phần mở đầu và kêt luận, luận văn gồm các nội dung chính sau đây : Chƣơng 1 : Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ Chƣơng 2 : Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3 : Thực trạng phát triển cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng - Chi nhánh Trung Hòa Nhân Chính Chƣơng 4 : Giải pháp phát triển cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng - Chi nhánh Trung Hòa Nhân Chính 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY TÍN CHẤP DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong nền kinh tế thị trƣờng sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ là một tất yếu khách quan và cũng nhƣ các loại hình doanh nghiệp khác trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp này cũng sử dụng vốn tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn cũng nhƣ để tối ƣu hoá hiệu quả sử dụng vốn của mình. Tại Việt Nam, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chiếm tỷ trọng khá lớn, hoạt động trên mọi vùng miền nhƣng cũng gặp không ít khó khăn về vốn. Cửa ngân hàng hiện nay dƣờng nhƣ đã mở rộng đối với nhóm doanh nghiệp này với hàng loạt những chƣơng trình ƣu đãi từ phía ngân hàng.
Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vƣợng (VPBank) luôn xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là một phân khúc khách hàng quan trọng đối với sự tăng trƣởng chiến lƣợc dài hạn của ngân hàng. VPBank đã dành nhiều chính sách ƣu đãi nhằm giúp doanh nghiệp SME dễ dàng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ nhƣ áp dụng mức lãi suất hợp lý, giảm phí các dịch vụ tài khoản, thanh toán, ngân hàng điện tử v. Tuy nhiên dòng tiền hoạt động rất quan trọng đối với các doanh nghiệp SME, họ rất dễ nhạy cảm và tổn thƣơng nếu đột nhiên đối mặt với sự thiếu hụt dòng tiền, họ cũng không dễ tiếp cận vốn ngân hàng nếu không có tài sản thế chấp tốt, hoặc tài sản đƣợc định giá thấp, hiện nay càng có thêm những kênh dẫn vốn mới cho khối doanh nghiệp này, đặc biệt là bằng hình thức tín chấp. VPBank bắt đầu thí điểm cho vay tín chấp doanh nghiệp từ năm 2014 và chính thức triển khai vào đầu năm 2015.
Đến nay, đây là dòng sản phẩm cho vay có tốc độ tăng trƣởng nhanh nhất trong danh mục sản phẩm cho vay doanh nghiệp của ngân hàng, tăng trƣởng tới 120% so với cuối năm 2014. VPBank đặt mục tiêu sẽ phân phối sản phẩm này đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng trƣởng tốt mà thông thƣờng không thể tiếp cận vốn vay của ngân hàng. VPBank cũng kì vọng tỷ trọng dòng sản phẩm này sẽ chiếm một tỷ trọng nhất định trong tổng danh mục cho vay. Khó có thể 6 nói VPBank là ngân hàng đi đầu trong lĩnh vực cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ, tuy nhiên tại thời điểm hiện tại VPBank là một trong những ngân hàng tiên phong trong vai trò thúc đẩy sản phẩm cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Kết quả là VPBank đã đạt đƣợc nhiều thành tựu nổi bật, tuy nhiên việc đòi hỏi có những cải tiến và những bƣớc chuyển biến tích cực hơn là không bao giờ kết thúc, nhất là đối với một địa bàn giàu tiềm năng nhƣ thị trƣờng thành phố Hà Nội-nơi tập trung rất rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, những khách hàng tiềm năng. Hiện nay điều kiện để doanh nghiệp đƣợc vay tín chấp ở VPBank mới chỉ dừng lại ở những ngành tăng trƣởng nhanh, có đơn hàng ổn định, đối tác tốt sau đó dựa vào lịch sử tín dụng và hành vi trả nợ trong quá khứ, ngân hàng sẽ quyết định cấp tín dụng hay không tuy nhiên trong bối cảnh kinh tế khó khăn và sự cạnh tranh giữa các ngân hàng với nhau là khá mạnh mẽ, để có thể tồn tại, thích nghi và phát triển ngân hàng cần có những chiến lƣợc mới, những bƣớc đi mới để phát triển hoạt động này mà không bị các rào cản về rủi ro ngáng đƣờng. Để làm đƣợc điều đó cần có sự nghiên cứu sâu hơn về các tiêu chí đánh giá xếp hạng doanh nghiệp và thống nhất về quy trình thẩm định để rút ngắn thời gian chờ đợi vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trƣớc đây cũng đã có những đề tài nghiên cứu về hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ cụ thể nhƣ sau : Lê Văn Cử (2013), “Giải pháp phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Phát triển Thành Phố Hồ Chí Minh – Chi nhánh Thăng Long”, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học Viện Ngân Hàng.
Luận văn đã hệ thống hóa một cách toàn diện cơ sở lý luận, các tiêu chí đánh giá đƣợc đƣa ra rất cụ thể và rõ nét để làm căn cứ phân tích sâu hơn trong việc đánh giá hoạt động tín dụng của chi nhánh, tuy nhiên đây là các tiêu chí đánh giá hoạt động tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ nói chung bao gồm cả hình thức vay có tài sản bảo đảm, không đánh giá và phân tích đƣợc hoạt động cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa nhỏ. Luận văn chƣa đƣa ra đƣợc những giải pháp đặc trƣng để phát triển hoạt động vay tín chấp. Nguyễn Thị Hoàn (2011), “Phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây”, 7 Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc Dân. Luận văn đã trình bày khá chi tiết việc áp dụng các chỉ tiêu phát triển doanh nghiệp để phân tích tình hình phát triển của chi nhánh và đƣa ra đƣợc những phƣơng án, những giải pháp để phát triển hoạt động cho vay tín chấp doanh nghiệp vừa và nhỏ tuy nhiên các phƣơng pháp vẫn mang tính vĩ mô, chƣa đi sâu vào việc đƣa ra những phƣơng pháp cụ thể.
Thêm vào đó trong phần phân tích hoạt động kinh doanh của chi nhánh lại phân tích quá sâu về hoạt động huy động vốn và quy mô nguồn vốn của chi nhánh mà theo tác giả là không cần thiết đối với đề tài này. Luận văn cũng đã đƣợc làm tại thời điểm năm 2011 nên các phƣơng pháp cũng nhƣ điều kiện áp dụng đến thời điểm này cũng không còn phù hợp với tình hình kinh tế cũng nhƣ tình hình chi nhánh. Huỳnh Thu Hiền (2012), “Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chi nhánh ngân hàng thương mại tại Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Quảng Ngãi”, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Đà Nẵng. Luận văn đƣa ra đƣợc những phƣơng án khá tốt, khá chi tiết về các phƣơng pháp hạn chế rủi ro và nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với hoạt động cho vay doanh nghiệp, các phƣơng pháp đƣa ra đều khá sát với tính hình thực trạng thực tế tại ngân hàng qua đó có thể giúp ngân hàng giải quyết các vấn đề còn tồn tại.
Thêm vào đó đề tài cũng đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu tổng hợp, so sánh giữa các ngân hàng để tổng hợp và đƣa ra những phƣơng án, phƣơng pháp tối ƣu nhằm phát triển tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên do phạm vi nghiên cứu của đề tài chuyên về hạn chế rủi ro nên chƣa phân tích sâu về các giải pháp thiên về phát triển. Nguyễn Thị Lam (2009) “Phát triển cho vay tín chấp, không tài sản đảm bảo, thực trạng và giải pháp tại chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần ngoài quốc doanh VPBank 97 Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội” luận văn thạc sỹ, Học viện Tài Chính. Luận văn đã đƣa ra đƣợc những khái niệm cơ bản về nghiệp vụ cho vay tín chấp, cách thức phân loại và các sản phẩm của hoạt động cho vay tín chấp một cách khá chi tiết và cụ thể.
Tuy nhiên sang đến phần phân tích thực trạng hoạt động cho vay tín chấp tại VPBank thì luận văn trên chƣa thực sự nêu đƣợc 8 đúng thực trạng của hoạt động cho vay tín chấp tại VPBank mà chỉ đơn thuần đƣa ra những con số qua các năm mà chƣa phân tích đƣợc ý nghĩa của những con số đó. Luận văn chƣa thực sự áp dụng các phƣơng pháp nghiên cứu chuẩn để phân tích, chƣa biểu thị đƣợc các con số trên biểu đồ, đồ thị khiến những số liệu thống kê không có nhiều ý nghĩa, điều này khiến đề tài rơi vào tình trạng chung chung và chƣa thực sự rõ ràng. Thêm vào đó số liệu của luận văn không còn mới và định hƣớng phát triển của Vpbank đã thay đổi nên luận văn đã không còn phù hợp. Võ Đức Toàn (2012)“ Tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn tiến sĩ kinh tế, Đại học Ngân Hàng TP Hồ Chí Minh.
Luận văn đã hệ thống rất chi tiết cơ sở lý luận và đƣa ra các giải pháp rất thực tế phù hợp để áp dụng cho các ngân hàng thƣơng mại cổ phần. Tuy nhiên phạm vi nghiên cứu của đề tài cùng với đối tƣợng phân tích khá rộng chƣa thực sự đánh giá chính xác đƣợc tình hình hoạt động của chi nhánh cụ thể. Nguyễn Thị Nga (2014) “Chất lượng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín - Chi nhánh Thăng Long”, Luận văn thạc sĩkinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội. Luận văn đã đƣa ra đƣợc cái nhìn tổng quát về hoạt động tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại một chi nhánh của ngân hàng TMCP Sài Gòn Thƣơng Tín trong cùng một quy mô với chi nhánh Trung Hòa Nhân Chính mà tác giả dự kiến nghiên cứu.
Tuy nhiên các giải pháp mà luận văn đƣa ra đã không phù hợp để áp dụng phát triển với ngân hàng VPBank do chính sách, định hƣớng phát triển và nguồn lực của 2 ngân hàng là không giống nhau. Đoàn Thế Mạnh (2013) “Cho vay tín chấp tại chi nhánh ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Quảng Ninh- Thực trạng và giải pháp”, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Đại học Ngoại Thƣơng. Luận văn đã nêu lên đƣợc tính cấp thiết của đề tài, làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động cho vay tín chấp doanh nghiệp mà tác giả đang nghiên cứu.