Luận Văn Nghiên Cứu Tổng Hợp Những Giá Trị Nghệ Thuật Của Đào Tấn

Luận văn khám phá giá trị nghệ thuật trong sáng tác của Đào Tấn, phân tích sâu sắc về phong cách và đóng góp của ông trong nền văn hóa Việt Nam.

• Tác giả: Mịch Quang
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Chương
• Trường học: Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc
• Chuyên ngành: Nghệ thuật sân khấu
• Đề tài: Tổng hợp giá trị nghệ thuật của Đào Tấn
• Loại tài liệu: Nghiên cứu chuyên sâu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THÂN THẾ, SỰ NGHIỆP VÀ THỜI ĐẠI ĐÀO TẤN
• 1.1. Tác phẩm của Đào Tấn
• 1.1.1. Tác phẩm tuồng
• 1.1.2. Các tác phẩm nghệ thuật khác
• 1.2. Vài nét về thân thế Đào Tấn
• 1.2.1. Bối cảnh lịch sử thời đại Đào Tấn
• 1.2.2. Tuổi trẻ Đào Tấn
• 1.2.3. Cuộc đời làm quan và sáng tạo nghệ thuật
• 1.2.4. Những năm cuối đời
• 1.3. Đào Tấn với đất nước và thời đại
• 1.3.1. Đào Tấn với thuyết quyền biến
• 1.3.2. Tâm tư Đào Tấn với quê hương đất nước
• 1.3.3. Vai trò quan lại đương thời qua tầm mắt Đào Tấn
• 1.3.4. Ước mơ cuối cùng của Đào Tấn
• 1.3.5. Đào Tấn và người anh hùng cứu nước
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CỦA ĐÀO TẤN
• 2.1. Đặc điểm sáng tạo và giá trị nghệ thuật tuồng Đào Tấn
• 2.1.1. Từ truyền thống đến cách tân nghệ thuật
• 2.1.2. Đặc điểm nghệ thuật tuồng Đào Tấn
• 2.1.2.1. Đặc điểm bố cục
• 2.1.2.2. Đặc điểm nhân vật
• 2.1.2.3. Đặc điểm ngôn ngữ
• 2.1.2.4. Phương pháp sáng tạo
• 2.1.2.5. Phong cách tuồng Đào Tấn
• 2.2. Kịch bản văn học tuồng Đào Tấn
• 2.2.1. Kịch bản tuồng – di sản nghệ thuật lớn nhất của Đào Tấn
• 2.2.2. Niên biểu sáng tác và giai đoạn đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác tuồng của Đào Tấn
• 2.2.3. Điểm qua các vở tuồng tiêu biểu của Đào Tấn
• 2.2.3.1. Cổ thành
• 2.2.3.2. Hoàng Phi Hổ quá Giới Bài quan
• 2.2.3.3. Diễn võ đình
• 2.2.4. Những giá trị nổi bật của kịch bản tuồng Đào Tấn
• 2.2.4.1. Khúc tráng ca của người anh hùng thời nước mất nhà tan
• 2.2.4.2. Những cách tân biên kịch lớn
• 2.3. Thơ, từ, câu đối Đào Tấn
• 2.3.1. Nguồn tư liệu và giám định tư liệu
• 2.3.2. “Thi dư” hay mối liên hệ giữa từ và thơ
• 2.3.3. Nhân sinh quan Đào Tấn qua thơ và từ
• 2.3.3.1. Thái độ với phong trào Cần vương
• 2.3.3.2. Thái độ với phong trào Đông Du
• 2.3.3.3. Lễ hành tàng hay cách sống minh triết
• 2.3.4. Nghệ thuật thơ và từ Đào Tấn
• 2.3.4.1. Chỗ hữu hạn của ngôn từ hay khoảng trắng cần thiết
• 2.3.4.2. Thủ tượng và đàm huyền
• 2.3.4.3. Thể tính của từ hay ý tại ngôn ngoại
• 2.4. Những quan điểm lý luận nghệ thuật của Đào Tấn
• 2.4.1. Thế giới quan và phương pháp sáng tác
• 2.4.2. Hiện thực xã hội và cá tính sáng tạo
• 2.4.3. Cấu trúc tuồng và kỹ xảo vở diễn
• 2.4.4. Thế giới nhân vật đa dạng, đa chiều
• 2.4.5. Vai trò của kép hát tuồng
• 3. CHƯƠNG 3: BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT CỦA ĐÀO TẤN
• 3.1. Vị trí của Đào Tấn trong sự nghiệp văn hoá nghệ thuật dân tộc
• 3.2. Bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật của Đào Tấn
• 3.2.1. Tại các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật tuồng chuyên nghiệp và nghiệp dư
• 3.2.2. Trên sân khấu học đường
• 3.2.3. Trong sáng tác và đạo diễn tuồng đương đại
• 3.2.4. Các giải thưởng văn học nghệ thuật mang tên Đào Tấn
• 3.2.5. Tổng quan
• 3.3. Đề xuất, kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Đào Tấn và giá trị nghệ thuật

Đào Tấn (1845-1907) là một trong những nhân vật kiệt xuất của nghệ thuật và văn học Việt Nam. Ông được mệnh danh là 'Hậu tổ' của nghệ thuật tuồng, với những đóng góp toàn diện từ sáng tác, chỉnh sửa kịch bản, đến dàn dựng và đào tạo diễn viên. Luận văn này tập trung vào việc tổng hợp và phân tích các giá trị nghệ thuật mà Đào Tấn để lại, bao gồm hơn 40 kịch bản tuồng, hơn 1000 bài thơ, từ, và các tác phẩm lý luận nghệ thuật. Nghiên cứu này không chỉ làm rõ tầm ảnh hưởng của Đào Tấn trong văn hóa nghệ thuật dân tộc mà còn đề xuất các phương pháp bảo tồn và phát huy di sản của ông.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu về Đào Tấn không chỉ là việc tôn vinh một nghệ sĩ tài ba mà còn là cách để hiểu sâu hơn về văn hóa dân gian và nghệ thuật truyền thống Việt Nam. Các tác phẩm của ông phản ánh tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, và sự sáng tạo không ngừng. Việc phê bình văn học và phân tích các tác phẩm của Đào Tấn giúp khám phá những giá trị nhân văn và nghệ thuật sâu sắc, từ đó ứng dụng vào việc giảng dạy và phát triển văn hóa nghệ thuật hiện đại.

II. Đặc điểm nghệ thuật trong tác phẩm của Đào Tấn

Các tác phẩm của Đào Tấn được đánh giá cao nhờ sự kết hợp giữa truyền thống và cách tân. Ông không chỉ kế thừa những giá trị văn hóa dân gian mà còn đưa vào đó những yếu tố mới, tạo nên phong cách độc đáo. Nghệ thuật tuồng của Đào Tấn nổi bật với cấu trúc chặt chẽ, nhân vật đa chiều, và ngôn ngữ giàu hình ảnh. Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích các yếu tố tính nghệ thuật trong kịch bản tuồng, thơ, và từ của ông, đồng thời đánh giá tầm ảnh hưởng của chúng đối với văn học và sân khấu Việt Nam.

2.1. Kịch bản tuồng và sự cách tân

Kịch bản tuồng của Đào Tấn được xem là di sản văn hóa quý giá. Ông đã cách tân nghệ thuật tuồng bằng cách kết hợp yếu tố kịch tính và nhân văn, tạo nên những vở diễn đầy cảm xúc và ý nghĩa. Các vở tuồng như 'Cổ Thành', 'Hoàng Phi Hổ quá Giới Bài Quan' không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn thể hiện tư tưởng yêu nước và khát vọng tự do. Phân tích các kịch bản này giúp hiểu rõ hơn về tài năng và tầm nhìn của Đào Tấn.

III. Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật của Đào Tấn

Việc bảo tồn và phát huy các giá trị nghệ thuật của Đào Tấn là nhiệm vụ quan trọng trong việc gìn giữ di sản văn hóa dân tộc. Nghiên cứu này đề xuất các phương pháp như tổ chức các buổi biểu diễn tuồng, xuất bản các tác phẩm của ông, và đưa vào chương trình giảng dạy tại các trường nghệ thuật. Đồng thời, việc tổ chức các hội thảo khoa học và trao giải thưởng mang tên Đào Tấn cũng là cách để tôn vinh và lan tỏa giá trị của ông.

3.1. Ứng dụng trong giáo dục và văn hóa

Các tác phẩm của Đào Tấn có thể được sử dụng trong giáo dục để giúp học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa nghệ thuật truyền thống. Việc đưa các vở tuồng của ông vào chương trình giảng dạy không chỉ giúp bảo tồn di sản văn hóa mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Ngoài ra, các buổi biểu diễn tuồng hiện đại dựa trên kịch bản của Đào Tấn cũng là cách để thu hút công chúng trẻ, từ đó lan tỏa giá trị nghệ thuật của ông đến với thế hệ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, công trình có 3 chương chính sau: Ch−¬ng I Th©n thÕ, sù nghiÖp vµ thêi ®¹i §µo TÊn Ch−¬ng II C¸c gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña §µo TÊn Ch−¬ng III B¶o tån vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ nghÖ thuËt cña §µo TÊn 12 ch−¬ng MéT Th©n thÕ, sù nghiÖp vµ thêi ®¹i §µo TÊn Tõ l©u, tªn tuæi §µo TÊn ®· thµnh niÒm tù hµo cña nh÷ng ng−êi ho¹t ®éng v¨n ho¸ nghÖ thuËt vµ s©n khÊu ViÖt Nam. Cô lµ nhµ so¹n tuång vµ «ng thÇy tuång kiÖt xuÊt, ®−îc coi lµ bËc hËu tæ tuång. §µo TÊn cßn lµ nhµ th¬, nhµ tõ khóc tµi hoa, ®éc ®¸o vµ nhµ lý luËn nghÖ thuËt uyªn th©m. T¸c phÈm cña §µo TÊn: 1.

T¸c phÈm tuång: 1. T¸c phÈm s¸ng t¸c: - T©n d· ®ån - B×nh §Þch - §·ng khÊu - Tam b¶o th¸i gi¸m thñ böu - V¹n böu tr×nh t−êng (108 håi. t−¬ng truyÒn §µo TÊn viÕt 48 håi cuèi pho) - QuÇn tr©n hiÕn thuþ - Tø quèc lai v−¬ng - DiÔn Vâ ®×nh - TrÇm h−¬ng c¸c - Cæ Thµnh - Hoµng Phi Hæ qu¸ Giíi Bµi quan - Hé sanh ®µn Cã ng−êi nãi: vë tuång “Hoa dung ®¹o” còng lµ t¸c phÈm cña cô. Nh−ng trong gia ph¶ hä §µo kh«ng thÊy ghi ®iÒu nµy, kh«ng biÕt cã ®óng vËy kh«ng? Còng cã ng−êi nãi: cô cßn viÕt pho tuång “Tèng sö diÔn ca” gåm 7 vë, viÕt t¹i “Hoµng Mai c¸c”, tøc n¬i lµm viÖc cña cô lóc ®i tu ë chïa «ng Nói, 13 trong ®ã cã vë “BiÖn kinh thÊt thñ” ®−îc cô ®Ò tùa kû niÖm Hoµng DiÖu, sau Hµ thµnh thÊt thñ mét n¨m.

TiÕc r»ng, chóng t«i ch−a cã ®iÒu kiÖn ®èi chiÕu x¸c minh. T¸c phÈm chØnh lý, c¶i biªn: Cã thÓ nãi phÇn lín kho tµng tuång x−a ®Ó l¹i ®Õn thêi §µo TÊn ®Òu qua tay cô nhuËn s¾c, söa ch÷a, sö dông. C¨n cø gia ph¶ hä §µo ghi chÐp th× §µo TÊn ®· chØnh lý, söa ch÷a c¸c vë, pho nh− sau: - S¬n HËu - Khuª c¸c anh hïng (c¶i biªn vµ ®æi tªn vë “Tam n÷ ®å v−¬ng”) - §µo Phi Phông - Ngò Hæ b×nh Liªu (ch÷a mét líp) 2. C¸c t¸c phÈm nghÖ thuËt kh¸c Bªn c¹nh sù nghiÖp s¸ng t¸c vµ ho¹t ®éng nghÖ thuËt tuång, §µo TÊn cßn lµ nhµ th¬ tÇm cì, víi gÇn 1000 bµi th¬, tõ, t¶n v¨n vµ liÔn ®èi trong c¸c tËp: - Méng Mai ng©m th¶o - Méng Mai thi tån - Méng Mai tõ lôc - Méng Mai v¨n sao Riªng bé phËn v¨n ch−¬ng cã tÝnh chÊt lý luËn s©n khÊu chiÕm mét phÇn quan träng, trong ®ã cã næi bËt lµ tËp “Hý tr−êng tuú bót”.

Ngoµi ra, còng theo gia ph¶ hä §µo th× cô cã s¸ng t¸c ©m nh¹c, ®−îc vua giao so¹n nhiÒu Nh¹c ch−¬ng khóc ®iÖu. Vµi nÐt vÒ th©n thÕ §µo TÊn 1. Bèi c¶nh lÞch sö thêi ®¹i §µo TÊn §µo TÊn, tù ChØ Thóc, hiÖu Méng Mai, thªm mét tiÓu hiÖu lµ Mai T¨ng. ¤ng sinh ngµy 17 th¸ng 2 n¨m Êt Tþ (tøc ThiÖu TrÞ thø 5, n¨m 1845) vµ mÊt ngµy r»m th¸ng 7 n¨m 1907, thøc n¨m Thµnh Th¸i thø 18.

14 Thêi ®¹i §µo tÊn sèng lµ mét trong nh÷ng giai ®o¹n ®au th−¬ng vµ phøc t¹p nhÊt trong lÞch sö d©n téc. Sau h¬n nöa thÕ kû hoµ b×nh thèng nhÊt, ®éc lËp, thÞnh v−¬ng d−íi c¸c triÒu vu Gia Long, Minh M¹ng, ThiÖu TrÞ, Tù §øc, n¨m 1858, Php¸ næ sóng tÊn c«ng §µ N½ng vµ sau ®ã x©m chiÕm Sµi Gßn, b¾t ®Çu cuéc x©m l−îc n−íc ta. N¨m 1862, vua Tù §øc ký hiÖp −íc nh−êng ba tØnh miÒn ®«ng Nam bé cho Ph¸p. N¨m 1867, Ph¸p chiÕm nèt ba tØnh miÒnT©y, t¹o thµnh mät Nam kú th−îc Ph¸p ngay trªn ®Êt n−íc ta.

Tõ 1873 ®Õn 1886, Ph¸p, chiÕm nèt nh÷ng phÇn cßn l¹i cña ®Êt n−íc, tuyªn bè b¶o hé Trung kú vµ B¾c kú, n¬i hä tiÕp tôc duy tr× triÒu ®×nh nhµ NguyÔn. §Õn n¨m 1887, Ph¸p hoµn tÊt qu¸ tr×nh x©m l−îc ViÖt Nam vµ ®Æt ra bé m¸y cai trÞ hoµn chØnh tõ trung −íng ®Õn ®Þa ph−¬ng. Nh− vËy, sau gÇn 10 thÕ kû b¶o vÒ ®−îc nÒn ®éc lËp, tù chñ cña ®Êt n−íc tr−íc sù nhßm ngã vµ tham väng bµnh tr−íng cña phong kiÕn ph−¬ng B¾c l¸ng giÒng, ®Êt n−íc ta ®· r¬i vµo tay thùc d©n x©m l−îc ®Õn tõ ph−¬ng T©y xa x«i. Sau khi vua Tù §øc mÊt, triÒu ®×nh nhµ NguyÔn r¬i vµo c¶nh hçn lo¹n, tr¶i qua mét thêi kú th−êng ®−îc gäi lµ “tø nguyÖt tam v−¬ng” (bèn th¸ng ba vua) víi c¸c vua Dôc §øc (ba ngµy), vua HiÖp Hoµ (bèn th¸ng), vua KiÕn Phóc (1 n¨m).

§Õn n¨m 1885, vua Hµm Nghi lªn ng«i, ®· lam,f mét cuéc binh biÕn chèng Ph¸p ngay t¹i kinh thµnh nh−ng thÊt b¹i, kÐo ra lËp kinh ®« kh¸ng chiÕn ë T©n Së, Qu¶ng TrÞ, ban hÞch CÇn V−¬ng ph¸t ®éng c«ng cuéc vò trang chèng Ph¸p trong c¶ n−íc. Phong trµo øngnghÜa CÇn V−¬ng ®· næi lªn m¹nh mÏ víi c¸c cuéc khëi nghÜa cña Phan §×nh Phïng, NguyÔn ThiÖn ThuËt, Hoµng Hoa Th¸m, Mai Xu©n Th−ëng…nh−ng råi tÊt c¶ ®Òu bÞ d×m trong biÓn m¸u. §ång Kh¸nh lªn ng«i tõ n¨m 1886 ®Õn n¨m 1888 th× bÞ bÖnh mÊt. Thµnh Th¸i kÕ vÞ tõ n¨m 1889 ®Õn n¨m 1907 th× bÞ Ph¸p buét tho¸i vÞ v× ph¸t hiÖn ®−îc kÕ ho¹ch bÝ mËt phôc quèc cña «ng.

Cã thÓ thÊy thêi ®¹i §µo TÊn sèng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm næi bËt sau: - §ã lµ giai ®o¹n c¸c nhµ sö häc th−êng gäi lµ ®iÓm chuyÓn tõ NguyÔn s¬ sang NguyÔn m¹t, triÒuNguyÔn tõ h−ng thÞnh chuyÓn dÇn sang suy 15 vong vµ ®· thÊt b¹i trong viÖc b¶o vÖ ®éc lËp tù do cña ®Êt n−íc. TriÒu NguyÔn vÉn tån t¹i cho ®Õn n¨m 1945, nh−ng thùc tÕ ®· trë thµnh mét triÒu ®¹i bï nh×n tõ n¨m 1887. - §©y lµ giai ®o¹nThùc d©n Ph¸p b¾t ®Çu x©m l−îc n−íc ta vµ sau gÇn 30 n¨m ®· hoµn thµnh viÖc x©m chiÕm hoµn toµn n−íc ta. - Cïng víi cuéc x©m l−îc Ph¸p vµ sù ®Çu hµng chÝnh thøc cña triÒu NguyÔn lµ phong trµo chèng x©m l−îc Ph¸p ph¸t triÓn réng kh¾p song ®Òu ®· thÊt b¹i.

C¸c nhµ vua yªu n−íc Hµm nghi, Thµnh Th¸i bÞ b¾t, bÞ buét tho¸i vÞ vµ ®−a ®i l−u ®µy t¹i ch©u Phi xa x«i. Tuæi trÎ §µo TÊn §µo TÊn ch¸nh qu¸n th«n Vinh Th¹nh, x· Ph−íc Léc, sinh qu¸n th«n Tïng Gi¶n, x· Ph−íc Hßa, huyÖn Tuy Ph−íc, tØnh B×nh §Þnh. Th©n sinh «ng lµ §µo §øc Ng¹c, phô th©n lµ bµ Hµ ThÞ (gèc ng−êi Huª, ë th«n La Ch÷), lµ n«ng d©n nghÌo, ph¶i xa quª chÝnh ®i lµm ¨n ë Tïng Gi¶n (Gß Båi) vµ sinh §µo TÊn t¹i ®©y. §µo TÊn lµ con thø hai trong nhµ cã ba con trai.

¤ng anh vµ ng−êi em cña §µo TÊn kh«ng ®ç ®¹t g×. ¤ng §µo §øc Ng¹c thêi ®ã lµm nghÒ thÇy dß, thÇy quÎ, vî bu«n vÆt vµ lµm n«ng. Hai vî chång sèng thanh bÇn trªn mét ®¸m v−ên con vµ m¸i nhµ tranh nhá hÑp ë gÇn chî Gß Båi. Tæ tiªn §µo TÊn ë chÝnh qu¸n còng hoµn toµn sèng b»ng nghÒ n«ng, kh«ng cã ai ®ç ®¹t cã chøc t−íc g× nh−ng lµ mét gia téc næi tiÕng thanh b¹ch vµ cã nÒ nÕp.

Chuéng nghÜa, mÕn nh©n, ®−îc nh©n d©n trong vïng kÝnh phôc. Sau nµy nhê §µo TÊn lµm quan to, gia ®×nh ®−îc phong tam ®¹i nªn «ng §µo §øc Ng¹c ®−îc c¸o tÆng “Gi¸n nghÞ ®¹i phu”, bµ Hµ ThÞ ®−îc c¸o phong “Ch¸nh tam phÈm thôc nh¬n” vµ c¶ hai ®êi tr−íc còng ®−îc truy tÆng quan hµm chiÕu theo ®iÓm lÔ cña triÒu ®×nh. Thña nhá, §µo TÊn ®−îc mÑ cha cho ®i häc ch÷ nho víi c¸c thÇy ®å quanh vïng Gß Båi. Ngay khi Êy, §µo TÊn ®· béc lé t− chÊt th«ng minh vµ chÝ khÝ h¬n ng−êi.

§Æc biÖt, cËu bÐ TÊn rÊt yªu v¨n ch−¬ng vµ mª h¸t béi, 16 kh«ng bao giê bá sãt c¸c ®¸m h¸t diÔn ra trong vïng vµ th−êng rñ b¹n bÌ b¾t ch−íc s¾m tuång khi vui ch¬i cïng nhau. §Õn n¨m 14 tuæi, §µo TÊn ®· næi tiÕng lµ mét thiÕu niªn häc th«ng nghÜa s¸ch, gia ®×nh cho «ng ®Õn theo häc thÇy NguyÔn Diªu (th−êng gäi lµ cô tó tµi Nh¬n ¢n) mét nhµ nho giá c¶ H¸n v¨n vµ Ph¸p v¨n vµ lµ mét thÇy tuång tµi ba, t¸c gi¶ cña c¸c vë tuång “Ngò Hæ, “LiÖu ®è” (ch÷a bÖnh ghen), “Vâ Tam T− chÐm c¸o”, “Nh¹c Phi ph¸ bi… Do chÞu ¶nh h−ëng cña thÇy häc, n¨m 19 tuæi §µo TÊn viÕt vë tuång ®Çu tay “T©n d· ®ån” (cßn gäi lµ “ Tõ Thø quy Tµo”). N¨m 18 tuæi, §µo TÊn ®· cho thÊy mét khÝ ph¸ch kh¸c th−êng khi lµm th¬ vµ vÏ tranh hµi h−íc ®em d¸n taih chî Gß Båi bµi xÝch c−êng hµo, nhÊt lµ nh»m vµo H−¬ng th©n th«n Tïng Gi¶n. Theo t−êng truyÒn khi Êy, vua Tù §øc cã ban bè thËp ®iÒu vµ h−¬ng −íc b¾t d©n häc tËp, H−¬ng th©n lµ chøc lín nhÊt cña th«n chñ tr× viÖc gi¶ng d¹y, §µo TÊn ®· cã th¬ nh¹o b¸ng viÖc nµy nh− sau: ThËp ®iÒu lµ c¸i chi chi Hµng ®ªm nãi m·i ra g× mµ nghe H−¬ng th©n gi¶ng gi¶i lÌ nhÌ B¾t d©n héi häp mµn nghe thËp ®iÒu VËy cã th¬ r»ng: C¶ lµng ®Òu sî mét H−¬ng th©n ¤ng còng ng−êi ta kh«ng ph¶i thÇn ¤ng gi¶ng thËp ®iÒu kh«ng ph¶i gi¸n Kh¸c «ng V¨n Träng gi¸n h«n qu©n Gß Båi d©n chóng ®· kªu vang HÕt viÖc quan gia ®Õn viÖc lµng X©u thuÕ quanh n¨m lo muèn chÕt Mµ ®ªm n»m ngñ còng kh«ng an! 17 C¸c cô tiÒn bèi vïng Gß Båi ®Õn nh÷ng n¨m gi÷a thÕ kû 20 vÉn cßn nhí nh÷ng bµi th¬ n«m cña chµng trai trÎ §µo TÊn lËp ng«n nh¹o b¸ng cöa quyÒn nµy.

V× khÝ chÊt yªu tù do, bÊt phôc c−êng quyÒn, kh«ng chÞu nh÷ng rµng buét v« lý cña §µo TÊn mµ gia ®×nh §µo TÊn kh«ng thÓ nµo ë yªn ®−îc víi c¸c chøc s¾c ë Gß Båi nªn cha mÑ «ng ph¶i b¸n hÕt v−ên nhµ ë ®©y ®Ó trë vÒ quª h−¬ng. §aß TÊn ®−îc tiÕp tôc theo häc thÇy tó NguyÔn Diªu, giao du réng, ®Æc biÖt lµ th©n thiÕt víi c¸c nghÖ sÜ h¸t béi cã tiÕng nh− Qu¶n ca Th−êng, §éi HiÖp, sau nµy trë thµnh tri kû trän ®êi cña «ng. N¨m 22 tuæi (1867 – Tù §øc 20), §µo TÊn ®ç cö nh©n khoa §inh M·o, nh−ng kh«ng giãng mäi ng−êi, «ng kh«ng xin bæ quan, mÆc dï luËt lÖ trÒu ®×nh ®Þnh r»ng cö nh©n tõ 6 th¸ng ®Õn 1 n¨m th× ®−îc viÖn lÖ bæ quan. ¤ng chØ theo ®uæi v¨n ch−¬ng vµ h¸t béi, tiÕp tôc lui tíi víi thÇy Tó Diªu vµ c¸c b¹n h¸t béi ®Ó häc hái, trao ®æi nh÷ng t©m ®¾c.

M·i ®Õn n¨m Tù §øc thø 24 (1871), khi triÒu ®×nh HuÕ lôc xÐt l¹i danh s¸ch cö nh©n cßn t¹i qu¸n ®Ó tr−ng tËp, «ng míi ®−îc bæ Hµn l©m ®iÓn tÞch, sung chøc hiÖu th−. Cuéc ®êi lµm quan §µo TÊn ®Õn kinh ®« HuÕ lµm quan lóc 26 tuæi tuæi vµ b¾t ®Çu hµnh tr×nh h¬n 30 n¨m lµm quan trong triÒu NguyÔn.