Kỹ Năng Tác Nghiệp Bằng Điện Thoại Di Động Của Nhà Báo Trong Xu Thế Hội Tụ Truyền Thông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh kỹ năng tác nghiệp bằng điện thoại di động của nhà báo trong xu thế hội tụ truyền thông, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thành Lợi
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Báo chí
• Đề tài: Kỹ Năng Tác Nghiệp Bằng Điện Thoại Di Động Của Nhà Báo Trong Xu Thế Hội Tụ Truyền Thông
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LÀM BÁO BẰNG ĐTDĐ TRONG XU THẾ HỘI TỤ TRUYỀN THÔNG
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.1. Điện thoại di động
• 1.1.2. Làm báo bằng điện thoại di động
• 1.1.3. Xu hướng hội tụ truyền thông
• 1.1.4. Đặc điểm của hội tụ truyền thông
• 1.1.5. Báo chí Việt Nam trước xu thế hội tụ truyền thông
• 1.1.6. Các kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ
• 1.1.6.1. Chụp và chỉnh sửa ảnh
• 1.1.6.2. Quay và chỉnh sửa video
• 1.1.6.3. Soạn thảo văn bản
• 1.1.7. Những yếu tố tác động đến kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ
• 1.1.8. Webcasting
• 1.1.9. Công chúng
• 1.1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH KỸ NĂNG LÀM BÁO BẰNG ĐTDĐ CỦA NHÀ BÁO QUA CÁC BÁO KHẢO SÁT
• 2.1. Giới thiệu các cơ quan báo chí khảo sát
• 2.2. Thực trạng kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ của nhà báo
• 2.2.1. Kỹ năng chụp và sửa ảnh
• 2.2.2. Kỹ năng quay và chỉnh sửa video
• 2.2.3. Kỹ năng ghi âm
• 2.2.4. Kỹ năng soạn thảo văn bản
• 2.2.5. Kỹ năng Livestream
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.4. Một số hạn chế
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT PHÁT TRIỂN VIỆC SỬ DỤNG ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG TRONG TÁC NGHIỆP CỦA NHÀ BÁO
• 3.1. Xu hướng phát triển Mobile Journalism
• 3.1.1. Xu hướng phát triển Mobile Journalism trên thế giới
• 3.1.2. Xu hướng phát triển Mobile Journalism ở Việt Nam
• 3.2. Đề xuất, kiến nghị nâng cao phát triển việc sử dụng ĐTDĐ trong tác nghiệp của nhà báo
• 3.2.1. Xây dựng chiến lược nội dung, cơ sở hạ tầng từ cấp cao
• 3.2.2. Mở nhiều lớp ngắn hạn đào tạo kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ tại các cơ quan báo chí (Cho cả PV, BTV và đội ngũ lãnh đạo)
• 3.2.3. Xây dựng môn học Làm báo bằng ĐTDĐ và đào tạo tại các trường đào tạo báo chí
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động Của Nhà Báo

Trong thời đại hội tụ truyền thông, kỹ năng tác nghiệp di động trở thành một yếu tố quan trọng đối với nhà báo. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách thức làm báo. Nhà báo không chỉ cần có khả năng viết lách mà còn phải thành thạo trong việc sử dụng các thiết bị di động để thu thập và truyền tải thông tin. Việc sử dụng điện thoại di động trong tác nghiệp giúp nhà báo nhanh chóng tiếp cận và phản hồi thông tin, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng.

1.1. Khái niệm về Tác Nghiệp Di Động

Tác nghiệp di động là việc sử dụng điện thoại thông minh để thực hiện các hoạt động báo chí như chụp ảnh, quay video, và viết bài. Điều này giúp nhà báo có thể làm việc mọi lúc, mọi nơi, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp.

1.2. Lợi ích của Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Kỹ năng này mang lại nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian, tăng tính linh hoạt và khả năng phản ứng nhanh với các sự kiện. Nhà báo có thể cập nhật thông tin ngay lập tức, từ đó nâng cao chất lượng nội dung báo chí.

II. Thách Thức Trong Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Mặc dù tác nghiệp di động mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Nhà báo phải đối mặt với việc thiếu trang thiết bị chuyên dụng, khó khăn trong việc xử lý thông tin và áp lực từ thời gian. Ngoài ra, việc đảm bảo chất lượng nội dung cũng là một vấn đề cần được chú trọng.

2.1. Thiếu Trang Thiết Bị Chuyên Dụng

Nhiều nhà báo vẫn chưa có đủ thiết bị hỗ trợ cho việc tác nghiệp di động, dẫn đến việc không thể khai thác tối đa khả năng của điện thoại thông minh.

2.2. Áp Lực Thời Gian và Chất Lượng Nội Dung

Trong bối cảnh thông tin được cập nhật liên tục, nhà báo phải làm việc dưới áp lực lớn để đảm bảo nội dung không chỉ nhanh chóng mà còn chất lượng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Để nâng cao kỹ năng tác nghiệp di động, nhà báo cần tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu và thực hành thường xuyên. Việc sử dụng các ứng dụng hỗ trợ cũng giúp cải thiện hiệu quả công việc. Các cơ quan báo chí nên tổ chức các buổi tập huấn để trang bị kiến thức cho phóng viên.

3.1. Tham Gia Khóa Đào Tạo Chuyên Sâu

Các khóa học về tác nghiệp di động sẽ giúp nhà báo nắm vững các kỹ năng cần thiết như chụp ảnh, quay video và biên tập nội dung.

3.2. Sử Dụng Ứng Dụng Hỗ Trợ

Việc sử dụng các ứng dụng như Instagram, Snapseed hay Adobe Premiere Rush sẽ giúp nhà báo dễ dàng chỉnh sửa và biên tập nội dung ngay trên điện thoại.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Kỹ năng tác nghiệp di động đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều tình huống thực tế. Các nhà báo có thể nhanh chóng đưa tin về các sự kiện nóng hổi, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của công chúng. Sự phát triển của công nghệ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc này.

4.1. Tác Nghiệp Trong Các Sự Kiện Khẩn Cấp

Trong các sự kiện như thiên tai hay vụ việc khẩn cấp, nhà báo có thể sử dụng điện thoại để ghi lại hình ảnh và thông tin ngay tại hiện trường.

4.2. Tăng Cường Tương Tác Với Độc Giả

Việc sử dụng mạng xã hội để chia sẻ thông tin từ điện thoại giúp nhà báo tương tác tốt hơn với độc giả, tạo ra một cộng đồng thông tin mạnh mẽ.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Kỹ năng tác nghiệp di động sẽ tiếp tục phát triển và trở thành một phần không thể thiếu trong ngành báo chí. Với sự tiến bộ của công nghệ, nhà báo cần không ngừng học hỏi và cập nhật kỹ năng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng. Tương lai của báo chí sẽ gắn liền với khả năng sử dụng công nghệ di động một cách hiệu quả.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Kỹ Năng Tác Nghiệp Di Động

Dự báo rằng trong tương lai, kỹ năng tác nghiệp di động sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với mọi nhà báo, giúp họ thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi của ngành.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đào Tạo Liên Tục

Đào tạo liên tục sẽ là yếu tố quyết định giúp nhà báo duy trì và nâng cao kỹ năng tác nghiệp di động, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cách mạng công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, báo chí truyền thông đã trải qua nhiều biến đổi sâu sắc, đặc biệt là sự xuất hiện và phát triển của điện thoại di động (ĐTDĐ) như một công cụ tác nghiệp không thể thiếu của nhà báo. Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến cuối năm 2017, tổng số thuê bao điện thoại tại Việt Nam đạt khoảng 127,4 triệu, trong đó thuê bao di động chiếm 119,7 triệu, với tỷ lệ phủ sóng di động đạt 95% diện tích cả nước. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng ĐTDĐ trong tác nghiệp báo chí, nhất là trong xu thế hội tụ truyền thông hiện đại.

Luận văn tập trung nghiên cứu kỹ năng tác nghiệp bằng điện thoại di động của nhà báo trong bối cảnh hội tụ truyền thông, khảo sát thực trạng tại ba cơ quan báo chí điện tử lớn: Vietnamplus, Vietnamnet và Zing, trong giai đoạn từ tháng 1/2016 đến tháng 11/2017. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các kỹ năng mềm và kỹ năng cứng cần thiết để nhà báo có thể sử dụng hiệu quả ĐTDĐ trong quá trình tác nghiệp, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực này nhằm đáp ứng yêu cầu của báo chí đa phương tiện và hội tụ truyền thông.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng làm báo bằng ĐTDĐ, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí, tăng tốc độ tiếp cận thông tin và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng trong môi trường truyền thông số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hệ thống lý thuyết báo chí truyền thông hiện đại, tập trung vào ba lý thuyết chính:

• Lý thuyết hội tụ truyền thông (Convergence Theory): Giải thích sự kết hợp giữa các loại hình truyền thông truyền thống và mới, bao gồm hội tụ kỹ thuật, hội tụ kinh tế và hội tụ sản nghiệp. Mô hình tòa soạn hội tụ được xem là biểu hiện thực tiễn của lý thuyết này, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận sản xuất nội dung đa phương tiện.

• Lý thuyết báo chí đa phương tiện (Multimedia Journalism): Nhấn mạnh vai trò của việc sử dụng đa dạng các phương tiện truyền thông như văn bản, hình ảnh, âm thanh và video trong sản xuất tin bài, đặc biệt trong môi trường báo điện tử và báo chí di động.

• Lý thuyết kỹ năng tác nghiệp báo chí (Journalistic Skills Theory): Phân loại kỹ năng thành kỹ năng mềm (giao tiếp, xử lý tình huống, nhạy bén thông tin) và kỹ năng cứng (sử dụng công nghệ, kỹ thuật sản xuất nội dung), làm cơ sở để đánh giá và phát triển năng lực tác nghiệp bằng ĐTDĐ.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: Mobile Journalism (Mojo), tòa soạn hội tụ, livestream, ISO trong chụp ảnh, metering, bố cục ảnh, kỹ năng quay và chỉnh sửa video, ghi âm, soạn thảo văn bản trên thiết bị di động.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, bao gồm:

• Nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp, phân tích các công trình nghiên cứu, bài viết chuyên ngành, báo cáo ngành liên quan đến kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ và xu thế hội tụ truyền thông.

• Điều tra xã hội học: Khảo sát bằng bảng hỏi với 200 đối tượng là phóng viên, nhà báo, cộng tác viên tại ba cơ quan báo chí Vietnamplus, Vietnamnet và Zing. Bảng hỏi gồm 17 câu hỏi tập trung vào đánh giá kỹ năng chụp ảnh, quay video, ghi âm, soạn thảo văn bản và livestream bằng ĐTDĐ. Đồng thời, thực hiện phỏng vấn sâu với 5 chuyên gia, tổng biên tập và nhà báo có kinh nghiệm trong lĩnh vực này để thu thập thông tin định tính.

• Phân tích, tổng hợp: Xử lý dữ liệu khảo sát bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, kết hợp phân tích nội dung phỏng vấn để làm rõ thực trạng, điểm mạnh, hạn chế và đề xuất giải pháp.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2016 đến tháng 11/2017, đảm bảo thu thập dữ liệu cập nhật và phản ánh đúng thực tế tác nghiệp báo chí trong xu thế hội tụ truyền thông.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng kỹ năng chụp và chỉnh sửa ảnh bằng ĐTDĐ: Khoảng 85% phóng viên thường xuyên sử dụng camera điện thoại để chụp ảnh tác nghiệp. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 60% trong số đó biết điều chỉnh các thông số kỹ thuật như ISO, metering và bố cục ảnh theo tỷ lệ vàng. Việc chỉnh sửa ảnh chủ yếu dừng lại ở mức cắt crop và điều chỉnh tương phản, với 70% phóng viên sử dụng các ứng dụng chỉnh sửa cơ bản như Snapseed hoặc Photoshop Express.

2. Kỹ năng quay và chỉnh sửa video: 74,5% phóng viên sử dụng ĐTDĐ để quay và chỉnh sửa video. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40% biết sử dụng các ứng dụng chuyên dụng như FilmoraGo hoặc Adobe Premiere Clip để dựng video bài bản. Thời lượng video tác nghiệp phổ biến từ 30 giây đến 3 phút, chủ yếu phục vụ cho tin tức nhanh và phóng sự ngắn.

3. Ghi âm và soạn thảo văn bản: 65,5% phóng viên sử dụng ĐTDĐ để ghi âm phỏng vấn, họp báo hoặc lời bình. Các ứng dụng ghi âm phổ biến gồm Dictaphone, Easy Voice Recorder và Sony Audio Recorder. Về soạn thảo văn bản, chỉ 30% phóng viên thường xuyên soạn thảo trên điện thoại, 35,5% sử dụng khi cần thiết, còn lại 33,5% không sử dụng do hạn chế về thao tác và kích thước màn hình.

4. Livestream: Livestream được đánh giá là hình thức tác nghiệp mới, hấp dẫn và dễ thực hiện với ĐTDĐ. Tuy nhiên, chỉ khoảng 25% phóng viên thường xuyên sử dụng kỹ năng này, do yêu cầu về kết nối internet ổn định và kỹ thuật xử lý hình ảnh, âm thanh.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ của nhà báo tại Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển, với mức độ sử dụng phổ biến nhưng chưa đồng đều về chất lượng và kỹ thuật. Nguyên nhân chính là do sự khác biệt về trình độ công nghệ, kinh nghiệm thực tế và thiếu các khóa đào tạo bài bản về kỹ năng làm báo bằng ĐTDĐ.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn chậm hơn trong việc ứng dụng các phần mềm chuyên nghiệp và kỹ thuật dựng video, chỉnh sửa ảnh nâng cao. Tuy nhiên, với sự phổ cập của mạng 4G và thiết bị smartphone hiện đại, tiềm năng phát triển kỹ năng này là rất lớn.

Việc sử dụng ĐTDĐ giúp nhà báo tác nghiệp nhanh chóng, linh hoạt, đặc biệt trong các tình huống breaking news, giảm thiểu chi phí và thời gian so với thiết bị truyền thống. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ phần trăm sử dụng từng kỹ năng, bảng so sánh mức độ thành thạo các kỹ năng giữa các cơ quan báo chí khảo sát, giúp minh họa rõ nét thực trạng và nhu cầu đào tạo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng tác nghiệp bằng ĐTDĐ: Cơ quan báo chí cần phối hợp với các trường đào tạo báo chí tổ chức các lớp bồi dưỡng ngắn hạn về chụp ảnh, quay video, chỉnh sửa và livestream trên điện thoại di động. Mục tiêu nâng tỷ lệ phóng viên thành thạo kỹ năng cứng lên ít nhất 70% trong vòng 12 tháng.

2. Xây dựng chiến lược nội dung và cơ sở hạ tầng hỗ trợ: Ban lãnh đạo các tòa soạn cần phát triển chiến lược nội dung phù hợp với báo chí di động, đầu tư hạ tầng mạng 4G, wifi ổn định và trang bị phần mềm hỗ trợ chỉnh sửa chuyên nghiệp cho phóng viên. Thời gian triển khai dự kiến 18 tháng.

3. Phát triển môn học làm báo bằng ĐTDĐ trong chương trình đào tạo chính quy: Các trường đại học đào tạo báo chí nên đưa môn học về kỹ năng tác nghiệp bằng điện thoại di động vào chương trình đào tạo chính khóa, giúp sinh viên có nền tảng kỹ thuật và thực hành bài bản trước khi ra nghề.

4. Khuyến khích phóng viên thực hành và chia sẻ kinh nghiệm: Tạo môi trường làm việc khuyến khích phóng viên sử dụng ĐTDĐ trong tác nghiệp hàng ngày, đồng thời tổ chức các buổi workshop, chia sẻ kinh nghiệm để nâng cao kỹ năng mềm và kỹ năng xử lý tình huống tại hiện trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Phóng viên, nhà báo và biên tập viên: Nghiên cứu giúp nâng cao kỹ năng tác nghiệp đa phương tiện, đặc biệt trong môi trường báo chí hội tụ và báo chí di động.

2. Lãnh đạo và quản lý cơ quan báo chí: Tham khảo để xây dựng chiến lược phát triển tòa soạn hội tụ, đầu tư hạ tầng và đào tạo nhân lực phù hợp với xu thế truyền thông hiện đại.

3. Giảng viên và sinh viên ngành báo chí truyền thông: Cung cấp tài liệu tham khảo về kỹ năng làm báo bằng ĐTDĐ, giúp cập nhật kiến thức và thực hành kỹ thuật mới.

4. Chuyên gia nghiên cứu truyền thông và công nghệ báo chí: Là nguồn dữ liệu thực tiễn và lý thuyết để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về báo chí đa phương tiện và tác nghiệp di động.

Câu hỏi thường gặp

1. Làm thế nào để nâng cao kỹ năng chụp ảnh bằng điện thoại di động?
   Nên học cách điều chỉnh các thông số như ISO, metering, và áp dụng các bố cục ảnh cơ bản như tỷ lệ vàng. Thực hành thường xuyên và sử dụng các ứng dụng chỉnh sửa ảnh cơ bản giúp cải thiện chất lượng hình ảnh.

2. Phần mềm nào hỗ trợ tốt nhất cho việc dựng video trên điện thoại?
   FilmoraGo và Adobe Premiere Clip là hai ứng dụng phổ biến, cung cấp đầy đủ chức năng cắt, ghép, thêm nhạc và hiệu ứng cơ bản, phù hợp với nhu cầu sản xuất video báo chí nhanh.

3. Livestream có phải là kỹ năng bắt buộc với nhà báo hiện đại?
   Livestream ngày càng quan trọng trong việc truyền tải thông tin nhanh và tương tác với công chúng. Tuy nhiên, kỹ năng này đòi hỏi kết nối internet ổn định và kỹ thuật xử lý hình ảnh, âm thanh, nên cần được đào tạo bài bản.

4. Có nên soạn thảo văn bản trên điện thoại di động không?
   Soạn thảo trên điện thoại tiện lợi cho tin ngắn và email khi không có máy tính. Tuy nhiên, do hạn chế về kích thước màn hình và thao tác, nhiều phóng viên vẫn ưu tiên sử dụng laptop hoặc máy tính để bàn cho các bài viết dài.

5. Điều gì là thách thức lớn nhất khi tác nghiệp bằng ĐTDĐ?
   Thách thức chính là sự đa dạng về trình độ công nghệ của phóng viên, hạn chế về kỹ năng sử dụng các ứng dụng chuyên nghiệp và việc duy trì chất lượng sản phẩm báo chí trong môi trường đa phương tiện.

Kết luận

• Kỹ năng tác nghiệp bằng điện thoại di động là xu thế tất yếu trong môi trường hội tụ truyền thông hiện đại, giúp nhà báo tác nghiệp nhanh chóng, linh hoạt và hiệu quả.
• Thực trạng kỹ năng tại Việt Nam đang phát triển nhưng còn nhiều hạn chế về kỹ thuật và đào tạo bài bản.
• Luận văn đã phân tích chi tiết các kỹ năng mềm và kỹ năng cứng cần thiết, đồng thời khảo sát thực tế tại ba cơ quan báo chí lớn.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, đầu tư hạ tầng và phát triển chương trình đào tạo chính quy nhằm nâng cao năng lực tác nghiệp bằng ĐTDĐ.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khóa đào tạo, xây dựng chiến lược nội dung di động và nghiên cứu sâu hơn về ứng dụng công nghệ mới trong báo chí đa phương tiện.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan báo chí và trường đào tạo báo chí cần phối hợp để đưa kỹ năng làm báo bằng điện thoại di động trở thành tiêu chuẩn nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển báo chí hiện đại và hội tụ truyền thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về làm báo bằng ĐTDĐ trong môi trường hội tụ truyền thông Chương 2: Phân tích kỹ năng làm báo bằng ĐTDĐ của nhà báo qua các báo khảo sát Chương 3: Đề xuất giải pháp phát triển việc sử dụng ĐTDĐ trong tác nghiệp của nhà báo Kết luận 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LÀM BÁO BẰNG ĐTDĐ TRONG XU THẾ HỘI TỤ TRUYỀN THÔNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Điện thoại di động Điện thoại di động, hay còn gọi là điện thoại cầm tay, là thiết bị viễn thông liên lạc có thể sử dụng trong không gian rộng, phụ thuộc vào nơi phủ sóng của nhà cung cấp dịch vụ. Chất lượng sóng phụ thuộc vào thiết bị mạng và phần nào địa hình nơi sử dụng máy chứ ít khi bị giới hạn về không gian.

ĐTDĐ có thể phân loại thành 2 loại chính: Điện thoại tính năng và điện thoại thông minh. Điện thoại tính năng là một thuật ngữ để mô tả một thiết bị di động cấp thấp, thường phục vụ như là một trợ lý kỹ thuật số cá nhân (PDA - Personal Digital Assistant), vẫn có hệ điều hành, được tích hợp một số tính năng cơ bản như nghe gọi nhắn tin, chụp ảnh/ quay phim chế độ thấp và truy cập băng rộng di động GPRS, 3G. Điện thoại thông minh là mô tả một thiết bị di động cao cấp của thế hệ mới hơn. Giao diện ứng dụng lập trình (API - Application Programming Interface) trên điện thoại thông minh chạy ứng dụng bên thứ 3, cho phép những ứng dụng tích hợp tốt hơn với hệ điều hành của điện thoại và phần cứng, giúp người dùng sử dụng điện thoại tốt hơn.

Điện thoại thông minh (Smartphone) là khái niệm để chỉ chiếc điện thoại tích hợp một nền tảng hệ điều hành di động với nhiều tính năng hỗ trợ tiên tiến về điện toán và kết nối dựa trên nền tảng cơ bản của điện thoại di động thông thường. Các ngành công nghiệp tin rằng điện thoại thông minh đa số có một màn hình độ phân giải cao hơn so với điện thoại truyền thống và điện thoại thông minh như một máy tính di dộng, vì nó có một hệ điều hành riêng biệt. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngoài ra, smartphone có thể hiển thị phù hợp các trang website bình thường, tuỳ chỉnh tự do giao diện và sở hữu khả năng cài đặt lẫn gỡ bỏ ứng dụng dễ dàng; điện thoại thông minh có màn hình cảm ứng độ phân giải cao, và có bàn phím ảo, dễ dàng gõ bằng tay. Đặc biệt, smartphone có thể tiến hành đa tác vụ, mở email, truy cập Internet, và hoàn toàn có thể thay đổi các thiết bị truyền thống như MP3, MP4, PDA.

Bên cạnh đó, điện thoại thông minh có thể thay thế xử lý các vấn đề máy tính văn phòng, kết nối hoặc ngắt kết nối internet bất cứ lúc nào, và đồng bộ hóa dữ liệu với máy tính, máy tính xách tay và các thiết bị khác. Ngày nay, ĐTDĐ gần như làm được các công việc của một chiếc PC, Laptop, giúp cho người sử dụng thuận tiện hơn trong công việc và cuộc sống. Nhờ những ưu việt của nó, ngành báo chí nói chung và phóng viên, nhà báo nói riêng thường xuyên phải "nhờ cậy" trong tác nghiệp. Làm báo bằng điện thoại di động Trong những năm qua, công nghệ hiện đại đã giúp cho cuộc sống trở nên dễ dàng hơn và chính những tiện ích đã tạo nên sự ganh đua trong việc đưa thông tin nhanh chóng, chuẩn xác, giật gân khiến cho các nhà báo và cơ quan báo chí chịu rất nhiều áp lực.

Nhất là khi mỗi người đều có một chiếc điện thoại với chức năng quay phim chụp ảnh, người dân trở thành một ―phóng viên hiện trường‖ và họ có thể có một ―kênh‖ tin tức riêng ngay trên chính trang xã hội của mình. Rất dễ dàng khi bạn tham gia một sự kiện và thay vì tập trung thưởng thức nó thì bạn sẽ thấy rất nhiều người giơ chiếc điện thoại, máy tính bảng lên và chụp ảnh, ghi hình, thậm chí là livestream. Sau đó họ sẽ đăng lên mạng xã hội. Nếu phóng viên phải trở về toà soạn, xử lý ảnh, làm tin sau đó mới đăng lên hệ thống CMS, chờ duyệt thì chắc chắn tin đó sẽ trở thành tin nguội, công chúng có thể đã biết tin đó từ một nguồn khác trên mạng xã hội.

25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Với mỗi một breaking news, không phải nhà báo nào cũng có mặt tại thời điểm xảy ra sự kiện ngay khi nó diễn ra, mà hầu hết đều được ―phóng viên hiện trường‖ thông tin trực tiếp hoặc tiếp nhận qua một kênh xã hội nào đó. Trước khi có thể dùng các thiết bị chuyên dụng để tác nghiệp thì họ buộc phải sử dụng các thước phim, hình ảnh do người dân chứng kiến cung cấp, dù hình ảnh kém chất lượng vì họ sử dụng điện thoại của mình để ghi hình. Trên thế giới, bức ảnh đầu tiên chụp bằng điện thoại di động xuất hiện trên tờ báo uy tín The New York Times xuất hiện vào ngày 17 tháng 2 năm 2004. Tuy chỉ là bức ảnh bình thường chụp lễ ký kết của hai công ty điện thoại, nhưng nó chính là cột mốc, đánh dấu sự ra đời của hình thức thu thập tin tức bằng điện thoại di động.

Năm năm sau, khoảng năm 2009 - 2010, tác nghiệp bằng ĐTDĐ đã rất phổ biến ở Châu Á. Đặc biệt là khi những chiếc điện thoại di động có một số chức năng tốt như chụp ảnh, quay phim với độ nét tương đối và đặc biệt là kết nối được mạng internet xuất hiện nhiều trên thị trường cũng là lúc người làm báo thấy công việc tác nghiệp trở nên nhẹ nhàng hơn. Thay vì mỗi lần đi sự kiện phải mang theo nào máy ảnh, máy quay phim, máy ghi âm, sổ sách, bút … thì họ chỉ cần chiếc điện thoại di động của mình. Khi gặp hoặc nhận được thông tin về một sự việc bất ngờ, nhà báo ở gần hiện trường nhất, dù không có các thiết bị chuyên dụng như máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, laptop.

thì vẫn có thể chạy ngay đến và tác nghiệp bằng chính chiếc ĐTDĐ. Chính vì vậy, một hình thức làm báo mới, một khái niệm mới được đưa ra: "Mobile Journalism (hay còn gọi là Mobile reporting, Mojo)" - Làm báo bằng điện thoại di động. Người làm báo sử dụng các tính năng sẵn có của chiếc ĐTDĐ, cộng thêm các ứng dụng (apps) hỗ trợ để tạo ra các sản phẩm báo chí một cách nhanh chóng nhất. 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo nhà báo Lê Quốc Minh, TBT báo điện tử Vietnamplus, Mojo là một phương thức làm tin mới.

Người dùng sẽ soạn thảo văn bản, chụp ảnh, quay phim bằng ĐTDĐ, biên tập lại và đăng tải lên internet thông qua mạng di động hoặc wifi ở mọi lúc mọi nơi. Một sản phẩm được sản xuất bằng ĐTDĐ có thể dành cho trang tin điện tử, truyền hình, phát thanh và báo in. Đến khoảng năm 2014-2015, sự phát triển của điện thoại trở nên quá mạnh mẽ và cần thiết trong cuộc sống của mọi người. Sự ưu tiên cho mobile đã khác và Larry Page, nhà đồng sáng lập Google, hiện là CEO Alphabet (công ty mẹ của Google) khẳng định: ―Chúng ta không còn sống trong một thế giới mobile-first (ưu tiên thiết bị di động) nữa, chúng ta đang ở trong thế giới mobile-only (chỉ dành cho mobile)‖[14].

Sở dĩ Larry Page khẳng định như vậy trong Đại hội Mobile Thế giới (MWC) năm 2015 tại Barcelona - Tây Ban Nha, là bởi theo ông, ngày nay công nghệ kỹ thuật số đều đang chạy theo mobile và phục vụ cho người dùng mobile. Nếu như khoảng những năm 2010, các trang tin tức đều ưu tiên thực hiện đưa tin tức lên các phiên bản di động dành cho độc giả, ưu tiên thiết bị di động hơn các hình thức khác như PC, web, truyền thanh, truyền hình. Thì nay, mọi vấn đề đều tập trung cho mobile, từ công nghệ, thông tin, quảng cáo. Nếu như không quá khó khăn, hầu như mỗi người đều có một chiếc điện thoại cho riêng mình.

Họ sử dụng điện thoại cho giao tiếp hằng ngày và truyền tải thông tin với nhau ở bất kỳ mọi lúc, mọi nơi. Nhiều ví von cho rằng ―điện thoại chính là bạn thân của con người‖, ―Bạn có thể quên máy tính hoặc bất kỳ thứ gì ở nhà, nhưng không thể quên điện thoại‖. 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một nhà báo tác nghiệp bằng ĐTDĐ trong xu thế hội tụ truyền thông Chỉ cần một chiếc ĐTDĐ, nhà báo có thể đưa tin với nhiều hình thức như: tin văn bản, ảnh, video clip, tin phát thanh.

Chỉ cần một chiếc ĐTDĐ, nhà báo có thể tác nghiệp ngay bằng chụp ảnh, quay video, soạn thảo văn bản, chỉnh sửa clip/ hình ảnh và gửi về tòa soạn bằng vài thao tác đơn giản. Các công đoạn được giảm thiểu, thời gian tin/bài lên trang/sóng nhanh hơn nhiều so với các công đoạn theo từng bước như hiện tại. Đặc biệt là với một Breaking News, khi đang đi đường, bạn thấy một tai nạn giao thông. Trước đó, bạn rời cơ quan mà không mang theo máy ảnh.

Việc đầu tiên bạn phải làm ngay, đó là lôi điện thoại ra, chụp một bức ảnh toàn cảnh. Sau đó chụp chi tiết hiện trường, viết vài thông tin sơ bộ về địa điểm xảy ra tai nạn và tổn thương về người, tổn thất về vật chất, sau đó gửi về toà soạn để làm tin đầu tiên. Tiếp đó, bạn quay video và quan sát kỹ hơn tình hình, phỏng vấn người dân xung quanh. Khi quay xong, bạn chỉnh sửa video và gửi về toà soạn để cập nhật cho tin ban đầu.

Trong một vài trường hợp, tin tức cần không phải là chất lượng hình 28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ảnh mà là độ chân thực và xác thực những gì sự kiện diễn ra. Vậy nên dù điện thoại của bạn có ―cùi bắp‖, nhưng đầy đủ chức năng chụp ảnh/ quay video, bạn vẫn có thể tác nghiệp nếu đó là Breaking News hoặc đơn giản là ―chữa cháy‖ khi không mang theo các thiết bị tác nghiệp chuyên dụng. Ngoài ra, cũng có thể làm một tin phát thanh ngắn cho đài phát thanh. Vậy để có thể tác nghiệp bằng ĐTDĐ thì nhà báo cần những kỹ năng gì? Theo nghiên cứu và đúc rút kinh nghiệm từ các chuyên gia, nhà báo dày dặn kinh nghiệm, người viết chia ra thành hai nhóm kỹ năng chính: Kỹ năng mềm và kỹ năng cứng.