Phần mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài, xác định rõ mục đích và đối tượng nghiên cứu, những phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quá trình làm luận văn. Đồng thời chỉ rõ ý nghĩa khoa học và thực tiễn mà luận văn đem lại. Chương một: Tác giả trình bày các cơ sở lý luận chung liên quan đến đề tài này. Bao gồm các khái niệm về thể loại báo trực tuyến, những đặc điểm nổi trội của báo trực tuyến, các xu hướng phát triển mới nhất của báo trực tuyến.
Chương hai: Ở chương này, tác giả nhấn mạnh tới tính ưu việt của chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhìn từ góc độ kinh tế - xã hội đối với đồng bào dân tộc các tỉnh miền núi phía Bắc - nơi chiến khu Việt Bắc xưa. Sau đó, tác giả trình bày tóm tắt sự ra đời của các tờ báo trực tuyến: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang với nhiệm vụ tuyên truyền về thông tin kinh tế - xã hội của địa phương mình. Chương ba: Tác giả tiến hành khảo sát tỉ mỉ nội dung và hình thức của 3 tờ báo trực tuyến: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang. Phần kết luận tóm tắt kết quả nghiên cứu chính và đưa ra những đề xuất nâng cao chất lượng báo trực tuyến của ba tỉnh miền núi phía Bắc.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG MỘT: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BÁO TRỰC TUYẾN Tác giả cuốn sách nổi tiếng "Thế giới phẳng" Thomas L.Friedman đã đưa ra 10 nhân tố có vai trò quyết định trong việc làm phẳng thế giới. Một trong 10 nhân tố đó, là sự ra đời của mạng toàn cầu www (World Wide Web). Với địa chỉ trang web đầu tiên do Berners-Lee đưa vào hoạt động từ ngày 6. Tiếp đó là việc Công ty Netscape đưa ra trình duyệt thương mại rộng rãi, khiến từ em bé đến cụ già đều có thể dễ dàng sử dụng Internet.
Dựa trên những thành quả tối ưu trong các dịch vụ kỹ thuật của NET, loại hình báo chí trực tuyến đã ra đời.1 Khái niệm về báo trực tuyến Mạng Internet cung cấp cho người sử dụng nhiều dịch vụ phong phú, tiện lợi. Các dịch vụ này ngày càng được bổ sung, phát triển và hoàn thiện không ngừng. Các dịch vụ chính của Internet hiện có là: thư điện tử (email); thương mại điện tử (ecommerce); trao đổi các tệp dữ liệu (fỉe transfer); truy nhập thông tin từ xa (remote login); Telnet (dịch vụ truy nhập tới các tài nguyên thông tin ở các máy tính chủ kết nối trên Internet); Usenet hay Internet Newsgroups (thảo luận thông qua việc gửi các bản tin, bài báo); Internet Relay Chat IRC (trò chuyện trên Internet); các dịch vụ thông tin đa phương tiện (World Wide Web) - dịch vụ cho phép người sử dụng kết hợp văn bản, âm thanh, hình ảnh, hoạt hình, tạo nên các nguồn thông tin tư liệu… Sự ra đời và phát triển của báo chí Internet như một trong các dịch vụ tiện ích đã làm cho mạng Internet ngày càng hấp dẫn, nhất là với giới trẻ. Từ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đây, Internet tạo ra một môi trường báo chí mới với nội dung mới, hình thức mới, thể loại báo chí mới, độc giả báo chí mới… Loại hình báo chí mới này được gọi bằng nhiều tên khác nhau: báo mạng, báo điện tử, báo trực tuyến, báo chí Internenet… Nếu gọi là báo điện tử, thì phát thanh và truyền hình vốn được gọi là báo điện tử.
Cho nên việc dùng thuật ngữ “báo điện tử” để chỉ loại hình báo chí mới trên mạng Internet này dễ gây cảm giác nhầm lẫn, không rõ ràng, không có đặc trưng khu biệt. “Báo mạng” là thuật ngữ gọi tắt của “báo chí mạng Internet”, dễ gây cảm giác mơ hồ trong việc nắm bắt ý nghĩa của thuật ngữ. Nhiều nhà nghiên cứu đã tìm đến một thuật ngữ khác vốn đã được sử dụng khá phổ biến trong các tài liệu báo chí nước ngoài, đó là “online”. Từ điển tin học định nghĩa, “online” dùng theo nghĩa thông dụng để chỉ trạng thái của một máy tính khi đã kết nối với mạng Internet và sẵn sàng hoạt động, “Online” dịch sang tiếng Việt là “trên mạng”, hoặc “trực tuyến”.
Thuật ngữ này phù hợp với việc tiếp nhận thông tin trên mạng, vì muốn đọc được báo người đọc phải có một máy tính có khả năng kết nối vào mạng và ở tình trạng trực tuyến Tiến sỹ Thang Đức Thắng, Phó Giám đốc FPT Internet, Tổng biên tập VNExpress, định nghĩa loại hình báo chí mới này là “tờ báo thực hiện các chức năng báo chí bằng phương tiện Internet”1. Nhưng cũng chính ông Thắng: “Gọi tên loại hình báo chí này một cách chính xác nhất là báo chí Internet nhưng trong tiếng Việt gọi vậy hơi dài nên chúng ta gọi là báo trực 1 Thang Đức Thắng, Bài giảng báo chí trực tuyến lớp Cao học báo chí khoá III, khoa Báo chí khoá luận tốt nghiệp, khoá Báo chí – ĐH KHXH&NV, H, 2001. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.Ngoài ra, thuật ngữ “online newspaper” được sử dụng rộng rãi trong các công trình nghiên cứu báo chí học, nhất là trong lĩnh vực truyền thông mới (newmedia) để chỉ các khái niệm cùng đặc tính như: “online publishing” (xuất bản trực trực tuyến), “onliene media” (phương tiện truyền thông trực tuyến), “online Journalism” (báo chí học trực tuyến)…Do vậy, luận văn này sẽ sử dụng thuật ngữ “báo trực tuyến” để chỉ loại hình báo chí này. Các loại hình báo chí ra đời trước như báo in, phát thanh, truyền hình, luận văn tạm gọi là báo chí truyền thống.
Hiện nay có nhiều cách hiểu về báo trực tuyến, nhưng viết ra thành văn thì chưa có nhiều. Thứ nhất, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí năm 1999 có một trong những điểm mới nổi bật là nhắc đến loại hình báo chí mới với tên gọi báo điện tử: “Báo chí nói trong Luật này là báo chí Việt Nam, bao gồm: báo in (báo, tạp chí, bản tin thời sự, bản tin thông tấn), báo nói (chương trình phát thanh), báo hình (chương trình truyền hình, chương trình nghe – nhìn thời sự được thực hiện bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau), báo điện tử (được thực hiện trên mạng thông tin máy tính) bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài"2. Như vậy, Luật báo chí cho rằng báo chí Internet là loại hình báo chí được thực hiện trên mạng thông tin máy tính bằng tiếng Việt, tiếng các dân tộc thiểu số Việt Nam, tiếng nước ngoài. Thứ hai, theo cách hiểu thông dụng và đơn giản hiện nay, báo chí Internet là hình thức phát hành trên mạng Internet của một tờ báo in có sẵn hay đưa phát thanh, truyền hình lên mạng.
Ví dụ như Lao động điện tử, Nhân dân điện tử, VTV online, VOV online. 2 Dẫn theo Phạm Thu An, Ngôn ngữ báo chí Internet, luận văn thạc sỹ, Khoa Báo chí, ĐH KHXH&NV, H,2001 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy báo trực tuyến chỉ là một hình thức thích ứng của báo chí truyền thông trong thời đại bùng nổ thông tin Internet. Nghị định 55 của Chính phủ về việc quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet ban hành ngày 23/8/2001 đề cập đến báo trực tuyến như là một loại hình dịch vụ thông tin Internet nằm trong các loại hình dịch vụ ứng dụng Internet. Báo trực tuyến là việc “phát hành báo chí (báo nói, báo hình, báo điện tử)” trên Internet3.
Thứ hai, có quan niệm cho rằng, báo trực tuyến thực chất là một trang web (website) trên Internet. Website là cổng thông tin có chứa các siêu liên kết dẫn đến nội dung thông tin và được đánh địa chỉ. Tuy nhiên, nếu hiểu theo cách này thì quá rộng. Vì một tờ báo Internet đúng là một trang web nhưng không phải trang web nào cũng là báo trực tuyến.
Thứ ba, có người quan niệm báo trực tuyến là một loại hình báo chí có sự can thiệp của công nghệ cao, được chế tác, xuất bản và chạy trên môi trường điện tử4. Một chuyên gia trong lĩnh vực này định nghĩa: “Một tờ báo trực tuyến là một tờ báo thực hiện các chức năng của báo chí bằng phương tiện Internet”5. Vậy, căn cứ vào đâu để xác định đó là báo trực tuyến? Trong công trình nghiên cứu “Newspaper publishing and the World Wide Web” công bố năm 1998, hai tác giả Michel H.Jackson và Nora Paul đã đưa ra những tiêu chí mà những trang web phạm vào một trong những tiêu chí đó thì không được coi là 3 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí năm 1999, Điều 3: Các loại hình báo chí, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, năm 1999. 4 Khoản 3, điều 12, Nghị định 55/2001/NĐ – CP, ngày 23/8/20015Theo ông Mai Linh – Trung tâm điều hành thông tin mạng Internet Việt Nam - Bộ Văn hoá Thông tin (nay là Bộ Thông tin và Truyền thông) 5 Theo tiến sỹ Thang Đức Thắng 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một tờ báo trực tuyến: + Trang web chỉ bao gồm một trang + Trang web của một công ty truyền thông hay tổ chức mà không cung cấp một sản phẩm báo chí riêng biệt để làm báo.
+ Trang web chỉ cung cấp khung trang (đề mục) mà không có nội dung đi kèm + Trang web chỉ cung cấp những thông tin rao vặt, quảng cáo + Trang web không có bản in tương ứng +Trang web không được cập nhật thông tin trong vòng 15 ngày6. Hiện nay, trên thế giới đã có nhiều báo trực tuyến xuất bản độc lập, không phụ thuộc vào bản in tương ứng. Ở Việt Nam hiện nay, có một số trang web được coi là những tờ báo trực tuyến thành công nhất như VnExpress, VietnamNet, VDC Media…cũng không có bản in tương ứng. Cho nên, quan điểm thứ năm của hai tác giả trên (trang web không có bản in tương ứng thì không được coi là báo trực tuyến) không còn phù hợp.
Các tiêu chí còn lại soi vào thực tiễn báo trực tuyến trên thế giới và Việt Nam hiện vẫn còn giá trị. Nếu căn cứ vào việc cấp phép của Bộ Thông tin và Truyền thông thì hiện nay tại Việt Nam có 11 tờ báo trực tuyến là: VnExpress, VietnamNet, VDC Media, Tổ quốc, Nhân dân, Lao động, Thời báo Kinh tế Việt Nam, Đầu tư, Tuổi trẻ, Đài Tiếng nói Việt Nam, website Đảng cộng sản Việt Nam7. Phóng viên của những tờ báo này khi được cấp mới và làm lại thẻ nhà báo cũng đều được ghi là phóng viên báo trực tuyến.