đặt vấn đề khác nhau thì vẫn tạo ra bài báo hay. Thông tin và đề tài thường xuất phát từ các nguồn sau: t ừ th ực t ế cu ộc sống quan sát, phỏng vấn, nghiên cứu; từ thông tin báo chí; t ừ trong báo cáo. Tư tưởng Tất cả các thành tố nội dung đều phục vụ cho sự biểu đạt tư tưởng, nhưng bản thân tư tưởng trong tác phẩm báo chí còn phải mang tính phổ biến, có nghĩa đối với đời sống xã hội. Mặc dù tư tưởng th ể hi ện l ập trường, thái độ của tác giả, bị chi phối bởi những quan điểm chính tr ị, xã hội của nhà báo, song nó không thể tồn tại bên ngoài các s ự ki ện, hi ện tượng khách quan.
Chính vì thế tính thuyết phục của tư tưởng chỉ đ ạt được thông qua lựa chọn các chi tiết, trình bày sự kiện một cách khách quan, khéo léo phù hợp với nhu cầu công chúng. Trong tác ph ẩm báo chí, tư tưởng được thể hiện trong các tư tưởng bộ phận hoặc các nghĩa phái sinh. Sự hài hòa, thống nhất giữa chúng đều là điều kiện để đạt được mục đích chung của toàn bộ tác phẩm. o Các yếu tố hình thức của tác phẩm báo chí Hình thức của tác phẩm báo chí bao gồm: kết cấu, th ể lo ại, ngôn ngữ, các biện pháp sáng tạo sản phẩm báo chí.
14 Kết cấu Kết cấu là sự kết hợp của các thành tố để tạo nên một chỉnh th ể hoàn chỉnh, thống nhất. Trong tác phẩm báo chỉ, kết cấu đ ược xem là t ổ chức, mối quan hệ giữa các bộ phận của tác phẩm báo chí. Tiêu chí đ ầu tiên quan trọng nhất để đánh giá kết cấu bao giờ cũng là chất lượng thông tin trong tác phẩm báo chí. Kết cấu tốt khi nó có khả năng giúp công chúng tiếp nhận các thông tin hàm chứa trong tác phẩm một cách nhanh nh ất, hợp lý nhất và đầy đủ nhất, tạo nên sức thuyết phục cao nhất.
Kết cấu tác phẩm báo chí rất đa dạng và phong phú. M ột s ố k ết c ấu chính thường được sử dụng trong tác phẩm báo chí nh ư: K ết c ấu theo mức độ quan trọng của các bộ phận nội dung trong tác phẩm; Kết cấu theo trình tự thời gian trình bày sự kiện từ khi hình thành cho đến khi kết thúc; Kiểu kết cấu theo lô gích tư duy trình bày sự kiện theo các quy luật tư duy trong quá trình nhận thức của con người; Kết cấu kiểu liên t ưởng, trong đó nhà báo trình bày các sự kiện, vấn đề, chi ti ết xung quanh m ột tr ục trung tâm – một quan niệm, một nhận định nào đó; Kiểu kết cấu đ ối lập, các chi tiết của vấn đề được trình bày thành hai bộ phận ho ặc hai tuy ến quan hệ mâu thuẫn với nhau. Ngôn ngữ Trong tác phẩm báo chí, ngôn ngữ là yếu tố quan tr ọng hàng đ ầu trong tác phẩm báo chí, truyền tải toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí. Khả năng sử dụng ngôn ngữ càng tốt thì hiệu quả của tác ph ẩm báo chí càng cao và ngược lại.
Một số đặc trưng ngôn ngữ trong tác phẩm báo chí như: tính chính xác, khách; tính chất tiết kiệm ngắn gọn; tính phổ cặp – xã h ội. Khi sử dụng phương tiện ngôn ngữ, nhà báo cần phải quan tâm đến các yếu tố: Tính chất, quy mô của sự kiện, mục đích, nhu cầu thông tin của sự kiện đó; tính chất của thể loại tác phẩm; đặc điểm loại hình ph ương 15 tiện thông tin đại chúng; tính chất, trình độ văn hóa của đ ối t ượng, công chúng tiếp nhận thông tin. Sự thông nhất giũa các yếu tố này là đi ều ki ện để hình thành phương pháp, cách thức, mức độ sử dụng ngôn ng ữ nhằm mục đích tăng cường hiệu quả thông tin của tác phẩm báo chí. Đề tài Đề tài là đối tượng để nghiên cứu hoặc miêu tả (trong tác phẩm khoa học hoặc văn học, nghệ thuật).
Trong báo chí, đề tài là phạm vi đời sống hiện thực được ph ản ánh vào các tác phẩm báo chí, được hiểu theo hai cấp độ khác nhau: đề tài của tác phẩm và đề tài của một hoặc một nhóm nhà báo được chuyên môn hóa. Ở cấp độ thứ nhất, đề tài chính là sự kiện hay vấn đề mà nhà báo mu ốn hướng tới, nhận thức và phản ánh vào tác phẩm.2 Người tốt việc tốt Sinh thời, Bác Hồ luôn coi trọng việc biểu dương, nhân rộng những tấm gương người tốt việc tốt. Bác quan niệm rằng bất cứ ai, hễ làm việc gì mà nổi lên tinh thần chí công vô tư, mình vì mọi người, dù rất nhỏ, dù ở bất cứ lĩnh vực nào, ở tầng lớp nào, trong giới nào, lứa tuổi nào đều được coi là gương người tốt việc tốt. Bác nhắc nhở: “Chớ bỏ qua những việc mà các chú tưởng tầm thường.
Hai cô gái đi đường thấy cái hố nhỏ ở vỉa hè đã rủ nhau đi lấy đất lấp lại cho đồng bào đi khỏi vấp ngã. Một người nông dân đi giữa trời mưa thấy bao gạo của Nhà nước không có gì che phủ đã c ởi t ấm ni lông c ủa mình ra đậy gạo. Cụ già Việt kiều đã trở về Tổ quốc để cùng chia sẻ những khó khăn, cùng gánh vác công việc đánh Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội… Tất cả những việc làm này nói lên tinh thần yêu nước, đạo đức trong sáng, thuần phong mỹ tục của nhân dân ta. Chúng ta đánh thắng gi ặc và xây dựng xã hội mới bằng những việc làm muôn vẻ của hàng chục triệu con 16 người như thế chứ không phải chỉ bằng một vài việc làm nổi bật và vang dội của một số cá nhân anh hùng”.
Có thể thấy, Bác trân trọng từng việc làm nhỏ của những con người bình thường trong cuộc sống. Theo quan niệm của Bác Hồ, ng ười t ốt vi ệc tốt là những con người bình thường, có tinh thần đoàn k ết, đùm b ọc l ẫn nhau, yêu thương chia sẻ, có lòng gan dạ, có đạo đ ức trong sáng. H ọ tuy làm những việc nhỏ nhưng mang lại ích cho xã hội chứ không vì l ợi ích riêng bản thân. Đây là những nét đẹp truyền thống được đút kết t ừ ng ần đời nay của dân tộc Việt Nam anh hung.
Khi đất nước hoàn toàn độc lập, cả nước bước sang thời kỳ kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng, người tốt việc tốt được hiểu theo nghĩa rộng hơn. Bên cạnh cần cù, chịu khó, lòng dung cảm, gan dạ, đùm bọc, chia sẻ, có người biết đổi m ới, sáng t ạo, làm giàu cho quê hương đất nước, có người làm ăn buôn bán gi ỏi, bi ết ứng dụng và sáng tạo những tiến bộ khoa học kỹ thuật để đưa đất n ước phát triển. Nhưng, dù có sự vận động phát triển nét, người tốt việc tốt trong thời kỳ nào vẫn lấy đạo đức làm hàng đầu. Họ làm giàu nhưng không phải làm giàu bằng bất cứ giá nào mà phải làm giàu chính đáng, giúp nhau cùng vượt khó làm giàu.
Trong bài viết “Trao đổi kinh nghiệm viết gương tốt” của Vũ Hồ cho rằng: “Người tốt việc tốt phải là một tấm gương có tác dụng tốt trong việc giáo dục đường lối, nhiệm vụ cách mạng của Đảng, chủ nghĩa anh hung cách mạng, xây dựng đạo đức mới, con người mới, phục vụ tốt yêu c ầu từng thời kỳ của công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng, có tác dụng góp phần vào sự chiến thắng của cái tiên tiến với cái lạc hậu, cái tốt với cái xấu, chủ nghĩa tập thể với chủ nghĩa cá nhân. Họ là người có t ư tưởng và hành động tiên tiến, có thành tích xuất sắc (trước hết là các anh hung, dung sỹ quyết thắng, chiến sỹ thi đua…), được quần chúng – trước hết là qu ần 17 chúng ở nơi đó công nhận, xứng đáng được nêu gương về nhiều mặt hoặc một mặt nào đó”. Theo phạm vi rộng hơn, người tốt việc tốt còn được xem là nh ững gương điển hình tiên tiến, nhân tố mới, đang từng ngày v ận đ ộng và phát triển trong xã hội.TS Nguyễn Văn Dững trong cuốn “ Báo chí và dư uận xã hội” cho rằng: “Cần phân biệt giữa điển hình tiên tiến và nhân tố mới. Nếu điển hình tiên tiến được coi là mô hình hay cách thức tổ chức sản xuất, tổ chức cuộc sống có hình hài khá toàn diện đẻ mọi người, mọi n ơi học tập và làm theo, thì nhân tố mới, đúng như tên gọi của nó, chỉ là nhân tố mới, một khía cạnh tích cực, nổi trội, chứ chưa phải là mô hình hoàn chỉnh của sự vật hay hiện tượng” Như vậy, có thể hiểu người tốt việc tốt là những con ng ười dung d ị bình thường trong đời sống xã hội nhưng có phẩm chất đạo đức t ốt, có những việc làm có ích cho xã hội, những việc làm đó không thuộc trách nhiệm bản thân, cũng không vì lợi ích bản thân hay gia đình.
H ọ là t ấm gương có tác dụng tốt trong việc giáo dục đường lối, nhiệm vụ cách mạng của Đảng, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, xây dựng đạo đ ức m ới, con người mới.2 Các quan điểm của báo chí cách mạng về gương người tốt việc tốt 1.1 Quan điểm của Bác Hồ Trên cơ sở kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về phương pháp nêu gương của người cán bộ, đảng viên trước quần chúng, Ch ủ t ịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc nêu gương, xem đây là m ột trong những giải pháp quan trọng xây dựng đội ngũ cán b ộ. Ng ười nh ấn m ạnh: “Mỗi con người đều có ác và thiện trong lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần 18 đi, đó là thái độ của người cách mạng. Đối với những người có thói hư, tật xấu, trừ hạng người phản lại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng ph ải giúp h ọ tiến bộ bằng cách làm cho cái phần thiện trong con người này n ảy n ở đ ể đẩy lùi phần ác, chứ không phải đập cho tơi bời.
Lấy gương người tốt việc tốt hằng ngày để giáo dục lẫn nhau là một trong những cách t ốt nh ất đ ể xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới và cuộc sống mới” [20, tr 253].