Hình Thành Quỹ Dự Phòng Để Khắc Phục Hạn Chế Trong Cấp Phát Kinh Phí Nghiên Cứu Khoa Học

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh hình thành quỹ dự phòng nhằm khắc phục những hạn chế trong cấp phát kinh phí thực hiện đề tài, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Xim
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Huy Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Hình Thành Quỹ Dự Phòng Nhằm Khắc Phục Những Hạn Chế Trong Cấp Phát Kinh Phí Thực Hiện Đề Tài Nghiên Cứu Khoa Học
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUỸ DỰ PHÒNG CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 1.1. Khái niệm công cụ
• 1.2. Khái niệm khoa học
• 1.3. Khái niệm công nghệ
• 1.4. Nghiên cứu khoa học
• 1.5. Hoạt động khoa học và công nghệ
• 1.6. Nguồn vốn cho khoa học và công nghệ
• 1.6.1. Ngân sách nhà nước
• 1.7. Cấp phát kinh phí
• 1.8. Các văn bản pháp quy liên quan đến cấp phát kinh phí
• 1.9. Các yếu tố chi phối việc cấp phát kinh phí
• 1.10. Chậm cấp phát kinh phí và những hệ lụy ảnh hưởng đến tiến độ các đề tài
• 1.11. Các Quỹ dự trữ tài chính cho khoa học và công nghệ
• 1.12. Các Quỹ đầu tư phát triển Khoa học và công nghệ. Quỹ dự phòng
• 1.13. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG CẤP PHÁT KINH PHÍ CHO CÁC ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TẠI BỘ CÔNG THƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu về Bộ Công Thương
• 2.2. Khái quát về Bộ Công Thương
• 2.3. Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Bộ Công Thương
• 2.4. Thực trạng của việc cấp phát kinh phí ngân sách nhà nước cho các đề tài nghiên cứu khoa học
• 2.5. Công tác tổ chức, quản lý hoạt động khoa học và công nghệ
• 2.6. Đánh giá chung
• 2.7. Tình hình phân bổ và sử dụng chi ngân sách sự nghiệp KH&CN của ngành Công Thương giai đoạn 2011-2016
• 2.8. Tình hình phân bổ
• 2.9. Tình hình giải ngân kinh phí của các đề tài, số lượng đề tài đã hoàn thành đúng hạn, chưa hoàn thành đúng hạn, quá hạn và không hoàn thành
• 2.10. Nguyên nhân số đề tài chưa hoàn thành phải gia hạn thời gian
• 2.11. Đánh giá chung thực trạng việc cấp phát kinh phí và tiến độ thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học tại Bộ Công Thương
• 2.12. Kết quả đạt được
• 2.13. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HÌNH THÀNH QUỸ DỰ PHÒNG NHẰM KHẮC PHỤC NHỮNG HẠN CHẾ TRONG VIỆC CẤP PHÁT KINH PHÍ THỰC HIỆN CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 3.1. Nhu cầu bức thiết của việc thành lập quỹ dự phòng
• 3.2. Đảm bảo tiến độ thực hiện các đề tài KH&CN
• 3.3. Đảm bảo chất lượng và kết quả đề tài
• 3.4. Quỹ dự phòng
• 3.5. Cơ cấu tổ chức của Quỹ dự phòng
• 3.6. Nguồn vốn hình thành quỹ dự phòng
• 3.7. Quản lý Quỹ dự phòng
• 3.8. Điều kiện cho hình thành quỹ dự phòng
• 3.8.1. Điều kiện cần
• 3.9. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quỹ Dự Phòng trong Nghiên Cứu Khoa Học

Quỹ Dự Phòng là một công cụ tài chính quan trọng nhằm khắc phục những hạn chế trong việc cấp phát kinh phí cho các đề tài nghiên cứu khoa học. Việc thành lập quỹ này không chỉ giúp đảm bảo tiến độ thực hiện các đề tài mà còn nâng cao chất lượng nghiên cứu. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước dành cho khoa học và công nghệ còn hạn chế, Quỹ Dự Phòng trở thành giải pháp thiết yếu để hỗ trợ các tổ chức khoa học và công nghệ.

1.1. Khái niệm và vai trò của Quỹ Dự Phòng

Quỹ Dự Phòng được hiểu là nguồn tài chính dự trữ nhằm hỗ trợ kịp thời cho các đề tài nghiên cứu khoa học. Vai trò của quỹ này là đảm bảo rằng các nhà nghiên cứu có đủ kinh phí để thực hiện các hoạt động nghiên cứu mà không bị gián đoạn.

1.2. Lịch sử hình thành Quỹ Dự Phòng tại Việt Nam

Quỹ Dự Phòng đã được hình thành từ những năm gần đây nhằm giải quyết vấn đề cấp phát kinh phí chậm trễ. Các tổ chức khoa học và công nghệ đã nhận thấy sự cần thiết phải có một quỹ dự phòng để đảm bảo tiến độ và chất lượng nghiên cứu.

II. Những thách thức trong việc cấp phát kinh phí nghiên cứu khoa học

Việc cấp phát kinh phí cho các đề tài nghiên cứu khoa học hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Những hạn chế này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện mà còn tác động đến chất lượng nghiên cứu. Các tổ chức khoa học và công nghệ cần nhận diện rõ những vấn đề này để có giải pháp khắc phục hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân chậm cấp phát kinh phí

Chậm cấp phát kinh phí thường do quy trình hành chính phức tạp và thiếu sự linh hoạt trong việc phân bổ ngân sách. Điều này dẫn đến việc các nhà nghiên cứu không thể chủ động trong việc thực hiện đề tài.

2.2. Hệ lụy từ việc chậm cấp phát kinh phí

Việc chậm cấp phát kinh phí gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, bao gồm việc giảm chất lượng nghiên cứu, kéo dài thời gian thực hiện đề tài và làm giảm động lực của các nhà nghiên cứu.

III. Giải pháp hình thành Quỹ Dự Phòng cho nghiên cứu khoa học

Để khắc phục những hạn chế trong việc cấp phát kinh phí, việc hình thành Quỹ Dự Phòng là một giải pháp khả thi. Quỹ này sẽ giúp các tổ chức khoa học và công nghệ có nguồn tài chính linh hoạt để thực hiện các đề tài nghiên cứu một cách hiệu quả.

3.1. Cơ cấu tổ chức của Quỹ Dự Phòng

Cơ cấu tổ chức của Quỹ Dự Phòng cần được thiết kế sao cho đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý và sử dụng nguồn vốn. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin của các nhà nghiên cứu vào quỹ.

3.2. Nguồn vốn hình thành Quỹ Dự Phòng

Nguồn vốn cho Quỹ Dự Phòng có thể được hình thành từ ngân sách nhà nước, các quỹ đầu tư phát triển khoa học và công nghệ, cũng như từ sự đóng góp của các tổ chức và cá nhân có liên quan.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Quỹ Dự Phòng trong nghiên cứu khoa học

Quỹ Dự Phòng không chỉ là một giải pháp tài chính mà còn là một công cụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học. Việc áp dụng quỹ này trong thực tiễn sẽ giúp các tổ chức khoa học và công nghệ thực hiện các đề tài một cách hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ việc áp dụng Quỹ Dự Phòng

Nhiều tổ chức khoa học đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong tiến độ và chất lượng nghiên cứu khi áp dụng Quỹ Dự Phòng. Điều này cho thấy quỹ này có thể trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống tài chính nghiên cứu.

4.2. Các mô hình thành công từ Quỹ Dự Phòng

Một số mô hình thành công từ việc áp dụng Quỹ Dự Phòng đã được triển khai tại các tổ chức khoa học và công nghệ, cho thấy tính khả thi và hiệu quả của giải pháp này trong thực tiễn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Quỹ Dự Phòng

Quỹ Dự Phòng là một giải pháp cần thiết để khắc phục những hạn chế trong việc cấp phát kinh phí nghiên cứu khoa học. Tương lai của quỹ này sẽ phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ các cơ quan chức năng cũng như sự tham gia tích cực từ các tổ chức khoa học và công nghệ.

5.1. Tương lai của Quỹ Dự Phòng trong nghiên cứu khoa học

Tương lai của Quỹ Dự Phòng sẽ được định hình bởi những chính sách hỗ trợ từ nhà nước và sự phát triển của các tổ chức khoa học. Điều này sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho nghiên cứu khoa học phát triển.

5.2. Khuyến nghị cho việc phát triển Quỹ Dự Phòng

Cần có những khuyến nghị cụ thể để phát triển Quỹ Dự Phòng, bao gồm việc cải thiện quy trình cấp phát kinh phí, tăng cường sự minh bạch trong quản lý quỹ và khuyến khích sự tham gia của các tổ chức và cá nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ (KH&CN) đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Theo ước tính, ngân sách nhà nước dành cho KH&CN luôn duy trì ở mức khoảng 2% tổng chi ngân sách, tuy nhiên việc cấp phát kinh phí thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học tại các tổ chức KH&CN thuộc Bộ Công Thương còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tình trạng chậm cấp phát và giải ngân kinh phí. Giai đoạn 2011-2016, Bộ Công Thương quản lý 24 tổ chức khoa học công nghệ với hàng trăm đề tài nghiên cứu, nhưng tỷ lệ đề tài hoàn thành đúng hạn chỉ đạt khoảng 80%, còn lại phải gia hạn hoặc dừng thực hiện do thiếu kinh phí kịp thời.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất giải pháp hình thành quỹ dự phòng nhằm khắc phục sự không tương thích giữa cấp phát kinh phí và tiến độ thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học tại các tổ chức KH&CN thuộc Bộ Công Thương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các tổ chức KH&CN thuộc Bộ Công Thương, sử dụng dữ liệu từ năm 2011 đến 2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cho KH&CN, đảm bảo tiến độ và chất lượng các đề tài nghiên cứu, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ ngành Công Thương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các khái niệm và lý thuyết nền tảng về khoa học, công nghệ và quản lý tài chính trong KH&CN. Khái niệm khoa học được hiểu là hệ thống tri thức được tích lũy một cách hệ thống qua hoạt động nghiên cứu khoa học, khác biệt với tri thức kinh nghiệm. Công nghệ được định nghĩa là giải pháp, quy trình kỹ thuật dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm. Hoạt động KH&CN bao gồm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ứng dụng và chuyển giao công nghệ.

Về tài chính, nghiên cứu tập trung vào nguồn vốn cho KH&CN, đặc biệt là ngân sách nhà nước và các quỹ tài chính như Quỹ phát triển KH&CN quốc gia, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và Quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp. Lý thuyết về quỹ dự phòng tài chính được áp dụng nhằm giải quyết các hạn chế trong cấp phát kinh phí, đảm bảo tính liên tục và kịp thời của nguồn vốn cho các đề tài nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu để thu thập và tổng hợp các văn bản pháp luật, số liệu thống kê, báo cáo về cấp phát và giải ngân kinh phí KH&CN tại Bộ Công Thương giai đoạn 2011-2016. Phương pháp quan sát được áp dụng để theo dõi thực trạng cấp phát kinh phí và tiến độ thực hiện đề tài tại các tổ chức KH&CN thuộc Bộ.

Bảng hỏi được thiết kế và phát cho các chủ nhiệm đề tài, cán bộ quản lý tài chính và KH&CN nhằm thu thập ý kiến, đánh giá về các khó khăn trong cấp phát kinh phí. Phỏng vấn sâu các nhà quản lý tài chính và nhà khoa học tại Bộ Công Thương giúp khai thác thông tin chi tiết, đa chiều về nguyên nhân và tác động của việc chậm cấp phát kinh phí.

Cỡ mẫu khảo sát gồm hơn 300 nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ và cấp Quốc gia, với phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ hoàn thành, gia hạn, dừng đề tài theo từng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng chậm cấp phát kinh phí phổ biến: Trong giai đoạn 2011-2016, tỷ lệ đề tài nghiên cứu khoa học được cấp kinh phí đúng hạn chỉ khoảng 70-80%, còn lại phải gia hạn hoặc dừng thực hiện do kinh phí cấp muộn. Ví dụ, năm 2015 có 501 nhiệm vụ được phê duyệt nhưng chỉ 404 nhiệm vụ hoàn thành đúng hạn, 15 nhiệm vụ gia hạn và 4 nhiệm vụ dừng thực hiện.

2. Ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ và chất lượng đề tài: Việc cấp phát kinh phí chậm làm mất tính mới của đề tài, nhiều ý tưởng nghiên cứu bị trì hoãn sang năm sau, dẫn đến lạc hậu do có phát minh mới thay thế. Tỷ lệ đề tài hoàn thành đúng hạn giảm khoảng 10% so với kế hoạch ban đầu.

3. Cơ chế quản lý tài chính còn nhiều bất cập: Các thủ tục hành chính phức tạp, định mức chi lạc hậu không phản ánh đúng chi phí thực tế, gây khó khăn cho việc giải ngân và sử dụng kinh phí. Tiền lương cơ bản đã tăng lên hơn 2,3 lần so với định mức ban đầu nhưng chưa được điều chỉnh kịp thời.

4. Nguồn vốn ngân sách nhà nước chiếm tỷ trọng lớn: Khoảng 80% kinh phí sự nghiệp KH&CN của Bộ Công Thương được phân bổ cho các viện nghiên cứu trực thuộc Bộ, trong khi nguồn vốn ngoài ngân sách chưa được khai thác hiệu quả để bổ sung cho hoạt động nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng chậm cấp phát kinh phí là do quy trình phân bổ ngân sách còn mang tính hành chính, thiếu linh hoạt và chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý. So với một số nghiên cứu trong ngành giáo dục và y tế, tình trạng này cũng phổ biến nhưng mức độ ảnh hưởng đến tiến độ đề tài tại Bộ Công Thương có phần nghiêm trọng hơn do đặc thù ngành công nghiệp và công nghệ cao đòi hỏi tiến độ nghiên cứu nhanh, kịp thời.

Việc thiếu quỹ dự phòng tài chính khiến các tổ chức KH&CN không có nguồn vốn tạm ứng để duy trì hoạt động nghiên cứu khi kinh phí chính thức chưa được cấp. Điều này làm giảm động lực và hiệu quả nghiên cứu, đồng thời gây lãng phí nguồn lực khi phải gia hạn hoặc dừng đề tài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đề tài hoàn thành đúng hạn, gia hạn và dừng thực hiện theo từng năm, cùng bảng so sánh mức chi ngân sách và tiến độ giải ngân. Những biểu đồ này minh họa rõ ràng mối liên hệ giữa tiến độ cấp phát kinh phí và hiệu quả thực hiện đề tài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thành lập Quỹ dự phòng tài chính cho KH&CN: Quỹ này hoạt động độc lập, cho vay không lấy lãi hoặc bảo lãnh vốn vay nhằm hỗ trợ các đề tài nghiên cứu đã được phê duyệt nhưng gặp khó khăn về kinh phí cấp phát chậm. Mục tiêu giảm tỷ lệ đề tài phải gia hạn xuống dưới 5% trong vòng 2 năm tới. Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và Bộ KH&CN triển khai trong năm 2024.

2. Đơn giản hóa thủ tục cấp phát và giải ngân kinh phí: Rà soát, sửa đổi các quy định hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính để rút ngắn thời gian cấp phát kinh phí từ 6-9 tháng xuống còn 3 tháng. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý tài chính Bộ Công Thương và Bộ KH&CN, hoàn thành trong năm 2024.

3. Cập nhật định mức chi phí nghiên cứu: Xây dựng hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật mới phù hợp với thực tế chi phí, bao gồm tiền lương, vật tư, thiết bị, nhằm đảm bảo kinh phí cấp phát đủ và sát với nhu cầu thực tế. Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện trong 18 tháng tới.

4. Tăng cường huy động nguồn vốn ngoài ngân sách: Khuyến khích các tổ chức KH&CN và doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu thông qua các quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp, hợp tác quốc tế và các nguồn tài trợ khác. Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn ngoài ngân sách lên 30% tổng kinh phí KH&CN trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngành KH&CN: Giúp hiểu rõ các hạn chế trong cơ chế cấp phát kinh phí và các giải pháp tài chính hiệu quả để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nghiên cứu.

2. Các tổ chức KH&CN thuộc Bộ Công Thương: Cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất và vận dụng quỹ dự phòng tài chính, cải thiện tiến độ và chất lượng đề tài nghiên cứu.

3. Nhà khoa học và chủ nhiệm đề tài: Hỗ trợ nhận thức về các khó khăn tài chính trong nghiên cứu, từ đó chủ động đề xuất giải pháp tài chính phù hợp, tăng tính chủ động trong nghiên cứu.

4. Cơ quan hoạch định chính sách tài chính và khoa học: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách tài chính phù hợp, đồng bộ, thúc đẩy phát triển KH&CN trong ngành công nghiệp và thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc cấp phát kinh phí cho đề tài nghiên cứu khoa học lại chậm?
   Do quy trình hành chính phức tạp, thủ tục giải ngân kéo dài và sự thiếu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý tài chính, dẫn đến thời gian cấp phát kinh phí thường mất từ 6 đến 9 tháng.

2. Chậm cấp phát kinh phí ảnh hưởng thế nào đến kết quả nghiên cứu?
   Kinh phí cấp muộn làm trì hoãn tiến độ thực hiện đề tài, mất tính mới của nghiên cứu, nhiều đề tài phải gia hạn hoặc dừng thực hiện, giảm hiệu quả và chất lượng nghiên cứu.

3. Quỹ dự phòng tài chính có vai trò gì trong hoạt động nghiên cứu?
   Quỹ dự phòng giúp cung cấp nguồn vốn tạm ứng cho các đề tài nghiên cứu khi kinh phí chính thức chưa được cấp, đảm bảo hoạt động nghiên cứu không bị gián đoạn và tiến độ được duy trì.

4. Làm thế nào để đơn giản hóa thủ tục cấp phát kinh phí?
   Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính, rút ngắn các bước phê duyệt, giảm thiểu giấy tờ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan để đẩy nhanh quá trình giải ngân.

5. Nguồn vốn ngoài ngân sách có thể đóng góp như thế nào cho KH&CN?
   Nguồn vốn ngoài ngân sách từ doanh nghiệp, hợp tác quốc tế và các quỹ đầu tư phát triển KH&CN giúp bổ sung nguồn lực tài chính, giảm áp lực ngân sách nhà nước và thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng thực tiễn.

Kết luận

• Việc cấp phát kinh phí cho các đề tài nghiên cứu khoa học tại Bộ Công Thương trong giai đoạn 2011-2016 còn nhiều hạn chế, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ và chất lượng nghiên cứu.
• Nguyên nhân chủ yếu là do quy trình hành chính phức tạp, định mức chi phí lạc hậu và thiếu quỹ dự phòng tài chính hỗ trợ kịp thời.
• Đề xuất thành lập quỹ dự phòng tài chính, đơn giản hóa thủ tục cấp phát, cập nhật định mức chi phí và tăng cường huy động nguồn vốn ngoài ngân sách là các giải pháp thiết thực, khả thi.
• Nghiên cứu có thể được triển khai tiếp tục trong giai đoạn 2024-2026 với mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ đề tài gia hạn dưới 5% và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách KH&CN.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, tổ chức KH&CN và nhà khoa học tích cực áp dụng các giải pháp này để thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ ngành Công Thương, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Hãy bắt đầu hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng kinh phí nghiên cứu khoa học trong ngành Công Thương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quỹ dự phòng cho khoa học và công nghệ Chương 2: Hiện trạng cấp phát kinh phí cho các đề tài nghiên cứu KH&CN tại Bộ Công Thương Chương 3: Giải pháp hình thành quỹ dự phòng nhằm khắc phục những hạn chế trong việc cấp phát kinh phí thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUỸ DỰ PHÒNG CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 1. Khái niệm công cụ 1. Khái niệm khoa học Khoa học được hiểu là “hệ thống tri thức về mọi loại quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy”.

Hệ thống tri thức được nói ở đây là hệ thống tri thức khoa học, khác với tri thức kinh nghiệm.13] Tri thức kinh nghiệm là những hiểu biết được tích lũy một cách ngẫu nhiên từ trong đời sống hàng ngày, nhờ tri thức kinh nghiệm, con người có được những hình dung thực tế về các sự vật, biết cách phản ứng trước tự nhiên, biết ứng xử trong các quan hệ xã hội. Tri thức kinh nghiệm ngày càng trở nên phong phú, chứa đựng những mặt đúng đắn, nhưng riêng biệt, chưa thể đi sâu vào bản chất các sự vật, và do vậy, tri thức kinh nghiệm chỉ giúp cho con người phát triển đến một khuôn khổ nhất định. Tuy nhiên, tri thức kinh nghiệm luôn là một cơ sở quan trọng cho sự hình thành các tri thức khoa học.13] Tri thức khoa học là những hiểu biết được tích lũy một cách hệ thống nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học, là loại hoạt động được vạch sẵn theo một mục tiêu xác định và được tiến hành dựa trên những phương pháp khoa học. Tri thức khoa học không phải là sự kế tục giản đơn các tri thức kinh nghiệm mà là sự tổng kết những tập hợp số liệu và sự kiện ngẫu nhiên, rời rạc để khái quát hóa thành cơ sở lý thuyết về các liên hệ bản chất [26, tr.

Khái niệm công nghệ Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm. Nghiên cứu khoa học Nghiên cứu khoa học là sự tìm kiếm những điều mà khoa học chưa biết: hoặc là phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức khoa học về thế 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giới; hoặc là sáng tạo phương pháp mới và phương tiện kỹ thuật mới để làm biến đổi sự vật phục vụ cho mục tiêu hoạt động của con người [26, tr 17] 1. Hoạt động khoa học và công nghệ Hoạt động khoa học và công nghệ là hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và triển khai thực nghiệm, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ, phát huy sáng kiến và hoạt động sáng tạo khác nhằm phát triển khoa học và công nghệ. Nguồn vốn cho khoa học và công nghệ 1.

Ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ chốt trong việc đầu tư cơ sở vật chất tạo ra một hệ thống nghiên cứu đồng bộ. Phần lớn kinh phí cho hoạt động nghiên cứu và chuyển giao ứng dụng công nghệ được đầu tư bằng vốn ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Thực tế này xuất phát từ vai trò và nhiệm vụ của nhà nước trong việc cung ứng hàng hóa công cộng khoa học và công nghệ cho xã hội trong điều kiện thực hiện cơ chế kinh tế thị trường. Mặt khác, nguồn vốn đầu tư cho phát triển khoa học và công nghệ có tính chất tương đối mạo hiểm nên ngân sách nhà nước mới có khả năng thực hiện.

Đầu tư của NSNN đóng vai trò định hướng, điều phối trong việc phát triển khoa học và công nghệ, từ đó phục vụ tốt cho việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Đối với các dự án, nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia thì vai trò đầu tư của ngân sách nhà nước lại càng đặc biệt quan trọng. - Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. ở Việt Nam, ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, trong đó: + Ngân sách trung ương là các khoản thu ngân sách nhà nướ phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương.

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương. Thu ngân sách nhà nước là việc nhà nước dùng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhà nước nhằm thỏa mãn các nhu cầu của nhà nước.[30] Thu NSNN là hệ thống những quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động các nguồn tài chính để hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của mình. Thu NSNN chỉ bao gồm những khoản tiền Nhà nước huy động vào ngân sách mà không bị ràng buộc bởi trách nhiệm hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp. Theo Luật NSNN hiện hành, nội dung các khoản thu NSNN bao gồm: - Thuế, phí, lệ phí do các tổ chức và cá nhân nộp theo quy định của pháp luật; - Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước; - Các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; - Các khoản viện trợ; - Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

[32, tr4] Chi ngân sách nhà nước là việc phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định. [30] Chi NSNN là công cụ tài chính có ảnh hưởng trực tiếp đến việc huy động nguồn lực tài chính của nhà nước đầu tư cho các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực Khoa học và công nghệ. Mức chi của ngân sách nhà nước nhiều hay ít ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành những điều kiện cần thiết cho hoạt động của các cơ sở Khoa học và công nghệ, đến hoạt động nghiên cứu triển khai Khoa học và công nghệ trong các cơ sở, tổ chức nghiên cứu Khoa học và 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] công nghệ. Thực tế ở Việt nam, vốn ngân sách nhà nước là nguồn vốn chủ đạo, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng vốn của cơ sở, tổ chức Khoa học và Công nghệ nghiên cứu triển khai.

- Chi NSNN là quá trình ngân sách nhà nước phân phối sử dụng nguồn tài chính tập trung được vào việc duy trì sự hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình. Chi ngân sách nhà nước bao gồm các khoản chi đầu tư phát triển; chi dự trữ quốc gia; chi thường xuyên; chi trả nợ lãi; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. Trong đó chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên là nội dung chi quan trọng bao gồm cả chi cho khoa học và công nghệ. Chi ngân sách cho hoạt động KH&CN [21, tr2] Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nguồn ngân sách nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo, vốn đầu tư của ngân sách nhà nước cho phát triển khoa học và công nghệ thể hiện qua các nội dung sau: Thứ nhất, chi đầu tư phát triển khoa học và công nghệ, đầu tư và hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật cho các tổ chức khoa học và công nghệ không phân biệt thành phần kinh tế theo các nội dung sau; - Xây dựng mới, nâng cấp, tăng cường năng lực nghiên cứu của các tổ chức Khoa học và công nghệ bao gồm: phòng thí nghiệm, xưởng thực nghiệm, trạm thực nghiệm, trung tâm phân tích, kiểm nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn và đánh giá sự phù hợp, các cơ sở thiết kế, chế tạo, thử nghiệm chuyên dụng; các cơ sở ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn-đo lường- chất lượng; tổ chức trung gian của thị trường Khoa học và công nghệ; - Xây dựng khu nghiên cứu và phát triển cho các khu công nghệ cao; - Xây dựng hạ tầng thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia và thống kê về Khoa học và công nghệ; - Các hoạt động đầu tư khắc phục phát triển Khoa học và công nghệ Thứ hai, kinh phí hoạt động thường xuyên cho các tổ chức Khoa học và công nghệ công lập bao gồm: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.