CHƯƠNG 1 TỐNG QUAN VÈ DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ VÀ PHÁT TRIẺN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VÈ DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Khái niệni - dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Dịch vụ ngân hàng Theo Tổ chức thương mại thế giới (WTO) “một dịch vụ tài chính là bất kỳ DV nào có tính chất tài chính, được một nhà cung cấp DV tài chính cung cấp.
Dịch vụ tài chính bao gồm mọi DV bảo hiểm và DV liên quan đến bảo hiểm, mọi dịch vụ ngân hàng và dịch vụ tài chính khác (ngoại trừ bảo hiểm)” [29, tr 142], Như vậy DVNH được đặt trong nội hàm của dịch vụ tài chính. Theo Luật các tổ chức tín dụng của Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Dịch vụ ngân hàng không được định nghĩa và giải thích một cách cụ thê. Luật này có quy định dịch vụ ngân hàng nhưng không nêu ra định nghĩa mà đưa ra cụm từ “Hoạt động ngân hàng'' được bao gồm các nội dung: Nhận tiền gửi, tín dụng, thanh toán, ngân quỳ và các hoạt động khác, nhưng không phân biệt cụ thể lĩnh vực nào là kinh doanh tiền tệ, lĩnh vực nào là DVNH. [34] Kết hợp với thực tiễn cung cấp DVNH tại các NHTM Việt Nam, DVNH được hiểu như sau: DVNH theo nghĩa rộng là toàn bộ các hoạt động tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối.của hệ thống ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và vì mục tiêu lợi nhuận.
Khái niệm này sẽ được hiêu xuyên suôt các nội dung nghiên cứu của luận văn này. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm dịch vụ NHBL. Các quan điểm về dịch vụ NHBL dựa trên loại hình dịch vụ hoặc đối tượng khách hàng mà các sản phẩm hướng tới. Theo WTO, dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng nơi khách hàng cá nhân và hộ gia đình có thể đến giao dịch tại các điểm giao 8 dịch của ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như gửi tiền, vay tiên, thanh toán, kiểm tra tài khoản, dịch vụ thẻ.
David Cox thì cho ràng khách hàng trên thị trường ngân hàng bán lẻ ngoài các cá nhân và hộ gia đình còn có các doanh nghiệp vừa và nhỏ, họ có thế giao dịch trực tiếp với ngân hàng thông qua hệ thống các chi nhánh hoặc sử dụng dịch vụ thông qua các kênh phân phối điện tử. [16] Như vậy, qua các định nghĩa trên có thể thấy đang tồn tại hai quan niệm vê đối tượng của dịch vụ NHBL, một quan niệm cho rằng đổi tượng dịch vụ NHBL chỉ bao gồm khách hàng cá nhân và hộ gia đình; một quan niệm cho răng đối tượng dịch vụ NHBL bao gồm khách hàng cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trên cơ sở các khái niệm tham khảo trên đây và qua việc nghiên cứu thực tế dịch vụ NHBL tại một số NHTM Việt Nam, hầu hết các NHTM đều tách biệt và phục vụ đối tượng khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ khác nhau, nên tác giả triển khai đề tài nghiên cứu trên cơ sở xác định đối tượng dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân, hộ gia đình và có thể đi đến một định nghĩa khái quát về dịch vụ NHBL như sau: Dịch vụ NHBL là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng tới đoi tượng là khách hàng cả nhân, hộ gia đình thông qua các kênh phân phổi của Ngân hàng. Kênh phân phối của ngân hàng có thể là trụ sở chi nhánh, các phòng giao dịch hav các kênh phân phổi hiện đại như máy ATM, máy thanh toán thẻ PO S,.
Đặc điếm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ ❖ Đổi tượng khách hàng của dịch vụ NHBL là các khách hàng cá nhân riêng lẻ, các hộ gia đình Dịch vụ NHBL là những dịch vụ cung ứng các sản phẩm và tiện ích của nó tới tận tay người tiêu dùng. Do đó đổi tượng khách hàng của dịch vụ NHBL bao gồm các cá nhân, hộ gia đình. ❖ So lượng giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch không cao Do đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL là các khách hàng cá nhân và hộ gia đình nên số lượng khách hàng của NHBL rất lớn dẫn đến số lượng giao dịch 9 cũng rất nhiều và thường xuyên. Tuy nhiên giá trị của mỗi giao dịch thường nhỏ hom giá trị các giao dịch ngân hàng bán buôn chỉ tương ứng phù hợp với nhu câu của một cá nhân, hay một hộ gia đình.
♦ĩ* Độ rủi ro thấp Sự thường xuyên và ổn định trong các giao dịch bán lẻ góp phần mang lại nguồn thu nhập đáng kể, tạo sự tăng trưởng bền vững của ngân hàng. Bên cạnh đó, chính vì giá trị các giao dịch bán lẻ không quá lớn nên rủi ro chứa đựng trong bản thân các giao dịch cũng không nhiều, góp phần đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng. ❖ Danh mục sản phẩm đa dạng Do đặc trưng đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL là cá nhân, hộ gia đình khác nhau về độ tuổi, giới tính, tập quán, văn hóa, vị trí địa lý. nên nhu cầu về các sản phẩm dịch vụ cũng khác nhau.
Các ngân hàng muốn đáp ứng tốt nhu câu khách hàng cần phải có một danh mục các sản phẩm đa dạng và không ngừng cải tiến. ❖ Dịch vụ ngân hàng bán lẻ phát triển trển nền tảng công nghệ cao và công tác Marketing đóng vai trò rất quan trọng Dịch vụ NHBL chỉ có thể thực hiện được nhờ công nghệ thông tin: - Công nghệ thông tin là tiền đề quan trọng để lưu dữ liệu và xử lý cơ sở dữ liệu tập trung, cho phép các giao dịch trực tuyến được thực hiện. - Công nghệ thông tin hỗ trợ triển khai các sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ tiên tiến như: chuyển tiền tự động, huy động vốn, cho vay dân cư. - Công nghệ thông tin góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản trị ngân hàng do khả năng trao đổi thông tin tức thời.
Đổi với hoạt động NHBL marketing đóng vai trò rất quan trọng vì: Do đặc trưng của đối tượng khách hàng cá nhân và hộ gia đình là rất nhạy cảm với chính sách marketing, dễ dàng thay đổi nhà cung cấp, mức độ trung thành của họ không cao, do đó marketing đóng vai trò quan trọng trong việc thắt chặt mối quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng, duy trì và phát triển lòng trung thành của đổi tượng khách hàng này với ngân hàng. 10 ♦> Nhu câu khách hàng mang tính thời điêm Mong muốn của con người là vô hạn tùy thuộc vào mỗi giai đoạn khác nhau, không phải lúc nào nhu cầu về một mặt hàng cũng xuất hiện với tần xuất cao và liên tục. ở mồi thời điểm con người lại có mong muốn, nhu cầu và mức độ thỏa mãn khác nhau đòi hỏi phải có các phẩm dịch vụ đa dạng phù hợp từng giai đoạn điều kiện nhất định. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.
Đổi với nền kinh tế Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đang là xu hướng tất yếu của các NHTM hiện nay, bởi nó có ý nghĩa lớn không chỉ đối vói bản thân ngân hàng, khách hàng mà còn có tầm ảnh hưởng đến cả nền kinh tế đất nước. Xác định rõ điều đó để xây dựng và hoàn thiện những kế hoạch, chính sách phát triển tốt cho loại hình dịch vụ tiềm năng này đang là thách thức dành cho hệ thống các NHTM. Nhìn chung, dịch vụ ngân hàng bán lẻ đóng góp nhiều vai trò đối với sự phát triển nền kinh tế: - Dịch vụ NHBL góp phần hình thành tâm lý thanh toán không dùng tiền mặt của người dân. Nhờ đó tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả ngân hàng và khách hàng, đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ, đáp ứng tính tiện lợi, sự thay đổi nhanh và thường xuyên các nhu cầu xã hội.
- Dịch vụ NHBL góp phần huy động nguồn lực cho sự phát triển kinh tế của đất nước: Dịch vụ NHBL thu hút nguồn vốn nhỏ lẻ, rải rác trong khu vực dân cư, do vậy các nguồn vốn này được sử dụng hiệu quả hơn vào việc phát triển sản xuất kinh doanh, tiêu dùng từ đó góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao đời sống dân cư. Không chỉ thu hút được các nguồn lực trong nước, dịch vụ NHBL còn thu hút được các nguồn lực từ nước ngoài thông qua các hoạt động: Dịch vụ kiều hối, chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ. Đây là những nguồn thu ngoại tệ lớn cho quốc gia phục vụ cho sự phát triển kinh tế trong nước. - Dịch vụ NHBL tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ khác phát triển: Việc thanh toán, chi trả tiền hàng hóa, dịch vụ thông qua các dịch vụ NHBL hiện đại: Thẻ, 11 Internet Banking.
góp phần cải thiện môi trường tiêu dùng, xây dựng văn hóa thanh toán, giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả kinh doanh của các ngành dịch vụ khác như: Ngành điện, nước, Bưu chính viễn thông, Giao thông vận tả i. - Dịch vụ NHBL phát triển sẽ thu hút được nhiều chủ thể kinh tế tiếp cận và sử dụng các dịch vụ của ngân hàng để phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về tiền tệ, kiếm soát được các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế. Đoi với ngân hàng Xét trên phương diện chung thì dịch vụ ngân hàng bán lẻ có vai trò quan trọng, góp phần vào quá trình phát triển và xây dựng đường lối cho các NHTM, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận được nhiều khách hàng tiềm năng. Xét riêng từng nghiệp vụ thì bản thân mỗi loại cũng có ý nghĩa nhất định: - Dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển khách hàng, mở rộng thị trường và tăng thị phần cho ngân hàng.
Phát triển dịch vụ NHBL giúp ngân hàng thu hút khách hàng mới, giữ khách hàng cũ từ đó mở rộng đối tượng khách hàng, nâng cao vị thế hình ảnh của ngân hàng. Mặt khác khách hàng cá nhân là khách hàng đông đảo nhất với số lượng lớn, chiếm đa sổ trong danh sách khách hàng và không ngừng tăng trưởng là cầu nối trong tiến trình xâm nhập thị trường thông qua khả năng truyền thông tin nhanh và rộng từ đó mở rộng được số lượng khách hàng, gia tăng thị phần cho ngân hàng không tốn chi phí quảng cáo. - Tạo nguồn vốn chủ đạo cho ngân hàng và tăng doanh số hoạt động cho ngân hàng.