LỜI MỞ ĐẦU Sự phát triển của Công nghệ thông tin đã tạo ra những thay đổi lớn trong nhiều lĩnh vực của xã hội nhƣ kinh tế, văn hóa, y tế, giải trí… Đối với lĩnh vực giáo dục, Công nghệ thông tin ngày càng chứng tỏ đƣợc vai trò không thể thiếu của mình trong cả công tác quản lý cũng nhƣ đào tạo. Những ngƣời làm giáo dục trên thế giới đã và đang tìm kiếm, thử nghiệm và triển khai nhiều mô hình học tập khác nhau với mục đích là hƣớng đến kết quả học tập cao nhất. Ngoài mô hình dạy học truyền thống ở trên lớp thì ngày nay đã có thêm nhiều mô hình khác dần trở nên phổ biến, chẳng hạn nhƣ: Lớp học trực tuyến (Online course), Khóa học Mở Trực tuyến Đại chúng (MOOC - Massive Open Online Course), Học tập hỗn hợp (Blended Learning), Học tập Đảo ngƣợc (Flipped Teaching)… Một vấn đề lớn mà các trƣờng học hiện nay đang phải đối mặt đó là tỉ lệ học sinh bỏ học cao. Nguyên nhân chính của hiện tƣợng này đến từ việc thiếu động lực học tập của học sinh.
Điều này chỉ có thể giải quyết bằng một biện pháp tổng thể với các hành động đến từ nhiều phía. Trong đó, việc lựa chọn một phƣơng pháp đào tạo bao gồm cả thiết kế và chuyển giao các khóa học đóng vai trò quan trọng. Phƣơng pháp đào tạo truyền thống và phƣơng pháp học trực tuyến đều có những ƣu điểm và nhƣợc điểm của riêng mình, học tập hỗn hợp cố gắng tận dụng và kết hợp các ƣu điểm của hai phƣơng pháp đó vào trong một phƣơng pháp duy nhất. Ƣu điểm lớn nhất của phƣơng pháp đào tạo truyền thống đó là cung cấp một kênh giao tiếp trực tiếp giữa giáo viên với sinh viên và giữa sinh viên với sinh viên.
Đây là một kênh giao tiếp có hiệu quả và giúp ích cho việc nâng cao động lực học tập của sinh viên. Tuy nhiên, phƣơng pháp đào tạo truyền thống cũng bộc lộ nhiều nhƣợc điểm, trong đó có thể kể đến nhƣ thời gian học tập cố định, học viên và giáo viên phải di chuyển, số lƣợng sinh viên của một lớp bị hạn chế, kiến thức nền tảng và khả năng học tập của mỗi sinh viên là khác nhau gây ra sự phân hóa trong lớp học. Trong khi đó, phƣơng pháp học tập trực tuyến mang lại sự thay đổi lớn lao trong việc tiếp cận các tài nguyên giáo dục trong những năm gần đây nhờ những ƣu điểm vƣợt trội. Các khóa học trực tuyến có thời gian linh hoạt hơn và sinh viên không phải di chuyển, sinh viên có thể tự do sắp xếp thời gian và nhịp độ học tập của mình một cách phù hợp nhất.
Học tập trực tuyến có thể phục vụ hàng nghìn thậm chí hàng triệu sinh viên mà giáo viên không mất thêm nhiều TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 công sức. Và nếu tính về khía cạnh tài chính thì các khóa học trực tuyến cũng ít tốn kém chi phí hơn. Tuy nhiên, phƣơng pháp học tập này cũng bộc lộ nhiều nhƣợc điểm, trong đó có thể kể đến tỉ lệ hoàn thành khóa học rất thấp do thiếu động lực học tập, trải nghiệm học tập không cao so với phƣơng pháp học tập truyền thống, đòi hỏi sinh viên phải có tính tự chủ lớn. Trong tình hình đó, học tập hỗn hợp đã ra đời, là hình thức học tập mà ở đó việc học đƣợc xảy ra trong không gian kết hợp giữa phƣơng pháp đào tạo truyền thống với các công nghệ máy tính và Internet.
Đã có nhiều nơi triển khai phƣơng pháp học tập hỗn hợp ở từng cấp học khác nhau, kết quả đạt đƣợc là rất khả quan, nhờ đó học tập hỗn hợp đang ngày càng trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, việc triển khai học tập hỗn hợp sẽ rất khó khăn nếu chúng ta không có đƣợc một hệ thống công nghệ hỗ trợ. Luận văn này có mục đích nghiên cứu và xây dựng một hệ thống hỗ trợ triển khai phƣơng pháp học tập hỗn hợp. Hệ thống sẽ giúp cho việc triển khai học tập hỗn hợp ở các trƣờng học trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.
Một phƣơng pháp đào tạo đƣợc đánh giá là có cơ hội thành công cao nếu giải quyết đƣợc những vấn đề cơ bản mà hiện nay chúng ta đang gặp phải. Thứ nhất, phƣơng pháp này phải gia tăng lƣợng thời gian mà mỗi sinh viên dành cho việc học. Muốn làm đƣợc việc đó thì ngoài thời gian ở trên lớp, giáo viên cần phải đảm bảo sinh viên sẽ dành thêm nhiều thời gian cho công việc tìm hiểu, nghiên cứu ở nhà, cùng với đó là một cơ chế để kiểm soát các hoạt động này. Thứ hai, phƣơng pháp này cần phải tối ƣu hóa giá trị của lƣợng thời gian ở trên lớp cũng nhƣ ở nhà.
Nhƣ vậy, ở mỗi khóa học, giáo viên cần phải phân tích, đánh giá và xác định những công việc mà bản thân giáo viên và sinh viên sẽ giải quyết trên lớp cũng nhƣ ở nhà để có đƣợc một thiết kế phù hợp nhất. Công việc này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cá nhân giáo viên cũng nhƣ từng đối tƣợng sinh viên cụ thể và nội dung của môn học. Thứ ba, thiết kế và cách thức triển khai lớp học cần phải chú trọng nâng cao động lực học tập của sinh viên. Đây là một vấn đề đòi hỏi sự kết hợp của nhiều nhân tố, trong đó việc áp dụng thuyết học tập trải nghiệm của David Kolb là một định hƣớng đáng quan tâm.
Thứ tƣ, phƣơng pháp này cần hỗ trợ cá nhân hóa hoạt động học tập. Hiện tại, chúng ta đang đi theo con đƣờng chuẩn hóa các hoạt động học tập, ở đó, tất cả các sinh viên đều học chung một giáo trình, cùng chung một giáo viên, cùng chung một thời gian biểu, cùng phải học theo một nhịp, cùng phải giải quyết TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 những vấn đề với độ khó nhƣ nhau. Trong khi đó, bản thân một sinh viên là một cá nhân khác biệt so với các sinh viên khác. Họ có các nền tảng tri thức khác nhau, có tƣ duy khác nhau, có thói quen học tập khác nhau, có kỹ năng giao tiếp khác nhau, có giờ giấc sinh hoạt khác nhau.
Đây chính là nguyên nhân dẫn đến sự phân hóa trong lớp học, mà một khi đã có sự phân hóa đó thì ta không thể áp dụng một chuẩn chung cho tất cả sinh viên đƣợc, đó là lí do tại sao chúng ta cần phải có một chiến lƣợc cá nhân hóa hoạt động học tập. Ở đó mỗi sinh viên sẽ chủ động tìm cho mình nhịp học tập hợp lí nhất, tự sắp xếp thời gian biểu cho riêng mình và tự giải quyết những vấn đề mà mình quan tâm nhất phù hợp với năng lực của mình. Thứ năm, một công cụ toàn diện để hỗ trợ triển khai tất cả các hoạt động trên. Đây chính là nơi mà ứng dụng của Công nghệ thông tin và Internet đóng vai trò quan trọng.
Đây cũng chính là nơi mà học tập hỗn hợp thể hiện đƣợc vai trò cũng nhƣ tính tiến bộ của nó. Học tập hỗn hợp sẽ giúp gia tăng thời gian học tập, chất lƣợng giờ học, trải nghiệm của học sinh, nâng cao tính dân chủ và cá nhân hóa hoạt động học tập. Hiện nay đã có một số hệ thống quản lý học tập, có thể kể đến nhƣ: Google Classroom, Moodle, Edx, Edmodo, Claroline, Piazza v. Các hệ thống này khá đầy đủ và mạnh mẽ, tuy nhiên, mục đích ra đời của chúng phần lớn là để hỗ trợ đào tạo trực tuyến.
Do đó, chúng thiếu sự hỗ trợ cần thiết cho thiết kế các hoạt động học tập cũng nhƣ cá nhân hóa dành cho học sinh. Để có thể áp dụng học tập hỗn hợp thành công trong một cơ sở đào tạo, ngoài việc cần phải nắm vững ý nghĩa của phƣơng pháp sƣ phạm đằng nền tảng thì chúng ta cần phải có một hệ thống để hỗ trợ triển khai. Nhƣ vậy, luận văn này có mục đích xây dựng một nền tảng đầy đủ để triển khai học tập hỗn hợp trong các cơ sở đào tạo. Nền tảng này sẽ mang lại lợi ích cho cả giáo viên lẫn học sinh.
Đối với giáo viên, nó sẽ giúp nâng cao chất lƣợng giảng dạy, năng suất lao động mà không mất nhiều công sức. Đối với sinh viên, nó sẽ giúp nâng cao chất lƣợng học tập, phù hợp với khả năng và không gây buồn chán. Mục tiêu và phƣơng pháp: 1. Nghiên cứu các lý thuyết giáo dục chủ đạo và các phƣơng pháp học tập đang đƣợc sử dụng phổ biến hiện nay.
Rà soát và đánh giá các ƣu điểm và nhƣợc điểm của các phƣơng pháp học tập cũng nhƣ hệ thống hỗ trợ hiện tại. Thiết kế, đánh giá và chọn lọc các đặc điểm và tính năng của phƣơng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 pháp cũng nhƣ hệ thống mới. Xây dựng một hệ thống toàn diện và đầy đủ các công cụ để hỗ trợ giáo viên và học sinh trong tất cả các hoạt động học tập, kể cả trong và ngoài lớp học. Đánh giá kết quả đạt đƣợc và lập kế hoạch triển khai hệ thống.
Nội dung của đề tài bao gồm những mục chính sau: Chƣơng 1 - Cơ sở lý thuyết: Chƣơng này có mục đích nghiên cứu các lý tuyết giáo dục chủ đạo và các phƣơng pháp học tập đang đƣợc sử dụng phổ biến hiện nay. Nội dung chủ yếu tập trung vào việc phân tích các lý thuyết giáo dục và việc áp dụng các lý thuyết đó vào trong các phƣơng pháp học tập hiện tại. Các lý thuyết này là phần kiến thức quan trọng giúp ích cho việc thiết kế, xây dựng và triển khai các chƣơng trình học tập hiệu quả. Song song với đó, chƣơng này cũng trình bày một số mô hình thiết kế khóa học nhằm gia tăng tính hiệu quả và đảm bảo động lực học tập cho học sinh.
Chƣơng 2 - Phân tích thiết kế: Chƣơng này đề xuất một thiết kế của hệ thống mới trong đó đảm bảo tuân thủ và triển khai các nguyên tắc nền móng đã đƣợc đề cập trong chƣơng trƣớc. Nội dung của chƣơng chủ yếu đề cập đến thiết kế tổng quan cũng nhƣ những tính năng của hệ thống mới để đáp ứng đƣợc các mục tiêu đã đề ra. Các nội dung liên quan đến quản lý lớp học, quản lý chƣơng trình học, theo dõi quá trình học tập, giao tiếp trong lớp học và các công cụ hỗ trợ học tập sẽ đƣợc trình bày trong chƣơng này. Chƣơng 3 - Cài đặt: Chƣơng này trình bày kiến trúc tổng quan của hệ thống, các công nghệ đƣợc sử dụng cũng nhƣ các thiết kế chi tiết của tất cả các tính năng của hệ thống.