Luận văn thạc sĩ thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông của huyện đồng xuân tỉnh phú yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện quy chế dân chủ cơ sở tại các trường THPT huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Tô Hữu Thọ
• Người hướng dẫn: TS. Trần Viết Quân
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông của huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THỰC HIỆN DÂN CHỦ TRONG TRƯỜNG HỌC
• 2.1. Khái niệm về dân chủ và dân chủ cơ sở
• 2.2. Dân chủ trong trường học, nội dung, những việc cần làm để thực hiện dân chủ ở nhà trường trong giai đoạn hiện nay
• 2.3. Khái quát chung
• 2.4. Những việc cần làm để thực hiện dân chủ trong trường học hiện nay
• 2.5. Tính tất yếu của dân chủ cơ sở trong trường học
• 2.6. Các yếu tố chủ quan và khách quan tác động đến việc thực hiện dân chủ trong trường học hiện nay
• 2.6.1. Yếu tố khách quan gồm
• 2.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN DÂN CHỦ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA HUYỆN ĐỒNG XUÂN, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Các yếu tố thực hiện dân chủ trong các trường THPT huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên
• 3.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 3.3. Về văn hóa, giáo dục
• 3.4. Một số nét cơ bản ở các trường THPT huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên hiện nay
• 3.5. Đánh giá thực trạng thực hiện dân chủ trong các trường THPT của huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên
• 3.6. Thực hiện nhiệm vụ của Hiệu trưởng nhà trường
• 3.7. Việc thực hiện dân chủ của cán bộ, giáo viên, công nhân viên trong nhà trường
• 3.8. Về phía học sinh
• 3.9. Về phía nhà trường
• 3.10. Với các đơn vị, đoàn thể trong nhà trường
• 3.11. Về phía hội cha mẹ học sinh
• 3.12. Đánh giá về việc thực hiện dân chủ trong các trường THPT của huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên hiện nay
• 3.13. Nguyên nhân của nhược điểm
• 3.14. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 4. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN CÓ HIỆU QUẢ DÂN CHỦ TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA HUYỆN ĐỒNG XUÂN, TỈNH PHÚ YÊN
• 4.1. Quan điểm, định hướng
• 4.2. Những giải pháp
• 4.3. Nâng cao trình độ nhận thức, năng lực thực hành dân chủ cho CBGV- CNV và phụ huynh, học sinh
• 4.4. Tăng cường dân chủ trong tổ chức, quản lý cán bộ giáo viên, học sinh
• 4.5. Tăng cường dân chủ giữa nhà trường với cha mẹ học sinh, thầy cô giáo với học sinh
• 4.6. Tăng cường dân chủ của các tổ chức trong nhà trường
• 4.7. Tăng cường dân chủ thông qua các phương tiện thông tin của nhà trường
• 4.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quy chế dân chủ cơ sở

Quy chế dân chủ cơ sở là một trong những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng môi trường giáo dục tại các trường THPT. Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc thực hiện quy chế này tại huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Dân chủ cơ sở không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong cộng đồng giáo dục. Việc thực hiện quy chế này giúp nâng cao chất lượng giáo dục, tạo ra một môi trường học tập tích cực và thân thiện. Theo đó, quy chế dân chủ cơ sở được hiểu là việc mọi thành viên trong trường học đều có quyền tham gia vào các quyết định liên quan đến hoạt động của nhà trường. Điều này không chỉ giúp phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giáo viên, học sinh mà còn tạo ra sự đồng thuận trong các hoạt động giáo dục.

1.1. Khái niệm và vai trò của dân chủ trong trường học

Dân chủ trong trường học được hiểu là sự tham gia của tất cả các thành viên vào quá trình ra quyết định. Điều này bao gồm việc giáo viên, học sinh và phụ huynh đều có tiếng nói trong các vấn đề liên quan đến giáo dục. Giáo dục phổ thông không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là việc hình thành nhân cách và kỹ năng sống cho học sinh. Việc thực hiện dân chủ trong trường học giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng làm việc nhóm và trách nhiệm xã hội. Theo đó, quy chế quản lý trong trường học cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc dân chủ, đảm bảo mọi ý kiến đều được lắng nghe và xem xét.

II. Thực trạng thực hiện quy chế dân chủ tại trường THPT huyện Đồng Xuân

Thực trạng thực hiện quy chế dân chủ tại các trường THPT huyện Đồng Xuân cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các trường đã có những bước tiến trong việc xây dựng môi trường dân chủ, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Dân chủ trong trường học chưa thực sự được phát huy hết mức, nhiều quyết định quan trọng vẫn chưa được đưa ra thông qua sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Điều này dẫn đến sự thiếu đồng thuận và không khí làm việc chưa thực sự hiệu quả. Hơn nữa, một số cán bộ quản lý vẫn còn có tư tưởng độc quyền trong việc ra quyết định, điều này ảnh hưởng đến sự phát triển chung của nhà trường.

2.1. Đánh giá thực trạng

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng việc thực hiện quy chế dân chủ tại các trường THPT huyện Đồng Xuân còn gặp nhiều khó khăn. Một số giáo viên và học sinh chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia vào các hoạt động của nhà trường. Quản lý giáo dục cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức cho tất cả các thành viên trong trường học. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về dân chủ trong trường học là cần thiết để mọi người có thể trao đổi và thảo luận về các vấn đề liên quan.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ

Để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ trong các trường THPT huyện Đồng Xuân, cần có những giải pháp cụ thể và thiết thực. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền về quy chế quản lý và quyền lợi của các thành viên trong trường học. Việc tổ chức các buổi tập huấn cho cán bộ, giáo viên và học sinh về dân chủ trong trường học sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của họ. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phản hồi để mọi người có thể dễ dàng gửi ý kiến và đề xuất của mình đến ban lãnh đạo nhà trường.

3.1. Tăng cường sự tham gia của các bên liên quan

Tăng cường sự tham gia của các bên liên quan là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tạo ra các kênh thông tin để giáo viên, học sinh và phụ huynh có thể dễ dàng tiếp cận và tham gia vào các quyết định của nhà trường. Việc tổ chức các cuộc họp định kỳ để lắng nghe ý kiến của mọi người sẽ giúp tạo ra một môi trường dân chủ thực sự. Hơn nữa, cần có những chính sách khuyến khích sự tham gia của học sinh trong các hoạt động ngoại khóa, từ đó giúp các em phát triển kỹ năng lãnh đạo và làm việc nhóm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường trung học phổ thông (THPT) tại huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên là một chủ đề nghiên cứu có tính cấp thiết trong bối cảnh phát triển giáo dục và xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Huyện Đồng Xuân với diện tích 1.033,31 km² và dân số khoảng 61 nghìn người, có 3 trường THPT công lập với tổng số 2.118 học sinh năm học 2020-2021. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm của huyện đạt 12,2%, trong đó ngành giáo dục được quan tâm đầu tư với 19/34 trường đạt chuẩn quốc gia, bao gồm 2/3 trường THPT.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT trên địa bàn huyện Đồng Xuân giai đoạn 2016-2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện trong giai đoạn 2021-2025. Nghiên cứu tập trung vào các chủ thể thực hiện dân chủ gồm cán bộ giáo viên, công nhân viên (CBGV-CNV), học sinh và phụ huynh học sinh, đồng thời phân tích các yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến việc thực hiện quy chế dân chủ.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản lý và giáo dục trong các trường THPT mà còn thúc đẩy phát huy quyền làm chủ của các thành viên trong nhà trường, tạo môi trường giáo dục dân chủ, minh bạch và hiệu quả. Qua đó, góp phần xây dựng khối đoàn kết, nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhấn mạnh quyền làm chủ của nhân dân trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Khái niệm dân chủ được hiểu là quyền lực thuộc về nhân dân, được thực hiện qua hai hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Quy chế dân chủ cơ sở được xây dựng trên phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân hưởng thụ”, nhằm phát huy quyền làm chủ của các chủ thể trong nhà trường.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Dân chủ cơ sở: Thực hiện quyền làm chủ của nhân dân tại cấp cơ sở, trong đó trường học là một đơn vị cơ sở quan trọng.
• Quy chế dân chủ trong trường học: Bộ quy định pháp lý và tổ chức thực hiện quyền dân chủ của cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh trong các hoạt động của nhà trường.
• Chủ thể thực hiện dân chủ: Bao gồm Hiệu trưởng, CBGV-CNV, học sinh và phụ huynh học sinh.
• Yếu tố tác động: Các yếu tố chủ quan (nhận thức, thái độ của các chủ thể) và khách quan (điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội) ảnh hưởng đến việc thực hiện dân chủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu. Phương pháp điều tra, phỏng vấn, thống kê và quan sát được áp dụng để thu thập dữ liệu thực tiễn.

Nguồn dữ liệu chính gồm:

• Khảo sát 184 cán bộ, giáo viên và công nhân viên tại 3 trường THPT huyện Đồng Xuân.
• Phỏng vấn sâu các Hiệu trưởng, đại diện phụ huynh và học sinh.
• Tài liệu pháp luật, văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh Phú Yên và các cơ quan liên quan.

Cỡ mẫu 184 người được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm chủ thể trong nhà trường. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2016-2020, với đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2021-2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức về quy chế dân chủ còn hạn chế: 61,4% CBGV-CNV được Hiệu trưởng phổ biến Nghị định 04/2015/NĐ-CP, nhưng chỉ 44,01% biết về Quyết định 04/2000/QĐ-BGDĐT và Thông tư 11/2020/TT-BGDĐT. Khoảng 41,3% được thông báo về kế hoạch thực hiện quy chế dân chủ cơ sở. Điều này cho thấy việc phổ biến văn bản pháp luật còn chưa đồng đều và chưa thu hút sự quan tâm đầy đủ.

2. Ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ được thành lập đầy đủ: 100% trường THPT có Ban chỉ đạo với sự tham gia của Hiệu trưởng, Công đoàn, Đoàn thanh niên và Ban Thanh tra nhân dân. Tuy nhiên, chỉ 49,45% CBGV-CNV đánh giá kết quả thực hiện là hiệu quả, còn lại cho rằng mang tính hình thức hoặc không rõ ràng.

3. Công khai minh bạch trong quản lý tài chính và hoạt động nhà trường còn hạn chế: Các khoản chi tiêu, sửa chữa cơ sở vật chất được công khai nhưng chưa có báo cáo chi tiết, minh bạch, gây khó khăn trong việc giám sát và góp ý của CBGV-CNV.

4. Sự phối hợp giữa Hiệu trưởng và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường tương đối tốt: Hiệu trưởng phối hợp với Công đoàn, Đoàn thanh niên trong xây dựng nội quy, khen thưởng, tuyển dụng và các hoạt động khác, tạo điều kiện phát huy quyền dân chủ của các thành viên.

Thảo luận kết quả

Việc nhận thức chưa đầy đủ về các văn bản quy chế dân chủ cho thấy công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong các trường THPT huyện Đồng Xuân còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện dân chủ. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục ở các địa phương khác, tỷ lệ nhận thức và tham gia của CBGV-CNV tại Đồng Xuân thấp hơn mức trung bình, phản ánh sự cần thiết tăng cường truyền thông và đào tạo về dân chủ cơ sở.

Việc Ban chỉ đạo được thành lập đầy đủ nhưng hiệu quả thực hiện chưa cao cho thấy sự thiếu quyết liệt trong chỉ đạo và giám sát, cũng như có thể tồn tại tâm lý hình thức trong triển khai. Điều này phù hợp với thực trạng chung của nhiều cơ sở giáo dục ở vùng nông thôn, nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn và nhận thức về dân chủ chưa đồng đều.

Vấn đề công khai minh bạch tài chính và hoạt động nhà trường là một trong những điểm yếu lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin và sự tham gia của CBGV-CNV và phụ huynh. Việc thiếu báo cáo chi tiết và minh bạch tạo ra khoảng cách giữa lãnh đạo và các thành viên, làm giảm tính dân chủ và hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, sự phối hợp giữa Hiệu trưởng và các tổ chức đoàn thể là điểm sáng, góp phần tạo môi trường dân chủ, thúc đẩy sự tham gia của các thành viên trong nhà trường. Đây là cơ sở để phát huy quyền làm chủ và nâng cao chất lượng giáo dục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ nhận thức về các văn bản quy chế dân chủ, biểu đồ tròn về đánh giá hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ, và bảng tổng hợp các hoạt động công khai tài chính trong các trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quy chế dân chủ

   • Động từ hành động: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo, phát hành tài liệu hướng dẫn.
   • Target metric: Đạt trên 80% CBGV-CNV nắm rõ các văn bản quy chế dân chủ trong 2 năm tới.
   • Timeline: 2022-2023.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Ban chỉ đạo các trường.

2. Nâng cao hiệu quả hoạt động Ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ

   • Động từ hành động: Xây dựng quy chế hoạt động cụ thể, tăng cường giám sát, đánh giá định kỳ.
   • Target metric: 90% trường THPT có báo cáo thực hiện quy chế dân chủ đầy đủ, hiệu quả.
   • Timeline: 2022-2024.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, Ban chỉ đạo trường.

3. Minh bạch hóa công khai tài chính và các hoạt động quản lý nhà trường

   • Động từ hành động: Công khai chi tiết các khoản thu chi, sửa chữa, đầu tư trên bảng tin và cổng thông tin điện tử.
   • Target metric: 100% trường THPT công khai tài chính hàng tháng.
   • Timeline: 2022-2023.
   • Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu, kế toán nhà trường.

4. Thúc đẩy sự phối hợp giữa các tổ chức đoàn thể và Ban giám hiệu

   • Động từ hành động: Tổ chức các cuộc họp định kỳ, xây dựng kế hoạch phối hợp cụ thể.
   • Target metric: 100% trường có kế hoạch phối hợp hoạt động dân chủ rõ ràng.
   • Timeline: 2022-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, Công đoàn, Đoàn thanh niên.

5. Đào tạo nâng cao năng lực thực hành dân chủ cho CBGV-CNV và học sinh

   • Động từ hành động: Tổ chức các khóa bồi dưỡng kỹ năng tham gia dân chủ, giám sát, phản biện.
   • Target metric: 70% CBGV-CNV và học sinh được đào tạo trong 3 năm tới.
   • Timeline: 2022-2024.
   • Chủ thể thực hiện: Sở GD&ĐT, các trường THPT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hiệu trưởng và Ban giám hiệu các trường THPT

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ, từ đó cải thiện quản lý và phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giáo viên và học sinh.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch thực hiện dân chủ phù hợp với điều kiện thực tế trường mình.

2. Cán bộ quản lý giáo dục tại các sở, phòng giáo dục

   • Lợi ích: Có cơ sở khoa học để chỉ đạo, hướng dẫn các trường thực hiện quy chế dân chủ hiệu quả hơn.
   • Use case: Thiết kế các chương trình tập huấn, kiểm tra giám sát việc thực hiện dân chủ trong các trường.

3. Giáo viên, công nhân viên và học sinh các trường THPT

   • Lợi ích: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia quản lý, giám sát hoạt động nhà trường.
   • Use case: Tham gia tích cực vào các hoạt động dân chủ, góp ý xây dựng nhà trường.

4. Các nhà nghiên cứu, sinh viên ngành chính trị học, giáo dục học

   • Lợi ích: Tham khảo tài liệu nghiên cứu về thực hiện dân chủ cơ sở trong giáo dục, phục vụ cho các đề tài, luận án liên quan.
   • Use case: Phát triển các nghiên cứu sâu hơn về dân chủ trong trường học và các cơ sở giáo dục khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy chế dân chủ cơ sở trong trường học là gì?
   Quy chế dân chủ cơ sở là bộ quy định pháp lý nhằm phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh trong các hoạt động của nhà trường, dựa trên nguyên tắc “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân hưởng thụ”. Ví dụ, các trường THPT huyện Đồng Xuân đã thành lập Ban chỉ đạo để thực hiện quy chế này.

2. Tại sao việc thực hiện quy chế dân chủ trong trường học lại quan trọng?
   Thực hiện quy chế dân chủ giúp nâng cao tính minh bạch, công bằng trong quản lý giáo dục, phát huy trí tuệ tập thể, tạo môi trường học tập tích cực và nâng cao chất lượng giáo dục. Nghiên cứu cho thấy các trường thực hiện tốt dân chủ có sự đồng thuận cao và hiệu quả quản lý tốt hơn.

3. Những khó khăn chính trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở các trường THPT huyện Đồng Xuân là gì?
   Khó khăn gồm nhận thức chưa đầy đủ về quy chế, công tác tuyên truyền chưa hiệu quả, công khai tài chính chưa minh bạch, và một số cán bộ, giáo viên chưa tích cực tham gia. Điều kiện kinh tế và văn hóa vùng miền cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ trong trường học?
   Cần tăng cường tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức, minh bạch công khai tài chính, nâng cao vai trò Ban chỉ đạo, và thúc đẩy sự phối hợp giữa các tổ chức đoàn thể trong nhà trường. Ví dụ, các trường THPT tại Đồng Xuân cần xây dựng kế hoạch cụ thể và báo cáo định kỳ.

5. Ai là chủ thể chính trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở trường học?
   Chủ thể chính gồm Hiệu trưởng, cán bộ giáo viên, công nhân viên, học sinh và phụ huynh học sinh. Mỗi nhóm có vai trò và trách nhiệm riêng trong việc tham gia, giám sát và phản biện các hoạt động của nhà trường nhằm đảm bảo quyền làm chủ của mình.

Kết luận

• Quy chế dân chủ cơ sở trong các trường THPT huyện Đồng Xuân là công cụ quan trọng để phát huy quyền làm chủ của cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
• Thực trạng cho thấy nhận thức và hiệu quả thực hiện quy chế còn hạn chế, đặc biệt trong công tác tuyên truyền và minh bạch tài chính.
• Các yếu tố chủ quan và khách quan như điều kiện kinh tế, văn hóa, nhận thức của các chủ thể ảnh hưởng đến việc thực hiện dân chủ trong trường học.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực thực hành dân chủ, minh bạch công khai và phối hợp tổ chức đoàn thể.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong giai đoạn 2021-2025, góp phần xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, minh bạch và hiệu quả.

Các nhà quản lý giáo dục, Hiệu trưởng và các chủ thể liên quan cần chủ động áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ, góp phần xây dựng nền giáo dục phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn có 3 chương, 6 tiết e 10 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THỰC HIỆN DÂN CHỦ TRONG TRƢỜNG HỌC 1. Khái niệm về dân chủ và dân chủ cơ sở. Dân chủ là một giá trị phổ biến, là hiện tượng lịch sử xã hội xuất phát từ thực tiễn sản xuất và sinh hoạt của nhân loại từ thời nguyên thủy. Dân chủ là một khái niệm mang tính lịch sử, phát triển theo tiến trình phát triển và tiến bộ của xã hội.

Dân chủ là thước đo của sự phát triển và tiến bộ xã hội, đang là xu thế của thời đại, của thế giới và cộng đồng xã hội loài người. Trong xã hội nguyên thủy con người đã hợp sức với nhau để chống lại thiên tai, thú dữ, cùng tổ chức những hoạt động mang tính xã hội như cử ra người đứng đầu cộng đồng, bộ lạc để thực thi những công việc chung. Khi của cải dư thừa người đứng đầu cộng đồng biến của cải chung thành của riêng cho mình, xã hội xuất hiện tư hữu, phân chia giai cấp và chế độ chiếm hữu nô lệ ra đời, giai cấp chủ nô lập ra Nhà nước, lấy tên là Nhà nước dân chủ (ở Athen, Hy lạp cổ đại) tức là Nhà nước chủ nô thống trị đại đa số người lao động đó là giai cấp nô lệ. Như vậy ngay từ thời Hy lạp cổ đại đã xuất hiện khái niệm dân chủ.

Tiếng Hy Lạp gọi “Demos” là dân và “Kratos” là quyền lực. “ Dân chủ” tức là quyền lực thuộc về Nhân dân, Nhân dân có quyền làm chủ những vấn đề liên quan cuộc sống của mình. Theo từ điển Triết học, dân chủ là một trong những hình thức chính quyền với đặc trưng là việc thực hiện nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số và thừa nhận quyền tự do, bình đẳng của mọi công dân [47, tr. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì: “Dân chủ là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận Nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do.

Dân chủ là việc thừa e 11 nhận Nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do” [46, tr. Như vậy, với nghĩa chung nhất, dân chủ để đánh giá mức độ và tính chất của các Nhà nước trong việc tổ chức và thực hiện quyền lực Nhà nước hoặc tính chất của những xã hội. Dân chủ còn là yếu tố để chỉ cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực. Cho đến nay, khái niệm dân chủ đã có sự mở rộng và phát triển.Theo đó, dân chủ được hiểu là cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực Nhà nước; Nguyên tắc tổ chức và quản lý xã hội là những giá trị đánh giá tính chất Nhà nước, xã hội.

Trong xã hội XHCN, dân chủ có một chất lượng mới, nội dung: "Quyền lực thuộc về Nhân dân" được phát triển đầy đủ trên cơ sở một nền kinh tế phát triển cao, giải phóng sức sản xuất, vượt qua lợi ích, ích kỷ của giai cấp thống trị. Nhờ vậy, dân chủ là yếu tố bảo đảm cho quá trình giải phóng và phát triển toàn diện con người, đem lại cho họ quyền làm chủ cuộc sống, làm chủ chính mình. Hiểu từ góc độ người chiếm đa số là quần chúng Nhân dân còn người chiếm thiểu số là giai cấp thống trị thì Lênin cho rằng: “Dân chủ là sự thống trị của đa số” [57,tr.515;516], “chế độ dân chủ, đó là một nhà nước thừa nhận thiểu số phục tùng đa số” [53,Tr.101], đây chính là sự quyết định của đa số mà thiểu số phải phục tùng quyết định đó. Đồng thời Lênin cũng coi dân chủ là tự do và nhấn mạnh dân chủ là tự do, là bình đẳng, là quyết định của đa số, còn có gì cao hơn tự do, bình đẳng, quyết định của đa số nữa.Mác và Ăngghen cho rằng: “Dân chủ tức là chính quyền của Nhân dân, do Nhân dân tự quy định Nhà nước" [50, tr.

Từ việc Nhân dân tổ chức bầu cử để hình thành bộ máy Nhà nước đến tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước dựa trên nguyên tắc do dân và vì dân. Theo tinh thần đó dân chủ vô sản, dân chủ xã hội chủ nghĩa trước hết là sự thống trị, làm chủ của giai cấp công nhân, là sản phẩm cuộc cách mạng của số đông, vì lợi ích của số đông làm chủ của giai cấp công nhân đồng thời là sự thống trị của e 12 Nhân dân lao động. Xác định mối quan hệ giữa chế độ dân chủ và nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số, Lênin đã viết “chế độ dân chủ và nguyên tắc thiểu số phục tùng đa số không phải là những chuyện giống hệt như nhau” [53,Tr. Trong chế độ dân chủ, Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực Nhà nước.

Điều đó được thể hiện ở chỗ: Nhân dân tự tổ chức (bầu cử) quyền lực nhà nước; Nhân dân có quyền tham gia quản lý và quyết định những vấn đề quan trọng của Nhà nước; Nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước.Tư tưởng này của Mác về sau được Lênin tiếp thu và phát triển trong một điều kiện mới với tư tưởng: "Chủ nghĩa xã hội sẽ không chiến thắng nếu không thực hiện đầy đủ chế độ dân chủ", “Chỉ có giai cấp vô sản mới có thể là người chiến đấu triệt để cho chế độ dân chủ” [54,Tr. Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời và phát triển khi có Nhà nước của giai cấp công nhân và Nhân dân lao động được thành lập. Sự hình thành nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đánh dấu bước phát triển mới về chất so với nền dân chủ trước đó như dân chủ chủ nô, dân chủ tư sản. Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thì: “Dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân, là quyền làm chủ của nhân dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội của đất nước, dân chủ là một hình thức Nhà nước gắn với giai cấp thống trị, do đó dân chủ luôn mang bản chất giai cấp” [3,Tr.

Về bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ của quảng đại quần chúng nhân dân được thực hiện chủ yếu bằng Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản. Từ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Đảng ta thống nhất gọi chuyên chính vô sản là nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và khẳng định nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ triệt để nhất trong lịch sử và đều này thể hiện xuyên suốt qua các kỳ đại hội của Đảng. Dân chủ được thực hiện trên tất cả các lĩnh vực và được thông qua hai hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Dân chủ trực tiếp là một trong những hình thái đầu tiên của dân chủ.

Dân chủ trực tiếp là “hình thức e 13 dân chủ mà qua đó chủ thể quyền lực trực tiếp biểu thị ý chí của mình về những vấn đề cơ bản, chính yếu của tập thể, cộng đồng” [43, tr. Dân chủ đại diện là: “Hình thức dân chủ mà trong đó tập thể, cộng đồng với tính cách là chủ thể quyền lực, biểu thị ý chí của mình một cách gián tiếp thông qua các đại diện có thẩm quyền do chủ thể bầu ra” [43, tr. Dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện đều là hình thức của chế độ dân chủ, có quan hệ gắn bó hữu cơ với nhau. Dân chủ trực tiếp cho phép phát huy tối đa sự tham gia của Nhân dân vào các công việc chung của đất nước, của địa phương, nhưng lại phụ thuộc vào năng lực nhận thức về dân chủ của mỗi người dân.

Nếu người dân nhận thức không đầy đủ về dân chủ thì họ có thể bị kích động, lôi kéo, phản ánh sai lệch nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Dân chủ đại diện đảm bảo sự tập trung cao trong việc hiện thực hóa quyền làm chủ của Nhân dân, nhưng lại phụ thuộc vào khả năng thực thi chức năng, nhiệm vụ của người đại diện và cơ quan đại diện. Chính vì vậy, cần kết hợp cả hai hình thức dân chủ này nhằm phát huy ưu điểm và khắc phục hạn chế của dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện. Dân chủ là thước đo của sự tiến bộ xã hội, xã hội có dân chủ thì xã hội mới công bằng, văn minh.

Như vậy, dân chủ sẽ là ước muốn của Nhân dân trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng, vì chỉ có dân chủ thì trong xã hội mới hạn chế được tham ô, tham nhũng, hách dịch, cửa quyền, cậy quyền, cậy chức để làm những việc trái pháp luật. Dân chủ vừa là mục tiêu vừa là động lực để chúng ta hướng tới phát triển xã hội. Xã hội càng phát triển thì dân chủ lại càng được đẩy mạnh. Điều này đã được thể hiện rõ nét khi đất nước trong thời kì chiến tranh, ngàn cân treo sợi tóc, đều phải có Nhân dân góp sức, phải dựa vào Nhân dân, Nhân dân là lực lượng chính chống lại quân xâm lược, do đó nước ta đã giành được độc lập.

Giành và giữ đất nước đều là do Nhân dân, vì thế Nhân dân làm chủ đất nước. Ngày nay xây dựng Nhà nước từ trung ương đến địa phương cũng là do dân bầu ra, điều này đã e 14 thể hiện bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Tức là làm việc dù có dễ đến mấy mà không có dân thì khó thành công, nhưng nếu việc khó đến mấy nhưng có mặt Nhân dân thì đều giải quyết được hết. Do đó phải dựa vào sức dân và phải thể hiện dân làm chủ, tức là mọi việc bắt đầu từ dân, kết cục cũng vì dân, dân vừa là điểm xuất phát vừa là mục tiêu cuối cùng, là chủ thể của mọi sự phát triển và tiến bộ xã hội.

Theo Hồ Chí Minh, dân chủ không phải là thứ tự nhiên có sẵn mà là thành quả của cách mạng, Nhân dân ta đã phải đấu tranh, hy sinh gian khổ mới giành được. Dân chủ là tài sản quý giá của Nhân dân, là chìa khóa của tiến bộ và phát triển, đồng thời là một giá trị xã hội mang tính toàn nhân loại. Người định nghĩa: Dân chủ là dân là chủ và dân làm chủ. Người nói: “Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ” [38, tr.

“Chế độ ta là chế độ dân chủ, tức là Nhân dân là người chủ, mà Chính phủ là người đày tớ trung thành của Nhân dân” [39, tr.