Khóa luận tốt nghiệp towards sustainable electronic commerce development in vietnam reality and policy recommendations

Khóa luận tốt nghiệp phân tích thực trạng và đề xuất chính sách phát triển thương mại điện tử bền vững tại Việt Nam, hướng đến tăng trưởng kinh tế hiệu quả.

• Tác giả: Trần Anh Phong
• Người hướng dẫn: TS. Lê Minh Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Thương Mại Điện Tử Bền Vững Tại Việt Nam: Thực Trạng Và Khuyến Nghị Chính Sách
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER 1: OVERVIEW OF RESEARCH SITUATIONS AND THEORETICAL BASICS ON SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT
• 1.1. Overview of the research situations
• 1.2. Basic definitions of E-commerce
• 2. CHAPTER 2: RESEARCH DESIGN FOR DEVELOPING SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM
• 2.1. Process and design of the Research
• 2.2. Data Collecting Methods
• 2.2.1. Primary Data Source
• 2.2.2. Secondary Data Source
• 2.3. Data Processing Method
• 3. CHAPTER 3: SITUATION REGARDING SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM
• 4. CHAPTER 4: DISCUSSION AND POLICY DIRECTIONS FOR SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM
• COMMITMENT
• LIST OF ACRONYMS
• LIST OF TABLES
• LIST OF CHARTS
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Tổng quan về thương mại điện tử bền vững

Thương mại điện tử bền vững là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế số tại Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thương mại điện tử, bao gồm cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, và các công cụ hỗ trợ. Thực trạng thương mại điện tử Việt Nam cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế về niềm tin và sự ưa chuộng của người tiêu dùng đối với phương thức mua sắm trực tuyến.

1.1. Khái niệm cơ bản về thương mại điện tử

Thương mại điện tử được định nghĩa là hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua Internet. Nó bao gồm các giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B), doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C), và người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C). Thương mại điện tử bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa công nghệ, chính sách và thực tiễn kinh doanh để đảm bảo sự phát triển lâu dài và ổn định.

1.2. Tình hình phát triển thương mại điện tử toàn cầu

Theo số liệu từ Statista, thương mại điện tử chiếm 10.2% tổng doanh số bán lẻ toàn cầu vào năm 2018 và dự kiến sẽ tăng lên 17% trong tương lai. Việt Nam, với tỷ lệ sử dụng Internet đạt 55%, đang trở thành một thị trường tiềm năng cho phát triển thương mại điện tử. Tuy nhiên, so với các quốc gia như Indonesia, Thái Lan, và Singapore, Việt Nam vẫn cần cải thiện nhiều về cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ.

II. Thực trạng thương mại điện tử tại Việt Nam

Thực trạng thương mại điện tử Việt Nam cho thấy sự tăng trưởng đáng kể từ năm 2015 đến nay. Quy mô thị trường đã tăng từ 4 tỷ USD lên dự kiến 49 tỷ USD vào năm 2025. Bền vững trong thương mại điện tử đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin và hạ tầng logistics. Tuy nhiên, các vấn đề như niềm tin của người tiêu dùng và sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là những thách thức lớn.

2.1. Cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực

Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn nhân lực là hai yếu tố then chốt trong phát triển thương mại điện tử. Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc đầu tư vào hạ tầng Internet và các nền tảng thương mại điện tử. Tuy nhiên, sự thiếu hụt nhân lực có kỹ năng chuyên sâu về thương mại điện tử vẫn là một rào cản lớn.

2.2. Các công cụ hỗ trợ trong hoạt động thương mại điện tử

Các công cụ hỗ trợ như phần mềm quản lý, chữ ký điện tử, và hợp đồng điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của thương mại điện tử. Tuy nhiên, việc áp dụng các công cụ này tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, đặc biệt là ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

III. Khuyến nghị chính sách phát triển thương mại điện tử bền vững

Để thúc đẩy phát triển thương mại điện tử bền vững, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ và các doanh nghiệp. Chính sách thương mại điện tử cần tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, và thúc đẩy các giải pháp logistics xanh. Các khuyến nghị cụ thể bao gồm việc tăng cường đầu tư vào công nghệ thông tin và xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3.1. Khuyến nghị từ góc độ chính phủ

Chính phủ cần xây dựng các chính sách phát triển thương mại điện tử toàn diện, bao gồm việc cải thiện hạ tầng Internet, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, và hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc áp dụng công nghệ thông tin.

3.2. Khuyến nghị từ góc độ doanh nghiệp

Các doanh nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng niềm tin với khách hàng, và áp dụng các giải pháp bền vững trong thương mại điện tử như logistics xanh và quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự bùng nổ của mạng Internet và các thành tựu công nghệ hiện đại đã đưa thương mại điện tử (TMĐT) trở thành một bộ phận không thể tách rời của nền kinh tế toàn cầu và đời sống xã hội. Theo số liệu từ Statista, tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng doanh số bán lẻ toàn cầu năm 2018 đạt 10,2% và liên tục gia tăng qua các năm. Tại Việt Nam, kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào hạ tầng mạng và công nghệ thông tin đã tạo nền tảng vững chắc cho thị trường trực tuyến. Số liệu từ Bộ Thông tin và Truyền thông cho thấy tỷ lệ người sử dụng Internet tại Việt Nam đạt 55%, vượt mức trung bình toàn cầu là 46%. Báo cáo tổng quan kỹ thuật số toàn cầu năm 2022 ("Digital 2022 Global Overview Report" của We Are Social và Hootsuite) ghi nhận 58% người dùng Internet tại Việt Nam tham gia mua sắm trực tuyến hàng tuần, xếp thứ 11 thế giới, vượt qua các quốc gia như Đức, Pháp, Úc, Mỹ và Nhật Bản. Quy mô thị trường TMĐT Việt Nam năm 2015 chỉ đạt khoảng 4 tỷ USD, được dự báo sẽ tăng lên 49 tỷ USD (và theo Google có thể đạt 57 tỷ USD) vào năm 2025. Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam năm 2023 (EBI 2023) ghi nhận điểm chỉ số trung bình toàn quốc đạt 25 điểm.

Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ tăng trưởng nhanh chóng (đặc biệt sau giai đoạn đại dịch COVID-19), thị trường TMĐT Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn: sự bất cân xứng phát triển giữa hai trung tâm kinh tế lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh) và các địa phương; tình trạng hàng giả, hàng lậu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; sự thiếu hụt niềm tin từ người tiêu dùng và các vấn đề về môi trường trong chuỗi logistics. Nhận diện các yếu tố cản trở và định hình chiến lược phát triển bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Anh Phong tập trung giải quyết các nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu: Phân tích những tồn tại, điểm yếu và hạn chế trong quá trình phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp và khuyến nghị chính sách nhằm thúc đẩy TMĐT phát triển theo hướng bền vững.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các mô hình nghiên cứu về sự phát triển của thương mại điện tử.
  2. Khảo sát, đánh giá thực trạng phát triển TMĐT bền vững tại Việt Nam trên các chiều kích hạ tầng, nhân lực, giao dịch B2C, B2B, G2B và logistics.
  3. Xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm thúc đẩy phát triển TMĐT bền vững trong tương lai.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Những yếu tố nào tác động đến quyết định và lựa chọn mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng tại Việt Nam?
  2. Mức độ tác động của từng yếu tố đối với hành vi mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng được đo lường ra sao?
  3. Các yếu tố này chi phối quá trình phát triển thương mại điện tử bền vững như thế nào?
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thương mại điện tử tại Việt Nam.
  • Phạm vi nội dung: Khảo sát thực trạng ứng dụng TMĐT của doanh nghiệp, hành vi mua sắm của người tiêu dùng và công tác quản lý nhà nước.
  • Phạm vi không gian: Người tiêu dùng và các doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2018 - 2023; dữ liệu sơ cấp được khảo sát và thu thập trong năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết kinh tế - quản trị hiện đại và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm hỗn hợp (định tính kết hợp định lượng).

Khung lý thuyết và mô hình tiếp cận

Tác giả đã tổng thuật các mô hình lý thuyết nền tảng trong và ngoài nước:

• Mô hình Chấp nhận Công nghệ mở rộng (Extended TAM) của Moon Ji Won & Kim Young Gul (2001) trong môi trường World-Wide-Web, bổ sung biến Tính giải trí cảm nhận (Perceived Playfulness) bên cạnh Tính hữu ích cảm nhận (Perceived Usefulness) và Tính dễ sử dụng cảm nhận (Perceived Usability) tác động đến Thái độ (Attitude towards usage) và Ý định hành vi (Behavioral intention).
• Mô hình ảnh hưởng của truyền miệng điện tử (eWOM) đến ý định mua sắm của Fan, Miao, Fang & Lin (2013), đo lường tác động của Nguồn thông tin tin cậy (Credible Information Source), Số lượng eWOM (Volume), Chất lượng eWOM (Quality) và Độ tin cậy cảm nhận (Perceived Credibility).
• Mô hình hành vi mua sắm trực tuyến của thế hệ Gen Z tại Hà Nội của Lã Thị Thiết & Lê Thu Hằng (2021) và Lã Thị Tuyết cùng cộng sự (2021), tích hợp các yếu tố: Tính hữu ích, Tính dễ sử dụng (Davis, 1989), Niềm tin (Tolulope Folarin, 2016), Kỳ vọng giá (Hasslinger et al., 2011), Kỳ vọng chất lượng (Lin et al., 2011), Trải nghiệm mua sắm (Ranganathan & Jha, 2007) và Nhóm tham khảo (Reference Group).

Về mặt lý luận thực hành, tác giả hệ thống hóa các khái niệm, quy trình vận hành chuỗi đơn hàng TMĐT (từ giao diện người dùng, hệ thống quản lý đơn hàng OMS, cơ sở dữ liệu tồn kho, xử lý thanh toán ngân hàng đến hoàn tất đơn hàng), cùng hệ thống phân loại mô hình giao dịch: B2B, B2C, C2C, C2B, B2A, C2A và Chính phủ điện tử (E-Government).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Quy trình nghiên cứu được triển khai qua 10 bước: Xác định đề tài -> Xác định mục tiêu -> Xây dựng cơ sở lý thuyết -> Đề xuất mô hình -> Nghiên cứu định tính -> Thu thập dữ liệu -> Phân tích thực trạng -> Thống kê mô tả -> Kiểm định giả thuyết -> Thảo luận, kết luận và khuyến nghị.

Giai đoạn	Phương pháp	Kỹ thuật thu thập	Thời gian thực hiện	Quy mô / Nguồn
Sơ bộ (Qualitative)	Định tính	Thảo luận tay đôi (Hand-to-hand discussion), phỏng vấn chuyên sâu	Tháng 07/2023	Hiệu chỉnh mô hình, hoàn thiện thang đo và bảng hỏi
Chính thức (Quantitative)	Định lượng	Khảo sát trực tuyến qua Google Forms, phỏng vấn cá nhân	Tháng 06/2023 - 07/2023 (dữ liệu năm 2023)	Cỡ mẫu $N = 315$ người tiêu dùng (từ 18 tuổi trở lên, chọn mẫu thuận tiện)
Dữ liệu thứ cấp	Thống kê mô tả, so sánh	Thu thập báo cáo từ VECOM, Bộ Công Thương, Bộ TT&TT, các sàn TMĐT	Giai đoạn 2018 - 2023	Dữ liệu vĩ mô, tình hình hoạt động của các nhóm doanh nghiệp

---

Nội dung chính theo từng chương

CHAPTER 1: OVERVIEW OF RESEARCH SITUATIONS AND THEORETICAL BASICS ON SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận toàn diện về thương mại điện tử và sự phát triển bền vững:

• Định nghĩa TMĐT là các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thông qua Internet và các phương tiện điện tử, phân tích chi tiết quy trình vận hành kỹ thuật số từ khâu duyệt web, xử lý đơn hàng qua hệ thống OMS (Order Management System), đối soát ngân hàng đến giao hàng chặng cuối.
• Phân tích cấu trúc các mô hình thương mại điện tử chính (B2B, B2C, C2C, C2B, B2A, C2A) và vai trò của Chính phủ điện tử trong việc nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản trị công.
• Hệ thống hóa các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt: Ví điện tử (nổi bật tại Việt Nam với ví MoMo, ZaloPay), Phiếu quà tặng điện tử (E-Voucher), Chuyển khoản ngân hàng (EFT) và phương thức Thanh toán khi nhận hàng (COD).
• Đánh giá vai trò của TMĐT trong kỷ nguyên Cách mạng Công nghiệp 4.0: khả năng vận hành 24/7, tối ưu hóa chi phí vận hành mặt bằng, mở rộng tệp khách hàng không giới hạn địa lý và cá nhân hóa tiếp thị. Đồng thời chỉ rõ các rào cản tiêu cực như nạn hàng giả, gian lận thương mại và nguy cơ bảo mật thông tin.

CHAPTER 2: RESEARCH DESIGN FOR DEVELOPING SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM

Chương 2 trình bày cấu trúc thiết kế nghiên cứu thực nghiệm:

• Mô tả sơ đồ tiến trình nghiên cứu từ xây dựng khung lý thuyết đến xử lý thống kê và đề xuất chính sách.
• Trình bày phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp bằng bảng hỏi khảo sát với 315 đáp viên đại diện cho người tiêu dùng tại Việt Nam, sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện.
• Quy định phương pháp phân tích thống kê mô tả, kiểm định giả thuyết để đo lường mức độ tác động của các nhân tố: chất lượng sản phẩm, chính sách đổi trả, biến động dịch bệnh, lựa chọn nền tảng TMĐT, giá cả, đánh giá của người mua trước, danh mục sản phẩm, phương thức thanh toán và dịch vụ vận chuyển.

CHAPTER 3: SITUATION REGARDING SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM

Chương 3 tập trung phân tích sâu thực trạng phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam qua số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát:

• Bối cảnh quốc tế so sánh: Các quốc gia phát triển chiếm trên 90% giá trị giao dịch TMĐT toàn cầu (Bắc Mỹ và Tây Âu chiếm trên 80%). Trung Quốc dẫn đầu toàn cầu với 52,1% thị phần doanh số và hơn 824 triệu người mua sắm trực tuyến (chiếm 38% toàn cầu). Hoa Kỳ là thị trường lớn thứ hai với doanh số trên 875 tỷ USD năm 2022 (chiếm khoảng 70% quy mô TMĐT toàn cầu). Tại Đông Nam Á, Việt Nam đạt tỷ lệ 49% người tiêu dùng mua hàng trực tuyến năm 2022, xếp thứ 2 khu vực sau Singapore (53%). Tốc độ tăng trưởng TMĐT Việt Nam năm 2021 đạt trên 20% với quy mô trên 16 tỷ USD.
• Khung pháp lý: Đánh giá việc ban hành Nghị định số 85/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho hoạt động TMĐT.
• Hạ tầng và nguồn nhân lực doanh nghiệp:
  • Công cụ liên lạc: Gần 100% doanh nghiệp sử dụng Viber, WhatsApp, Skype, Facebook Messenger; 55% doanh nghiệp có trên 50% nhân sự sử dụng thường xuyên trong năm 2022 (tăng từ 44% năm 2021). Doanh nghiệp lớn đạt tỷ lệ 73% so với 53% ở doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).
  • Tuyển dụng nhân sự CNTT & TMĐT: 69% doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng nhân sự có kỹ năng CNTT/TMĐT năm 2022 (DN lớn đạt 83%, SME đạt 67%). Ngành Thông tin & Truyền thông ưu tiên cao nhất với 91%.
  • Đầu tư hạ tầng: 40% doanh nghiệp đánh giá đầu tư CNTT & TMĐT đóng vai trò quan trọng, 23% đánh giá rất quan trọng. 45% DN lớn đánh giá đầu tư mang lại hiệu quả rất cao, trong khi tỷ lệ này ở SME chỉ là 18%.
• Thực trạng giao dịch B2C:
  • Tỷ lệ doanh nghiệp sở hữu website duy trì ổn định: 44% năm 2018, 42% năm 2019, 42% năm 2020, 43% năm 2021 và 44% năm 2022. Có 34% doanh nghiệp tự xây dựng website (DN lớn 44%, SME 31%), 66% thuê đối tác ngoài.
  • 78% website tích hợp tính năng tương tác trực tuyến (Zalo, Facebook); 72% xử lý phản hồi qua nhân sự trực tiếp, 50% ứng dụng chatbot tự động. Mục đích xây dựng website chủ yếu là xây dựng thương hiệu (84%) và giới thiệu sản phẩm (79%).
  • 65% doanh nghiệp kinh doanh trên mạng xã hội; 23% tham gia các sàn giao dịch TMĐT; 22% sở hữu website phiên bản di động. 38% DN lớn có ứng dụng bán hàng di động (SME là 19%). 71% doanh nghiệp cho phép thực hiện toàn bộ quy trình mua hàng trên thiết bị di động.
  • Quảng cáo trực tuyến: 59% qua mạng xã hội, 27% qua công cụ tìm kiếm, 19% báo điện tử, 19% email, 10% digital marketing, 2% sử dụng KOLs/Influencers; 16% chưa thực hiện quảng cáo. Ngôn ngữ trên website: 99% Tiếng Việt, 27% Tiếng Anh (DN lớn 50%, SME 23%), 4% Tiếng Trung.
• Thực trạng giao dịch B2B:
  • Tỷ lệ ứng dụng phần mềm quản trị: Kế toán - tài chính đạt 91%, Quản lý nhân sự 57%, Quản lý quan hệ khách hàng (CRM) 33%, Quản lý chuỗi cung ứng (SCM) 31%, Hoạch định tài nguyên doanh nghiệp (ERP) 22%. Ở nhóm DN lớn, tỷ lệ áp dụng SCM, CRM và ERP vượt trội, lần lượt đạt 75%, 66% và 66% (so với SME lần lượt là 27%, 29% và 16%).
  • Tỷ lệ sử dụng chữ ký số đạt 84%, hợp đồng điện tử đạt 45%, hóa đơn điện tử đạt 90% (DN lớn 98%, SME 89%). 73% doanh nghiệp tiếp nhận đơn hàng qua ứng dụng di động.
  • Chi phí quảng cáo trực tuyến năm 2022: 61% chi dưới 20 triệu đồng, 29% chi từ 20 - 100 triệu, 7% chi từ 100 - 500 triệu, 3% chi trên 500 triệu đồng.
  • Đánh giá kênh bán hàng đạt hiệu quả cao: Mạng xã hội dẫn đầu với 43%, Sàn TMĐT 27%, Website 26%, Ứng dụng di động 25%.
  • Vận chuyển và logistics: 69% doanh nghiệp tự vận chuyển hàng hóa, 64% thuê dịch vụ logistics bên thứ ba. Chi phí hoàn tất đơn hàng và giao hàng chặng cuối chiếm dưới 10% doanh thu ở 45% doanh nghiệp, từ 10 - 20% doanh thu ở 37% doanh nghiệp.
  • Phương thức thanh toán B2B/bán lẻ phổ biến: Tiền mặt (89%), Internet banking (89%), Ví điện tử (28%), Thẻ nội địa (20%), Thẻ thanh toán quốc tế (12%), Mobile money (7%), Tài khoản mobile/SMS (6%).
• Thực trạng giao dịch G2B: 36% doanh nghiệp truy cập thông tin trên website cơ quan chính phủ thường xuyên (DN lớn đạt 58%, SME đạt 33%), 60% thỉnh thoảng truy cập và 4% chưa từng truy cập.

CHAPTER 4: DISCUSSION AND POLICY DIRECTIONS FOR SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM

Chương 4 thảo luận các định hướng và nhóm giải pháp chính sách:

• Công tác quản lý nhà nước: Hoàn thiện thể chế pháp lý, siết chặt kiểm soát hàng giả, hàng nhái trên không gian số; nâng cao năng lực giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng và chuẩn hóa dịch vụ công trực tuyến.
• Về phía doanh nghiệp: Đẩy mạnh chuyển đổi số nội bộ, nâng cấp trải nghiệm người dùng trên nền tảng di động, đầu tư vào các hệ thống phần mềm quản trị chuyên sâu (ERP, CRM, SCM) và tích hợp đa dạng các cổng thanh toán bảo mật.
• Giải pháp Logistics xanh (Green Logistics Solutions): Đề xuất ứng dụng mô hình giao hàng xanh, tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, sử dụng bao bì tự phân hủy sinh học nhằm giảm phát thải carbon và tiết giảm chi phí giao hàng chặng cuối cho doanh nghiệp TMĐT.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu nổi bật

Khóa luận đã định lượng hóa bức tranh phát triển của thương mại điện tử Việt Nam và chỉ rõ khoảng cách lớn giữa nhóm doanh nghiệp quy mô lớn và nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME):

Tiêu chí phân tích	Nhóm SME	Nhóm Doanh nghiệp lớn	Toàn ngành / Trung bình
Ưu tiên tuyển dụng nhân sự CNTT & TMĐT	67%	83%	69%
Đánh giá đầu tư hạ tầng CNTT "Rất hiệu quả"	18%	45%	-
Tỷ lệ tự xây dựng website	31%	44%	34% (66% thuê ngoài)
Tích hợp tính năng tương tác trực tuyến (Zalo/FB)	77%	83%	78%
Sở hữu ứng dụng bán hàng di động riêng	19%	38%	-
Sử dụng website phiên bản tiếng Anh	23%	50%	27% (Tiếng Trung: 4%)
Ứng dụng phần mềm Quản lý chuỗi cung ứng (SCM)	27%	75%	31%
Ứng dụng phần mềm Quản lý khách hàng (CRM)	29%	66%	33%
Ứng dụng phần mềm Hoạch định tài nguyên (ERP)	16%	66%	22%
Sử dụng hóa đơn điện tử	89%	98%	90%
Sử dụng website/sàn TMĐT cho Xuất nhập khẩu	14%	36%	17%
Tần suất truy cập thường xuyên website Chính phủ (G2B)	33%	58%	36%

Dữ liệu khảo sát cũng xác định rõ mạng xã hội (43% đánh giá hiệu quả cao) và sàn TMĐT (27%) là hai kênh bán lẻ trực tuyến chủ lực; tiền mặt (89%) và chuyển khoản Internet banking (89%) vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trong phương thức thanh toán.

Đóng góp của khóa luận

1. Về mặt lý luận: Tổng hợp và đối chiếu các mô hình chấp nhận công nghệ (TAM, eWOM) trong bối cảnh hành vi tiêu dùng số tại thị trường đang phát triển như Việt Nam.
2. Về mặt thực tiễn: Cung cấp hệ thống dữ liệu chi tiết phản ánh toàn diện các góc độ B2C, B2B, G2B và logistics trong giai đoạn 2021 - 2023; chỉ rõ điểm nghẽn về hạ tầng quản trị số tại nhóm doanh nghiệp SME.
3. Về mặt chính sách: Đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho cơ quan quản lý và đề xuất định hướng phát triển Logistics xanh gắn với mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2025.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Cỡ mẫu khảo sát sơ cấp ($N = 315$) được thực hiện theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện trực tuyến, tập trung vào người tiêu dùng cá nhân, chưa bao quát đầy đủ sự khác biệt về vùng miền trên toàn quốc. Các dữ liệu khảo sát doanh nghiệp chủ yếu dựa trên tổng hợp số liệu thứ cấp và thống kê mô tả, chưa đi sâu vào phân tích mô hình hồi quy đa biến phức tạp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu khảo sát phân tầng theo các khu vực địa lý ngoài hai đô thị lớn (Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh); xây dựng các mô hình định lượng đánh giá cụ thể mức độ sẵn sàng chi trả của người tiêu dùng đối với giải pháp bao bì thân thiện môi trường trong logistics xanh.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Ngành Kinh tế, Thương mại điện tử, Quản trị Kinh doanh, Marketing số cần tham khảo cấu trúc khóa luận chuẩn mực, phương pháp thu thập dữ liệu hỗn hợp và cách thức thiết kế bảng hỏi khảo sát hành vi tiêu dùng trực tuyến.
• Doanh nghiệp bán lẻ và kinh doanh trực tuyến: Tham khảo số liệu thực tế về chi phí quảng cáo, tỷ lệ chi phí hoàn tất đơn hàng/logistics chặng cuối, xu hướng sử dụng ứng dụng di động và các phần mềm quản trị ERP, CRM, SCM để hoạch định ngân sách chuyển đổi số.
• Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở thực chứng về mức độ tiếp cận dịch vụ công G2B và nhu cầu hoàn thiện khung khổ pháp lý bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên không gian mạng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ người tiêu dùng mua sắm trực tuyến tại Việt Nam năm 2022 đạt mức nào và đứng thứ mấy trong khu vực Đông Nam Á?
Theo số liệu trong khóa luận, năm 2022 tỷ lệ người tiêu dùng mua sắm trực tuyến tại Việt Nam đạt trên 49%, xếp thứ hai tại Đông Nam Á, chỉ đứng sau Singapore (53%) và xếp trên Malaysia, Indonesia.

2. Khung pháp lý nào được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định về TMĐT tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu?
Nghị định số 85/2021/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý hoàn thiện hơn để quản lý hoạt động thương mại điện tử.

3. Sự khác biệt về mức độ ứng dụng các phần mềm ERP, CRM và SCM giữa nhóm doanh nghiệp SME và doanh nghiệp lớn như thế nào?
Có sự chênh lệch rất lớn: Doanh nghiệp lớn có tỷ lệ ứng dụng phần mềm SCM là 75%, CRM là 66% và ERP là 66%; trong khi nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chỉ đạt tỷ lệ tương ứng là 27% (SCM), 29% (CRM) và 16% (ERP).

4. Kênh bán hàng trực tuyến nào được doanh nghiệp đánh giá mang lại hiệu quả cao nhất?
Mạng xã hội (Facebook, Zalo, Instagram...) là kênh bán hàng được đánh giá đạt hiệu quả cao nhất với 43% doanh nghiệp ghi nhận, tiếp theo là sàn giao dịch TMĐT (27%), website doanh nghiệp (26%) và ứng dụng di động (25%).

5. Cơ cấu chi phí hoàn tất đơn hàng và giao hàng chặng cuối chiếm bao nhiêu phần trăm trong tổng doanh thu TMĐT của doanh nghiệp?
Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận chi phí này ở mức dưới 10% doanh thu (chiếm 45% số doanh nghiệp năm 2022), 37% doanh nghiệp có chi phí từ 10% đến 20%, 13% doanh nghiệp chịu mức từ 20% đến 40%, và 4% doanh nghiệp có chi phí vượt trên 40%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Anh Phong đã phân tích toàn diện thực trạng phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam qua hệ thống dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2018 - 2023 kết hợp khảo sát thực nghiệm 315 người tiêu dùng. Kết quả nghiên cứu làm rõ các động lực tăng trưởng, sự phân hóa sâu sắc về năng lực công nghệ giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), cùng thói quen thanh toán và hành vi mua sắm trực tuyến. Công trình cung cấp hệ thống giải pháp thực tiễn từ quản lý nhà nước, quản trị số doanh nghiệp đến chiến lược Logistics xanh, đóng góp tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho lĩnh vực kinh tế số tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

GRADUATION THESIS Topic: TOWARDS SUSTAINABLE ELECTRONIC COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM: REALITY AND POLICY RECOMMENDATIONS INSTRUCTOR : TS. Lê Minh Quang STUDENT : Trần Anh Phong CLASS : QH-2019-E Kinh Tế-CLC 1 GRADE : Kó4 Ha Noi - 2023 CONTENTS 090) 0020 11. 5 LIST OF TABLES 11117. 6 LIST OF CHARTS 17.

7 LIST OF FIGURES 11. Objectives and tasks of the Research. Scope of research in terms of content:. Structure of the research.

cee eeeecceeeceseceeceseeeeeesecceeseceeeeaeeeeesseeeaeeaeeees 13 CHAPTER 1: OVERVIEW OF RESEARCH SITUATIONS AND THEORETICAL BASICS ON SUSTAINABLE E-COMMERCE DEYELOPMENTT. HH HH HH HH HH Hà HH HH HH nh 15 1. Overview of the research sifuafÏ0IS.- --- óc k9 HT ng ng nrry 15 IVAM 0. Basic definitions of E-commerCe.

Overview of E-commerce Developmen(. -- 255cc <++cses+ 23 CHAPTER 2: RESEARH DESIGN FOR DEVELOPING SUSTAINABLE E- COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM. Process and design of the Research.-- óc cv HH ray 25 2. Data Collecting Methods.- - Ác HH HH ng HH ng nh Hy 26 2.

Primary Data SOUuFCe. 1 SH vn ng ng rrgưn 26 2. Secondary Data SOUFC€. HH ng Hiệt 27 2.

Data Processing Method. - --- - c St ng HH HH nh HH27 CHAPTER 3: SITUATION REGARDING SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM. The Current State of E-commerce Issues Worldwide Compared to MO 0 -. The Current State of E-commerce Development Worldwide.

The Current Status of E-commerce Development in Vietnam. Infrastructure and Human Resources Situation. Supporting Tools in Operations. Role of Investment in IT and E-commerce Application.

Current Situation of B2C E-commerce Transactions between Businesses PIN 0)/1)01/ 2x 5000010. Current State of E-Commerce Transactions Between Businesses (B2B)42 3. Current State of E-Commerce Transactions Between Government and Businesses (G2B). Surveying the factors influencing sustainable E-commerce development in Viefnam.

Analyzing the factors influencing E-commerce development in MWC›; 0. Evaluation of the Current State of E-commerce Development. 63 CHAPTER 4: DISCUSSION AND POLICY DIRECTIONS FOR SUSTAINABLE E-COMMERCE DEVELOPMENT IN VIETNAM. Discussion on State Management for Sustainable E-commerce Development in Viefnam.-- - --- Ăn 1x TH TH HH ng, 66 4.

Recommendations for Various Solutions to Further Develop E- COMMerce in VietMamM 000. From the Perspective of Government Authorities. From the Perspective of Businesses Participating in E-commerce. Proposeing Green Logistics Solutions for E-commerce Businesses.

78 COMMITMENT I hereby declare that this topic is the result of my research for my graduation thesis, conducted under the guidance of Dr. Le Minh Quang. All the content in this study is truthful and has not been published in any previous graduation thesis. I take full responsibility for any fraudulent behavior in this research work and am willing to be held accountable to the Department, as well as for the outcome of my graduation thesis.

Sincerely, Student’s name Tran Anh Phong LIST OF ACRONYMS LIST OF TABLES Table 1. The TAM model in the World-Wide-Web case (Moon Ji Won & Kim Young 600200010777. Model of the influence of electronic word of mouth on consumer purchase intention: a perspective on gender dIÍer€nIC€S. Model of factors affecting online shopping intention of Gen Z consumers 8s 089i 7 4.

Research Process Table 1. 26 LIST OF CHARTS Chart 1. The extent of the influence of product quality factor on the development of E-commerce (source: Survey data from student researchers conducting the study) Chart 2. The extent of the impact of the return policy factor on the development of E- commerce (source: Survey data from student researchers conducting the study).

The extent of assessing the impact of the pandemic factor on development (source: Survey data from student researchers conducting the study). The extent of evaluation of customer's choice of E-commerce platform on the development of E-commerce (source: Survey data from student researchers Conducting the Study). - G 1111901999119 TH HH gà 54 Chart 5.The extent of the influence of the price factor on the development of E- commerce (source: Survey data from student researchers conducting the study). The extent of evaluation of the factor ‘buyer's assessment’ on the development of E-commerce (source: Survey data from student researchers conducting the Study).

The extent of assessing the impact of customer's changes in product portfolio on the development of E-commerce (source: Survey data from student researchers conducting the Study). The level of assessment of the impact of customer payment method diversification on the development of E-commerce (source: Survey data from student researchers conducting the Study). The level of assessment by businesses regarding the impact of the factor of disease outbreaks on the development of E-commerce (source: Survey data conducted by student researC€TFS).- -- 5 6 1+1 E9 191 199111031 9v vn ệc 60 Chart 10. Level of Business Evaluation Regarding the Impact of Transportation Factors on the Development of E-commerce (Source: Survey Data from Research Conducted by Students) .- - -- 5 5 3313321119 1111 re 62 LIST OF FIGURES FIGURE 1.

Utilization of social media platforms (Facebook, Zalo, Viber, Skype, CLC.) OV€T tHE €ATS. Priority Level for Personnel with IT and E-commerce Skills/Training by Business SCaÌe. - - s5 TH TH 31 FIGURE 3. Priority Level for Personnel with IT and E-commerce Skills/Training by đ511910012131sui01111 TT.

Evaluation of the Importance of Investment in IT and E-commerce Infrastructure in the Past TWO €8TS.-- -- 5 + HH ng giết 33 FIGURE 5. Evaluation of the Importance of Investment in IT and E-commerce Infrastructure by Business Scale .-- --- SG 11112131 111 1111111111111 exee 33 FIGURE 6. Evaluation of the Effectiveness of Investment in IT and E-commerce Infrastructure in Production and Business Activities in the Past Two Years. Evaluation of the Effectiveness of Investment in IT and E-commerce Infrastructure in Production and Business Activities by Business Scale.

Proportion of Businesses with Websites Over the Years. Proportion of Businesses Self-Building Websites by Business Scale. Proportion of Businesses Integrating Online Interaction Features (Zalo, Facebook, etc.) on Websites Over TWO YealSs. Forms of Online Customer Feedback through Business Websites in the Last TWO €AS.

Purposes of Business Website Construction. Proportion of Businesses Engaging in Online Business on Social Platforms Over the Years .- 5 c1 vn ng 38 FIGURE 14. Proportion of Businesses Participating in E-commerce Platforms Over FIGURE 15. Proportion of Websites with Mobile Versions Over the Years.

Proportion of Businesses with Mobile Sales Apps Over the Years. Proportion of Businesses Outsourcing or Self-Developing Mobile Website Versions/Mobile Apps by Business ScaÌe. Average Customer Time Spent on Mobile E-commerce Websites or X0. Proportion of Businesses Allowing Full Shopping Process on Mobile P.

Forms of Advertising for Business Websites/Mobile Apps. Language on Business Website/Mobile App by Business Scale. Usage of Management Software Over the Year. Usage of Management Software According to Business Scale.

Usage of Electronic Signatures Over the Y€ars. Usage of E-Contracts Over the Years. Percentage of Businesses Receiving Product Orders Through Mobile J0. Estimated Costs for Online AdverfiSing.

Evaluation of Online Sales EffectIVeness. Percentage of Businesses Using Website/E-Commerce Platforms for Import and Export .- - -- - -< E1 E191 9119911 91191 HH ng 46 FIGURE 31. Order Completion and Final Delivery Costs as a Percentage of E- Commerce REVeNUe. Methods of Goods Transportation Used by Businesses, Segmented by Bussiness Scale nh.

Costs of Order Completion and Final Delivery as a Percentage of E- Commerce ROVenue 0T. Payment Methods Used by Businesses. Trends in Accessing Information on Government Agency Websites 60) 04. Percentage of Businesses Accessing Information on Government Agency Websites, Segmented by Business ScalÌe.

Usage of Online Public Services Over the eaf§. Status of Usage of Some Online Public SerVIC€S. Benefits of Online Public Services Over the Years. The urgency of the topic With the relentless development of the Internet and technology in the current era, they have become an inseparable part of our modern society.

The number of people benefiting from e-commerce is also significantly increasing. According to data from Statista, in 2018, the share of E-commerce (EC) accounted for 10.2% of total global retail sales; experts forecast that this ratio will continue to rise to 17. This demonstrates the positive impact of applying technology to online transactions and how consumer behavior has changed under the influence of modern technology. Modern technology provides the foundation for researchers to foresee a positive future for E-commerce in the upcoming years.

Since joining the World Trade Organization (WTO), foreign investors have made significant investments in various sectors in Vietnam, including E-commerce (EC) and the Internet. In the future, this truly creates a strong infrastructure to drive the development of the EC industry in Vietnam. Technology plays an indispensable role in promoting the growth of EC. Data from the Ministry of Information and Communications shows that in Vietnam, the Internet usage rate has reached 55%, higher than the global average of 46%.

The electronic commerce (E-Commerce) industry has developed and become an increasingly popular shopping service sector in recent times. According to the "Digital 2022 Global Overview Report" by We are social and Hootsuite, Vietnam ranks 11th among countries in terms of the proportion of people using the Internet for weekly shopping, with a rate of 58%, on par with the global average and surpassing many countries such as Germany, France, Australia, the United States, and Japan. However, it is still lower compared to countries like Indonesia, Thailand, Singapore, the Philippines, India, China, South Korea, Malaysia, and the United Kingdom. The scale of the E-Commerce market in Vietnam has undergone 12 significant changes.

In 2015, this market was only about 4 billion USD, but it is expected to increase to 49 billion USD by 2025. Furthermore, according to Google's forecast, the EC market size in Vietnam could reach 57 billion USD by 2025. Based on the "Vietnam E-commerce Index 2023" report, the average score of the E-commerce (EC) index for this year is 25. Efforts to build EC websites for agricultural products, utilize technology to support businesses, and promote cashless payments in various sectors have contributed to this result.

Notably, in the complex context of the recent Covid-19 pandemic, the EC industry in Vietnam has experienced even stronger growth. To maintain competitiveness, continuous updating of strategies and enhancing market share, as well as reinforcing brand reputation, are necessary. Despite its widespread adoption, limitations still exist regarding consumer preference and trust in this shopping method in Vietnam. Because of these challenges, the objective of this research is to identify the factors influencing the sustainable development of E-commerce platforms in Vietnam, while seeking and proposing solutions for the sustainable development of the E-commerce industry in Vietnam.

Objectives and tasks of the Research 2. Objectives The research objective of the project is to analyze the shortcomings, weaknesses, and limitations in the sustainable development process of e-commerce in Vietnam. Based on these analyses, solutions will be proposed to promote the sustainable development of e-commerce in Vietnam. Tasks - Research on e-commerce development - Research on the status of sustainable E-commerce development in Vietnam - Identifying measures to promote the sustainable development of e-commerce in Vietnam in the future.

Aims Factors influencing sustainable e-commerce development in Vietnam 4. Time scope: e For secondary data: The reference data collected for the research were gathered in recent years (2018 - 2023). e For primary data: Surveys and data collection were carried out during the period from January 2023 to the end of December 2023. Spatial scope: e Consumers and businesses in Vietnam 4.

Scope of research in terms of content: In order to gather a comprehensive amount of information, I conducted searches and collected documents relevant to the issue of my research. Subsequently, I filtered, compared, and compiled them into data sets that are as systematic and reliable as possible. Resreach questions -What factors have influenced the online shopping choices of consumers in Vietnam? -For the identified factors, what is the extent of their impact on purchasing decisions of consumers in Vietnam? -Do these factors affect the decision to shop online in Vietnam? If yes, then how do they influence it? 6.