Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn chiếm một vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam. Lợn đƣợc xếp đứng ở vị trí hàng đầu trong số các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm cho nhân dân và phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Ngày nay chăn nuôi lợn còn có tầm quan trọng đặc biệt nữa là tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là một trong những nguồn đem lại thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Tuy có rất nhiều thuận lợi nhƣng ngành chăn nuôi lợn ở nƣớc ta hiện nay vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn, nhất là trong tình hình đất nƣớc ta gia nhập hiệp định TPP (Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dƣơng) thì càng yêu cầu ngành chăn nuôi trong nƣớc phải có bƣớc phát triển mạnh.
Ngoài việc cung cấp nhu cầu hằng ngày là thực phẩm, ngƣời chăn nuôi chúng ta phải cạnh tranh với các nƣớc trên thế giới nhất là khi ngành chăn nuôi của chúng ta còn lạc hậu chƣa phát triển. Đứng trƣớc yêu cầu đó, ngành chăn nuôi nói chung cũng nhƣ ngành chăn nuôi lợn nói riêng phải có một bƣớc phát triển mới để sánh kịp với các nƣớc khác trên thế giới. Đặc biệt hiện nay tình hình chăn nuôi lợn gặp rất nhiều khó khăn nhất là về chăm sóc và nuôi dƣỡng trong nhƣ̃ng điề u kiê ̣n khắt khe. Trƣớc thực tế đó em thực hiện đề tài: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn nái sinh sản nuôi tại traị Nguyễn Thanh Lich ̣ , huyện Ba Vì , thành phố Hà Nội”.
Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích - Nắm đƣợc tình hình chăn nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch Ba Vì Hà Nội. - Nắm đƣợc quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản. n 2 - Nắm đƣợc các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai.
Yêu cầu của đề tài - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Nguyễn Thanh Lịch Ba Vì Hà Nội. - Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dƣỡng cho đàn lợn nái nuôi tại cơ sở. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2.
Điều kiện của cơ sở * Vị trí địa lý Trang tra ̣i chăn nuôi Nguyễn Thanh Lich ̣ nằ m trên điạ bàn xã Ba Tra ̣i , huyê ̣n Ba Vì, thành phố Hà Nội nằm dƣới chân phía bắc núi Ba Vì. Phía đông giáp xã Tản Lĩnh, phía bắc giáp xã Cẩ m Liñ h, phía tây giáp xã Thuầ n Mỹ. * Đặc điểm khí hậu Trại lợn Nguyễn Thanh Lịch chịu sự ảnh hƣởng trực tiếp của khí hậu miền Bắc, bị chi phối bởi các yếu tố vĩ độ Bắc, cơ chế gió mùa. Sự phối hợp giữa cơ chế gió mùa và vĩ độ tạo nên khí hậu nhiệt đới ẩm, có sự khác biệt rõ rệt giữa mùa nóng và mùa lạnh nên có thể phân ra làm 4 mùa.
Mùa đông lạnh, hanh khô có kèm theo gió mùa, mƣa ít. Mùa hè nóng, mƣa nhiều. Giữa hai mùa đó lại có hai thời kỳ chuyển tiếp (tháng 4 và tháng 10), còn đƣợc gọi là mùa xuân và mùa thu. Đó là một trong những yếu tố khách quan tác động đến quá trình sinh trƣởng, phát triển của vật nuôi và phẩm chất của nông sản.
Lượng mưa: Lƣợng mƣa trung bình năm 2.500 mm, phân bố không đều trong năm, tập trung nhiều vào tháng 7 và tháng 8. Nhiê ̣t độ: o Nhiệt độ bình quân năm là 23,40 C. Mùa nóng bắt đầu từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 9, khí hậu nóng ẩm và mƣa nhiều; mát, khô ráo vào tháng 10. Mùa lạnh bắt đầu từ giữa tháng 11 đến hết tháng 3.
Từ cuối tháng 11 đến tháng 1 rét và hanh khô, từ tháng 2 đến hết tháng 3 lạnh và mƣa phùn kéo dài n 4 từng đợt. Trong khoảng tháng 9 đến tháng 11, có những ngày thu với tiết trời mát mẻ và sẽ đón từ hai đến ba đợt không khí lạnh yếu tràn về. Độ ẩm: Độ ẩm không khí trung bình năm là 86,1%. Vùng thấp thƣờng khô hanh vào tháng 12 và tháng 1.
Cơ cấu tổ chức của cơ sở Cơ cấu tổ chức của trại nhƣ sau: - Chủ trại: 01 ngƣời - Quản lý trại: 01 ngƣời - Kỹ thuật trại: 02 ngƣời - Tổ trƣởng: 02 ngƣời - Công nhân: 05 ngƣời - Sinh viên thực tập:16 ngƣời - Nấu ăn: 01 ngƣời Với đội ngũ trên, trại phân ra làm các tổ khác nhau gồm tổ chuồng nái đẻ, tổ chuồng nái chửa, tổ chuồng cách ly (dãy chuồng dùng để nhốt và cách ly lợn nái hậu bị giố ng mới đƣơ ̣c chuyể n tƣ̀ tra ̣i khác về ). Mỗi tổ thực hiện công việc chuyên biệt một cách nghiêm túc và đúng quy định của trang trại. Cơ sở vật chất của trại - Trại lợn Nguyễn Thanh Lịch đƣợc xây dựng trên diện tích đất 2 ha, trong đó kết hợp trồ ng mô ̣t số loa ̣i cây cảnh và cây lấ y gỗ xung quanh tra ̣i nhƣ cây si, cây keo. - Ƣu điểm: Trại có vị trí thuận lợi cho việc vận chuyển các sản phẩm từ trại đi tiêu thụ, cũng nhƣ vận chuyển thức ăn vào trại , nằm sâu bên trong mô ̣t quả đồi cách xa nhà dân, xa các nơi sinh hoạt xã hội nên tránh đƣợc việc tiếp xúc với bên ngoài, giảm thiểu đƣợc dịch bệnh lây lan từ ngoài vào cũng nhƣ từ trong trại ra bên ngoài.
n 5 Trại đƣợc xây dựng theo hƣớng Đông Nam nên đón đƣợc nắng buổi sáng, tránh đƣợc nắng buổi chiều, trại nằm ở sƣờn đồi nên việc thoát nƣớc rất dễ dàng, mùa mƣa khô ráo không bị ngập nƣớc phân. Giữa phần dành cho lợn mẹ và phần dành cho lợn con đƣợc ngăn cách bởi khung sắt, tránh lợn mẹ đè chết lợn con. Sàn chuồng cách biệt với mặt đất, có nhiều lỗ để thoát phân, thoát nƣớc tiểu nên giữ đƣợc chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ, tiết kiệm đƣợc diện tích. Giữa phần cho lợn mẹ và lợn con có khung sắt chỉ cho lợn con qua lại nên giảm tỷ lệ lợn con bị mẹ đè.
Nhƣợc điểm là làm cho d iện tích chuồng hẹp. Nền chuồng hở nên việc che chắn gió gặp khó khăn. - Phòng pha tinh có các dụng cụ hiện đại nhƣ: Kính hiển vi, máy nâng nhiê ̣t đô ̣, nồi hấp cách thủy, và các dụng cụ khác. - Trong khu chăn nuôi đƣờng đi lại giữa các ô chuồng, các khu đều đƣợc đổ bê tông và có hố sát trùng.
* Công tác thú y: Trong ngành chăn nuôi, công tác thú y chiếm vai trò rất quan trọng. Luôn lấy phƣơng châm "phòng bệnh hơn chữa bệnh", thƣờng xuyên xác định sự xuất hiện của mầm bệnh trong môi trƣờng là điều quan trọng để có biện pháp phòng bệnh tốt. + Công tác tiêm phòng cho các loại lợn, các loại bệnh, thƣờng xuyên đảm bảo theo lịch trình (tiêm sắt, vaccine phó thƣơng hàn, dịch tả.) Đối với chuồng trại luôn đảm bảo quy trình: + Hạn chế ngƣời ngoài vào khu chăn nuôi. + Thƣ̣c hiê ̣n sát trùng các du ̣ng cu ̣ chăn nuôi đƣa tƣ̀ ngoài vào.
+ Cổng khu chuồng ,trại có hố sát trùng. + Rửa sạch và phun thuốc sát trùng. + Lợn mới nhập về phải nuôi ở khu chuồng cách ly. n 6 Cơ cấ u đàn lơ ̣n nái ta ̣i cơ sở qua 3 năm đƣơ ̣c thể hiê ̣n qua bảng 2.
Cơ cấu đàn lợn nái tại cơ sở qua 3 năm (2015 – 5/2017) Số lƣợng lợn của các năm (con) Tỷ lệ tổng đàn Loại lợn năm 5/2017 2015 2016 5/2017 (%) Nái sinh sản 1343 1167 1124 93,82 Nái hậu bị 340 360 46 3,84 Đực khai thác 21 19 18 1,5 Đực hậu bị 4 4 10 0,84 Tổng số 1708 1550 1198 100 Kế t quả bảng 2.1 cho thấ y, cơ cấ u đàn lơ ̣n nái ta ̣i tra ̣i qua các năm có sƣ̣ thay đổ i thấ t thƣờng. Đối với nái sinh sản từ năm 2015 đến tháng 5 năm 2017 có sự giảm mạnh từ 1343 con xuống còn 1124 con giảm tới 219 con. Đối với nái hậu bị từ năm 2015 đến năm 2016 có sự tăng lên nhƣng không đáng kể nhƣng đế n năm 2017 lại giảm mạnh từ 360 con (năm 2016) xuố ng chỉ còn 46 con giảm tới 314 con. Đối với đực khai th ác cũng có xu hƣớng giảm nhẹ qua các năm từ 21 con năm 2015 giảm xuống 19 con năm 2016 rồ i tiế p tu ̣c giảm xuố ng 18 con năm 2017.
Số lƣơ ̣ng đƣ̣c hâ ̣u bi ̣trong 2 năm 2015 và 2016 không có sƣ̣ thay đổ i với số lƣơ ̣ng là 4 con nhƣng đế n n ăm 2017 số lƣơ ̣ng đƣ̣c hâ ̣u bi ̣đã tăng lên 10 con. Tổng quan tài liệu 2. Một số đặc điểm về sinh lý, sinh dục của lợn nái * Sự thành thục về tính Gia súc phát triển đến một giai đoạn nhất định thì sẽ có biểu hiện về tính dục. Con đực có khả năng sinh ra tinh trùng, con cái có khả năng sinh ra n 7 tế bào trứng.
Theo Hoàng Toàn Thắng và cs (2005) [13] cho biết, thành thục về tính là tuổi con vật bắt đầu có phản xạ sinh dục và có khả năng sinh sản. Lúc này tất cả các bộ phận sinh dục nhƣ: Buồng trứng, tử cung, âm đạo đã phát triển hoàn thiện và có thể bắt đầu bƣớc vào hoạt động sinh sản. Đồng thời với sự phát triển hoàn thiện bên trong thì ở bên ngoài các bộ phận sinh dục phụ cũng xuất hiện và gia súc có phản xạ về tính hay xuất hiện hiện tƣợng động dục. Tuy nhiên, thành thục về tính sớm hay muộn phụ thuộc vào giống, tính biệt và các điều kiện ngoại cảnh cũng nhƣ chăm sóc nuôi dƣỡng.
- Giống: Các giống lợn khác nhau thì tuổi thành thục về tính cũng khác nhau. Hầu hết các giống lợn nội thì thành thục sớm hơn các giống lợn ngoại, những giống có tầm vóc nhỏ thƣờng thành thục sớm hơn những giống có tầm vóc lớn. Theo Phạm Hữu Doanh và cs (2003) [6], thì tuổi động dục đầu tiên ở lợn nội (Ỉ, Móng Cái) rất sớm từ 4 - 5 tháng, khi khối lƣợng đạt từ 20 - 25 kg. Ở lợn nái lai tuổi động dục lần đầu muộn hơn so với lợn nội thuần, ở lợn lai F1 (có sẵn máu nội) động dục bắt đầu lúc 6 tháng tuổi khi khối lƣợng cơ thể đạt 50 – 55 kg.
Lợn ngoại động dục muộn hơn từ 6 - 8 tháng khi đạt 65 - 80 kg. Tùy theo giống, điều kiện chăm sóc nuôi dƣỡng và quản lý mà lợn có tuổi động dục lần đầu khác nhau.