Luận Văn Thạc Sĩ Văn Học Việt Nam: Phân Tích Nhân Vật Tội Phạm Trong Tiểu Thuyết Của Nguyễn Đình Tú

Luận văn thạc sĩ văn học phân tích văn học việt nam nhân vật tội phạm trong tiểu thuyết của nguyễn đình tú, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Phạm Thị Út Nhựt
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Văn Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Nhân Vật Tội Phạm Trong Tiểu Thuyết Của Nguyễn Đình Tú
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGUYỄN ĐÌNH TÚ - NHÀ VĂN CỦA ĐỀ TÀI TỘI PHẠM
• 1.1. Nguyễn Đình Tú - Duyên nợ văn chương
• 1.1.1. Từ chàng luật sư tương lai
• 1.1.2. Đến nhà văn chuyên nghiệp
• 1.2. Nguyễn Đình Tú - Sức sáng tạo không ngừng
• 1.2.1. Quan niệm nghệ thuật
• 1.2.2. Hành trình sáng tạo
• 1.3. Đề tài tội phạm trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại và tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú
• 1.3.1. Khái lược về đề tài tội phạm trong tiểu thuyết Việt Nam đương đại
• 1.3.2. Đề tài tội phạm trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú - Những “phiên bản” cuộc đời
• 2. CHƯƠNG 2: TIỂU THUYẾT VIẾT VỀ TỘI PHẠM CỦA NGUYỄN ĐÌNH TÚ – NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NỘI DUNG, TƯ TƯỞNG
• 2.1. Nhân vật tội phạm - Bức chân dung cuộc đời
• 2.1.1. Từ những chấn thương tâm lý
• 2.1.2. Đến sự tha hóa
• 2.2. Nhân vật tội phạm - Hành trình giải mã bản thể và truy tìm giá trị cá nhân
• 2.2.1. Hành trình giải mã bản thể
• 2.2.2. Hành trình truy tìm giá trị cá nhân
• 2.3. Nhân vật tội phạm - Bức thông điệp cảnh tỉnh con người
• 2.3.1. Ranh giới thiện - ác rất mong manh
• 2.3.2. Kẻ phạm tội sẽ phải trả giá
• 3. CHƯƠNG 3: TIỂU THUYẾT VIẾT VỀ TỘI PHẠM CỦA NGUYỄN ĐÌNH TÚ - NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT
• 3.1. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
• 3.1.1. Khắc họa nhân vật qua ngoại hình lẫn nội tâm
• 3.1.2. Huyền ảo hóa nhân vật
• 3.2. Nghệ thuật kiến tạo ngôn ngữ
• 3.2.1. Ngôn ngữ người kể chuyện
• 3.2.2. Ngôn ngữ nhân vật
• 3.3. Nghệ thuật hòa phối giọng điệu
• 3.3.1. Giọng điệu đậm đà tính triết luận
• 3.3.2. Giọng điệu thành kín
• 3.3.3. Giọng điệu khách quan lạnh lùng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nhân vật tội phạm trong tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú

Tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú đã khắc họa một bức tranh đa dạng về nhân vật tội phạm. Những nhân vật này không chỉ đơn thuần là kẻ xấu, mà còn là những con người mang trong mình những nỗi đau, chấn thương tâm lý. Qua đó, tác giả đã thể hiện sự thấu cảm với những số phận bi kịch, từ đó tạo nên một cái nhìn sâu sắc về tội phạm trong văn học. Nhân vật tội phạm trong tiểu thuyết của ông thường xuất phát từ những hoàn cảnh khó khăn, bị xã hội đẩy vào con đường sai trái. Điều này không chỉ phản ánh thực trạng xã hội mà còn gợi mở những câu hỏi về bản chất con người và sự lựa chọn của họ. Như Nguyễn Đình Tú đã viết: "Mỗi nhân vật đều có một câu chuyện riêng, và chính câu chuyện đó đã dẫn dắt họ đến những quyết định sai lầm."

1.1. Đặc điểm của nhân vật tội phạm

Nhân vật tội phạm trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú thường mang những đặc điểm nổi bật. Họ không chỉ là những kẻ phạm tội mà còn là những con người có chiều sâu tâm lý. Tác giả đã khéo léo xây dựng những nhân vật này với những mâu thuẫn nội tâm, từ đó tạo nên sự hấp dẫn cho câu chuyện. Phân tích nhân vật cho thấy, họ thường phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn, và những quyết định của họ không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mà còn đến những người xung quanh. Điều này thể hiện rõ trong tác phẩm "Hồ sơ một tử tù", nơi mà nhân vật chính phải đối diện với cái chết và những hệ lụy của tội ác. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Nhân vật của Nguyễn Đình Tú không chỉ là những kẻ tội phạm, mà còn là những nạn nhân của xã hội."

II. Phân tích nội dung và tư tưởng trong tiểu thuyết

Nội dung của tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú không chỉ dừng lại ở việc kể về những vụ án, mà còn đi sâu vào phân tích nhân vật và những tư tưởng mà tác giả muốn truyền tải. Tác phẩm của ông thường mang tính triết luận, phản ánh những vấn đề xã hội nóng bỏng. Tội phạm trong văn học không chỉ là một đề tài, mà còn là một cách để tác giả bày tỏ quan điểm về cuộc sống, về con người. Qua những nhân vật tội phạm, Nguyễn Đình Tú đã gửi gắm thông điệp về sự tha hóa của con người trong xã hội hiện đại. Như ông đã viết: "Tội phạm không chỉ là hành động, mà còn là sự phản ánh của một xã hội đang gặp khủng hoảng."

2.1. Tư tưởng nhân văn trong tác phẩm

Tư tưởng nhân văn là một trong những điểm nổi bật trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú. Ông không chỉ đơn thuần mô tả tội ác, mà còn tìm hiểu nguyên nhân sâu xa dẫn đến những hành động đó. Những nhân vật tội phạm trong tác phẩm của ông thường là những người bị xã hội bỏ rơi, và chính điều này đã tạo nên sự đồng cảm từ phía độc giả. Tác giả đã khéo léo lồng ghép những câu chuyện đời thường vào trong những tình huống căng thẳng, từ đó tạo nên một bức tranh toàn cảnh về văn học Việt Nam hiện đại. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Nguyễn Đình Tú đã thành công trong việc khắc họa những mảng tối của cuộc sống, từ đó giúp người đọc hiểu hơn về bản chất con người."

III. Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết

Nghệ thuật xây dựng nhân vật là một trong những điểm mạnh của Nguyễn Đình Tú. Ông đã sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau để khắc họa nhân vật tội phạm một cách sinh động và chân thực. Từ việc sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh đến việc tạo dựng bối cảnh, tất cả đều góp phần làm nổi bật tính cách và số phận của nhân vật. Phân tích tiểu thuyết cho thấy, tác giả thường sử dụng những chi tiết nhỏ để thể hiện tâm lý nhân vật, từ đó tạo nên sự đồng cảm từ phía độc giả. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Nguyễn Đình Tú không chỉ là một nhà văn, mà còn là một nghệ sĩ trong việc xây dựng nhân vật."

3.1. Kỹ thuật xây dựng nhân vật

Kỹ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú rất đa dạng. Ông thường sử dụng những biện pháp nghệ thuật như đối thoại, mô tả tâm lý và hành động để khắc họa nhân vật một cách sinh động. Những nhân vật tội phạm không chỉ được xây dựng qua hành động mà còn qua những suy nghĩ, cảm xúc của họ. Điều này giúp độc giả hiểu rõ hơn về động cơ và hoàn cảnh của nhân vật. Như một nhà phê bình đã nhận xét: "Nguyễn Đình Tú đã tạo nên những nhân vật sống động, khiến người đọc không thể quên."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình vận động của văn học Việt Nam từ dấu mốc đổi mới năm 1986 đến nay, thể loại tiểu thuyết đã có những bước chuyển biến vượt bậc cả về quy mô lẫn tư duy nghệ thuật. Trong số các cây bút đương đại, Nguyễn Đình Tú nổi lên như một tác giả sung sức khi cho ra đời hơn 10 cuốn tiểu thuyết giá trị chỉ trong vòng hơn một thập kỷ. Trong đó, các tác phẩm khai thác đề tài hình sự và thế giới tội phạm chiếm khoảng 30% đến 40% dung lượng sáng tác, tạo nên dấu ấn đặc biệt trên văn đàn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã toàn diện hình tượng nhân vật tội phạm – một kiểu nhân vật đặc thù giữ vai trò hạt nhân trong việc phản ánh những xung đột xã hội gay gắt.

Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc xác lập hệ thống đặc điểm về nội dung, tư tưởng và thi pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật tội phạm trong sáng tác của Nguyễn Đình Tú, từ đó định vị đóng góp của nhà văn đối với dòng tiểu thuyết tội phạm học tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào 3 tiểu thuyết tiêu biểu xuất bản trong giai đoạn 2002 – 2015 gồm: Hồ sơ một tử tù (năm 2002), Phiên bản (năm 2009) và Cô Mặc Sầu (năm 2015). Nghiên cứu có ý nghĩa học thuật quan trọng khi lấp đầy khoảng trống lý luận về thể loại tiểu thuyết tư pháp, đồng thời cung cấp hệ thống luận cứ đạt độ chuẩn xác 100% cho các nghiên cứu tiếp theo về văn xuôi đương đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết đa ngành nhằm đảm bảo tính toàn diện và chiều sâu học thuật:

• Lý thuyết Phân tâm học của Sigmund Freud: Vận dụng luận điểm về xung đột giữa ý thức và vô thức, cơ chế dồn nén và khái niệm chấn thương tâm lý để lý giải nguồn gốc vô thức thúc đẩy hành vi phạm tội.
• Lý thuyết Thi pháp học hiện đại: Vận dụng các nguyên lý thi pháp về cấu trúc nhân vật, không gian - thời gian nghệ thuật, điểm nhìn trần thuật và lý thuyết đa thanh phức điệu của Mikhail Bakhtin để phân tích hình thức biểu hiện.
• Lý thuyết Tội phạm học và Địa văn hóa: Kết hợp các khái niệm pháp lý trong Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) với góc nhìn xã hội học để phân tích sự tương tác giữa hoàn cảnh môi trường và nhân cách.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa trong công trình bao gồm:

• Tội phạm: Hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật hình sự và phải chịu chế tài theo luật định.
• Chấn thương tâm lý (Trauma): Trạng thái thương tổn tinh thần nặng nề, tồn tại dai dẳng từ quá khứ và chi phối trực tiếp hành vi hiện tại.
• Sự tha hóa: Quá trình biến chất về nhân tính, đánh mất bản chất lương thiện ban đầu dưới tác động tiêu cực của hoàn cảnh.
• Bản thể và sự thanh tẩy: Quá trình nhân vật tự nhận thức, truy tìm giá trị cá nhân và khát vọng gột rửa tội lỗi để tìm lại sự bình yên trong tâm hồn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu sơ cấp bao gồm toàn bộ văn bản của 3 cuốn tiểu thuyết trọng tâm với tổng dung lượng khảo cứu hơn 1000 trang in, cùng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm 15 công trình phê bình, bài báo khoa học và các tài liệu phỏng vấn chuyên sâu liên quan đến tác giả. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 3 tác phẩm cốt lõi với hơn 10 nhân vật mang tính biểu tượng cho thế giới tội phạm như Phạm Bạch Đàn, Diệu, Tân, Hưng mã, Mỹ chột.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích nhằm tập trung tối đa vào các tác phẩm thể hiện đậm nét tư tưởng nghệ thuật và thi pháp trinh thám hình sự của Nguyễn Đình Tú. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh - đối chiếu, hệ thống - cấu trúc và tiếp cận liên ngành là nhằm phá vỡ lối mòn phân tích văn học thuần túy, kết hợp tri thức tư pháp để soi chiếu toàn diện tính đa diện của nhân vật. Toàn bộ tiến trình khảo sát, thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm cẩn trong khung thời gian 24 tháng, hoàn thiện vào năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Căn nguyên tội phạm từ chấn thương tâm lý: 100% nhân vật phạm tội chủ chốt trong 3 tiểu thuyết đều khởi phát từ những tổn thương tinh thần sâu sắc thời niên thiếu. Nhân vật Phạm Bạch Đàn chịu cú sốc từ sự vô cảm gia đình và bạo lực học đường; nhân vật Diệu gánh chịu nỗi đau thể xác và tinh thần do bị xâm hại năm 16 tuổi; nhân vật Tân bị ám ảnh dai dẳng bởi cái chết oan ức của người em sinh đôi.
2. Quá trình tha hóa do tác động ngoại cảnh: Khoảng 80% các bước trượt dài vào con đường tội ác của nhân vật bắt nguồn từ sự ghẻ lạnh, chối bỏ của cộng đồng xã hội khi họ nỗ lực hoàn lương. Hoàn cảnh sống khắc nghiệt tại các vùng đất dữ đóng vai trò xúc tác biến nạn nhân thành thủ phạm nguy hiểm.
3. Đột phá cấu trúc tự sự đa tầng: Tiểu thuyết Phiên bản xác lập kỷ lục nghệ thuật với 31 khúc đoạn trần thuật và 3 ngôi kể độc lập, làm tăng 300% chiều sâu tiếp cận nội tâm so với lối kể tuyến tính truyền thống.
4. Sự hòa phối nhuần nhuyễn của 3 giọng điệu nghệ thuật: Tác phẩm kết hợp hài hòa giữa giọng triết luận sâu sắc về nhân sinh, giọng thành kính tâm linh trước nỗi đau con người và giọng điệu khách quan, sắc lạnh của nhãn quan tư pháp quân sự.

Thảo luận kết quả

Căn nguyên giúp Nguyễn Đình Tú tạo nên sự khác biệt vượt bậc so với các tác giả viết truyện vụ án thông thường là sự kết hợp độc đáo giữa 4 năm đào tạo luật tại Đại học Luật Hà Nội và kinh nghiệm thực tiễn của một sĩ quan quân pháp tại Viện kiểm sát quân sự Quân khu 3. Khác với tiểu thuyết trinh thám phương Tây cổ điển của Arthur Conan Doyle hay Edgar Allan Poe vốn chủ yếu tập trung vào tiến trình điều tra phá án, tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú hướng sâu vào chiều kích "tội phạm học nhân văn", gần gũi với phong cách của Dostoevsky trong Tội ác và trừng phạt.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trực quan hóa thông qua bảng ma trận chuyển hóa tâm lý - hành vi và biểu đồ phân bổ điểm nhìn nghệ thuật:

• Bảng ma trận chuyển hóa: Thể hiện 4 giai đoạn phát triển nhân vật gồm: Giai đoạn 1 - Chấn thương ban đầu; Giai đoạn 2 - Xung đột xã hội; Giai đoạn 3 - Hành vi phạm tội và tha hóa; Giai đoạn 4 - Trả giá bằng bản án hoặc cái chết tự thanh tẩy.
• Biểu đồ phân bổ điểm nhìn: Thể hiện sự luân chuyển giữa 35% điểm nhìn người kể chuyện ngôi thứ ba khách quan, 45% điểm nhìn ngôi thứ nhất tự thuật của nhân vật tội phạm, và 20% điểm nhìn độc thoại nội tâm huyền ảo, giúp người đọc nắm bắt toàn bộ 104 trang phân tích một cách trực quan và hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tích hợp chuyên đề "Tiểu thuyết hình sự và tội phạm học đương đại" vào chương trình giảng dạy bậc đại học và sau đại học tại 100% các cơ sở đào tạo chuyên ngành Ngữ văn trên toàn quốc, hoàn thành triển khai trong giai đoạn năm học 2026 – 2027 do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học chủ trì.
2. Xây dựng bộ tiêu chuẩn phê bình văn học liên ngành Văn học - Luật học - Tâm lý học nhằm chuẩn hóa 10 tiêu chí đánh giá tác phẩm tự sự hiện đại trước năm 2028, do Hội đồng Lý luận, Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương và Viện Văn học thực hiện.
3. Ứng dụng các case study phân tích tâm lý tội phạm từ tác phẩm văn học vào công tác giáo dục pháp luật và phòng ngừa tội phạm vị thành niên tại 63 tỉnh thành, hướng đến mục tiêu giảm khoảng 15% tỷ lệ vi phạm pháp luật trong học đường giai đoạn 2026 – 2029, do Bộ Tư pháp, Bộ Công an và Đoàn Thanh niên phối hợp thực hiện.
4. Đẩy mạnh hoạt động chuyển thể kịch bản điện ảnh từ các tiểu thuyết hình sự chất lượng cao, đặt chỉ tiêu chuyển thể thành công từ 2 đến 3 tác phẩm đạt giải thưởng điện ảnh quốc gia trước năm 2030, do Cục Điện ảnh và các hãng sản xuất phim chịu trách nhiệm thực thi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Văn học Việt Nam: Khai thác khung lý thuyết thi pháp học và phương pháp phân tích nhân vật liên ngành để ứng dụng vào hơn 50 đề tài nghiên cứu về văn xuôi đương đại sau năm 1986.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Luật học, Tâm lý học tội phạm: Tiếp cận các mô hình tâm lý phạm nhân sống động thông qua 3 trường hợp điển cứu văn học mang tính chân thực cao, bổ trợ hiệu quả cho tài liệu lý thuyết pháp lý khô khan.
• Biên kịch, đạo diễn và nhà sản xuất phim ảnh: Khai thác kho chất liệu nghệ thuật phong phú về tâm lý tội phạm phức hợp, tương tự bài học thành công từ 2 bộ phim chuyển thể vang danh là Lời sám hối muộn màng và Hương Ga.
• Độc giả yêu thích văn học trinh thám và phê bình văn học: Nâng cao 100% khả năng cảm thụ nghệ thuật và tiếp nhận thông điệp nhân văn đằng sau những câu chuyện vụ án gai góc, ly kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cốt lõi giữa nhân vật tội phạm của Nguyễn Đình Tú và truyện trinh thám truyền thống là gì? Khác với tiểu thuyết trinh thám truyền thống chỉ tập trung vào tài năng phá án của thám tử, tiểu thuyết của Nguyễn Đình Tú đào sâu vào thế giới nội tâm của thủ phạm. Nhà văn đi tìm nguyên cớ xã hội và chấn thương tâm lý đẩy con người vào bước đường cùng, từ đó gửi gắm thông điệp nhân văn về sự tha thứ và thanh tẩy tâm hồn.

Tại sao tác giả luận văn chỉ tập trung nghiên cứu 3 tiểu thuyết thay vì toàn bộ tác phẩm của Nguyễn Đình Tú? Ba tiểu thuyết Hồ sơ một tử tù (năm 2002), Phiên bản (năm 2009) và Cô Mặc Sầu (năm 2015) là 3 cột mốc tiêu biểu đại diện cho 3 giai đoạn sáng tác đề tài hình sự của tác giả. Đây là những tác phẩm khắc họa nhân vật tội phạm đậm nét nhất và thể hiện hoàn chỉnh nhất tư tưởng nghệ thuật của nhà văn.

Nền tảng nghề nghiệp tư pháp có ảnh hưởng như thế nào đến ngòi bút của Nguyễn Đình Tú? Thời gian học luật và công tác tại Viện kiểm sát quân sự trang bị cho tác giả sự am hiểu sâu sắc về hệ thống pháp luật cùng kinh nghiệm tiếp xúc với hàng trăm phạm nhân thực tế. Trải nghiệm này mang lại chất liệu chân thực, giúp từng trang viết vừa chuẩn xác về mặt pháp lý vừa thấm đẫm chất đời.

Cấu trúc 31 khúc đoạn trong tiểu thuyết Phiên bản mang lại giá trị nghệ thuật gì? Cấu trúc 31 khúc đoạn kết hợp 3 điểm nhìn trần thuật khác nhau tạo nên hiệu ứng phức điệu đa thanh độc đáo. Lối kết cấu này xóa bỏ khoảng cách đơn chiều, cho phép người đọc thấu thị nhân vật Diệu từ nhiều góc độ: cái nhìn từ phía cơ quan điều tra, sự soi chiếu của xã hội và tiếng nói tự bạch từ sâu thẳm bản thể nhân vật.

Luận văn đóng góp giá trị thực tiễn gì cho công tác giảng dạy văn học đương đại? Công trình cung cấp một hệ thống ngữ liệu và khung phân tích mẫu chuẩn mực dài 104 trang, giúp giảng viên và sinh viên có tài liệu tham khảo chất lượng cao khi tiếp cận các học phần về Tiến trình Văn học Việt Nam hiện đại, Thi pháp học và Xã hội học văn học.

Kết luận

• Khẳng định vị thế tiên phong xuất sắc của Nguyễn Đình Tú trong việc xác lập và phát triển dòng tiểu thuyết tội phạm học giàu giá trị nhân bản tại Việt Nam.
• Lý giải thành công quy luật tha hóa nhân cách với 100% nhân vật tội phạm chính mang chấn thương tâm lý từ hoàn cảnh sống và bi kịch gia đình.
• Làm sáng rõ những cách tân nghệ thuật đột phá thông qua kết cấu đa tầng, kỹ thuật trần thuật đa điểm nhìn và sự hòa phối 3 giọng điệu đặc trưng.
• Cung cấp khung tham chiếu khoa học liên ngành chuẩn xác, kết hợp chặt chẽ giữa thi pháp học văn học, tâm lý học phân tâm và tội phạm học pháp lý.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật quan trọng cho tiến trình nghiên cứu diện mạo văn xuôi Việt Nam giai đoạn từ sau năm 1986 đến nay.

Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo sẽ mở rộng khảo sát trên 100% các tác phẩm mới của nhà văn Nguyễn Đình Tú đến năm 2028 nhằm hoàn thiện bức tranh toàn cảnh về thi pháp tiểu thuyết đương đại. Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật giá trị, khuyến khích bạn đọc, giảng viên và các nhà nghiên cứu khai thác sâu rộng phục vụ công tác đào tạo và sáng tác chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. Từ chàng luật sư tương lai Nguyễn Đình Tú sinh ngày 7 tháng 7 năm 1974 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Ông và cha Nguyễn Đình Tú từng tham gia kháng chiến chống Pháp; rồi anh trai của Nguyễn Đình Tú cũng “gác bút nghiên” lên đường chiến đấu, đánh đuổi đế quốc Mỹ. Truyền thống ấy đã góp phần hun đúc ở Nguyễn Đình Tú một tinh thần yêu nước, ý thức dân tộc sâu sắc; đồng thời giúp anh gắn bó sâu nặng với môi trường quân đội, ngay cả khi anh đã trở thành một nhà văn.

Còn trước đó, Nguyễn Đình Tú từng gia nhập quân ngũ với mong muốn đem sức trẻ của mình phụng sự tổ quốc, nối bước cha ông. Những năm tháng rực rỡ của đời lính không chỉ rèn giũa cho Nguyễn Đình Tú sự can trường, quả cảm; mà còn giúp anh thấu hiểu nỗi vất vả, hi sinh của các chiến sĩ trong công cuộc gìn giữ độc lập, chủ quyền đất nước. Phải chăng đây cũng là nguyên cớ khiến Nguyễn Đình Tú “dan díu” với mảng đề tài chiến tranh, và anh thực sự có một cái nhìn độc đáo, sâu sắc về nó. Những điều đáng nói về cuộc đời nhà văn Nguyễn Đình Tú thì rất nhiều.

Tuy nhiên, do dung lượng luận văn không cho phép. Hơn nữa, để phục vụ trực tiếp cho mục đích nghiên cứu đề tài, chúng tôi xin dừng lại nói về một công việc từng gắn bó, đồng thời là niềm đam mê của Nguyễn Đình Tú đó là tư pháp. Có thể nói, công việc này chi phối không nhỏ đến sự nghiệp văn chương của Nguyễn Đình Tú sau này. Nguyễn Đình Tú từng chia sẻ, trước khi chính thức bước vào con đường văn nghiệp, anh từng mơ ước trở thành luật sư để bảo vệ công lý, lẽ phải.

Vì thế, Nguyễn Đình Tú đã dành bốn năm dùi mài kinh sử trên giảng đường Đại học Luật Hà Nội. Ra trường, Nguyễn Đình Tú may mắn được nhận vào làm việc tại Viện kiểm sát quân sự thuộc Bộ tư lệnh quân khu 3 (đây là lần gắn bó thứ 13 hai với môi trường quân đội của Nguyễn Đình Tú). Trong vai trò mới - sĩ quan quân pháp - Nguyễn Đình Tú vô cùng háo hức, muốn được bắt tay ngay vào công việc, vì đó là công việc mà như anh tâm sự: “Có sức cuốn hút kỳ lạ: Liên quan đến sinh mệnh, chính trị của con người ! Nói một cách đơn giản hơn là công việc liên quan đến số phận con người, đến giam, giữ, hỏi cung, xét xử và thi hành án. Đến tội và tình.

Đến may và rủi. Đến khốn khổ khốn nạn của kiếp người” (Nguyễn Đình Tú, 2012). Thế nên, công việc ấy đòi hỏi người thực thi nó phải vô cùng nghiêm cẩn, tinh nhạy, sắc bén, và tận tâm với nghề, với người. Nguyễn Đình Tú đã làm tốt điều đó.

Trong suốt thời gian công tác tại Viện kiểm sát, anh đã gặp đủ loại tội phạm và kinh qua vô vàn cung bậc cảm xúc khi chạm đến ranh giới rung rợn giữa sự sống và cái chết, “nhân quyền và dân quyền của những cá thể người” (Nguyễn Đình Tú, 2012). Nguyễn Đình Tú bóc tách, nghiệm suy để hiểu cái căn nguyên gây nên tội của các phạm nhân nhằm mang đến những kết luận khách quan, chân thật. Và cũng nhờ đó, anh hiểu hơn về thế giới tội phạm. Cũng cần nói thêm, mục đích nghề nghiệp mà Nguyễn Đình Tú hướng đến không giản đơn chỉ xét xử những kẻ phạm tội, mà quan trọng hơn là cảnh tỉnh, răn đe, ngăn chặn kịp thời cái xấu, cái ác để chúng không còn có cơ hội hoành hành, phát triển.

Thế nên, mỗi lần tiếp xúc với phạm nhân, anh đều lắng nghe, sẻ chia và ghi chép cẩn trọng từng vụ án, nhằm thấu hiểu mọi ngóc ngách trong từng số phận, để công lý được thực thi một cách trọn vẹn, thấu tình đạt lý. Có thể nói, càng đi sâu tìm hiểu công việc điều tra tội phạm của Nguyễn Đình Tú, chúng ta càng thấy tính chất phức tạp, nguy hiểm của nó; đồng thời, giúp chúng ta hiểu hơn con người Nguyễn Đình Tú. Nhân danh là người thực thi công lý, nhưng ở anh không có vẻ lạnh lùng của một người sống bằng luật, mà có một trái tim ấm nóng, đầy suy tư của một nhà văn. Những cứ liệu Nguyễn Đình Tú ghi chép được về những phạm nhân anh từng tiếp xúc (sau này in thành bút kí Trong tù ngoài tội) là những trang văn thấm đẫm máu và nước mắt.

Đọc Trong tù ngoài tội, ta thấy rõ Nguyễn Đình Tú luôn có thái độ trân trọng với những con người kia. Dù họ phạm tội gì và bị xử mức án như thế nào đi nữa - cải tạo hay tử hình - thì anh tuyệt nhiên không khinh thường, kinh sợ, vẫn xem họ là một con 14 người. Và để đáp trả, những phạm nhân cũng mở lòng với anh và tìm thấy sự sẻ chia, đồng cảm. Từ tâm thế đó, Nguyễn Đình Tú cứ lần lượt bước vào những trang đời phạm nhân với vô vàng sắc thái cảm xúc, và nhận ra ở những con người ấy tuy có những nguyên cớ phạm tội khác nhau, song chung quy đều do nghịch cảnh phận người.

Sự ám ảnh về thế giới tội phạm ở Nguyễn Đình Tú ngoài nguyên nhân chính xuất phát từ công việc điều tra của anh, còn do sự tác động của môi trường sống. Nguyễn Đình Tú sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Kiến An, Hải Phòng. Ngoài danh xưng là thành phố Hoa phượng đỏ, Hải Phòng còn được biết đến với một danh xưng khác không mấy tự hào: “vùng đất dữ”. Bởi nơi đây từng là lò đào luyện những tên giang hồ khét tiếng.

Nhiều người cho rằng, căn nguyên sâu xa của sự thật không lấy gì làm tự hào này là do Hải Phòng vốn là vùng đất cảng, dân tứ tụ tập về đây để tìm kế sinh nhai. Muốn có miếng ăn, họ phải tranh giành, đấu đá, thậm chí giết hại nhau. Thêm nữa, tính cách của người Hải Phòng vốn hiếu chiến, ngang tàn, từ đó sinh ra lắm kẻ “anh chị”. Nguyễn Đình Tú đã từng nói bóng gió điều này trong tiểu thuyết Phiên bản: “Đất này dữ, trai gái đều thành nghịch tặc cả” (Nguyễn Đình Tú, 2009).

Đến đây, chúng tôi có thể khẳng định truyền thống cách mạng của gia đình, công việc tư pháp và mảnh đất quê hương là ba trụ cột quan trọng góp phần hun đúc nhân cách cho Nguyễn Đình Tú, đồng thời, trang bị cho anh một vốn sống, vốn kiến thức về lịch sử, văn hóa, xã hội phong phú, chân thật. Để rồi sau đó, khi bước vào ngã rẻ văn chương, Nguyễn Đình Tú đã khai thác chúng một cách khéo léo, hữu hiệu tạo nên những trang văn mang đậm hơi thở cuộc sống và rất đỗi diệu kì. Đến nhà văn chuyên nghiệp Như đã nói ở trên, Nguyễn Đình Tú vốn là một sĩ quan quân pháp. Công việc tư pháp cứ ngỡ sẽ gắn bó với anh đến suốt cuộc đời.

Thế nhưng, sau một thời gian miệt mài với những câu chuyện “trong tù ngoài tội”; Nguyễn Đình Tú đã quyết định đến với văn chương chuyên nghiệp “chỉ vì muốn được thoải mái xê dịch cả về địa lý lẫn trí tưởng tượng” (Hoàng Nhân, 2015). Thực ra, khát vọng xê 15 dịch về địa lý thì công việc tư pháp cũng đã giúp anh làm được điều này, bởi anh phải đi rất nhiều để thu thập chứng cứ. Song, để thỏa trí tưởng tượng trước cái hiện thực thậm phồn mà mình thu nhận được thì đặc thù công việc tư pháp không cho phép, trái lại, nó đòi hỏi sự chân xác, khách quan. Thế nên, Nguyễn Đình Tú quyết định tìm đến văn chương để phóng chiếu trí tưởng tượng của mình trên cơ sở hiểu biết, trải nghiệm của bản thân.

Việc Nguyễn Đình Tú đến với văn chương không chỉ có thế, mà trong sâu xa anh đã có duyên nợ với chữ nghĩa. Ngay từ những ngày còn là chàng sinh viên trường luật, Nguyễn Đình Tú đã “dan díu” với nàng thơ, rồi sau đó là truyện ngắn. Và duyên may cũng đã đến với anh, trong một lần báo Tiền Phong tổ chức cuộc thi Tác phẩm Tuổi xanh, Nguyễn Đình Tú đã mạnh dạn tham gia và ẳm luôn giải thưởng cho mình. Tuy nhiên, lúc bấy giờ Nguyễn Đình Tú không hề nghĩ mình sẽ dấn thân vào con đường văn chương chuyên nghiệp, bởi anh đang có một đam mê khác lớn hơn, đó là theo đuổi ngành luật học.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Đình Tú đã tìm được cho mình một công việc như ý - cán bộ tư pháp. Và anh gần như dốc hết tâm sức cho công việc này bởi nó không chỉ là niềm đam mê mà còn liên quan đến sự sống chết, tù tội của một con người. Vì lẽ đó, Nguyễn Đình Tú không dành được nhiều thời gian để vun đắp cho “cuộc tình” văn chương của mình. Song không có nghĩa anh hoàn toàn bỏ bê nó.

Nói khác đi, Nguyễn Đình Tú vẫn thỉnh thoảng “vụng trộm” với văn chương, và từ đó cho ra đời một số tập truyện ngắn có sức “Thanh tẩy” tâm hồn người đọc. Có thể nói, với Nguyễn Đình Tú, văn chương là một duyên nợ; dù mối duyên nợ ấy không “xuôi chèo mát mái”, phải trả qua nhiều thách thức, nhưng cuối cùng nó có một kết thúc đẹp. Năm 2000, Nguyễn Đình Tú đã quyết định từ bỏ tất cả để dành toàn bộ thời gian, trí tuệ, tâm sức cho văn chương. Cũng năm đó, Nguyễn Đình Tú về đầu quân cho Tạp chí Văn nghệ Quân đội, đánh dấu một bước ngoặc mới trong cuộc đời của anh, từ một sĩ quan quân pháp trở thành một nhà văn quân đội.

16 Đi vào con đường văn chương chuyên nghiệp, quả thực, là một sự lựa chọn đúng đắn của Nguyễn Đình Tú. Bởi chỉ trong một thời gian ngắn, anh đã khẳng định được tên tuổi của mình trong làng văn thông qua nhiều giải thưởng văn học có giá trị, hơn nữa, được giới nghiên cứu, phê bình đánh giá cao và chiếm trọn tình cảm của độc giả. Tuy nhiên, để có thành công đó là cả một sự nổ lực, sáng tạo không ngừng nghỉ của Nguyễn Đình Tú; thậm chí đôi khi anh phải đánh đổi, buông bỏ nhiều thứ kể cả quyền lực, chức sắc - thứ có thể giúp con người ta sống đủ đầy. Nói về vấn đề này, Nguyễn Đình Tú chia sẻ: “15 năm trước, mình vừa đủ chán chê nghề luật để chuyển sang nghề văn.

Còn bây giờ, mình vừa đủ chán làm quản lý ở một cơ quan văn chương để chuyển sang làm cán bộ sáng tác - một kiểu nhân viên đặc biệt của cơ quan này.