Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại công ty TNHH Thương Mại và Dịch Vụ Tam Minh” Chương 2: Một số lý luận cơ bản về hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng về hiệu quả sử dụng lao động tại công ty TNHH Thương Mại và Dịch Vụ Tam Minh Chương 4: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng lao động của công ty TNHH Thương Mại và Dịch Vụ Tam Minh 6 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 2. Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản về hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp 2. Khái niệm Lao động trong doanh nghiệp Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ cho các nhu cầu của đời sống xã hội. Lao động là hoạt động đặc trưng nhất, là hoạt động sáng tạo của con người.Mác đã nêu ra định nghĩa về lao động và vai trò của nó trong sự hình thành con người như sau: “Lao động trước hết là một quá trình diễn ra giữa con người với tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình con người làm trung gian, điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên…” Trong tác phẩm “Tư bản”, C.Mác đã xác định bản chất xã hội và mục tiêu chung của lao động như sau: “ Lao động là một hoạt động có mục đích để tạo ra những giá trị sử dụng”.
Theo Bộ Luật lao động (năm 2012), Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước. Lao động trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tồn tại như một tất yếu khách quan cùng với sự tồn tại của sản xuất, lưu thông hàng hóa và thương mại, đó là sự phân công lao động xã hội quyết định. Như vậy, ” Lao động trong các doanh nghiệp là bộ phận lao động xã hội cần thiết được phân công thực hiện quá trình sản xuất lưu thông hàng hóa.
Bao gồm lao động thực hiện quá trình sản xuất, mua bán, vận chuyển, đóng gói, chọn lọc, bảo quản và quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp”. Khái niệm Hiệu quả trong doanh nghiệp Có một vài quan điểm về hiệu quả trong doanh nghiệp có thể kể như theo PGS.TS Phạm Công Đoàn (2012), Giáo trình Kinh tế doanh nghiệp thương mại, tr143, Hiệu quả là mối quan hệ tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã xác định với chi phí bỏ ra để đạt được mục đích. 7 Hiệu quả doanh nghiệp gồm hai bộ phận: hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế. Có thể khái quát hiệu quả theo hai công thức sau: Hiệu quả là hiệu số giữa kết quả và chi phí: HQ = KQ – CF Trong đó: HQ : Hiệu quả đạt được trong một thời kì nhất định KQ : Kết quả đạt được trong thời kì đó CF : Chi phí đã bỏ ra để đạt kết quả Đây là hiệu quả tuyệt đối, mục đích so sánh ở đây là để thấy được mức chênh lệch giữa kết quả và chi phí, mức chênh lệch này càng lớn thì hiệu quả càng cao.
Hiệu quả là tỉ lệ so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Đây là chi phí tương đối. HQ = KQ/CF Trong đó : HQ : Hiệu quả đạt được trong một thời kì nhất định KQ : Kết quả đạt được trong thời kì đó CF : Chi phí đã bỏ ra để đạt kết quả Một doanh nghiệp muốn hoạt động có hiệu quả thì doanh nghiệp đó phải có những sự đầu tư thích đáng về tài chính, công nghệ, con người,…phải xây dựng và đề ra những mục tiêu, phương hướng cụ thể cho doanh nghiệp mình trong từng thời kì khác nhau. Dù với bất cứ mục tiêu gì thì điều các doanh nghiệp luôn hướng đến chính là lợi nhuận, tương đương với hoạt động của doanh nghiệp mang lại hiệu quả cao, tốn ít chi phí.
Khái niệm Hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Hiệu quả sử dụng lao động là một chỉ tiêu chất lượng quan trọng trong hoạt động kinh tế. Nó phản ánh kết quả và trình độ sử dụng lao động của từng đơn vị, qua đó mà thấy được hiệu quả sử dụng chung của từng ngành và của toàn xã hội. Theo quan điểm của Mác – Lênin, hiệu quả sửa dụng lao động là sự so sánh kết quả đạt được với chi phí bỏ ra một số lao động ít hơn để đạt được kết quả lao động nhiều hơn.Mác chỉ rõ bất kỳ một phương thức sản xuất liên hiệp nào cũng cần phải có hiệu quả, đó là nguyên tắc của liên hiệp sản xuất. Với luận điểm như vậy, Mác đã 8 vạch ra bản chất của hiệu quả sử dụng lao động là tiết kiệm và mọi sự tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời gian.
Theo quan điểm của F.Taylor thì “Con người là một công cụ lao động”. Quan điểm này cho rằng: con người quan tâm đến cách họ kiếm được chứ không phải là công việc họ làm, ít người muốn và làm được những công việc đòi hỏi tính sáng tạo, độc lập và tự kiểm soát. Vì thế, để sử dụng lao động một cách hiệu quả thì phải đánh giá chính xác thực trạng lao động tại doanh nghiệp mình, phải giám sát và kiểm tra chặt chẽ những người giúp việc, phải phân chia công việc ra từng bộ phận đơn giản, lặp đi lặp lại, dễ dàng học được. Hiệu quả sử dụng lao động chính là kết quả mang lại từ mô hình, các chính sách quản lý và sử dụng lao động.
Kết quả là doanh thu, lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể đạt được trong kinh doanh và việc tổ chức, quản lý lao động. Hiệu quả sử dụng lao động là sự so sánh kết quả đạt được với chi phí bỏ ra một số lao động ít hơn để đạt được kết quả lao động nhiều hơn. Tóm lại, “Hiệu quả sử dụng lao động được hiểu là chỉ tiêu biểu hiện trình độ sử dụng lao động thông qua quan hệ so sánh giữa kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh với chi phí lao động để đạt được kết quả”. Muốn sử dụng lao động có hiệu quả thì ngoài đáp ứng đầy đủ và kịp thời các chính sách đãi ngộ tài chính thì nhà quản lý phải nhanh chóng nắm bắt được tâm lý, nguyện vọng của người lao động để từ đó đưa ra các chính sách đãi ngộ phi tài chính phù hợp nhất với người lao động và điều kiện của công ty, để từ đó nâng cao được năng suất lao động, sử dụng lao động có hiệu quả hơn.
Nội dung của hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp 2. Khái quát về tổ chức và quản lý lao động trong doanh nghiệp Có thể nói trong các yếu tố nguồn lực của doanh nghiệp thì yếu tố con người là khó sử dụng nhất. Phải làm như thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp là vấn đề nan giải của bất kỳ một doanh nghiệp nào. Và để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bị giảm sút cần phải sử dụng lao động một cách hợp lý khoa học.
Nếu sử dụng nguồn lao động không hợp lý, việc bố trí lao động không đúng chức năng của từng người sẽ gây ra tâm lý chán nản, không nhiệt tình với công việc được giao dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp và sẽ dẫn tới sự giảm sút về tất cả các vấn đề khác của doanh nghiệp. 9 Con người là bộ phận chủ yếu để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh, mọi hoạt động sản xuất kinh doanh suy cho cùng cũng là để phục vụ lợi ích con người. Trong các doanh nghiệp hiện nay, yếu tố con người đóng vai trò quyết định đối với sự thành bại của cả doanh nghiệp. Chính vì vậy đào tạo, phát triển và sử dụng lao động có hiệu quả là yếu tố sống còn của mọi doanh nghiệp.
Việc bố trí cán bộ, công nhân theo đúng những yêu cầu của công việc, áp dụng những phương pháp huấn luyện có hiệu quả. Sử dụng hợp lý những người đã được đào tạo, bồi dưỡng tiếp những người có khả năng phát triển, chuyển và đào tạo lại những người không phù hợp với công việc. Phân công lao động hợp lý chính là điều kiện để nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất. Do phân công lao động mà có thể chuyên môn hóa được công nhân, chuyên môn hóa được công cụ lao động, cho phép tạo ra được những công cụ chuyên dụng có năng suất lao động cao, người công nhân có thể làm một loạt bước công việc, không mất thời gian vào việc điều chỉnh lại thiết bị, thay dụng cụ để làm các công việc khác nhau.
Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Đối với nhà quản lý, qua các công trình nghiên cứu cho thấy rằng, ở nhiều doanh nghiệp Việt Nam các ủy viên quản trị các dây chuyền chính có trình độ cao là nhờ việc huấn luyện tại chỗ và sự đào tạo phi chính thức chứ không phải là nhờ vào sự đào tạo và phát triển chính thức từ doanh nghiệp. Vấn đề chính là ở chỗ làm thế nào để phát triển được một thế hệ các nhà quản lý mới với những khả năng lãnh đạo rộng lớn tạo điều kiện cho sự sống còn của doanh nghiệp trong tương lai. Khi sử dụng lao động có hiệu quả thì nhà quản trị mới có tiền đề để đánh giá và trả công chính xác, công bằng Đối với người lao động, hay ví dụ ở đây là công nhân kỹ thuật, việc đào tạo bồi dưỡng thường là đào tạo theo cách hướng dẫn kèm cặp tại nơi làm việc nhằm làm tăng kỹ năng công nghệ, làm cho người lao động tự giác làm việc hơn. Bất cứ người lao động khi làm việc thì đều mong muốn công sức mình bỏ ra được trả công xứng đáng và công bằng, có như vậy sử dụng lao động hiệu quả có thể giúp người lao động nâng cao sản lượng, kết quả làm việc để từ đó có điều kiện tiếp tục cống hiến cho công ty.