Luận văn theo dõi một số bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị tại trại chăn nuôi công ty tnhh mtv hòa yên tập đoàn hòa phát

Bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi lợn. 62 trang · Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Luân
• Người hướng dẫn: TS. Dương Ngọc Dương
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Theo dõi một số bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị tại trại chăn nuôi công ty TNHH MTV Hòa Yên – Tập đoàn Hòa Phát, xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục đích
• 1.2.2. Yêu cầu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.2.1. Điều kiện xã hội
• 2.1.2.2. Tình hình dân cư xung quanh trại
• 2.1.2.3. Cơ cấu tổ chức của trại
• 2.1.2.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật
• 2.2. Tình hình sản xuất của công ty
• 2.2.1. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 2.2.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.3.1. Cơ sở khoa học
• 2.3.1.1. Cấu tạo giải phẫu và sinh lý cơ quan sinh dục cái
• 2.3.1.1.1. Âm môn (vulva)
• 2.3.1.1.2. Âm vật (clitoris)
• 2.3.1.1.3. Tiền đình (vestibulum vaginae simusinogenitalism)
• 2.3.1.2. Bộ phận sinh dục bên trong
• 2.3.1.2.1. Âm đạo (vagina)
• 2.3.1.2.2. Tử cung (uterus)
• 2.3.1.2.3. Ống dẫn trứng
• 3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản

Bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản là một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi lợn. Các bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mẹ mà còn tác động đến sự phát triển của lợn con. Một trong những bệnh phổ biến nhất là viêm tử cung, gây ra nhiều hệ lụy cho khả năng sinh sản. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở lợn nái có thể lên đến 30%, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sinh sản. Việc theo dõi và phòng trị bệnh là rất cần thiết để đảm bảo sức khỏe cho đàn lợn. "Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi".

1.1. Các loại bệnh thường gặp

Các bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản bao gồm viêm tử cung, viêm vú, và các bệnh về tiêu hóa. Viêm tử cung là bệnh phổ biến nhất, gây ra bởi vi khuẩn và virus. Bệnh này không chỉ làm giảm khả năng sinh sản mà còn có thể dẫn đến tử vong ở lợn con. Viêm vú cũng là một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng cho sữa của lợn mẹ. Các bệnh tiêu hóa như tiêu chảy cũng thường xảy ra, đặc biệt là ở lợn con, gây ra nhiều thiệt hại cho đàn lợn. "Chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định trong việc quản lý sức khỏe đàn lợn".

II. Phương pháp theo dõi và phòng trị bệnh

Việc theo dõi và phòng trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại chăn nuôi Hòa Yên được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Đầu tiên, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ là rất quan trọng. Các chỉ tiêu như nhiệt độ cơ thể, tình trạng ăn uống và biểu hiện lâm sàng của lợn sẽ được theo dõi chặt chẽ. "Một chương trình theo dõi sức khỏe định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật". Thứ hai, việc tiêm phòng vắc xin cũng là một biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Các loại vắc xin như vắc xin phòng bệnh viêm tử cung và viêm vú được sử dụng để bảo vệ sức khỏe cho lợn nái. Cuối cùng, việc áp dụng các biện pháp vệ sinh an toàn sinh học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa dịch bệnh.

2.1. Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Kiểm tra sức khỏe định kỳ là một phần không thể thiếu trong quy trình chăm sóc lợn nái sinh sản. Các kỹ thuật viên sẽ thực hiện kiểm tra sức khỏe hàng tuần, bao gồm việc đo nhiệt độ, kiểm tra tình trạng ăn uống và theo dõi các triệu chứng bất thường. "Việc phát hiện sớm các triệu chứng bệnh sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho đàn lợn". Ngoài ra, việc ghi chép lại các thông tin sức khỏe cũng rất quan trọng để theo dõi sự phát triển và tình trạng sức khỏe của từng con lợn.

III. Kết quả điều trị bệnh

Kết quả điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản tại trại chăn nuôi Hòa Yên cho thấy nhiều tiến bộ đáng kể. Sau khi áp dụng các biện pháp điều trị, tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung đã giảm xuống còn 10%. "Điều này cho thấy hiệu quả của việc áp dụng các biện pháp phòng trị bệnh". Ngoài ra, tình trạng sức khỏe của lợn con cũng được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ sống sót cao hơn. Việc điều trị kịp thời và đúng cách đã giúp nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái.

3.1. Tình hình sức khỏe đàn lợn

Tình hình sức khỏe của đàn lợn nái sinh sản sau khi áp dụng các biện pháp điều trị cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ mắc bệnh giảm, sức khỏe tổng thể của lợn mẹ và lợn con được nâng cao. "Sự cải thiện này không chỉ giúp tăng năng suất sinh sản mà còn giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi". Việc theo dõi và điều trị bệnh một cách hiệu quả đã góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của trại chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình phát triển kinh tế và hiện đại hóa ngành nông nghiệp tại Việt Nam, ngành chăn nuôi đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình trang trại quy mô công nghiệp. Việc phát triển đàn lợn thịt hướng nạc và đàn lợn nái ngoại giữ vai trò then chốt nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm chất lượng cao trong nước và phục vụ xuất khẩu. Để đảm bảo nguồn con giống ổn định cho hệ thống chăn nuôi gia công và nông hộ, nâng cao năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại là yêu cầu cấp thiết.

Tuy nhiên, dịch bệnh sinh sản vẫn là trở ngại lớn nhất tại các cơ sở chăn nuôi tập trung. Trong đó, bệnh viêm tử cung và hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA) chiếm tỷ lệ cao, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ tính dục, làm giảm sản lượng sữa của lợn mẹ, dẫn đến hiện tượng chậm sinh, vô sinh hoặc tử vong ở lợn nái. Đồng thời, bệnh lý ở lợn mẹ còn làm tăng tỷ lệ mắc tiêu chảy và còi cọc ở đàn lợn con theo mẹ. Nhằm giải quyết các vấn đề kỹ thuật và bệnh lý sản khoa phát sinh trong thực tế sản xuất, đề tài "Theo dõi một số bệnh thường gặp ở lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị tại trại chăn nuôi công ty TNHH MTV Hòa Yên – Tập Đoàn Hòa Phát, Xã Lương Thịnh, Huyện Trấn Yên, Tỉnh Yên Bái" đã được thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm 03 nội dung:

1. Nắm được quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản.
2. Nắm được các loại thức ăn, khẩu phần ăn và kỹ thuật cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai.
3. Nắm được các bệnh thường gặp trên đàn lợn nái sinh sản và xác định phương pháp phòng trị bệnh đạt hiệu quả cao.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu được xác định:

1. Đánh giá thực trạng chăn nuôi, cơ sở vật chất và cơ cấu đàn tại trang trại Công ty TNHH MTV Chăn nuôi Hòa Yên (Tập đoàn Hòa Phát).
2. Trực tiếp áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại.
3. Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản, thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng dịch và theo dõi kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh lâm sàng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản (nái hậu bị, nái chửa, nái đẻ nuôi con), lợn đực giống và đàn lợn con theo mẹ.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn Hòa Yên thuộc Công ty TNHH MTV Hòa Yên – Tập đoàn Hòa Phát, xã Lương Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái (tổng diện tích trang trại 44 ha).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được tiến hành theo dõi và thu thập số liệu thực tế trong 06 tháng, từ ngày 18/05/2017 đến ngày 25/11/2017.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết giải phẫu học, sinh lý học sinh sản gia súc và bệnh lý ngoại khoa - sản khoa thú y chuyên sâu:

• Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục lợn nái: Cấu tạo bộ phận sinh dục ngoài (âm môn, âm vật, tiền đình) và bộ phận sinh dục trong (âm đạo 3 lớp cơ, cổ tử cung dài 10 - 18 cm có cấu trúc cài răng lược, thân tử cung dài 3 - 5 cm, hai sừng tử cung uốn lượn dài 0,5 - 1 m, ống dẫn trứng và buồng trứng dài 1,5 - 2,5 cm chứa các cấp noãn bào).
• Cơ chế nội tiết và chu kỳ tính dục: Hoạt động của trục thần kinh - nội tiết (vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng) thông qua tương tác giữa FSH, LH (tỷ lệ 3:1 kích thích rụng trứng), Progesteron do thể vàng tiết ra và Prostaglandin F2α (PGF2α) làm tiêu thể vàng thoái hóa. Chu kỳ động dục trung bình của lợn là 21 ngày (dao động 18 - 25 ngày), thời gian mang thai trung bình 114 ngày (113 - 115 ngày), thời gian động dục lại sau cai sữa 5 - 7 ngày, khoảng cách lứa đẻ trung bình 140 ngày (khoảng 2,5 lứa/năm).
• Chỉ số sinh lý lâm sàng: Thân nhiệt bình thường của lợn dao động từ 38,5 - 39,5°C; tần số hô hấp bình thường dao động trong khoảng 8 - 18 lần/phút.
• Cơ sở bệnh lý sản khoa: Phân loại và triệu chứng của các thể bệnh viêm tử cung (thể nhẹ nhờn, thể vừa mủ, thể nặng mủ thối); nguyên nhân vi khuẩn gây bệnh (Streptococcus, Staphylococcus, E. coli, Klebsiella, Salmonella); cơ chế phát sinh các bệnh lý sót nhau, mất sữa, bại liệt sau đẻ do thiếu hụt canxi - phospho hoặc chấn thương dây thần kinh hông.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin và khảo sát thực tế: Thu thập dữ liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất, cơ cấu đàn và quy trình kỹ thuật tại trang trại.
• Phương pháp thực nghiệm chăm sóc và nuôi dưỡng: Trực tiếp thực hiện các khâu kỹ thuật theo quy trình của trại (chuẩn bị chuồng đẻ, pha chế tinh nhân tạo, phối giống, kiểm soát khẩu phần thức ăn mã 07G và 01G, đỡ đẻ, úm lợn con, bấm nanh, cắt đuôi, thiến hoạn, tiêm sắt).
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng và theo dõi bệnh: Quan sát trạng thái cơ thể, kiểm tra màu sắc niêm mạc, kiểm tra dịch rỉ viêm âm hộ, kiểm tra bầu vú, kiểm tra phân, đo thân nhiệt và ghi chép nhật ký theo dõi từng cá thể lợn nái hàng ngày.
• Phương pháp phòng và điều trị thực nghiệm: Triển khai lịch sát trùng, lịch tiêm phòng vắc xin và áp dụng các phác đồ điều trị can thiệp cục bộ (thụt rửa dung dịch sát trùng) kết hợp toàn thân (kháng sinh, thuốc co bóp cơ tử cung, thuốc bổ trợ).
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu theo dõi lâm sàng và năng suất sinh sản được thống kê, xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển đàn lợn nái ngoại hướng nạc nhằm cung cấp con giống chất lượng cho ngành chăn nuôi trang trại. Khái quát các rủi ro bệnh lý sinh sản thường gặp ở đàn nái nuôi nhốt tập trung, đặc biệt là bệnh viêm tử cung gây giảm năng suất và làm tăng tỷ lệ tiêu chảy ở đàn con. Xác định rõ mục đích, yêu cầu và nhiệm vụ thực tập chuyên môn tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan phân tích chi tiết điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại huyện Trấn Yên (nhiệt độ trung bình 21,5°C, lượng mưa 1.800 - 2.000 mm/năm, độ ẩm 80%). Trình bày quy mô cơ sở vật chất của trại Hòa Yên với diện tích 44 ha, cấu trúc chuồng kín hoàn toàn gồm: 01 chuồng đực (24 ô), 02 chuồng phối, 03 chuồng nái chửa (4 dãy/chuồng, 65 ô/dãy), 06 chuồng nái đẻ (khu A và B, 2 dãy/khu, 30 ô/dãy sàn bê tông kết hợp sàn nhựa), 04 chuồng cai sữa, 14 chuồng thịt và 01 chuồng cách ly hậu bị.

Bên cạnh đó, chương này hệ thống hóa các tài liệu lý luận về giải phẫu, sinh lý cơ quan sinh dục cái, sinh lý tiết sữa, các nghiên cứu quốc tế về điều trị viêm tử cung và viêm vú (A. Trekaxova, Andrew Gresham, Popkov). Tác giả tổng hợp chi tiết tài liệu quy trình chuẩn tại trang trại: quy trình nuôi dưỡng nái mang thai, kỹ thuật giảm cám trước đẻ 3 ngày (giảm 0,5 kg/ngày), tăng cám sau đẻ đạt 5 - 6 kg/ngày ở ngày thứ 7; quy chuẩn úm lợn con diện tích 0,07 m²/con, nhiệt độ phòng đẻ 18 - 22°C; các bước đỡ đẻ, cho bú sữa đầu trong 12 giờ đầu, bấm nanh, cắt đuôi ở 2 ngày tuổi, tiêm sắt 200 mg và phòng cầu trùng ở 5 ngày tuổi, cai sữa ở 28 ngày tuổi.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nái sinh sản tại trại Hòa Yên trong khoảng thời gian từ ngày 18/05/2017 đến ngày 25/11/2017. Thiết lập hệ thống các chỉ tiêu theo dõi: cơ cấu đàn qua 2 năm, lịch sát trùng, lịch tiêm phòng vắc xin, số nái trực tiếp chăm sóc, tỷ lệ đẻ thường và đẻ khó, số con sơ sinh và cai sữa trên lứa, triệu chứng lâm sàng và các phác đồ điều trị bệnh sản khoa. Trình bày phương pháp theo dõi lâm sàng và phương pháp xử lý số liệu bằng Excel 2010.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương kết quả tập trung phản ánh số liệu thực tế qua 6 tháng thực tập:

• Thực hiện lịch sát trùng nghiêm ngặt: Phun sát trùng 2 lần/tuần, quét/rắc vôi đường đi và gầm chuồng, té vôi sàn, phun thuốc trị ghẻ định kỳ thứ 3 và thứ 5 hàng tuần.
• Lập và thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin cụ thể cho từng đối tượng (lợn con, lợn hậu bị, lợn nái chửa, lợn đực giống) đối với các bệnh: Tai xanh (PRRS), Khô thai (Parvosure), Dịch tả lợn (Colapest), Giả dại (AD Begonia), Lở mồm long móng (Aftopor), Viêm phổi do Mycoplasma.
• Trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng tổng cộng 45 lượt nái hậu bị, 711 lượt nái chửa và 703 lượt nái đẻ nuôi con.
• Đánh giá khả năng sinh sản trên 703 ca đẻ: Ghi nhận 617 ca đẻ bình thường (87,77%) và 86 ca đẻ khó phải can thiệp (12,23%). Tỷ lệ đẻ khó cao nhất vào tháng 10 (14,96%) và thấp nhất vào tháng 11 (10,48%).
• Năng suất sinh sản của đàn nái: Số con đẻ ra bình quân đạt 14,45 con/lứa; số con còn sống đến thời điểm cai sữa đạt bình quân 11,34 con/lứa.
• Đánh giá các triệu chứng bệnh sản khoa (viêm tử cung, viêm vú, sót nhau, mất sữa, bại liệt) và thử nghiệm các phác đồ thụt rửa kết hợp kháng sinh (Vetrimoxin LA, Hanoxylin LA, Penicillin, Streptomycin), thuốc co bóp Oxytocin và thuốc bổ trợ (Vitamin C, B1, B12, Gluconat canxi 10%).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu từ văn bản

Cơ cấu đàn lợn tại trang trại Hòa Yên có sự biến động tăng trưởng rõ rệt qua 2 năm theo số liệu thống kê:

Đối tượng đàn	Năm 2016 (con)	Năm 2017 (con)
Đực giống (Landrace, Yorkshire, Duroc)	28	33
Nái sinh sản	0	661
Lợn hậu bị	767	120

Số lượng đàn lợn nái trực tiếp được chăm sóc, nuôi dưỡng và theo dõi trong 6 tháng thực tập (từ tháng 6 đến tháng 11/2017) được thống kê chi tiết theo từng giai đoạn sinh lý:

Tháng theo dõi	Nái hậu bị (con)	Nái chửa (con)	Nái đẻ, nuôi con (con)
Tháng 6	0	118	98
Tháng 7	0	123	102
Tháng 8	28	107	132
Tháng 9	17	112	120
Tháng 10	0	127	127
Tháng 11	0	124	124
Tổng cộng	45	711	703

Theo dõi quá trình sinh sản trên 703 ca đẻ thực tế ghi nhận tỷ lệ đẻ bình thường và đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật qua các tháng:

Tháng	Số nái đẻ (con)	Đẻ bình thường (con)	Tỷ lệ đẻ thường (%)	Đẻ khó can thiệp (con)	Tỷ lệ đẻ khó (%)
Tháng 6	98	86	87,76	12	12,24
Tháng 7	102	91	89,22	11	10,78
Tháng 8	132	114	86,36	18	13,64
Tháng 9	120	107	89,17	13	10,83
Tháng 10	127	108	85,04	19	14,96
Tháng 11	124	111	89,52	13	10,48
Tính chung	703	617	87,77	86	12,23

Các chỉ tiêu về số lượng đàn lợn con sơ sinh và tỷ lệ sống đến khi cai sữa (ở 28 ngày tuổi) được tổng hợp cụ thể:

Tháng	Số nái đẻ (con)	Số con đẻ ra/lứa (con)	Số con sống đến cai sữa (con)
Tháng 6	98	13,75	10,73
Tháng 7	102	14,26	11,21
Tháng 8	132	14,61	11,45
Tháng 9	120	15,54	11,86
Tháng 10	127	14,18	11,32
Tháng 11	124	14,34	11,48
Tổng/Bình quân	703	14,45	11,34

Lịch tiêm phòng vắc xin chuẩn được áp dụng cố định tại trại:

• Lợn con: Mycoplasma (8 - 14 ngày tuổi, liều 1 ml/con), Colapest dịch tả (15 - 21 ngày tuổi, liều 2 ml/con).
• Lợn hậu bị: PRRS tai xanh (tuần 22 và tuần 27, liều 2 ml), Parvosure khô thai (tuần 23 và tuần 28, liều 5 ml), Colapest dịch tả (tuần 24, liều 2 ml), AD giả dại (tuần 25, liều 2 ml), Aftopor LMLM (tuần 26 và tuần 29, liều 2 ml).
• Lợn nái sinh sản: Tiêm PRRS định kỳ tháng 3, 7, 11 hàng năm; tiêm AD giả dại định kỳ tháng 4, 8, 12 hàng năm; tiêm Aftopor LMLM ở tuần mang thai thứ 12; tiêm Colapest dịch tả ở tuần mang thai thứ 10.

Giải pháp và kiến nghị kỹ thuật đề xuất

Từ thực tế theo dõi, tác giả đưa ra các biện pháp can thiệp kỹ thuật nhằm giảm thiểu dịch bệnh và nâng cao năng suất đàn:

• Quản lý dinh dưỡng và thể trạng nái chửa: Điều chỉnh khẩu phần ăn nghiêm ngặt trong giai đoạn chửa kỳ 2; giảm cám trước đẻ 3 ngày (mỗi ngày giảm 0,5 kg), đến ngày đẻ chỉ cho ăn 1 - 2 kg hoặc nhịn ăn nhưng cấp đủ nước để tránh hiện tượng nái quá béo, thai quá to gây đẻ khó hoặc thừa sữa gây viêm vú.
• Kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và đỡ đẻ: Ghi chép chính xác ngày phối giống để tính ngày đẻ dự kiến (sau 114 ngày). Theo dõi sát các dấu hiệu sắp đẻ (âm hộ sưng to, cắn ổ, tiết sữa đầu trước 12h, vỡ ối). Khi can thiệp đẻ khó bằng tay phải rửa sát trùng, đeo găng tay sản khoa bôi trơn bằng vaseline và thao tác nhẹ nhàng theo cơn rặn của lợn mẹ. Sử dụng Oxytocin (liều 2 - 3 ml/con) sau khi nái đã đẻ được 8 - 9 con hoặc sau khi kết thúc ca đẻ để kích thích tống sản dịch, nhau thai và tăng tiết sữa.
• Phác đồ điều trị bệnh sản khoa:
  • Viêm tử cung: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch Han-Iodine 10% (hoặc dung dịch thuốc tím 1‰), ngày 1 - 2 lần, mỗi lần 2 - 4 lít; tiêm bắp kháng sinh tác dụng kéo dài Vetrimoxin LA hoặc Hanoxylin LA (liều 1 ml/10 kg thể trọng, tiêm cách nhật trong 3 - 5 ngày); kết hợp thuốc co bóp Oxytocin và thuốc bổ trợ (Vitamin C, B-complex, Gluconat canxi 10%).
  • Viêm vú: Chườm lạnh bầu vú, vắt cạn sữa viêm 4 - 5 lần/ngày; phong bế Novocain 0,25 - 0,5%; tiêm kháng sinh toàn thân (Vetrimoxin LA, Ampicillin, Lincomycin hoặc Penicillin).
  • Sót nhau và mất sữa: Bơm rửa dung dịch sát trùng; tiêm Oxytocin 10 - 20 UI; sử dụng thuốc kích thích tiết sữa (Thyroxine 2 mg khi thân nhiệt bình thường, Lactogil 2 - 4 viên/ngày, Gluconat canxi 10%, Vitamin B1, B12).
  • Bại liệt sau đẻ: Tiêm bắp Strychnin sulfat (3 mg/ngày trong 4 - 5 ngày), kết hợp Vitamin B1 (200 mg), Vitamin B12 (1000 mcg), Gluconat canxi 10% (50 ml) và Vitamin D3.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chi tiết về chỉ tiêu sinh sản (tỷ lệ đẻ khó 12,23%, số con đẻ ra bình quân 14,45 con/lứa, số con cai sữa 11,34 con/lứa) và kiểm chứng tính khả thi của quy trình chăm sóc nái đẻ, lịch vắc xin, lịch sát trùng và phác đồ điều trị các bệnh sản khoa tại một trang trại lợn công nghiệp quy mô lớn thuộc Tập đoàn Hòa Phát.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Phạm vi khảo sát giới hạn trong 06 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2017) tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (trại Hòa Yên, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái), chưa phản ánh đầy đủ biến động dịch bệnh theo toàn bộ các mùa trong năm, đặc biệt là giai đoạn rét đậm mùa đông. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa trên chẩn đoán lâm sàng và thống kê thực tế sản xuất, chưa có điều kiện thực hiện các xét nghiệm vi sinh học chuyên sâu để phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn gây bệnh và thử nghiệm kháng sinh đồ tại phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng thời gian theo dõi liên tục qua nhiều chu kỳ sinh sản để đánh giá độ bền năng suất của đàn nái. Kết hợp lấy mẫu bệnh phẩm dịch viêm tử cung, mẫu sữa viêm để nuôi cấy vi khuẩn, xác định tỷ lệ nhiễm các chủng vi khuẩn chuyên biệt và xây dựng kháng sinh đồ định kỳ nhằm hạn chế tình trạng kháng thuốc tại trang trại.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cao đối với:

• Sinh viên, học viên ngành Chăn nuôi, Thú y và Bác sĩ Thú y: Cung cấp phương pháp tiếp cận thực tế về quản lý đàn lợn nái ngoại, kỹ năng đỡ đẻ, can thiệp ca đẻ khó, kỹ thuật thao tác trên lợn con sơ sinh (úm nhiệt, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt, phòng cầu trùng) và phác đồ điều trị các bệnh sản khoa thường gặp.
• Kỹ sư chăn nuôi, kỹ thuật viên quản lý trang trại lợn công nghiệp: Tham khảo chi tiết về quy chuẩn bố trí chuồng kín (chuồng bầu, chuồng đẻ, chuồng cai sữa), định mức và chế độ cấp thức ăn (mã 07G cho nái, 01G cho lợn con), lịch sát trùng an toàn sinh học và lịch trình tiêm phòng vắc xin định kỳ cho đàn giống.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất: Quy trình kỹ thuật chăm sóc nái đẻ và lợn con theo mẹ (mục 2.3); Lịch sát trùng và lịch tiêm phòng vắc xin cho từng đối tượng đàn (Bảng 4.1 và Bảng 4.2); Phác đồ phối hợp thuốc điều trị bệnh viêm tử cung, viêm vú và mất sữa (mục 2.2 và Phần 4).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô cơ sở vật chất và cơ cấu đàn lợn của trại Hòa Yên trong giai đoạn nghiên cứu được thiết kế như thế nào?
Trang trại có tổng diện tích 44 ha với hệ thống chuồng khép kín (giàn mát, quạt hút gió) gồm: 01 chuồng đực (24 ô), 02 chuồng phối, 03 chuồng nái chửa (4 dãy/chuồng, 65 ô/dãy), 06 chuồng nái đẻ (khu A và B, 2 dãy/khu, 30 ô/dãy), 04 chuồng cai sữa, 14 chuồng thịt và 01 chuồng cách ly hậu bị. Cơ cấu đàn năm 2017 duy trì 33 lợn đực giống (khai thác tinh từ 3 giống Landrace, Yorkshire, Duroc), 661 lợn nái sinh sản và 120 lợn hậu bị.

2. Tỷ lệ đẻ khó phải can thiệp trên đàn lợn nái tại trại là bao nhiêu và nguyên nhân chính do đâu?
Qua theo dõi 703 ca đẻ trong 6 tháng, tỷ lệ đẻ khó phải can thiệp kỹ thuật trung bình chiếm 12,23% (86 con), dao động từ 10,48% (tháng 11) đến 14,96% (tháng 10). Nguyên nhân chủ yếu do lợn nuôi nhốt công nghiệp ít vận động, nái mang thai có khẩu phần ăn chưa hợp lý dẫn đến quá béo, khối lượng sơ sinh của lợn con to, và hiện tượng đẻ khó tập trung nhiều ở lợn nái đẻ lứa đầu.

3. Năng suất sinh sản của đàn lợn nái tại trang trại đạt các chỉ số cụ thể nào?
Số con sơ sinh đẻ ra bình quân đạt 14,45 con/lứa (dao động từ 13,75 con ở tháng 6 đến 15,54 con ở tháng 9). Số con còn sống đến thời điểm cai sữa (ở 28 ngày tuổi) đạt bình quân 11,34 con/lứa (dao động từ 10,73 con ở tháng 6 đến 11,86 con ở tháng 9).

4. Lịch tiêm phòng vắc xin bắt buộc đối với lợn hậu bị và lợn nái sinh sản tại trại gồm những loại nào?

• Lợn hậu bị tiêm: PRRS tai xanh (tuần 22, 27), Parvosure khô thai (tuần 23, 28), Colapest dịch tả (tuần 24), AD giả dại (tuần 25), Aftopor LMLM (tuần 26, 29).
• Lợn nái tiêm: PRRS định kỳ tháng 3, 7, 11; AD giả dại định kỳ tháng 4, 8, 12; Aftopor LMLM ở tuần mang thai thứ 12; Colapest dịch tả ở tuần mang thai thứ 10.

5. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung ở lợn nái được tác giả áp dụng gồm những bước nào?
Điều trị kết hợp cục bộ và toàn thân: Thụt rửa tử cung bằng dung dịch Han-Iodine 10% (hoặc dung dịch thuốc tím 1‰), ngày 1 - 2 lần, mỗi lần 2 - 4 lít; tiêm bắp kháng sinh tác dụng kéo dài Vetrimoxin LA hoặc Hanoxylin LA liều 1 ml/10 kg thể trọng (tiêm cách nhật trong 3 - 5 ngày); tiêm Oxytocin (2 - 3 ml/con) kích thích co bóp tử cung đẩy dịch viêm; bổ sung thuốc trợ sức gồm Vitamin C, B-complex và Gluconat canxi 10%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hoàng Luân đã phản ánh toàn diện thực trạng sản xuất, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và công tác phòng trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản tại trại chăn nuôi Hòa Yên – Tập đoàn Hòa Phát. Nghiên cứu cung cấp số liệu thực tế về các chỉ tiêu sinh sản (703 ca đẻ, tỷ lệ đẻ khó 12,23%, số con đẻ ra 14,45 con/lứa, số con cai sữa 11,34 con/lứa) và chứng minh hiệu quả của quy trình an toàn sinh học cùng các phác đồ điều trị bệnh sản khoa trong môi trường chăn nuôi công nghiệp. Kết quả của khóa luận là nguồn tư liệu thực nghiệm có giá trị tham khảo chuyên môn cao cho sinh viên ngành Thú y và kỹ thuật viên quản lý trại lợn giống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong vài năm gần đây, nền kinh tế nƣớc ta đang có những bƣớc phát triển nhảy vọt, kéo theo đó ngành chăn nuôi cũng phát triển không ngừng.Hiện nay, ngƣời chăn nuôi trong cả nƣớc tập trung chủ yếu chăn nuôi theo mô hình trang trại nhất là chăn nuôi lợn thịt hƣớng nạc và đàn lợn nái ngoại đã và đang phát triển mạnh mẽ cả về số lƣợng và chất lƣợng. Nhằm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của xã hội ngày càng cao và cũng làm tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là nguồn thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Để cung cấp lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết. Chăn nuôi đàn lợn ngoại đạt hiệu quả cao bên cạnh các yếu tố về thức ăn, chuồng trại, kỹ thuật chăn nuôi… thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng cần đƣợc đảm bảo là phải có đàn giống tốt.

Điều này phụ thuộc rất lớn vào năng suất sinh sản của đàn lợn nái ngoại. Tuy nhiên, một trong những trở ngại lớn nhất của chăn nuôi của lợn nái sinh sản là dịch bệnh xảy ra còn phổ biến gây nhiều thiệt hại cho đàn lợn nái nuôi tập trung ở các trang trại. Trong đó, bệnh gây hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái là các bệnh về sinh sản đặc biệt là bệnh viêm tử cung chiếm tỷ lệ cao. Bệnh này không những làm ảnh hƣởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm tăng cao tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở đàn lợn con đang trong thời gian theo mẹ, do đó chất lƣợng của đàn giống bị ảnh hƣởng.

Nếu không điều trị kịp thời có thể kế phát viêm vú, mất sữa, nặng có thể dẫn tới rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc…và có thể chết. Để khắc phục hậu quả do bệnh viêm tử cung gây ra trên đàn lợn nái sinh sản nuôi tại trại chăn nuôi Hòa Yên – Yên Bái em tiến hành nghiên cứu đề tài: ‘‘Theo dõi một số bệnh thƣờng gặp ở lợn nái sinh sản và biện pháp phòng trị tại trại chăn nuôi công ty TNHH MTV Hòa Yên – Tập Đoàn Hòa Phát, Xã Lƣơng Thịnh – Huyện Trấn Yên – Tỉnh Yên Bái”.2 Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Nắm đƣợc qui trình chăm sóc lợn nái sinh sản. Nắm đƣợc các loại thức ăn dành cho lợn nái sinh sản, khẩu phần ăn và cách cho lợn nái ăn qua từng giai đoạn mang thai.

Nắm đƣợc các bệnh hay xảy ra đối với lợn nái sinh sản và phƣơng pháp phòng trị bệnh hiệu quả nhất. Yêu cầu Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Công ty TNHH MTV Chăn Nuôi Hòa Yên (Tập Đoàn Hòa Phát), Xã Lƣơng Thịnh, Huyện Trấn Yên, Tỉnh Yên Bái. Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dƣỡng cho đàn lợn nái nuôi tại trại. Xác định tình hình nhiễm bệnh trên đàn nái sinh sản và áp dụng đƣợc quy trình chăm sóc, nuôi dƣỡng.

n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cở sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên Trấn Yên là một huyện có nền chăn nuôi khá phát triển, nền chăn nuôi ở đây đƣợc thực hiện tập chung. ngành chăn nuôi ngày phát triển, điển hình là trại chăn nuôi công ty TNHH MTV Hòa Yên – tập đoàn Hòa Phát, xã lƣơng thịnh– huyện Trấn Yên – tỉnh Yên Bái  Vị trí địa lý: tại trang trại chăn nuôi Công Ty TNHH MTV Hòa Yên – Tập đoàn Hòa Phát, nằm trên địa bàn.

xã Lƣơng Thịnh – Huyện Trấn Yên – Tỉnh Yên Bái, cách quốc lộ 37 văn trấn 50m. Trại lợn cách xa khu dân cƣ, luôn đảm bảo độ thông thoáng, không ảnh hƣởng đến môi trƣờng, trong trại có hệ thống ao nuôi trông thủy sản, lƣợng nƣớc đƣợc cung cấp chủ yếu đƣợc thông qua lƣợng nƣớc mƣa nƣớc suối tự nhiên.  Điều kiện khí hậu: Nhiệt độ trung bình năm 21,5C, hai mùa rõ rệt mùa lạnh và mùa nóng với Gió thịnh hành là gió mùa đông bắc và gió mùa đông nam.  Tổng lƣợng mƣa trung bình năm là 1.800-2000mm/năm  Độ ẩm không khí trung bình năm 80%.

 Nhiệt độ chênh lệch giữa mùa hè và mùa đông là 18 - 20C.  Điều kiện địa hình, giao thông  Địa hình: trại nằm phía đông nam tỉnh Yên Bái địa hình đồi núi nhƣng đã đƣợc san lấp bằng phẳng với tổng diện tích của trại là 44 ha đƣợc quy hoạch nhƣ sau: + Khu chăn nuôi  Khu ao hồ  Đất trồng trọt  khu nhà ở của công nhân, nhà điều hành và đƣờng giao thông.  Giao thông: Do có vị trí gần đƣờng giao thông nên khá thuận lợi cho việc vận chuyển con giống, thức ăn, sản phẩm.  Nguồn nƣớc: Trong trại có hệ thống ao nuôi trồng thủy sản, lƣợng nƣớc đƣợc cung cấp chủ yếu đƣợc thông qua lƣợng nƣớc mƣa tự nhiên.

Ngoài nguồn n 4 nƣớc mƣa tự nhiên trại còn có trữ lƣợng nƣớc ngầm khá lớn, khả năng khai thác và sử dụng tƣơng đối dễ dàng, hiện nay đã đƣợc trại khai thác và sử dụng để phục vụ cho sinh hoạt và chăn nuôi. Điều kiện kinh tế - xã hội  Điều kiện xã hội Chuồng trại chăn nuôi của trại đƣợc xây dựng theo mô hình trang trại hiện đại. Trong những năm qua công ty đã sản xuất, chăn nuôi lợn giống và lợn thịt, có đội ngũ công nhân nhiều kinh nghiệm trong quản lý sản xuất và kỹ thuật chăn nuôi. Với chƣơng trình phát triển chăn nuôi nạc hóa đàn lợn, công ty đã tạo ra đƣợc những con giống có năng suất, chất lƣợng cao, cung cấp cho các cơ sở chăn nuôi lợn bố mẹ trong và ngoài nƣớc.

 Tình hình dân cƣ xung quanh trại Trang trại chăn nuôi lợn an toàn sinh học công ty TNHH MTV chăn nuôi Hòa Yên – tập đoàn Hòa Phát nằm gần khe núi thuộc xã Lƣơng Thịnh, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Vùng nuôi này cách xa các khu dân cƣ về mặt phòng dịch bệnh thì rất tốt  Cơ cấu tổ chức của trại ( gồm 3 nhóm ) + Nhóm quản lý bao gồm ông Ngô Xuân Trƣờng trƣởng trại phụ trách chung, 4 quản lý khu gồm khu nái, khu thịt, khu cai sữa, tổ di truyền. + Nhóm kỹ thuật bao gồm 8 kỹ sƣ, 4 kỹ thuật điện, 2 kế toán phụ trách chuyên môn. + Nhóm công nhân bao gồm 10 công nhân, 4 bảo vệ, 3 tạp vụ, 12 sinh viên thực tập thực hiện công việc chuyên môn.

Với đội ngũ nhân công trên, trại phân ra làm các tổ khác nhau nhƣ tổ chuồng đẻ, tổ chuồng bầu, tổ cai sữa, tổ chuồng thịt, tổ chuồng đực và phòng pha chế tinh. Các tổ có bảng chấm công riêng cho từng công nhân trong tổ, ngoài ra các tổ trƣởng có nhiệm vụ đôn đốc quản lý chung các thành viên trong tổ nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm và thúc đẩy sự phát triển của trại.  Cơ sở vật chất kỹ thuật Trang trại chăn nuôi Hòa Yên có tổng diện tích là 44ha nằm trên địa bàn xã Lƣơng Thịnh, có địa hình vô cùng thuận lợi thuận tiện cho việc đi lại, vận chuyển. n 5 Để đảm bảo công tác phát triển sản xuất chăn nuôi và sinh hoạt của công nhân trại đƣợc trang bị đầy đủ cơ sở vật chất kỹ thuật gồm: Khu nhà điều hành, khu nhà ở cho quản lý, kỹ sƣ, công nhân, bếp ăn tập thể, các công trình phục vụ cho công nhân và các hoạt động khác của trại.

Khu chăn nuôi có hàng rào bao bọc xung quanh, hệ thống camera, phòng sát trùng và có cổng vào riêng. Chuồng trại đƣợc quy hoạch bố trí xây dựng phù hợp với hƣớng chăn nuôi công nghiệp hiện đại, hệ thống chuồng nuôi lồng, nền sàn bê tông cho lợn nái, lợn đực, sàn nhựa cho lợn con cùng với hệ thống vòi nƣớc tự động và máng ăn. Chuồng nuôi đƣợc xây dựng đảm bảo đủ cho chăn nuôi một cách an toàn sinh học cao nhất, cơ bản bao gồm: + Một chuồng đực giống: bao gồm 24 ô để nuôi lợn đực và 1 ô để khai thác tinh dịch. + Hai chuồng phối: đƣợc thiết kế để cho lợn nái chờ phối, có khu thử lợn, ép lợn và dãy 2 có khu để làm nơi thụ tinh nhân tạo cho lợn nái.

+ Ba chuồng nái chửa: mỗi chuồng gồm 4 dãy mỗi dãy có 65 ô để nuôi và chăm sóc lợn nái trong thời gian mang thai đƣợc sắp xếp theo các kỳ mang thai khác nhau thuận tiện cho việc quản lý. + Sáu chuồng nái đẻ: mỗi chuồng chia làm 2 khu A và khu B, mỗi khu có 2 dãy, mỗi dãy có 30 ô chuồng đƣợc thiết kế sàn nhựa cho lợn con và sàn bê tông cho lợn mẹ. + Bốn chuồng cai sữa: mỗi chuồng chia làm 2 khu A và B, mỗi khu 2 dãy, mỗi dãy 12 ô. + Mƣời bốn chuồng thịt: mỗi chuồng gồm 2 dãy, mỗi dãy có 11 ô.

+ Một chuồng phát triển hậu bị: cách ly dùng để nuôi lợn hậu bị đƣợc nhập từ khu nuôi lợn giống, lợn thịt. Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn, phía đầu chuồng là hệ thống giàn mát, cuối chuồng đƣợc thiết kế quạt hút gió, có hệ thống điện chiếu sáng và bóng đèn hồng ngoại để sƣởi ấm, lồng úm cho lợn con, đảm bảo thoáng mát về mùa hè ấm áp về mùa đông bằng cách điều chỉnh hệ thống quạt, giàn mát và bóng đèn sƣởi ấm trong chuồng. Mỗi chuồng đƣợc lắp đặt máy bơm nƣớc để tắm cho lợn và vệ sinh chuồng trại hằng ngày, cuối mỗi chuồng đều có hệ thống thoát phân và nƣớc n 6 thải. Bên cạnh chuồng đực có xây dựng phòng pha chế tinh lợn với đầy đủ tiện nghi nhƣ: Kính hiển vi, nhiệt kế, đèn cồn, máy ép ống tinh, tủ lạnh bảo quản tinh, nồi hấp, panh, kéo… Trong khu chăn nuôi, đƣờng đi lại giữa các ô chuồng, các khu khác đều đƣợc đổ bê tông và có các chậu nƣớc sát trùng.

Nhìn chung khu vực chuồng nuôi đƣợc xây dựng khá hợp lý, thuận lợi cho việc chăm sóc, đi lại, đuổi lợn giữa các dãy chuồng. Ngay tại cổng vào khu chăn nuôi trại có xây dựng 2 phòng tắm sát trùng cho kỹ thuật và công nhân trƣớc khi ra, vào chuồng chăm sóc lợn, 1 kho thuốc, 1 kho UV khử dụng cụ, 1 kho thức ăn, 2 phòng vệ sinh.