Luận Văn Tốt Nghiệp: Khám Phá Lý Luận Chung Về Thương Mại Và Thương Mại Điện Tử

Luận văn tốt nghiệp phân tích lý luận chung về thương mại và thương mại điện tử, cung cấp cái nhìn toàn diện về xu hướng và tác động trong nền kinh tế hiện đại.

• Chuyên ngành: Thương mại và thương mại điện tử
• Đề tài: Lý luận chung về thương mại và thương mại điện tử
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 1.1. Khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Thương mại
• 1.1.2. Thương mại điện tử
• 1.1.2.1. Hiểu theo nghĩa hẹp
• 1.1.2.2. Hiểu theo nghĩa rộng
• 1.2. Các đặc trưng của thương mại điện tử
• 1.2.1. Các bên tiến hành giao dịch trong thương mại điện tử không tiếp xúc với nhau và không đòi hỏi phải biết nhau từ trước
• 1.2.2. Các giao dịch thương mại truyền thống được thực hiện với sự tồn tại của khái niệm biên giới quốc gia, còn thương mại điện tử được thực hiện trong một môi trường không có biên giới
• 1.2.3. Trong hoạt động giao dịch thương mại điện tử đều có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể
• 1.2.4. Đối với thương mại truyền thống thì mạng lưới thông tin chỉ là phương tiện trao đổi giữ liệu, còn đối với Thương mại điện tử thì mạng lưới thông tin chính là thị trường
• 1.3. Các điều kiện để phát triển thương mại điện tử
• 1.3.1. Hạ tầng kĩ thuật
• 1.3.2. Hạ tầng pháp lý
• 1.3.3. Cơ sở thanh toán điện tử an toàn, bảo mật
• 1.3.4. Hệ thống an toàn bảo mật cho các giao dịch
• 1.4. Các loại hình giao dịch Thương mại điện tử
• 1.4.1. Người tiêu dùng
• 1.4.2. Doanh nghiệp
• 1.4.3. Chính phủ
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát triển thương mại điện tử
• 1.5.1. Nghiên cứu thị trường thương mại điện tử
• 1.5.2. Kỹ năng marketing trực tuyến
• 1.5.3. Vấn đề bảo mật an ninh mạng
• 1.6. Vấn đề thanh toán trong thương mại điện tử
• 1.7. Sự cần thiết phải phát triển thương mại điện tử
• 2. THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CHO CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 2.1. Thống kê số liệu phát triển internet Việt Nam và thế giới
• 2.1.1. Thống kê số liệu phát triển Internet Việt Nam
• 2.1.2. Thống kê số liệu phát triển Internet Thế Giới

Tóm tắt

I. Lý luận chung về thương mại

Thương mại là một khái niệm rộng lớn, bao gồm các hoạt động mua bán giữa các cá nhân và tổ chức. Theo định nghĩa, thương mại không chỉ đơn thuần là việc trao đổi hàng hóa mà còn bao gồm các dịch vụ và các hoạt động liên quan khác. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, thương mại quốc tế trở thành một phần không thể thiếu, với các hình thức như thương mại song phương và thương mại đa phương. Việc hiểu rõ các khái niệm này là rất quan trọng, đặc biệt khi tham gia vào các hiệp định thương mại quốc tế. Các thuật ngữ như commerce và trade cũng cần được phân biệt rõ ràng để tránh hiểu lầm trong các văn bản pháp lý.

1.1 Khái niệm thương mại

Thương mại trong tiếng Việt được hiểu là hành động mua bán giữa các cá nhân hoặc tổ chức. Khái niệm này không hoàn toàn tương đương với commerce hay trade trong tiếng Anh. Thương mại có thể được phân loại thành thương mại nội địa và thương mại quốc tế, với các quy định và luật pháp khác nhau. Việc hiểu rõ các khái niệm này giúp các doanh nghiệp và cá nhân có thể tham gia vào thị trường một cách hiệu quả hơn.

1.2 Thương mại điện tử

Thương mại điện tử (TMĐT) là hình thức mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, đặc biệt là Internet. Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), TMĐT bao gồm tất cả các hoạt động kinh doanh được thực hiện qua mạng. Điều này không chỉ bao gồm việc mua bán mà còn cả quảng cáo, phân phối và thanh toán. TMĐT đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế số, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

II. Đặc trưng của thương mại điện tử

Thương mại điện tử có những đặc trưng riêng biệt so với thương mại truyền thống. Một trong những điểm khác biệt lớn nhất là các bên tham gia giao dịch không cần phải gặp mặt trực tiếp. Điều này tạo ra cơ hội cho mọi người, bất kể vị trí địa lý, tham gia vào thị trường toàn cầu. Hơn nữa, TMĐT hoạt động trong một môi trường không có biên giới, cho phép doanh nghiệp tiếp cận khách hàng trên toàn thế giới mà không gặp phải rào cản địa lý. Các giao dịch trong TMĐT thường có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể, bao gồm nhà cung cấp dịch vụ mạng và các cơ quan chứng thực.

2.1 Các bên tham gia giao dịch

Trong TMĐT, có ba chủ thể chính: Doanh nghiệp (B), Người tiêu dùng (C) và Chính phủ (G). Mỗi chủ thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và duy trì các giao dịch thương mại điện tử. Doanh nghiệp là động lực chính, trong khi người tiêu dùng quyết định sự thành công của các giao dịch. Chính phủ có vai trò định hướng và quản lý, đảm bảo rằng các hoạt động thương mại diễn ra một cách công bằng và hợp pháp.

2.2 Môi trường giao dịch

Môi trường giao dịch trong TMĐT không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia. Điều này có nghĩa là một doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng ở bất kỳ đâu trên thế giới mà không cần phải có mặt tại đó. Sự phát triển của công nghệ thông tin và Internet đã tạo ra một thị trường thống nhất toàn cầu, nơi mà các doanh nghiệp có thể cạnh tranh một cách công bằng. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra nhiều thách thức về an ninh và bảo mật thông tin.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của thương mại điện tử

Sự phát triển của thương mại điện tử phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng pháp lý và các cơ sở thanh toán điện tử. Hạ tầng kỹ thuật cần phải đủ mạnh để đảm bảo việc truyền tải thông tin nhanh chóng và hiệu quả. Hạ tầng pháp lý cũng rất quan trọng, bao gồm các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và bảo mật thông tin. Ngoài ra, các cơ sở thanh toán điện tử an toàn và bảo mật cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của TMĐT.

3.1 Hạ tầng kỹ thuật

Hạ tầng kỹ thuật là yếu tố tiên quyết cho sự phát triển của TMĐT. Internet cần phải đủ nhanh và mạnh để hỗ trợ việc truyền tải các nội dung thông tin đa dạng, bao gồm âm thanh và hình ảnh. Chi phí kết nối Internet cũng cần phải hợp lý để đảm bảo rằng càng nhiều người dân có thể tiếp cận và sử dụng dịch vụ TMĐT. Một hạ tầng kỹ thuật tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển và mở rộng thị trường.

3.2 Hạ tầng pháp lý

Hạ tầng pháp lý là yếu tố không thể thiếu trong việc phát triển TMĐT. Cần có các quy định rõ ràng về tính pháp lý của các giao dịch điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và bảo mật thông tin. Các luật về sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng cần được xây dựng và thực thi nghiêm ngặt. Điều này không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch cho các doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vào cuối thế kỷ XX, sự phát triển của kỹ thuật số đã tạo tiền đề cho sự ra đời của nền kinh tế số, trong đó thương mại điện tử (TMĐT) trở thành một lĩnh vực kinh doanh mới mẻ nhưng đầy tiềm năng. TMĐT bao gồm toàn bộ chu trình kinh doanh sử dụng các phương tiện điện tử và công nghệ số hóa, từ sản xuất, phân phối, marketing đến mua bán và giao nhận hàng hóa, dịch vụ. Mặc dù mới chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng thương mại, TMĐT đã mang lại lợi ích to lớn cho doanh nghiệp, chính phủ và người tiêu dùng, đồng thời tác động sâu sắc đến nhiều lĩnh vực xã hội.

Nghiên cứu tập trung vào thực trạng và phương hướng phát triển TMĐT tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2008, với trọng tâm là các doanh nghiệp trong nước. Theo thống kê của Bộ Công Thương năm 2007, gần 40% doanh nghiệp có doanh thu từ TMĐT, chiếm 15% tổng doanh thu, và hơn 60% doanh nghiệp tin tưởng doanh thu TMĐT sẽ tiếp tục tăng. Việt Nam đứng thứ 17 thế giới về số người dùng Internet với tốc độ tăng trưởng lên đến 9.561,5% giai đoạn 2000-2008, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển TMĐT.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả ứng dụng TMĐT, xác định các nhân tố ảnh hưởng, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển bền vững TMĐT cho doanh nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và xây dựng nền kinh tế số, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về thương mại và thương mại điện tử, bao gồm:

• Lý thuyết thương mại truyền thống và thương mại điện tử: Phân biệt giữa thương mại (trade) ở tầm vĩ mô và commerce ở tầm vi mô, làm rõ các khái niệm cơ bản về giao dịch thương mại truyền thống và giao dịch qua mạng.

• Mô hình các loại hình giao dịch TMĐT: Bao gồm các mô hình B2B (Business-to-Business), B2C (Business-to-Consumer), C2C (Consumer-to-Consumer), G2B (Government-to-Business), G2C (Government-to-Consumer), và B2E (Business-to-Employee), trong đó B2B và B2C được xem là hai loại hình quan trọng nhất.

• Khái niệm an toàn bảo mật trong TMĐT: Các yếu tố như xác thực (Authentication), quyền truy cập (Authorization), tính toàn vẹn (Integrity), không thoái thác (Nonrepudiation), và sự riêng tư (Confidentiality) được áp dụng để đảm bảo an ninh giao dịch.

• Lý thuyết marketing trực tuyến và xây dựng thương hiệu điện tử: Tập trung vào việc tạo trải nghiệm khách hàng, xây dựng niềm tin và phát triển thương hiệu qua các kênh số, đặc biệt là website và các công cụ tìm kiếm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ các báo cáo chính thức của Bộ Công Thương, Trung tâm Internet Việt Nam, các tổ chức quốc tế như WTO, APEC, và các khảo sát doanh nghiệp trong nước giai đoạn 2000-2008.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả các chỉ số phát triển TMĐT như tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT, doanh thu TMĐT, số lượng người dùng Internet, số lượng website doanh nghiệp, và các chỉ số về thanh toán điện tử. Phân tích so sánh các mô hình giao dịch TMĐT và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng dựa trên thang điểm khảo sát.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát trên quy mô lớn các doanh nghiệp trong nước, với tỷ lệ phản hồi cao, đảm bảo tính đại diện cho các ngành nghề và quy mô doanh nghiệp khác nhau.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2000 đến năm 2008, với trọng điểm là các số liệu năm 2007 và 2008 để đánh giá thực trạng và xu hướng phát triển TMĐT tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT tăng nhanh: Đến năm 2007, 38% doanh nghiệp có website riêng, tăng gấp đôi so với năm 2004 (19%). Gần 40% doanh nghiệp có doanh thu từ TMĐT, chiếm 15% tổng doanh thu, tăng mạnh so với 8% năm 2005.

2. Thanh toán điện tử phát triển vượt bậc: Năm 2007, 29 ngân hàng phát hành gần 8,4 triệu thẻ thanh toán, 20 ngân hàng cung cấp dịch vụ Internet Banking và SMS Banking. Các website TMĐT lớn như Pacific Airlines, 123mua! đã triển khai thanh toán trực tuyến.

3. Tăng trưởng người dùng Internet và hạ tầng kỹ thuật: Việt Nam đứng thứ 17 thế giới về số người dùng Internet với hơn 19 triệu thuê bao, tốc độ tăng trưởng 9.561,5% giai đoạn 2000-2008, cao nhất khu vực ASEAN. 97% doanh nghiệp kết nối Internet bằng băng thông rộng ADSL.

4. Những hạn chế còn tồn tại: Nhận thức về TMĐT của doanh nghiệp và người dân còn thấp (điểm 3,23/4), hệ thống thanh toán điện tử chưa hoàn thiện (3,19/4), an ninh giao dịch chưa đảm bảo (2,78/4), và môi trường pháp lý chưa đầy đủ (2,64/4).

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy TMĐT tại Việt Nam đã có bước phát triển vượt bậc trong giai đoạn nghiên cứu, đặc biệt là sự gia tăng nhanh chóng về số lượng doanh nghiệp ứng dụng TMĐT và người dùng Internet. Việc phát triển hạ tầng kỹ thuật và thanh toán điện tử đã tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch trực tuyến, góp phần giảm chi phí và thời gian giao dịch cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tuy nhiên, các hạn chế về nhận thức, an ninh mạng và pháp lý vẫn là rào cản lớn. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn cần hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực bảo mật để tạo niềm tin cho người dùng. Việc đầu tư vào đào tạo nhân lực và nâng cao kỹ năng marketing trực tuyến cũng là yếu tố then chốt để doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi ích TMĐT.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng website doanh nghiệp, tỷ lệ doanh thu TMĐT theo năm, và bảng điểm đánh giá các hạn chế phát triển TMĐT, giúp minh họa rõ nét xu hướng và thách thức hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức TMĐT: Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo cho doanh nghiệp và người tiêu dùng nhằm nâng cao hiểu biết về lợi ích và cách thức ứng dụng TMĐT. Mục tiêu tăng điểm nhận thức lên trên 3,5 trong vòng 2 năm, do Bộ Công Thương phối hợp với các trường đại học thực hiện.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ: Đẩy nhanh việc xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật về TMĐT, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp, đảm bảo an ninh mạng. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do Chính phủ và các cơ quan quản lý chủ trì.

3. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và thanh toán điện tử an toàn: Đầu tư nâng cấp mạng Internet băng thông rộng, mở rộng dịch vụ thanh toán điện tử, tăng cường bảo mật giao dịch. Mục tiêu đạt 90% doanh nghiệp sử dụng thanh toán điện tử trong 5 năm, do các nhà mạng và ngân hàng phối hợp thực hiện.

4. Khuyến khích doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và marketing trực tuyến: Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển website chuyên nghiệp, tối ưu SEO, sử dụng video marketing và các công cụ tương tác để tăng trải nghiệm khách hàng. Thời gian triển khai liên tục, do các hiệp hội doanh nghiệp và đơn vị tư vấn hỗ trợ.

5. Xây dựng các sàn giao dịch TMĐT chuyên nghiệp và đa dạng: Tăng cường phát triển các sàn B2B, B2C, C2C để tạo môi trường giao dịch thuận lợi, giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Mục tiêu tăng số lượng sàn TMĐT lên gấp đôi trong 3 năm, do các doanh nghiệp khởi nghiệp và nhà đầu tư thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs): Nhóm này có thể tận dụng các giải pháp TMĐT để mở rộng thị trường, giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả kinh doanh thông qua các sàn TMĐT và website chuyên nghiệp.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Các bộ ngành liên quan đến thương mại, công nghệ thông tin và ngân hàng có thể sử dụng nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, pháp luật và hỗ trợ phát triển hạ tầng TMĐT.

3. Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu: Trường đại học, viện nghiên cứu có thể khai thác luận văn để xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu sâu về TMĐT và chuyển đổi số trong doanh nghiệp.

4. Nhà đầu tư và doanh nhân khởi nghiệp: Thông tin về xu hướng phát triển TMĐT, các mô hình kinh doanh và thách thức sẽ giúp họ định hướng đầu tư, phát triển sản phẩm và dịch vụ phù hợp với thị trường số.

Câu hỏi thường gặp

1. TMĐT là gì và có những loại hình nào phổ biến?
   TMĐT là hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ qua các phương tiện điện tử như Internet. Các loại hình phổ biến gồm B2B, B2C, C2C, G2B, G2C, trong đó B2B và B2C chiếm tỷ trọng lớn nhất.

2. Tại sao TMĐT lại quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam?
   TMĐT giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn, giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

3. Những thách thức lớn nhất khi phát triển TMĐT là gì?
   Bao gồm nhận thức còn thấp, hệ thống thanh toán điện tử chưa hoàn thiện, an ninh mạng chưa đảm bảo và môi trường pháp lý chưa đầy đủ.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp xây dựng thương hiệu hiệu quả trên môi trường số?
   Doanh nghiệp cần tạo trải nghiệm khách hàng tốt qua website, sử dụng video marketing, tối ưu SEO và xây dựng nội dung hấp dẫn, đáng tin cậy để thu hút và giữ chân khách hàng.

5. Thanh toán điện tử tại Việt Nam đã phát triển như thế nào?
   Năm 2007, gần 8,4 triệu thẻ thanh toán được phát hành, nhiều ngân hàng cung cấp dịch vụ Internet Banking và SMS Banking, cùng với sự ra đời của các cổng thanh toán trực tuyến trên các website TMĐT lớn.

Kết luận

• TMĐT tại Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng với tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng tăng gấp đôi trong vòng 3 năm và doanh thu TMĐT chiếm 15% tổng doanh thu doanh nghiệp năm 2007.
• Hạ tầng kỹ thuật và thanh toán điện tử được cải thiện đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch trực tuyến.
• Các hạn chế về nhận thức, an ninh mạng và pháp lý vẫn cần được khắc phục để phát triển bền vững TMĐT.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, hoàn thiện pháp luật, phát triển hạ tầng và marketing trực tuyến nhằm thúc đẩy TMĐT trong doanh nghiệp.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bên liên quan trong việc xây dựng chiến lược phát triển TMĐT phù hợp với xu thế kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật xu hướng TMĐT để duy trì đà phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU Vào cuối thế kỷ XX, sự phát triển và hoàn thiện của kỹ thuật số đã được áp dụng trước hết vào máy tính điện tử, tiếp đó sang các lĩnh vực khác (điện thoại di động, thẻ tín dụng. Số hoá và mạng hoá đã là tiền đề cho sự ra đời của nền kinh tế mới - nền kinh tế số (còn gọi là nền kinh tế tri thức, nền kinh tế dựa trên tri thức,. Việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, Internet và các mạng viễn thông khác đã xuất hiện, đó chính là “Thương mại điện tử” (TMĐT). Thương mại Điện tử là toàn bộ chu trình và các hoạt động kinh doanh liên quan đến các tổ chức hay cá nhân tiến hành hoạt động thương mại có sử dụng các phương tiện điện tử và công nghệ xử lý thông tin số hoá, bao gồm cả sản xuất, phân phối, marketing, mua – bán, giao hàng hoá và dịch vụ bằng các phương tiện điện tử.

Tuy mới xuất hiện và chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong thương mại song TMĐT đã mang lại những lợi ích to lớn cho doanh nghiệp, chính phủ, người tiêu dùng và xã hội. Thương mại điện tử đã vượt ra khỏi lĩnh vực thương mại, ngày càng tác động đến các lĩnh vực khác và hứa hẹn mang lại những thay đổi to lớn và sâu sắc mọi mặt đời sống xã hội loài người. Thương mại điện tử ngày càng được sự quan tâm của Chính phủ, Doanh nghiệp và người tiêu dùng và đang trở thành một công cụ hữu hiệu trong quá trình toàn cầu hoá và trong xây dựng nền kinh tế số. Thât khó mà hình dung ra xã hội tương lai nếu không có TMĐT.

Bên cạnh đó, TMĐT cũng đặt ra nhiều vấn đề cần phải giải quyết để khai thác các lợi ích của TMĐT như vấn đề an toàn, an ninh cho các giao dịch trên mạng, các vấn đề về bảo vệ bí mật, tính riêng tư, các vấn đề về CNTT và truyền thông, cơ sở hạ tầng, các vấn đề về nhân lực, chuyển đổi mô hình kinh doanh, các vấn đề về quản lý, thay đổi tập quán, thói quen trong kinh doanh… Phát triển TMĐT đang là vấn đề đặt ra cho nước ta khi tham gia Tổ chức thương mại thế giới WTO. TMĐT vừa là cơ hội, vừa là công cụ hữu hiệu bảo đảm sự bình đẳng và bứt phá của Doanh nghiệp VN trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. LÝ LUẬN CHUNG VỀ THƯƠNG MẠI VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm cơ bản 1.1Thương mại Thương mại trong tiếng Việt được hiểu là hành động mua bán của các thể nhân (các cá nhân có tư cách pháp lý) hay pháp nhân (các tổ chức, cơ quan hoạt động kinh doanh có giấy phép hợp pháp) với nhau hoặc sự mua sắm của các tổ chức Nhà nước (chính phủ chẳng hạn), tùy theo từng ngữ cảnh.

Nó không đồng nhất hoàn toàn với thuật ngữ commerce hay trade trong tiếng Anh. Do vậy, nếu chỉ gắn nó với tên: Commerce hay tên: Trade là không hợp lý. Khi nói thương mại đa phương thì những người làm công tác thương mại hay pháp lý sẽ hiểu nó tương đương với multilateral trade, còn thương mại song phương tương đương với bilateral trade, còn khi nói về giao dịch buôn bán giữa hai thể nhân (hay pháp nhân) thì người ta dùng cụm từ commerce. Hiểu một cách nôm na thì Trade gắn với khái niệm thương mại ở tầm vĩ mô, còn commerce gắn với khái niệm thương mại ở tầm vi mô.

Ở tầm vĩ mô thì có thương mại song phương (giữa hai chủ thể luật quốc tế) hay thương mại đa phương (giữa nhiều chủ thể luật quốc tế), còn khi nói đến thương mại giữa hai thể nhân A và B hay hai pháp nhân C và D hoặc giữa thể nhân A với pháp nhân C chẳng hạn thì không có khái niệm thương mại song phương mà nó chỉ là hành động (action) đúng với ý nghĩa của commerce. Các bài Commerce và Trade trong tiếng Anh viết khá đúng khi cho rằng Commerce is the trading of something of value between two (legal) entities (tôi thêm từ legal), dịch nôm na là Thương mại là hoạt động mua bán những cái gì đó có giá trị giữa hai thực thể pháp lý (thương mại ở đây là tầm vi mô) và Trade is the voluntary exchange of goods, services, or both, dịch nôm na là Thương mại là sự trao đổi tự nguyện của hàng hóa, dịch vụ, hoặc cả hai (không nói gì đến là hai hay nhiều thực thể pháp lý và nó là thương mại tầm vĩ mô) Điều này rất quan trọng khi hội nhập quốc tế, do nếu hiểu sai một văn bản có hiệu lực quốc tế thì ảnh hưởng của nó rất lớn. Cho nên trong các hiệp định hay công ước mà Việt Nam ký với các tổ chức quốc tế hay các quốc gia khác về vấn đề thương mại bao giờ cũng phải giải thích thương mại ở đây là tương đương với trade 1.2 Thương mại điện tử 1.1 Hiểu theo nghĩa hẹp Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử chỉ đơn thuần bó hẹp thương mại điện tử trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, nhất là qua Internet và các mạng liên thông khác. Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), "Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet".

Theo Uỷ ban Thương mại điện tử của Tổ chức hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), "Thương mại điện tử là công việc kinh doanh được tiến hành thông qua truyền thông số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số".2 Hiểu theo nghĩa rộng Thương mại điện tử là hình thức mua bán hàng hoá và dịch vụ thông qua mạng máy tính toàn cầu. Thương mại điện tử theo nghĩa rộng được định nghĩa trong Luật mẫu về Thương mại điện tử của Uỷ ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL) định nghĩa: "Thuật ngữ thương mại [commerce] cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng. Các quan hệ mang tính thương mại [commercial] bao gồm, nhưng không chỉ bao gồm, các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hoá hoặc dịch vụ; thoả thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại, uỷ thác hoa hồng (factoring), cho thuê dài hạn (leasing); xây dựng các công trình; tư vấn, kỹ thuật công trình (engineering); đầu tư; cấp vốn, ngân hàng; bảo hiểm; thoả thuận khai thác hoặc tô nhượng, liên doanh và các hình thức về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hoá hay hành khách bằng đường biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ". Theo Uỷ ban châu Âu: "Thương mại điện tử được hiểu là việc thực hiện hoạt động kinh doanh qua các phương tiện điện tử.

Nó dựa trên việc xử lý và truyền dữ liệu điện tử dưới dạng text, âm thanh và hình ảnh". Thương mại điện tử trong định nghĩa này gồm nhiều hành vi trong đó: hoạt động mua bán hàng hoá; dịch vụ; giao nhận các nội dung kỹ thuật số trên mạng; chuyển tiền điện tử; mua bán cổ phiếu điện tử, vận đơn điện tử; đấu giá thương mại; hợp tác thiết kế; tài nguyên trên mạng; mua sắm công cộng; tiếp thị trực tiếp với người tiêu dùng và các dịch vụ sau bán hàng; đối với thương mại hàng hoá (như hàng tiêu dùng, thiết bị y tế chuyên dụng) và thương mại dịch vụ (như dịch vụ cung cấp thông tin, dịch vụ pháp lý, tài chính); các hoạt động truyền thống (như chăm sóc sức khoẻ, giáo dục) và các hoạt động mới (như siêu thị ảo) Ngày nay người ta hiểu khái niệm thương mại điện tử thông thường là tất cả các phương pháp tiến hành kinh doanh và các quy trình quản trị thông qua các kênh điện tử mà trong đó Internet hay ít nhất là các kỹ thuật và giao thức được sử dụng trong Internet đóng một vai trò cơ bản và công nghệ thông tin được coi là điều kiện tiên quyết. Một khía cạnh quan trọng khác là không còn phải thay đổi phương tiện truyền thông, một đặc trưng cho việc tiến hành kinh doanh truyền thống. Thêm vào đó là tác động của con người vào quy trình kinh doanh được giảm xuống đến mức tối thiểu.

Trong trường hợp này người ta gọi đó là Thẳng đến gia công (Straight Through Processing). Để làm được điều này đòi hỏi phải tích hợp rộng lớn các các tính năng kinh doanh. Nếu liên kết các hệ thống ứng dụng từ các lãnh vực có tính năng khác nhau hay liên kết vượt qua ranh giới của doanh nghiệp cho mục đích này thì đây là một lãnh vực ứng dụng truyền thống của tích hợp ứng dụng doanh nghiệp. Quản lý nội dung doanh nghiệp (Enterprise Content Management – ECM) được xem như là một trong những công nghệ cơ bản cho kinh doanh điện Tử.3 Các đặc trưng của thương mại điện tử: So với các hoạt động của thương mại truyền thống, thương mại điện tử có một số điểm khác biệt cơ bản sau: 1.1 Các bên tiến hành giao dịch trong thương mại điện tử không tiếp xúc với nhau và không đòi hỏi phải biết nhau từ trước Trong thương mại truyền thông, các bên thường gặp gỡ nhau trực tiếp để tiến hành giao dịch.

Các giao dịch được thực hiện chủ yếu theo nguyên tắc vật lý như chuyển tiền, séc, hoá đơn, gửi báo cáo. Các phương tiện viễn thông như fax, telex,… chỉ được sử dụng để trao đổi số liệu kinh doanh. Tuy nhiên, việc sử dụng các phương tiện điện tử trong thương mại truyền thống chỉ để chuyển tải thông tin một cách trực tiếp giữa hai đối tác của cùng một giao dịch Thương mại điện tử cho phép mọi người cùng tham gia từ các vùng xa xôi hẻo lánh đến những đô thị lớn, tạo điều kiện cho tất cả mọi người ở khắp mọi nơi đều có cơ hội ngang nhau tham gia vào thị trường giao dịch toàn cầu và không đòi hỏi nhất thiết phải có mối quen biết nhau 1.2: Các giao dịch thương mại truyền thống được thực hiện với sự tồn tại của khái niệm biên giới quốc gia, còn thương mại điện tử được thực hiện trong một môi trường không có biên giới ( thị trường thống nhất toàn cầu ). Thương mại điện tử trực tiếp tác động tới môi trường cạnh tranh toàn cầu Thương mại điện tử ngày càng phát triển, thì máy tính cá nhân trở thành cửa sổ cho doanh nghiệp hướng ra thị trường khắp thế giới.