phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia thành 3 chương: Chƣơng 1: Những vấn đề chung về công tác tổ chức hoạt động của Thƣ viện tỉnh Lai Châu. Chƣơng 2: Thực trạng công tác tổ chức hoạt động của Thƣ viện tỉnh Lai Châu. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức hoạt động của Thƣ viện tỉnh Lai Châu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA THƢ VIỆN TỈNH LAI CHÂU 1.
Các khái niệm về tổ chức hoạt động thông tin thƣ viện 1. Khái niệm “ tổ chức hoạt động” Tổ chức là sự sắp xếp các hoạt động một cách có hệ thống, khoa học, nhằm thực hiện có hiệu quả một mục đích nào đó. Có nhiều định nghĩa khác nhau về tổ chức: Theo từ điển Tiếng Việt do Văn Tân chủ biên, xuất bản năm 1991 cho rằng “ Tổ chức là sự sắp xếp các bộ phận cho ăn nhập với nhau để toàn bộ là một cơ cấu nhất định” [tr. Theo Đại từ điển Tiếng Việt xuất bản năm 1999 thì “tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm vụ hoặc cùng một chức năng chung” [tr.
Theo từ điển Bách khoa Việt Nam, xuất bản năm 2005 lại cho rằng “ Tổ chức là hình thức tập hợp, liên kết các thành viên trong xã hội (cá nhân, tập thể) nhằm đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng lợi ích của các thành viên; cùng nhau hành động vì mục tiêu chung…” [ tr. Từ các định nghĩa trên tác giả có thể hiểu tổ chức là một tổ hợp các thành phần có quan hệ biện chứng, chặt chẽ với nhau, cùng tương trợ và thúc đẩy nhau để thực hiện nhiệm vụ chung. Còn hoạt động, theo Từ điển tiếng Việt: “Hoạt động là tiến hành những việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau, thực hiện một chức năng nhất định nào đó trong một chỉnh thể nhằm một mục đích nhất định trong cuộc sống xã hội [27. Theo đại từ điển tiếng Việt xuất bản năm 1999 thì định nghĩa: “hoạt động là làm những việc khác nhau với mục đích nhất định trong đời sống xã hội” [tr.
Theo từ điển tiếng Việt của Văn Tân, thì hoạt động là: “Toàn thể những việc làm của một tổ chức, một cá nhân, có liên quan với nhau để quy vào một mục đích chung, thường trong một lĩnh vực xã hội” [tr. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam coi hoạt động là “Một phương pháp đặc thù của con người là quan hệ với thế giới chung quanh nhằm cải tạo thế giới theo hướng phục vụ cuộc sống của mình” [tr. Như 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vậy, tác giả hiểu hoạt động là tổng hợp các hành động con người, tác động vào một đối tượng nhất định, nhằm đạt mục đích nhất định và có ý nghĩa xã hội nhất định. Tóm lại, tổ chức hoạt động là thực hiện những công việc trong một thực thể bao gồm nhiều bộ phận được xây dựng theo một cấu trúc có hệ thống nhằm thực hiện một mục đích nào đó.
Khái niệm “tổ chức hoạt động thông tin thư viện” Trong thực tế, tổ chức hoạt động thông tin thư viện có nhiều mô hình khác nhau. Những nước trong nền kinh tế thị trường, tổ chức hoạt động thông tin thư viện hướng tới xã hội hóa thông tin nằm trong thành phần kết cấu hạ tầng xã hội, trợ giúp cho sự phát triển kinh tế, xã hội. Đối với các nước đang phát triển, tổ chức hoạt động thông tin thư viện dưới sự đầu tư toàn diện của nhà nước nhằm đảm bảo an ninh quốc gia. Tổ chức hoạt động thông tin thư viện góp phần nâng cao hiệu quả của nền kinh tế xã hội.
Trong lĩnh vực kinh tế, tổ chức hoạt động thông tin – thư viện nhằm nâng cao sức sản xuất tạo ra những sản phẩm có giá trị trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, hỗ trợ ra quyết định, đồng thời đã và đang trở thành bộ phận hữu cơ của hoạt động xã hội đem lại hiệu quả cho công tác quản lý. Tổ chức hoạt động của một cơ quan thông tin – thư viện là nhằm thiết lập một cơ cấu tổ chức thích hợp cho thư viện đó tồn tại và phát triển. Theo đó, tổ chức hoạt động thông tin thư viện là tiến hành toàn bộ các công việc thuộc chức năng và nhiệm vụ có liên quan mật thiết với nhau về chuyên môn nghiệp vụ thông tin thư viện của một thư viện hay trung tâm thông tin thư viện nhằm tạo ra các sản phẩm thông tin và tổ chức các dịch vụ thông tin phục vụ cho bạn đọc/người dùng tin. Như vậy, để tổ chức hoạt động của một cơ quan thông tin – thư viện đòi hỏi phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau; - Xây dụng vốn tài liệu thư viện: Xây dụng vốn tài liệu thư viện gồm công tác bổ sung, thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau ở trong và ngoài nước, tổ chức quản lý các kho tài liệu, thanh lọc tài liệu lạc hậu, hư nát.
- Xử lý kỹ thuật tài liệu, xử lý thông tin: Công đoạn này bao gồm mô tả các đặc điểm về hình thức, nội dung của tài liệu, tiến hành các hoạt động phân loại, định chủ đề, định từ khóa, diễn giải, tổng luận, biên soạn các ấn phẩm thông tin,. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tổ chức bộ máy tra cứu, tìm tin: Tổ chức các hệ thống mục lục, biên soạn các ấn phẩm thư mục, tài liệu tra cứu, hướng dẫn,. - Tổ chức phục vụ bạn đọc, người dùng tin ở trong và ngoài thư viện, tổ chức nghiên cứu nhu cầu tin của người dùng tin. - Đảo quản vốn tài liệu, cơ sở vật chất, trang thiết bị - Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ thư viện về chính trị, chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ, tin học,.
- Tổ chức tuyên truyền, giới thiệu, khai thác vốn tài liệu của thư viện dưới nhiều hình thức, phương tiện khác nhau - Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thư viện, hiện đại hóa thư viện. Thực hiện liên thông, hợp tác, trao đổi tài liệu với giữa các thư viện Trong giai đoạn hiện nay, tổ chức hoạt động thông tin thư viện đang đứng trước những thời cơ và thách thức mới nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng tin góp phần vào giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Vai trò của tổ chức hoạt động thông tin thư viện không chỉ là nơi giữ sách, mà phải chọn lọc, đánh giá, phân tích, cung cấp những thông tin chính xác theo yêu cầu của người dùng tin, tạo điều kiện cho người đọc phát triển toàn diện, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vai trò của công tác tổ chức hoạt động thông tin thƣ viện 1.1 Nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện Hoạt động thông tin thư viện, theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Thông tư 18/2014/TT-BVHTTDL ngày 08 tháng 12 năm 2014 quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ của thư viện, thì hoạt động này bao gồm: xây dựng vốn tài liệu; xử lý tài liệu; tổ chức bộ máy tra cứu; tổ chức tài liệu; bảo quản tài liệu; kiểm kê thanh lọc tài liệu; tổ chức dịch vụ thư viện; biên soạn ấn phẩm thông tin thư viện; truyền thông vận động và thống kê thư viện.
Theo lý thuyết về dây chuyền thông tin tư liệu hoạt động thông tin thư viện bao gồm các công đoạn chính đó là: Phát triển nguồn tin, xử lý thông tin, lưu trữ & bảo quản thông tin, tìm và phổ biến thông tin. Như vậy, đối với một tổ chức thông tin thư viện, với nhiều hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, có mối quan hệ mật thiết, khăng khít với nhau giống như một cỗ máy, một dây chuyền hoạt động, do vậy việc tổ chức hoạt động thông tin thư viện 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đóng một vai trò quan trọng trong việc gắn kết các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, cũng như các hoạt động phụ trợ khác của thư viện, đảm bảo cho thư viện vận hành một cách ổn định qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện. Tổ chức hoạt động thông tin thư viện cũng là cách thức sắp xếp, tổ chức nhân sự, cũng như mô hình hoạt động của thư viện, giữ vai trò quan trọng trong việc bố trí vị trí việc làm trong thư viện - một đơn vị sự nghiệp hoạt động bằng ngân sách nhà nước, qua đó, đảm bảo cho việc tương ứng với mỗi vị trí việc làm trong thư viện là một hạng viên chức theo quy định của pháp luật có trình độ chuyên môn nghiệp vụ có thể đảm đương được công việc được phân công, qua đó tránh lãng phí trong việc sử dụng nhân lực thư viện, cũng như nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức thư viện góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện. Ngoài ra việc lựa chọn mô hình hoạt động đối với một tổ chức nói chung và đối với thư viện nói riêng đóng vai trò hết sức quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của thư viện.
Ngày nay, trên thế giới đã hình thành và phát triển mô hình hoạt động thư viện công cộng hết sức tinh gọn với hoạt động chủ đạo đó là cung cấp các sản phẩm, dịch vụ thư viện phù hợp với yêu cầu phát triển của địa phương cũng như của đất nước, những phương châm tôn chỉ nhằm hướng tới cộng đồng. Với những yếu tố đó, ở nước ta hiện nay, Thư viện công cộng cần được tổ chức hoạt động theo hướng tinh gọn, theo mô hình của một đơn vị cung cấp dịch vụ công phục vụ cộng đồng, thay vì giống như một cơ quan hành chính nhà nước, qua đó, nâng cao vị trí, vị thế của thư viện trong việc phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương. Hoạt động thông tin thư viện với mục đích cuối cùng cũng là hướng tới người sử dụng, do vậy việc tổ chức hoạt động thông tin thư viện đóng một vai trò quan trọng giúp cho thư viện có thể thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ mà pháp luật quy định, trong đó một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất đó là cung cấp các dịch vụ thư viện đáp ứng với nhu cầu của người sử dụng. Với việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động thư viện, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ của thư viện, sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu của người sử dụng thư viện.