Thiết Kế Bài Giảng Phần Di Truyền Tiến Hóa Sinh Học 12 Để Phát Huy Năng Lực Tự Học Của Học Sinh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued thiết kế bài giảng phần di truyền tiến hóa chương trình sinh học 12 trung học phổ thông, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Minh Thuận
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học (Bộ Môn Sinh Học)
• Đề tài: Thiết Kế Bài Giảng Phần Di Truyền, Tiến Hóa Chương Trình Sinh Học 12 Trung Học Phổ Thông Theo Hướng Phát Huy Năng Lực Tự Học Tự Nghiên Cứu Của Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Sư Phạm Sinh Học
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.2. Khái niệm về năng lực tự học
• 1.2.1. Khái niệm tự học
• 1.2.2. Khái niệm về năng lực tự học
• 1.2.3. Các mức độ của năng lực tự học
• 1.2.4. Vai trò của năng lực tự học
• 1.3. Lý luận về thiết kế bài giảng
• 1.3.1. Khái niệm về thiết kế bài giảng
• 1.3.2. Các bước thiết kế bài giảng
• 1.3.2.1. Xác định nhu cầu phong cách học của học sinh
• 1.3.2.2. Xây dựng hệ thống mục tiêu bài học
• 1.3.2.3. Xác định yêu cầu về nội dung bài dạy học

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Thiết Kế Bài Giảng Sinh Học 12

Thiết kế bài giảng sinh học 12 là một phần quan trọng trong quá trình giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh hiện đại. Mục tiêu chính của việc thiết kế này là phát huy năng lực tự học cho học sinh. Điều này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển toàn diện.

1.1. Tầm quan trọng của việc phát huy năng lực tự học

Năng lực tự học là yếu tố quyết định trong quá trình học tập của học sinh. Việc phát huy năng lực này giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn biết cách áp dụng vào thực tiễn. Theo nghiên cứu, học sinh có khả năng tự học tốt sẽ có kết quả học tập cao hơn và khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn.

1.2. Mục tiêu của thiết kế bài giảng sinh học 12

Mục tiêu chính của thiết kế bài giảng là tạo ra một môi trường học tập khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh. Điều này bao gồm việc phát triển kỹ năng tự học, khả năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm. Thiết kế bài giảng cần phải phù hợp với nhu cầu và phong cách học tập của học sinh.

II. Vấn đề và Thách thức trong Dạy Học Sinh Học 12

Trong quá trình dạy học sinh học 12, nhiều thách thức đã xuất hiện. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc học sinh thường bị động trong việc tiếp thu kiến thức. Điều này dẫn đến việc thiếu hứng thú và động lực học tập. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn còn phổ biến, gây khó khăn trong việc phát huy năng lực tự học của học sinh.

2.1. Thực trạng học sinh trong việc tự học

Nhiều học sinh hiện nay vẫn phụ thuộc vào giáo viên và sách giáo khoa. Họ chưa biết cách tự tìm kiếm thông tin và nghiên cứu độc lập. Điều này dẫn đến việc thiếu kỹ năng tự học cần thiết cho tương lai.

2.2. Những khó khăn trong việc áp dụng phương pháp mới

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới gặp nhiều khó khăn do sự kháng cự từ cả giáo viên và học sinh. Giáo viên có thể thiếu kỹ năng và kiến thức để triển khai các phương pháp này, trong khi học sinh có thể không quen với cách học mới.

III. Phương Pháp Giảng Dạy Hiệu Quả trong Sinh Học 12

Để phát huy năng lực tự học cho học sinh, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập. Một số phương pháp có thể được áp dụng bao gồm học tập dựa trên dự án, thảo luận nhóm và sử dụng công nghệ thông tin.

3.1. Học tập dựa trên dự án

Phương pháp học tập dựa trên dự án khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động thực tế. Học sinh sẽ được giao nhiệm vụ thực hiện một dự án liên quan đến nội dung học tập, từ đó phát triển kỹ năng tự học và làm việc nhóm.

3.2. Thảo luận nhóm và phản biện

Thảo luận nhóm là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh trao đổi ý kiến và học hỏi từ nhau. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện.

3.3. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng sinh động và hấp dẫn hơn. Việc sử dụng video, hình ảnh và các phần mềm học tập sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận kiến thức và phát huy khả năng tự học.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới trong thiết kế bài giảng sinh học 12 đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều trường học đã triển khai thành công các phương pháp này và nhận được phản hồi tích cực từ học sinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy học sinh có khả năng tự học tốt hơn và đạt kết quả cao hơn trong các kỳ thi.

4.1. Kết quả từ các trường học áp dụng phương pháp mới

Nhiều trường học đã áp dụng các phương pháp giảng dạy mới và nhận thấy sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tự học và tư duy độc lập.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn sinh học khi được học theo phương pháp mới. Giáo viên cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của học sinh.

V. Kết Luận và Tương Lai của Thiết Kế Bài Giảng Sinh Học 12

Thiết kế bài giảng sinh học 12 theo hướng phát huy năng lực tự học là một xu hướng tất yếu trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng cần thiết cho tương lai. Tương lai của giáo dục sẽ phụ thuộc vào khả năng của giáo viên trong việc thiết kế bài giảng phù hợp với nhu cầu và phong cách học tập của học sinh.

5.1. Xu hướng phát triển trong giáo dục

Giáo dục đang chuyển mình mạnh mẽ với sự phát triển của công nghệ và phương pháp giảng dạy mới. Việc phát huy năng lực tự học sẽ trở thành một phần không thể thiếu trong chương trình giáo dục.

5.2. Định hướng tương lai cho thiết kế bài giảng

Thiết kế bài giảng cần tiếp tục được cải tiến để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Các giáo viên cần được đào tạo để áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển giáo dục phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc chuyển dịch phương thức đào tạo từ truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển năng lực tự học đóng vai trò then chốt. Chương trình Sinh học 12 Trung học phổ thông (THPT) bao gồm 23 bài phần Di truyền học và 10 bài phần Tiến hóa (theo chương trình chuẩn) cùng hệ thống 31 bài Di truyền và 15 bài Tiến hóa (theo chương trình nâng cao), chiếm trên 60% tổng khối lượng kiến thức trọng tâm trong các kỳ thi tuyển sinh quốc gia. Tuy nhiên, nội dung phần này mang tính trừu tượng rất cao với hàng loạt cơ chế phân tử phức tạp, gây nhiều rào cản nhận thức cho học sinh nếu chỉ tiếp cận bằng phương pháp giảng giải truyền thống.

Khảo sát thực tiễn tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (Hà Nội) cho thấy có tới 55,6% học sinh chỉ đạt học lực trung bình và 28,15% không có hứng thú với môn Sinh học do cách tổ chức dạy học còn nặng tính áp đặt. Trước thực trạng đó, nghiên cứu của tác giả Trần Thị Minh Thuận tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội (năm 2010) tập trung giải quyết bài toán: Thiết kế bài giảng phần Di truyền và Tiến hóa Sinh học 12 theo định hướng phát huy năng lực tự học và tự nghiên cứu của học sinh. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng giảng dạy tại các trường THPT và xây dựng quy trình thiết kế giáo án mẫu, góp phần nâng cao trên 25% tỷ lệ học sinh khá giỏi và cải thiện tính chủ động trong học tập suốt đời.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận dạy học hiện đại, kế thừa quan điểm của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn về bản chất tự học là sự huy động nội lực trí tuệ để chiếm lĩnh tri thức nhân loại, cùng nguyên lý biến quá trình dạy học thành quá trình tự học của tác giả Nguyễn Kỳ và kỹ thuật dạy học sinh học của tác giả Trần Bá Hoành. Đề tài vận dụng mô hình tâm lý học nhận thức của Skinner về cơ chế khám phá tri thức chủ động thông qua thử nghiệm và tự điều chỉnh, vượt lên trên mô hình phản xạ thụ động Pavlov truyền thống.

Khung năng lực tự học trong đề tài tích hợp 5 nhóm năng lực thành phần theo phân loại của Lê Công Triêm:

• Năng lực nhận biết và phát hiện vấn đề khoa học.
• Năng lực lập kế hoạch và giải quyết vấn đề.
• Năng lực rút ra kết luận chính xác từ dữ liệu thực nghiệm hoặc lý thuyết.
• Năng lực vận dụng tri thức vào các tình huống thực tiễn mới.
• Năng lực kiểm tra, đánh giá và tự điều chỉnh quá trình nhận thức.

Quy trình thiết kế bài giảng áp dụng thang bậc tư duy nhận thức 6 cấp độ của Benjamin Bloom (được tinh giản thành 3 mức: Tái hiện, Tái tạo, Sáng tạo) kết hợp tiêu chuẩn mục tiêu SMART (Cụ thể, Đo lường được, Khả thi, Thực tế, Giới hạn thời gian) nhằm lượng hóa các chỉ số hành vi đầu ra của người học.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Đề tài tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp từ phiếu điều tra đối với 540 học sinh khối 12 và 33 giáo viên bộ môn Sinh học đang trực tiếp giảng dạy tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Hà Nội; đồng thời tổ chức dự giờ, quan sát trực tiếp 5 tiết dạy học điển hình.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng giữa các lớp ban cơ bản và nâng cao, bảo đảm tính đại diện cao cho phổ năng lực học tập của học sinh phổ thông.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích lý luận văn bản chương trình giáo dục, phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đóng - mở, quan sát sư phạm và thực nghiệm sư phạm đối chứng. Phương pháp phân tích định lượng dựa trên thống kê toán học được lựa chọn nhằm kiểm định mức độ sai khác có ý nghĩa thống kê giữa phương pháp dạy học truyền thống và phương pháp phát huy tính tích cực tự học.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình nghiên cứu lý thuyết, khảo sát điều tra thực trạng, thiết kế bài giảng mẫu và tổ chức thực nghiệm sư phạm được hoàn thiện trong giai đoạn năm học 2009 - 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng giữa kỳ vọng đổi mới phương pháp và thực tế triển khai tại các nhà trường:

• Hứng thú và học lực của học sinh: Trong tổng số 540 học sinh được điều tra, chỉ có 31,48% (170 học sinh) thực sự yêu thích môn Sinh học; 40,37% (218 học sinh) có hứng thú bấp bênh phụ thuộc vào giáo viên và 28,15% (152 học sinh) hoàn toàn không hứng thú. Về kết quả học tập, học sinh Giỏi chỉ chiếm 9,6% (52 học sinh), học sinh Khá đạt 29,6% (160 học sinh), trong khi nhóm Trung bình chiếm tỷ trọng áp đảo 55,6% (300 học sinh) và Yếu kém chiếm 5,2% (28 học sinh).
• Thực trạng sử dụng phương pháp của giáo viên: Khảo sát 33 giáo viên cho thấy 60,6% (20 giáo viên) thường xuyên lạm dụng phương pháp hỏi đáp - thông báo tái hiện đơn thuần; 51,4% (17 giáo viên) dùng phương pháp trực quan; trong khi các phương pháp kích thích tư duy bậc cao bị xem nhẹ: dạy học nêu vấn đề chỉ có 18,3% giáo viên dùng thường xuyên và có tới 42,3% giáo viên hoàn toàn không sử dụng. Đặc biệt, 90,1% (30 giáo viên) không bao giờ dùng câu hỏi trắc nghiệm định hướng tự nghiên cứu bài mới và 78,7% (26 giáo viên) không sử dụng phương pháp thực hành, quan sát thí nghiệm.
• Quy trình thiết kế bài giảng tự học: Nghiên cứu đã xác lập quy trình 6 bước rèn luyện năng lực tự học gồm: Kỹ năng tiếp cận đa nguồn thông tin/thư viện; kỹ năng đọc lướt bài khóa; kỹ năng xác định ý chính; kỹ năng ghi chép bài giảng chủ động; kỹ năng đặt câu hỏi truy vấn sâu và kỹ năng thảo luận nhóm kết hợp lập bảng hệ thống hóa kiến thức.

Thảo luận kết quả

Thực trạng học sinh thụ động bắt nguồn từ việc giáo viên soạn bài theo lối liệt kê nội dung sách giáo khoa mà không xây dựng các pha hoạt động nhận thức. Khi dữ liệu điều tra được biểu diễn qua biểu đồ phân bố tần suất và bảng đối chiếu phương pháp, sự chênh lệch thể hiện rõ nét: nhóm phương pháp thuyết trình và tái hiện chiếm trên 60% thời lượng, trong khi các phương pháp kích thích tự học chỉ chiếm dưới 18,3%.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Bích Ngọc (năm 2008), khẳng định rằng việc thiếu định hướng tự học ở nhà dẫn đến tình trạng học sinh chỉ học vẹt vở ghi. Khi giáo viên chuyển đổi sang giao nhiệm vụ đọc trước có hướng dẫn và tổ chức thảo luận nhóm xử lý các tình huống phức tạp (như cơ chế hoán vị gen hoặc các con đường hình thành loài mới), năng lực phân tích, tổng hợp và độ bền kiến thức của học sinh tăng lên rõ rệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả rèn luyện năng lực tự học phần Di truyền và Tiến hóa, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Tái cấu trúc nội dung dạy học theo mô hình 3 trục: Giáo viên chủ động phân loại nội dung chương trình thành 3 phần: Nội dung cốt lõi (dành 60% thời lượng trên lớp để giảng dạy chuyên sâu bằng phương pháp nêu vấn đề); Nội dung cơ bản (chiếm 25% thời lượng cho học sinh luyện tập nhóm); Nội dung bổ trợ (chiếm 15% tích hợp vào bài tập nghiên cứu giao về nhà). Mục tiêu giảm tải ít nhất 20% thời lượng thuyết trình thụ động, hoàn thành ngay từ đầu mỗi học kỳ.
• Thiết kế hệ thống mục tiêu theo chuẩn SMART và Bloom: Tổ chuyên môn THPT xây dựng ma trận mục tiêu 3 mức độ (Tái hiện, Tái tạo, Sáng tạo) cho 100% các bài học phần Di truyền và Tiến hóa. Phấn đấu nâng tỷ lệ câu hỏi đánh giá mức độ sáng tạo từ dưới 15% lên tối thiểu 40% trong cấu trúc bài dạy, áp dụng xuyên suốt năm học.
• Đổi mới quy trình hướng dẫn học sinh đọc tài liệu và ghi chép: Giáo viên bộ môn hướng dẫn học sinh kỹ thuật đọc lướt, ghi chép có khoảng trống bổ sung và phương pháp đặt câu hỏi truy vấn đa chiều (dạng câu hỏi "Tại sao?", "Điều gì xảy ra nếu...?"). Kế hoạch triển khai định kỳ kiểm tra vở ghi chủ động 1 lần/tháng đối với toàn bộ học sinh lớp 12.
• Xây dựng nguồn học liệu mở và tích hợp kiểm tra đánh giá liên tục: Ban Giám hiệu nhà trường phối hợp với tổ Sinh học xây dựng thư viện học liệu số và ngân hàng phiếu học tập tự học; đồng thời đưa hình thức tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm học sinh vào 100% các tiết học lý thuyết, thực hiện định kỳ hàng tuần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên Sinh học tại các trường THPT: Cung cấp bộ giáo án mẫu chi tiết cùng hệ thống bảng biểu phân loại quy luật di truyền, phương pháp dạy học nêu vấn đề và kỹ thuật đặt câu hỏi sâu cho phần Tiến hóa.
• Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên phụ trách chuyên môn: Tham khảo khung tiêu chí đánh giá giờ dạy theo định hướng phát triển năng lực tự học, làm căn cứ tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cấp trường và cấp cụm trường.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Sư phạm Sinh học: Cung cấp nguồn tài liệu học thuật giá trị về cơ sở lý luận, phương pháp luận nghiên cứu giáo dục thực nghiệm và khung phân loại năng lực nhận thức.
• Học sinh lớp 12 và phụ huynh học sinh: Giúp học sinh nắm vững phương pháp đọc sách khoa học, kỹ thuật ghi chép bài giảng logic và phương pháp tự nghiên cứu các chuyên đề khó để đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.

Câu hỏi thường gặp

• Năng lực tự học môn Sinh học 12 bao gồm những kỹ năng cốt lõi nào? Năng lực tự học gồm 5 kỹ năng chính: kỹ năng tra cứu và xử lý thông tin từ sách báo; kỹ năng đọc lướt tìm ý chính; kỹ năng ghi chép chủ động; kỹ năng đặt câu hỏi đào sâu bản chất cơ chế sinh học; và kỹ năng khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức thông qua sơ đồ, bảng so sánh quy luật di truyền.

• Làm thế nào để giáo viên phân chia hợp lý giữa dạy trên lớp và giao tự học ở nhà? Giáo viên áp dụng mô hình cấu trúc hóa nội dung: tập trung tối đa thời lượng trên lớp cho các nội dung cốt lõi khó hiểu (như cơ chế phiên mã, điều hòa hoạt động gen, quy luật liên kết - hoán vị gen); các nội dung bổ trợ và ứng dụng thực tiễn được thiết kế thành nhiệm vụ nghiên cứu có hướng dẫn để học sinh làm việc độc lập tại nhà.

• Phương pháp ghi chép chủ động khác gì so với cách ghi chép truyền thống của học sinh? Ghi chép truyền thống là chép nguyên văn lời giáo viên giảng một cách máy móc, tiếp thu thụ động. Ghi chép chủ động yêu cầu học sinh xử lý thông tin ngay khi nghe, chỉ ghi các ý chính theo sơ đồ logic, để lại các khoảng trống cần bổ sung ở nhà và chủ động ghi chú các thắc mắc cá nhân bên lề trang vở.

• Kỹ thuật đặt câu hỏi sâu phát huy tư duy học sinh trong phần Tiến hóa như thế nào? Thay vì đặt câu hỏi tái hiện sự kiện như "Nêu nội dung thuyết Đacuyn", giáo viên chuyển sang câu hỏi phân tích bản chất như "Tại sao chọn lọc tự nhiên là nhân tố quy định chiều hướng tiến hóa?" hoặc "Vì sao lai xa kèm đa bội hóa phổ biến ở thực vật nhưng hiếm gặp ở động vật?". Cách này buộc học sinh phải tự xâu chuỗi dữ liệu để trả lời.

• Tại sao phần Di truyền và Tiến hóa lớp 12 lại phù hợp nhất để rèn luyện năng lực tự học? Vì phần này tập hợp các quy luật tự nhiên có tính logic nhân quả rất chặt chẽ từ cấp độ phân tử đến quần thể. Khi học sinh nắm vững quy luật tư duy cốt lõi, các em hoàn toàn có thể tự suy luận, phân tích sơ đồ lai, giải quyết các bài tập di truyền mới và tự giải thích các hiện tượng thích nghi sinh học mà không cần phụ thuộc vào sự giảng giải một chiều.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực tự học, tự nghiên cứu và xác lập 5 nhóm năng lực thành phần tương ứng với bộ môn Sinh học THPT.
• Khảo sát thực trạng tại 33 giáo viên và 540 học sinh đã chỉ ra điểm nghẽn lớn trong phương pháp dạy học thụ động, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc cho việc đổi mới bài giảng.
• Xây dựng thành công quy trình thiết kế bài giảng 6 bước gắn liền với ma trận mục tiêu SMART và thang bậc nhận thức Bloom trong phần Di truyền và Tiến hóa Sinh học 12.
• Đề xuất hệ thống giáo án mẫu chi tiết cùng các giải pháp phân loại nội dung kiến thức, kỹ thuật thảo luận nhóm và phương pháp kiểm tra đánh giá quá trình.
• Để phát huy tối đa hiệu quả của nghiên cứu, các nhà trường và giáo viên cần chủ động áp dụng ngay quy trình thiết kế bài giảng này vào kế hoạch năm học tới, đồng thời tiếp tục mở rộng thực nghiệm cho toàn bộ chương trình Sinh học phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong nhà trường phổ thông. Sinh học là môn khoa học gắn lý thuyết với thực hành có nhiều khái niệm, quá trình sinh học khó và trừu tượng. Chương trình sinh học lớp 12 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] gồm ba phần lớn: di truyền, tiến hóa và sinh thái. Trong đó phần di truyền, tiến hóa được phân phối về thời gian chiếm tỷ lệ lớn.

Và đây cũng là phần trọng tâm cho các kỳ thi quốc gia. Hiện nay, việc thiết kế bài giảng và tổ chức quá trình dạy học phần di truyền tiến hóa vẫn nặng tính áp đặt, chưa thực sự tạo động cơ, khơi gợi sự hứng thú cho người học. Do đó việc phát huy năng lực tự học cho người học trong quá trình dạy học phần di truyền tiến hóa chương trình sinh học 12 càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi đã chọn vấn đề: “Thiết kế bài giảng phần di truyền, tiến hóa chương trình sinh học 12 trung học phổ thông theo hướng phát huy năng lực tự học tự nghiên cứu của học sinh” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp.

Mục đích nghiên cứu Thiết kế bài giảng theo hướng hình thành kĩ năng tự học tự nghiên cứu trong dạy học sinh học 12 góp phần đổi mới PPDH bộ môn Sinh học ở trường THPT. Phạm vi nghiên cứu Đề tài được triển khai trên cơ sở nghiên cứu, phân tích nội dung chương II (phần năm Di truyền học), chương II (phần sáu Tiến hóa) – Sinh học 12 – THPT. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu - Khách thể Học sinh lớp 12 và giáo viên trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, Hà Nội. - Đối tƣợng Quy trình thiết kế bài giảng để phát huy năng lực tự học tự nghiên cứu của học sinh.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giả thuyết khoa học Việc thiết kế một số bài giảng phần di truyền, tiến hóa sinh học 12 theo hướng phát huy năng lực tự học cho học sinh sẽ giúp quá trình dạy học sinh học 12 hiệu quả, chất lượng, tạo được sự hứng thú cho HS. Nhiệm vụ nghiên cứu  - Hệ thống hóa cơ sở lí luận về năng lực tự học tự nghiên cứu trong phần di truyền tiến hóa sinh học 12 đề xuất những biện pháp hình thành kĩ năng tự học tự nghiên cứu. - Tìm hiểu thực trạng tổ chức các hoạt động dạy học với mục tiêu rèn luyện kĩ năng ở trường THPT hiện nay.

- Xây dựng hệ thống bài giảng theo hướng phát huy năng lực tự học tự nghiên cứu. - Thực nghiệm sư phạm nhằm xác định hiệu quả của các biện pháp rèn luyện kĩ năng tự học tự nghiên cứu đã đề xuất. Phƣơng pháp nghiên cứu 7. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết - Nghiên cứu các tài liệu: + Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục và đào tạo về đổi mới PPDH theo hướng phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của HS.

+ Lý luận dạy học sinh học. + Các luận văn thạc sĩ có liên quan. + Tài liệu hướng dẫn chuyên môn. - Nghiên cứu phân tích cấu trúc, và nội dung chương trình Sinh học 12 THPT đặc biệt là phần Di truyền, tiến hóa kết hợp với nghiên cứu các tài liệu chuyên môn khác về Di truyền, tiến hóa để tìm ra bài giảng thiết kế phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của HS.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp điều tra, quan sát sư phạm - Sử dụng phiếu điều tra để tìm hiểu phương pháp hướng dẫn HS tự học trong DH sinh học của GV THPT. - Sử dụng phiếu điều tra để tìm hiểu phương pháp học tập môn sinh học 12 của HS THPT.