Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Thực Hiện Pháp Luật Về Dân Chủ Cơ Sở Trên Địa Bàn Tỉnh Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh thanh hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Lại Thế Nguyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục các từ viết tắt
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ
• 1.1. Dân chủ ở cơ sở và pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.1.1. Dân chủ ở cơ sở
• 1.1.2. Khái niệm pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.1.3. Quá trình hình thành, phát triển các quy định của pháp luật về dân chủ ở cơ sở ở Việt Nam
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, nội dung và hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.2.1. Khái niệm thực hiện pháp luật và thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.2.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.2.3. Nội dung thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.2.4. Hình thức thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.3. Vai trò của việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 1.3.1. Thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở góp phần mở rộng dân chủ, đảm bảo các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân
• 1.3.2. Thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước
• 1.3.3. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địa phương, các cơ quan, đơn vị, xí nghiệp
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội có liên quan đến thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở của tỉnh Thanh Hóa
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm xã hội
• 2.1.4. Đánh giá về đặc điểm tình hình của tỉnh Thanh Hoá tác động đến thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 2.2. Quá trình triển khai và kết quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.2.1. Quá trình triển khai thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.2.2. Kết quả thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.3. Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.3.1. Những hạn chế trong thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở
• 2.3.2. Những nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 3. Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA
• 3.1. Quan điểm chỉ đạo thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.1. Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở cần được tiến hành đồng bộ trong công cuộc cải cách pháp luật, cải cách hành chính và các nhiệm vụ chính trị khác của Đảng và Nhà nước, của địa phương
• 3.1.2. Nâng cao nhận thức của các chủ thể về pháp luật về dân chủ ở cơ sở và tầm quan trọng của thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 3.1.3. Nâng cao vai trò làm chủ của nhân dân trong phòng, chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, các tệ nạn, tiêu cực ở cơ sở
• 3.1.4. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn về thực hiện dân chủ ở cơ sở
• 3.2. Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về dân chủ cơ sở, đáp ứng yêu cầu thực thi dân chủ cơ sở của cả nước nói chung và của Thanh Hóa nói riêng
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 3.2.3. Nâng cao năng lực của cấp ủy, của chính quyền và của các đoàn thể và của Ban chỉ đạo xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trong thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở
• 3.2.4. Tăng cường đối thoại giữa người dân và các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện dân chủ ở cơ sở
• 3.2.5. Thực hiện dân chủ ở cơ sở phải đồng bộ với việc phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ và thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở

Luận văn thạc sĩ của Lại Thế Nguyên tập trung vào việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu này nhằm phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc thực thi pháp luật về dân chủ ở cấp cơ sở, đặc biệt là trong bối cảnh địa phương cụ thể. Dân chủ cơ sở được xem là nền tảng để phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn cũng đề cập đến các quy định pháp luật về dân chủ cơ sở và quá trình hình thành, phát triển của các quy định này tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và vai trò của dân chủ cơ sở

Dân chủ cơ sở là hình thức dân chủ trực tiếp, nơi người dân tham gia vào các quyết định liên quan đến đời sống cộng đồng. Theo luận văn, dân chủ cơ sở không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm của người dân trong việc xây dựng và phát triển địa phương. Pháp luật về dân chủ cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn nhấn mạnh rằng, việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở góp phần mở rộng dân chủ, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

1.2. Quá trình hình thành pháp luật về dân chủ cơ sở

Luận văn trình bày quá trình hình thành và phát triển các quy định pháp luật về dân chủ cơ sở tại Việt Nam. Từ những quy định ban đầu trong Hiến pháp 1946 đến các văn bản pháp luật hiện hành, pháp luật về dân chủ cơ sở đã được hoàn thiện dần để phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Các văn bản như Nghị định 29/1998 và Pháp lệnh Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện dân chủ cơ sở. Luận văn cũng chỉ ra rằng, việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.

II. Thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại Thanh Hóa

Luận văn phân tích thực trạng thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc thực hiện dân chủ cơ sở, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Các vấn đề như thiếu sự đồng bộ trong triển khai, nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận cán bộ và người dân, cùng với những khó khăn về kinh tế - xã hội đã ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở. Luận văn cũng đánh giá các yếu tố tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh Thanh Hóa tác động đến quá trình thực hiện dân chủ cơ sở.

2.1. Đặc điểm tự nhiên kinh tế và xã hội của Thanh Hóa

Tỉnh Thanh Hóa có đặc điểm tự nhiên, kinh tế và xã hội đa dạng, với sự pha trộn giữa vùng núi, nông thôn và đô thị. Điều này tạo ra những thách thức trong việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở. Luận văn chỉ ra rằng, các vùng núi và nông thôn còn nghèo nàn, lạc hậu đã ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và thực hiện dân chủ cơ sở của người dân. Bên cạnh đó, sự phát triển kinh tế không đồng đều cũng là một yếu tố cản trở việc thực hiện hiệu quả pháp luật về dân chủ cơ sở.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Luận văn chỉ ra những hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại Thanh Hóa, bao gồm việc thực hiện còn mang tính hình thức, thiếu sự đồng bộ và nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận cán bộ và người dân. Nguyên nhân của những hạn chế này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong triển khai, nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của dân chủ cơ sở, và những khó khăn về kinh tế - xã hội. Luận văn cũng nhấn mạnh rằng, việc khắc phục những hạn chế này là cần thiết để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại Thanh Hóa. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao nhận thức của các chủ thể, tăng cường đối thoại giữa người dân và cơ quan nhà nước, và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Luận văn cũng nhấn mạnh rằng, việc thực hiện dân chủ cơ sở cần được tiến hành đồng bộ với các nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội khác của địa phương.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Luận văn đề xuất việc hoàn thiện các quy định pháp luật về dân chủ cơ sở để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các quy định cần được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đồng thời phải phù hợp với đặc điểm của từng địa phương. Việc hoàn thiện pháp luật về dân chủ cơ sở sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực hiện dân chủ cơ sở một cách hiệu quả.

3.2. Nâng cao nhận thức và đối thoại

Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức của các chủ thể về pháp luật về dân chủ cơ sở. Các chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cần được triển khai rộng rãi để người dân hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình. Bên cạnh đó, việc tăng cường đối thoại giữa người dân và cơ quan nhà nước cũng là một giải pháp quan trọng để thúc đẩy dân chủ cơ sở.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở giữ vai trò nền tảng trong việc bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân và củng cố hiệu lực của bộ máy nhà nước. Tại tỉnh Thanh Hóa, địa bàn có diện tích tự nhiên rộng lớn đạt 11.130 km2 với 637 xã, phường, thị trấn và 6.042 thôn bản khu phố, việc triển khai quy chế dân chủ gắn liền trực tiếp với đời sống của hơn 3,4 triệu người dân. Trong giai đoạn 2011 - 2014, nền kinh tế địa phương đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân ấn tượng 11,3% mỗi năm, tổng vốn huy động đầu tư phát triển đạt 198 nghìn tỷ đồng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về minh bạch hóa quản lý công và phân bổ nguồn lực.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung giải quyết khoảng cách giữa quy định pháp luật thực định và thực tế thi hành quy chế dân chủ tại một địa phương mang tính chất thu nhỏ của cả nước. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật dân chủ cơ sở, đánh giá toàn diện thực trạng áp dụng quy chế dân chủ từ năm 1998 đến năm 2014, và xác định các nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại, bất cập. Phạm vi nghiên cứu bao quát 27 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 11 huyện miền núi, 2 thị xã và 1 thành phố trực thuộc tỉnh.

Ý nghĩa của công trình nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế thực thi, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ công khai thủ tục hành chính và tài chính công tại cơ sở lên trên 95%, đồng thời kéo giảm từ 30% đến 40% các vụ việc khiếu kiện đông người, vượt cấp phát sinh từ tranh chấp đất đai và đền bù giải phóng mặt bằng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về bản chất nhà nước của dân, do dân, vì dân cùng quan điểm coi thực hành dân chủ là chìa khóa vạn năng giải quyết mọi khó khăn. Đề tài vận dụng lý thuyết Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và lý thuyết thực hiện pháp luật với 4 hình thức cơ bản: tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Trong đó, nghiên cứu nhấn mạnh hình thức sử dụng pháp luật của người dân và áp dụng pháp luật của chính quyền cơ sở cùng các cơ quan, doanh nghiệp.

Khung phân tích phân định rõ hai phương thức thực thi: dân chủ trực tiếp (công dân trực tiếp bàn, quyết định và biểu quyết) và dân chủ đại diện (thông qua Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội). Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Dân chủ ở cơ sở, Pháp luật về dân chủ ở cơ sở, Cơ chế dân biết - dân bàn - dân làm - dân kiểm tra, và Giám sát cộng đồng. Mô hình nghiên cứu làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa ba loại hình cơ sở: xã, phường, thị trấn theo Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11; cơ quan hành chính sự nghiệp theo Nghị định 71/1998/NĐ-CP; và doanh nghiệp theo Nghị định 60/2013/NĐ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết của Ban Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ tỉnh Thanh Hóa, số liệu thống kê kinh tế - xã hội của Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa và 24 báo cáo chuyên đề của các sở, ban, ngành liên quan trong giai đoạn 2011 - 2014.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa với cỡ mẫu 500 phiếu điều tra, đối tượng bao gồm 200 cán bộ công chức cấp xã, huyện và 300 người dân, người lao động. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc thù: vùng đồng bằng (chiếm 40% mẫu), vùng ven biển (chiếm 25% mẫu) và vùng miền núi cao (chiếm 35% mẫu tại 11 huyện miền núi). Phương pháp này bảo đảm độ tin cậy thống kê đạt 95% và phản ánh chính xác sự khác biệt về dân trí, phong tục tập quán.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp kết hợp thống kê mô tả và so sánh luật học nhằm đánh giá đa chiều tính tương thích giữa quy định pháp luật và hành vi thực tế của các chủ thể. Timeline thu thập và phân tích dữ liệu trải dài trong 4 năm, tập trung xử lý chuyên sâu số liệu giai đoạn 2012 - 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thực hiện nội dung công khai để dân biết tại 637 xã, phường, thị trấn đạt tỷ lệ bình quân 88% đối với các thủ tục hành chính thông thường. Tuy nhiên, việc công khai các vấn đề nhạy cảm như quy hoạch đất đai, dự toán ngân sách xã và phương án bồi thường giải phóng mặt bằng chỉ đạt mức minh bạch thực chất khoảng 62%, dẫn đến tình trạng người dân thiếu thông tin kiểm tra.

Thứ hai, nội dung nhân dân bàn và quyết định trực tiếp được phát huy mạnh mẽ trong phong trào xây dựng nông thôn mới. Toàn tỉnh đã huy động được hàng nghìn tỷ đồng vốn đóng góp tự nguyện từ nhân dân để kiên cố hóa đường giao thông và công trình phúc lợi. Tỷ lệ cử tri tham gia các cuộc họp thôn bản đạt trung bình 78%, nhưng hình thức biểu quyết bằng bỏ phiếu kín chỉ chiếm 18%, còn lại 82% thực hiện bằng hình thức giơ tay, đôi khi làm giảm tính khách quan do tâm lý nể nang.

Thứ ba, hiệu quả hoạt động của các thiết chế tự quản và giám sát cơ sở còn bộc lộ nhiều hạn chế. Toàn tỉnh có 637 Ban Thanh tra nhân dân và hàng nghìn Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, nhưng chỉ có khoảng 46% số ban hoạt động thực chất và định kỳ phát hiện được các sai phạm về chất lượng công trình, 54% còn lại hoạt động mang tính hình thức do thiếu kinh phí và chuyên môn kỹ thuật.

Thứ tư, tại các cơ quan hành chính nhà nước, 95% đơn vị tổ chức hội nghị cán bộ công chức đúng định kỳ. Ngược lại, tại khối doanh nghiệp ngoài nhà nước, tỷ lệ ký kết thỏa ước lao động tập thể và tổ chức đối thoại định kỳ theo Nghị định 60/2013/NĐ-CP mới chỉ đạt 58%, quyền tham gia quản lý của người lao động chưa được bảo đảm đồng đều.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại xuất phát từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Một bộ phận cán bộ cơ sở còn mang nặng tư duy hành chính mệnh lệnh, coi nhẹ việc đối thoại với dân. Trình độ dân trí và ý thức pháp luật của người dân tại một số khu vực miền núi còn hạn chế, dẫn đến việc thụ động trong sử dụng quyền lực pháp lý.

So sánh với các nghiên cứu thực hiện tại tỉnh Hưng Yên hoặc tỉnh Quảng Bình cùng thời kỳ, Thanh Hóa có tính phức tạp cao hơn do địa bàn rộng lớn, phân hóa sâu sắc giữa vùng động lực Khu kinh tế Nghi Sơn có vốn đầu tư trên 16,5 tỷ USD với 11 huyện miền núi nghèo. Rào cản địa lý và ngôn ngữ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số làm giảm mức độ thụ hưởng thông tin pháp luật từ 25% đến 30% so với vùng đồng bằng.

Về phương diện trực quan hóa, các phát hiện nghiên cứu có thể được tổng hợp thành bảng ma trận so sánh 4 nhóm quyền dân chủ (biết, bàn, làm, kiểm tra) trên 3 vùng địa lý, kết hợp cùng biểu đồ cột thể hiện tương quan giữa mức độ minh bạch ngân sách xã với tỷ lệ giải quyết đơn thư khiếu nại thành công.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy chế dân chủ địa phương. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa cần ban hành chỉ thị chuẩn hóa 100% quy chế dân chủ tại 637 xã, phường, thị trấn trước quý 4 năm 2015, bổ sung chế tài xử lý kỷ luật nghiêm khắc đối với người đứng đầu cơ quan che giấu thông tin quy hoạch, đất đai.

Thứ hai, đổi mới và nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Sở Tư pháp phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh tổ chức tuyên truyền pháp luật định kỳ hàng quý, đặt mục tiêu tiếp cận trên 90% người dân, đặc biệt chú trọng biên soạn tài liệu song ngữ và phát thanh bằng tiếng dân tộc thiểu số tại 11 huyện miền núi giai đoạn 2015 - 2017.

Thứ ba, thiết lập cơ chế đối thoại trực tiếp bắt buộc giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp phải duy trì tối thiểu 2 cuộc đối thoại định kỳ mỗi năm, phấn đấu giải quyết dứt điểm trên 85% các vụ việc bức xúc ngay tại cơ sở, ngăn chặn tình trạng khiếu kiện vượt cấp.

Thứ tư, nâng cao năng lực và bảo đảm kinh phí hoạt động cho Ban Thanh tra nhân dân cùng Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng. Sở Tài chính và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp cần cấp phát tối thiểu 100% định mức ngân sách theo quy định, đồng thời tổ chức tập huấn chuyên môn giám sát xây dựng cơ bản cho 100% thành viên ban giám sát trong giai đoạn 2015 - 2016 nhằm nâng tỷ lệ phát hiện vi phạm lên 80%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo, công chức cấp cơ sở tại 637 xã, phường, thị trấn và 27 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Thanh Hóa. Luận văn cung cấp quy trình chuẩn hóa về công khai minh bạch tài chính, quy hoạch và kỹ năng tổ chức lấy ý kiến cử tri đúng quy định pháp luật.

Nhóm 2: Cán bộ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp. Tài liệu hỗ trợ phương pháp luận và kỹ năng thực tế để vận hành hiệu quả Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, nâng cao chất lượng phản biện xã hội.

Nhóm 3: Lãnh đạo doanh nghiệp, cán bộ quản lý nhân sự và ban chấp hành công đoàn cơ sở. Luận văn hướng dẫn chi tiết cách thức xây dựng quy chế dân chủ tại nơi làm việc, tổ chức hội nghị người lao động và đối thoại định kỳ theo chuẩn Nghị định 60/2013/NĐ-CP, hạn chế tranh chấp lao động tập thể.

Nhóm 4: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Lý luận và Lịch sử nhà nước và pháp luật, Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị với khung phân tích thực chứng sâu sắc và hệ thống dữ liệu khảo sát phong phú tại địa bàn đặc thù.

Câu hỏi thường gặp

Pháp luật về dân chủ ở cơ sở bao gồm những nhóm văn bản chủ yếu nào? Hệ thống văn bản gồm Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11 điều chỉnh cấp xã, phường, thị trấn; Nghị định 71/1998/NĐ-CP quy định tại cơ quan hành chính nhà nước; Nghị định 60/2013/NĐ-CP áp dụng tại doanh nghiệp, cùng các quy định trong Hiến pháp năm 2013, Luật Cán bộ, công chức và Luật Khiếu nại.

Những nội dung nào bắt buộc chính quyền cấp xã phải công khai cho nhân dân biết? Theo Điều 5 Pháp lệnh 34/2007/PL-UBTVQH11, chính quyền bắt buộc công khai dự toán, quyết toán ngân sách xã; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; phương án đền bù giải phóng mặt bằng, quy hoạch sử dụng đất chi tiết và kết quả bình xét đối tượng hưởng chính sách an sinh xã hội.

Nhân dân bàn và quyết định trực tiếp những vấn đề gì tại thôn bản? Cử tri tại 6.042 thôn bản bàn và quyết định trực tiếp về chủ trương, mức đóng góp tự nguyện xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phúc lợi công cộng; việc lập hương ước, quy ước và bầu, bãi nhiệm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố theo quy định đạt trên 50% tán thành.

Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng có vai trò gì trong quản lý vốn đầu tư cơ sở? Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã thành lập, có thẩm quyền theo dõi, kiểm tra việc chấp hành quy chuẩn kỹ thuật, tiến độ thi công, bảo vệ môi trường và quản lý sử dụng vốn đóng góp của nhân dân tại 100% công trình đầu tư trên địa bàn xã.

Sự khác biệt căn bản giữa dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện tại cơ sở là gì? Dân chủ trực tiếp cho phép người dân tự mình bày tỏ ý chí và quyết định các công việc cụ thể không qua trung gian, trong khi dân chủ đại diện được thực hiện thông qua đại biểu Hội đồng nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội thay mặt cử tri quyết định chính sách.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật dân chủ ở cơ sở và 4 hình thức thực hiện pháp luật trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng áp dụng pháp luật dân chủ tại 637 xã, phường, thị trấn, cơ quan và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 1998 - 2014.
• Nhận diện 4 nhóm hạn chế điển hình về công khai tài chính, chất lượng biểu quyết cử tri và hiệu quả của các thiết chế giám sát cộng đồng.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh tuyên truyền song ngữ tại 11 huyện miền núi và bảo đảm ngân sách cho hoạt động thanh tra nhân dân.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2015 - 2020 nhằm nâng tỷ lệ minh bạch công quyền đạt trên 95% và củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân.

Công trình luận văn là tài liệu khoa học thiết thực phục vụ công tác quản lý nhà nước và nghiên cứu pháp lý. Độc giả quan tâm và các nhà quản lý công có thể áp dụng trực tiếp các đề xuất của luận văn để nâng cao hiệu lực thực thi dân chủ tại cơ quan, đơn vị và địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ 1. Dân chủ ở cơ sở và pháp luật về dân chủ ở cơ sở 1. Dân chủ ở cơ sở 1. Khái niệm dân chủ Dân chủ (Demoscratie) có nguồn gốc từ Hy lạp cổ đại, gồm 2 từ “demos” có nghĩa là dân và “kratos” là quyền lực.

“Demoskratia” - dân chủ - có nghĩa là quyền lực thuộc về nhân dân. Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: “Dân chủ là hình thức tổ chức thiết chế chính trị của xã hội dựa trên việc thừa nhận nhân dân là nguồn gốc của quyền lực, thừa nhận nguyên tắc bình đẳng và tự do. Dân chủ cũng được vận dụng vào các tổ chức và hoạt động của những tổ chức và thiết chế xã hội nhất định” [19]. Có thể nói rằng, phương thức thực hiện dân chủ đã trải qua một quá trình vận động và biến đổi.

Ở buổi đầu sơ khai lịch sử của nhân loại, quyền lực của cộng đồng được thể hiện dưới hình thức tự quản, mọi thành viên đều có quyền tham gia vào các quyết định lớn của cộng đồng, họ vừa là chủ thể, vừa là đối tượng chịu sự điều chỉnh của quyền lực ấy. Đây là hình thức thực hiện dân chủ chất phác, và được coi là “thời đại hoàng kim” của dân chủ, vì mọi quyền lực xã hội về cơ bản đều thuộc về nhân dân. Cho đến khi lực lượng sản xuất dần phát triển và xã hội có của cải dư thừa đã làm xuất hiện tình trạng chiếm hữu tài sản và theo đó quyền lực công cộng dần bị biến dạng từ chỗ là phương thức điều chỉnh hành vi con người trong xã hội, trở thành công cụ của một bộ phận người này dùng để tước đoạt, đàn áp một bộ phận người khác. Với sự xuất hiện của nhà nước - tổ chức đại diện cho quyền lực chính trị của giai cấp chủ nô lập ra để bảo vệ lợi ích của giai cấp đó - quyền lực cộng đồng chuyển hóa thành quyền lực nhà nước.

Ngay từ thời kỳ đầu tiên của nhà nước, một số nền dân chủ đã tồn tại, tiêu biểu là nền dân chủ Athens. Khi người dân Athens nổi dậy, lật đổ giới quý tộc, họ đã cùng nhau tiến hành tổ chức công việc và quản lý thành bang. Tuy nhiên theo các học giả, nền dân chủ đầu tiên trên thế giới này về bản chất vẫn là “thể chế dân chủ không hoàn hảo” và “công dân chỉ thuộc về một số người Athens” [12, tr. 7 Khi chế độ phong kiến ra đời thay thế cho chế độ chiếm hữu nô lệ, mặc dù giai cấp nô lệ được giải phóng và không hoàn toàn thuộc sở hữu của giai cấp chủ nô, nhưng họ vẫn không thoát khỏi sự áp bức, bóc lột của giai cấp thống trị.

Tình trạng mất dân chủ ngày càng trầm trọng hơn do quyền lực xã hội lúc này bị thâu tóm vào tay một cá nhân, đó là vua. Sự vận động và phát triển của dân chủ là khách quan, do đó nó không thể bị kìm hãm bởi sự thống trị của giai cấp phong kiến. Cùng với sự phát triển của nền công nghiệp, thương nghiệp, giai cấp tư sản ra đời và lớn mạnh, kéo theo sự sụp đổ của giai cấp phong kiến, thiết lập nền dân chủ tư sản. Tuy nhiên, dân chủ tư sản cũng có giá trị với giai cấp hữu sản.

Trước quá trình đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động tính dân chủ nhân dân bị đẩy lùi, thay vào đó là những đạo luật phản dân chủ ra đời, bằng sự chuyên chính của giai cấp tư sản.