục trong đại học
• 1.1.5.1. Những tiếp cận khác nhau đối với vấn đề chất lượng
• 1.2. Cơ sở lý luận về mô hình dự án liên kết đào tạo nguồn nhân lực công nghệ giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 1.2.1. Triết lý mô hình dự án liên kết
• 1.2.2. Tiếp cận hệ thống về mô hình dự án liên kết
• 1.2.3. Môi trường của mô hình dự án liên kết
• 1.2.4. Mối quan hệ biện chứng trong liên kết đào tạo nhân lực giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 1.2.5. Tiêu chí hoàn thiện mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ DOANH NGHIỆP (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TRƯỜNG ĐẠI HỌC FPT VÀ CÔNG TY TNHH PHẦN MỀM FPT)
• 2.1. Chính sách, chiến lược của nhà nước về hoạt động liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp
• 2.1.1. Quan điểm của nhà nước về vấn đề liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp
• 2.2. Thực trạng hoạt động liên kết đào tạo giữa trường đại học với doanh nghiệp ở nước ta hiện nay
• 2.3. Khái quát về Đại học FPT và công ty TNHH phần mềm FPT
• 2.3.1. Về trường Đại học FPT
• 2.3.2. Công ty TNHH phần mềm FPT
• 2.4. Thực trạng mô hình dự án liên kết đào tạo nguồn nhân lực giữa trường đại học FPT và công ty TNHH phần mềm FPT
• 2.4.1. Nhận thức và quyết tâm giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 2.4.2. Chiến lược phát triển của trường đại học FPT
• 2.4.3. Quyền tự chủ tại đại học FPT
• 2.4.4. Đánh giá chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ trong mô hình dự án liên kết giữa trường đại học FPT và công ty TNHH phần mềm FPT
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƯỜNG VỚI DOANH NGHIỆP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ CHO DOANH NGHIỆP
• 3.1. Nguyên tắc và yêu cầu của việc nghiên cứu đề xuất các giải pháp hoàn thiện liên kết nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực công nghệ
• 3.1.1. Các nguyên tắc xây dựng giải pháp hoàn thiện mô hình dự án liên kết với doanh nghiệp
• 3.1.1.1. Tiếp cận theo quan điểm hệ thống - cấu trúc
• 3.1.1.2. Tiếp cận theo quan điểm thị trường
• 3.1.1.3. Nguyên tắc đảm bảo quan điểm lịch sử - tính thực tiễn
• 3.1.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện mô hình dự án liên kết
• 3.2.1. Hoàn thiện hệ thống chính sách định hướng, điều chỉnh hoạt động liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 3.2.2. Nâng cao nhận thức của cấp lãnh đạo và hoạch định các chiến lược phát triển rõ ràng giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 3.2.3. Xây dựng mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp
• 3.2.4. Nâng cao quyền tự chủ trong các quyết định có liên quan đến hoạt động của quy trình đào tạo tại nhà trường
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình dự án liên kết nâng cao chất lượng đào tạo công nghệ

Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ. Mô hình này không chỉ giúp sinh viên tiếp cận thực tiễn mà còn tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho doanh nghiệp. Việc hợp tác này cần được thực hiện một cách chặt chẽ và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

1.1. Khái niệm và vai trò của mô hình dự án liên kết

Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được hiểu là sự hợp tác chặt chẽ giữa hai bên nhằm mục đích nâng cao chất lượng đào tạo. Vai trò của mô hình này là tạo ra cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, giúp sinh viên có cơ hội thực hành và trải nghiệm thực tế trong môi trường làm việc.

1.2. Lợi ích của mô hình dự án liên kết đối với sinh viên

Sinh viên tham gia vào mô hình dự án liên kết sẽ được trang bị những kỹ năng cần thiết, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động. Họ có cơ hội thực tập, làm việc thực tế và nhận được sự hướng dẫn từ các chuyên gia trong ngành, giúp họ tự tin hơn khi ra trường.

II. Vấn đề và thách thức trong mô hình dự án liên kết đào tạo

Mặc dù mô hình dự án liên kết mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức cần được giải quyết. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt trong việc kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, dẫn đến việc sinh viên không được đào tạo đúng theo nhu cầu thực tế của thị trường.

2.1. Thiếu sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp

Nhiều trường đại học vẫn chưa có sự hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp, dẫn đến việc chương trình đào tạo không đáp ứng được yêu cầu thực tế. Điều này gây khó khăn cho sinh viên trong việc tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp.

2.2. Khó khăn trong việc cập nhật chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo tại nhiều trường đại học chưa được cập nhật thường xuyên, không theo kịp với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Điều này khiến sinh viên không được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết cho công việc.

III. Phương pháp cải thiện mô hình dự án liên kết đào tạo

Để nâng cao chất lượng đào tạo, cần có những phương pháp cải thiện mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Việc xây dựng một hệ thống chính sách rõ ràng và hiệu quả là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng chính sách hỗ trợ liên kết

Cần có những chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước để khuyến khích sự hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp. Điều này có thể bao gồm việc cung cấp kinh phí cho các dự án liên kết hoặc tạo ra các chương trình đào tạo chung.

3.2. Tăng cường đào tạo cho giảng viên

Giảng viên cần được đào tạo để có thể cập nhật kiến thức mới và phương pháp giảng dạy hiện đại. Việc này sẽ giúp họ truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả hơn cho sinh viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình dự án liên kết

Mô hình dự án liên kết đã được áp dụng thành công tại nhiều trường đại học và doanh nghiệp, mang lại những kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Các trường đại học như FPT đã có những bước tiến đáng kể trong việc hợp tác với doanh nghiệp.

4.1. Các trường hợp thành công trong mô hình liên kết

Nhiều trường đại học đã áp dụng mô hình liên kết thành công, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho doanh nghiệp. Các chương trình thực tập, dự án nghiên cứu chung đã giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm thực tế.

4.2. Đánh giá hiệu quả của mô hình liên kết

Các doanh nghiệp đã đánh giá cao chất lượng nhân lực được đào tạo từ các trường đại học có mô hình liên kết. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc tiếp tục phát triển và hoàn thiện mô hình này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình dự án liên kết

Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ. Trong tương lai, cần tiếp tục phát triển và hoàn thiện mô hình này để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động.

5.1. Tương lai của mô hình liên kết

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, mô hình dự án liên kết sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Cần có những chiến lược dài hạn để duy trì và phát triển mô hình này.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các trường đại học và doanh nghiệp cần có sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa. Việc xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tri thức, nguồn nhân lực công nghệ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và quốc gia. Theo ước tính, chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ tại nhiều trường đại học ở Việt Nam còn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, dẫn đến khoảng cách lớn giữa trình độ tay nghề của học viên, sinh viên (HV&SV) và nhu cầu sử dụng lao động. Mục tiêu của nghiên cứu là hoàn thiện mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ, với phạm vi nghiên cứu tập trung vào trường Đại học FPT và Công ty TNHH Phần mềm FPT trong giai đoạn 2010-2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội và tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm nguồn nhân lực và nguồn nhân lực khoa học công nghệ (KH&CN): Nguồn nhân lực được hiểu là tổng thể các cá nhân có khả năng lao động, trong đó nhân lực KH&CN bao gồm những người có trình độ đại học trở lên hoặc làm việc trong lĩnh vực KH&CN, đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế xã hội.

• Mô hình dự án liên kết đào tạo: Dự án được xem là tập hợp các hoạt động có tổ chức, có thời gian bắt đầu và kết thúc nhằm đạt mục tiêu cụ thể. Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được tiếp cận theo triết lý hệ thống, trong đó đầu ra của đào tạo là căn cứ để lựa chọn công nghệ đào tạo, bao gồm chương trình, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, dịch vụ đào tạo, tài chính và quản lý.

• Khái niệm chất lượng giáo dục đại học: Chất lượng được đánh giá đa chiều qua các quan điểm như: chất lượng dựa trên đầu vào, đầu ra, giá trị gia tăng, giá trị học thuật, văn hóa tổ chức, kiểm toán và sự đáp ứng nhu cầu của khách hàng (doanh nghiệp). Tổ chức Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học quốc tế (INQAHE) định nghĩa chất lượng là tuân thủ các chuẩn quy định và đạt được các mục tiêu đề ra.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu liên quan đến hoạt động đào tạo và tuyển dụng, báo cáo tự đánh giá kiểm định chất lượng, kỷ yếu hội thảo khoa học, cùng dữ liệu sơ cấp thu thập qua phỏng vấn sâu và khảo sát bảng hỏi.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng được áp dụng để đánh giá thực trạng mô hình dự án liên kết và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phỏng vấn sâu với 10 quản lý doanh nghiệp, 10 giảng viên-quản lý nhà trường, 30 sinh viên-cựu sinh viên nhằm thu thập thông tin đa chiều.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2015, phân tích quá trình thực hiện các hoạt động đào tạo nhân lực công nghệ qua mô hình dự án liên kết giữa trường Đại học FPT và Công ty TNHH Phần mềm FPT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp còn hạn chế: Khoảng 70% doanh nghiệp chưa tham gia xây dựng chương trình đào tạo, dẫn đến chương trình còn thiên về lý thuyết, thiếu thực hành. Chỉ có khoảng 30% sinh viên được tham gia thực tập thực tế kéo dài từ 4-8 tháng tại doanh nghiệp.

2. Nhận thức và quyết tâm của lãnh đạo chưa cao: Phỏng vấn cho thấy 60% lãnh đạo nhà trường và doanh nghiệp chưa thực sự coi trọng mô hình liên kết, do thiếu chính sách hỗ trợ và nguồn lực tài chính.

3. Bộ phận chuyên trách liên kết còn yếu kém: Hơn 80% trường đại học chưa có bộ phận chuyên trách rõ ràng để quản lý và điều phối hoạt động liên kết, dẫn đến sự phối hợp lỏng lẻo và thiếu hiệu quả.

4. Quyền tự chủ của nhà trường trong đào tạo còn hạn chế: Mặc dù có các chính sách tự chủ, nhưng thực tế quyền tự chủ trong tuyển sinh, xây dựng chương trình và quản lý tài chính tại trường Đại học FPT vẫn chưa được phát huy tối đa, ảnh hưởng đến khả năng đổi mới và đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong chính sách và nhận thức giữa các bên liên quan. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mô hình liên kết hiệu quả thường dựa trên sự cam kết cao của lãnh đạo, có bộ phận chuyên trách và quyền tự chủ mạnh mẽ của nhà trường trong quản lý đào tạo. Việc thiếu sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo làm giảm tính thực tiễn và khả năng thích ứng của sinh viên với môi trường làm việc. Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong các hoạt động đào tạo và biểu đồ tròn phân bố nhận thức của lãnh đạo về mô hình liên kết. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách, nâng cao nhận thức và tăng cường quyền tự chủ để thúc đẩy sự hợp tác bền vững giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống chính sách định hướng và điều chỉnh hoạt động liên kết: Xây dựng khung pháp lý rõ ràng, tạo cơ chế hỗ trợ tài chính và ưu đãi cho các dự án liên kết, nhằm khuyến khích doanh nghiệp và nhà trường tham gia tích cực. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ.

2. Nâng cao nhận thức và quyết tâm của lãnh đạo nhà trường và doanh nghiệp: Tổ chức các hội thảo, tập huấn nâng cao nhận thức về lợi ích và vai trò của mô hình liên kết, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển chung giữa hai bên. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban Giám hiệu trường đại học, Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

3. Xây dựng và củng cố bộ phận chuyên trách liên kết: Thiết lập bộ phận chuyên trách có chức năng quản lý, điều phối và giám sát hoạt động liên kết, đảm bảo sự phối hợp hiệu quả giữa nhà trường và doanh nghiệp. Thời gian: 6 tháng; Chủ thể: Nhà trường.

4. Tăng cường quyền tự chủ trong các quyết định đào tạo: Trao quyền tự chủ cao hơn cho nhà trường trong việc xây dựng chương trình, tuyển sinh và quản lý tài chính, tạo điều kiện đổi mới sáng tạo trong đào tạo nhân lực công nghệ. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các trường đại học và cao đẳng: Giúp hiểu rõ về mô hình liên kết đào tạo với doanh nghiệp, từ đó xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế.

2. Quản lý doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ: Cung cấp cơ sở để tham gia hiệu quả vào quá trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường sức cạnh tranh.

3. Nhà hoạch định chính sách giáo dục và khoa học công nghệ: Hỗ trợ xây dựng chính sách, cơ chế thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả đào tạo nhân lực công nghệ.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý khoa học và công nghệ: Là tài liệu tham khảo để nghiên cứu sâu về mô hình dự án liên kết, phương pháp quản lý và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là gì?
   Mô hình này là tập hợp các hoạt động phối hợp có tổ chức giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế, bao gồm xây dựng chương trình, thực tập, nghiên cứu và phát triển kỹ năng.

2. Tại sao quyền tự chủ của nhà trường lại quan trọng trong mô hình liên kết?
   Quyền tự chủ giúp nhà trường linh hoạt trong việc xây dựng chương trình đào tạo, quản lý tài chính và nhân sự, từ đó đáp ứng nhanh chóng và hiệu quả nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động.

3. Những khó khăn chính trong việc liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp hiện nay là gì?
   Bao gồm nhận thức chưa đầy đủ của lãnh đạo, thiếu chính sách hỗ trợ, bộ phận chuyên trách yếu kém, và chương trình đào tạo chưa sát thực tế, dẫn đến sự phối hợp chưa hiệu quả.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp tham gia tích cực hơn vào quá trình đào tạo?
   Doanh nghiệp cần được khuyến khích qua chính sách ưu đãi, tham gia xây dựng chương trình, cung cấp cơ sở thực tập và hỗ trợ tài chính, đồng thời nâng cao nhận thức về lợi ích của hợp tác đào tạo.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các trường đại học khác không?
   Có, mặc dù nghiên cứu tập trung vào trường Đại học FPT, các giải pháp và mô hình đề xuất có tính khả thi và có thể điều chỉnh để áp dụng cho các trường đại học khác nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ.

Kết luận

• Nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao là yếu tố chiến lược thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và nâng cao sức cạnh tranh doanh nghiệp.
• Mô hình dự án liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp tại Đại học FPT và Công ty TNHH Phần mềm FPT còn nhiều hạn chế về nhận thức, chính sách và quyền tự chủ.
• Hoàn thiện mô hình liên kết đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách nhà nước, nâng cao nhận thức lãnh đạo, xây dựng bộ phận chuyên trách và tăng quyền tự chủ cho nhà trường.
• Giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, hướng tới nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai chính sách hỗ trợ, đào tạo nâng cao nhận thức, xây dựng bộ phận chuyên trách và đánh giá hiệu quả mô hình liên kết trong thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay để thúc đẩy sự hợp tác bền vững giữa nhà trường và doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực công nghệ cho tương lai phát triển bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về mô hình dự án liên kết đào tạo nguồn nhân lực công nghệ giữa nhà trường với doanh nghiệp. Thực trạng mô hình dự án liên kết đào tạo nguồn nhân lực công nghệ giữa nhà trường và doanh nghiệp(nghiên cứu trường hợp trường đại học FPT và công ty TNHH phần mềm FPT). Hoàn thiện mô hình dự án liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhận lực công nghệ cho doanh nghiệp.

9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH DỰ ÁN LIÊN KẾT ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ GIỮA NHÀ TRƢỜNG VỚI DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nguồn nhân lực Nguồn nhân lực được hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội, cung cấp nguồn lực con người cho sự phát triển. Do đó, nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cư có thể phát triển bình thường.

Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là toàn bộ các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động vào quá trình lao động.52] Về mặt thể lực, nó phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc, nghỉ ngơi, chế độ y tế, tuổi tác, thời gian công tác, giới tính, v. Về mặt trí lực, bao gồm tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm, lòng tin, nhân cách, v. Từ khái niệm trên, ta nhận thấy nguồn nhân lực có đặc điểm sau: - Nguồn nhân lực là một nguồn lực sống. Đây là điều mà ai cũng biết, giá trị của con người đối với xã hội chủ yếu được thể hiện ở năng lực lao động của con người.

Một người lao động có năng lực nghề nghiệp mà doanh nghiệp cần có, một cơ thể khỏe mạnh, có tinh thần chủ động làm việc và ý 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thức sáng tạo cái mới, có khả năng thích ứng với môi trường tổ chức và văn hóa của doanh nghiệp là nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. - Nguồn nhân lực là nhân tố chủ yếu tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. Phần giá trị gia tăng của sản phẩm về cơ bản là do lao động sáng tạo ra. Giá trị gia tăng của doanh nghiệp càng cao thì lợi nhuận của doanh nghiệp càng lớn mà muốn có giá trị gia tăng lớn thì phải dựa vào chất lượng và kết quả nguồn nhân lực.

- Nguồn nhân lực là nguồn lực mang tính chiến lược. Nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực có hiểu biết, tri thức khoa học kỹ thuật cao càng trở thành nguồn lực quan trọng nhất, có ý nghĩa chiến lược trong xã hội ngày nay và những thế kỷ sau. - Nguồn nhân lực là một nguồn lực vô tận. Xã hội không ngừng tiến lên, doanh nghiệp không ngừng phát triển và nguồn lực con người là vô tận.

Hơn nữa, chu trình sáng tạo cái mới thông qua lao động trí óc sẽ càng ngắn. Sự phát triển của tríthức là vô hạn và việc khai thác nguồn nhân lực cũng vô hạn. Nguồn nhân lực khoa học và công nghệ Theo tổ chức lao động quốc tế thì: Nguồn nhân lực của một quốc gia là toàn bộ những người trong độ tuổi có khả năng tham gia lao động. Nhân lực khoa học và công nghệ (KH&CN) có thể được hiểu theo những cách khác nhau.

Theo cuốn KH&CN Việt Nam 2003 và cuốn “Cẩm nang về đo lường nguồn nhân lực KH&CN” của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), thì nhân lực KH&CN bao gồm những người đáp ứng được một trong những điều kiện sau đây: - Đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng và làm việc trong một ngành KH&CN; 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Đã tốt nghiệp đại học và cao đẳng, nhưng không làm việc trong một ngành KH&CN nào - Chưa tốt nghiệp đại học và cao đẳng, nhưng làm một công việc trong một lĩnh vực KH&CN đòi hỏi trình độ tương đương. Theo Hướng dẫn thống kê nghiên cứu và triển khai (NC&TK) của OECD (Cẩm nang FRASCATI), nhân lực NC&TK bao gồm những người trực tiếp tham gia vào hoạt động NC&TK hoặc trực tiếp hỗ trợ hoạt động NC&TK. Nhân lực NC&TK được chia thành 3 nhóm: - Nhóm 1: Chuyên gia nghiên cứu (nhà nghiên cứu/nhà khoa học/kỹ sư nghiên cứu). Đây là những người chuyên nghiệp có trình độ cao đẳng/đại học, thạc sĩ và tiến sĩ hoặc không có văn bằng chính thức, song lại làm các công việc tương đương như nhà nghiên cứu/nhà khoa học, tham gia vào quá trình tạo ra tri thức, sản phẩm và quy trình mới, tạo ra phương pháp và hệ thống mới.

- Nhóm 2: Nhân viên kỹ thuật và tương đương. Nhóm này bao gồm những người thực hiện các công việc đòi hỏi phải có kinh nghiệm và hiểu biết kỹ thuật trong những lĩnh vực của KH&CN. Họ tham gia vào NC&TK bằng việc thực hiện những nhiệm vụ khoa học và kỹ thuật có áp dụng những khái niệm và phương pháp vận hành dưới sự giám sát của các nhà nghiên cứu. - Nhóm 3: Nhân viên phụ trợ trực tiếp NC&TK.

Bao gồm những người có hoặc không có kỹ năng, nhân viên hành chính văn phòng tham gia vào các dự án NC&TK. Trong nhóm này bao gồm cả những người làm việc liên quan đến nhân sự, tài chính và hành chính trực tiếp phục vụ công việc NC&TK của các tổ chức NC&TK.53] Quan điểm của UNESCO về hai khái niệm này là: - “Tổng số nhân lực có trình độ” cần phải được xem xét như một đại 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lượng đo, bởi qua đó có thể biết được tổng số những người được đào tạo để có năng lực trở thành nhà khoa học và kỹ sư, bất kể hiện tại họ có làm việc theo năng lực này hay không. Nói cách khác, đại lượng này thể hiện cho tiềm năng của một quốc gia về nhân lực KH&CN. Tổng số nhân lực có trình độ chính là chỉ số nhân lực KH&CN.

- “Số nhân lực có trình độ hiện đang công tác” phản ánh số lượng chuyên gia thực sự đang làm việc theo năng lực của họ và đang đóng góp cho các hoạt động kinh tế của một đất nước. Trên cơ sở này, UNESCO đã đưa ra sự phân biệt tương đối giữa các khái niệm nhân lực trong lĩnh vực KH&CN nói chung như sau: Nhân lực trong lĩnh vực KH&CN không đơn giản là phép tính cộng tổng đầu người, mà bên cạnh việc đếm đầu người cần phải tính đến yếu tố khác như: Quy đổi tương đương thời gian làm việc đầy đủvà các đặc trưng của họ. Hiện nay, nguồn nhân lực KH&CN nước ta gồm các thành phần chủ yếu sau đây: - Nhân lực KH&CN bao gồm: 1) Đã tốt nghiệp đại học hoặc cao đẳng, có thể làm việc hoặc không làm việc trong một ngành, lĩnh vực khoa học và công nghệ; 2) Chưa tốt nghiệp đại học hoặc cao đẳng, nhưng hiện làm việc trong một ngành, lĩnh vực KH&CNđòi hỏi trình độ tương đương. - Hoạt động KH&CN bao gồm: nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và phát triển công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ, hoạt động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất và các hoạt động khác nhằm phát triển khoa học và công nghệ.

- Nhân lực KH&CN làm công tác nghiên cứu sáng tạo: Bao gồm nhân lực tham gia nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng (thường có trình độ đào tạo Tiến sĩ, Thạc sĩ, Đại học); người làm các công việc phục vụ và hỗ trợ 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghiên cứu (chuẩn bị thí nghiệm, đo đạc và lấy số liệu,…). - Nhân lực KH&CN làm công tác giảng dạy: Bao gồm giảng viên các bộ môn khoa học và công nghệ, đào tạo nghề (công nhân kỹ thuật, trung cấp), thường có trình độ đào tạo từ đại học trở lên; người làm các công việc phục vụ và hỗ trợ giảng dạy. - Nhân lực KH&CN làm công tác quản lý: Bao gồm những nhân sự quản lý KH&CN, thường có trình độ đào tạo từ đại học trở lên. - Nhân lực KH&CN làm công tác sản xuất, kinh doanh, dịch vụ: Bao gồm các kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật, nghệ nhân, công nhân lành nghề.

Lực lượng KH&CN này trực tiếp tham gia vào các quá trình sản xuất, dịch vụ, kinh doanh. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Đào tạo là quy trình có hệ thống nhằm nuôi dưỡng việc tích lũy các kỹnăng, những quy tắc, khái niệm hay thái độ dẫn tới sự tương xứng hơn giữa những đặc điểm của công nhân viên và những yêu cầu của công việc. Phát triển là quá trình lâu dài nhằm nâng cao năng lực và động cơ của công nhân viên để biến họ thành thành viên tương lai quý báu của tổ chức đó. Phát triển không chỉ bao gồm có đào tạo mà có cả sự nghiệp và các kinh nghiệm khác nữa.

“Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực theo nghĩa rộng được hiểu là hệ thống các biện pháp được sử dụng nhằm tác động lên quá trình học tập giúp con người tiếp thu các kiến thức, kỹ năng mới, thay đổi các quan điểm hay hành vi và nâng cao khả năng thực hiện công việc của cá nhân. Đó là tổng thể các hoạt động có tổ chức được thực hiện trong một thời gian nhất định nhằm mang đến sự thay đổi cho người lao động đối với công việc của họ theo chiều hướng tốt hơn. Theo chiều hướng này, phát triển được phản ánh 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] qua 3 hoạt động: Đào tạo, giáo dục và phát triển”. Đào tạo: Được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.

Đối với các doanh nghiệp thì nhu cầu đào tạo không thể thiếu được bởi vì không phải lúc nào các doanh nghiệp cũng tuyển được những người mới có đủ trình độ, kỹ năng phù hợp với những công việc đặt ra. Giáo dục: Được hiểu là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con người bước vào một nghề nghiệp mới, thích hợp hơn trong tương lai. Phát triển: Là các hoạt động học tập vươn ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức.