CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN VÈ PHÁT TRI ẺN DỊCH v ụ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. N h ũ n g v ấ n đ e CO' b ả n về d ị c h vụ n g â n h à n g b á n lẻ 1. Khái niệm ngăn hàng bán lẻ, dịch vụ ngân hàng bản ỉẻ Ngân hàng là ngành cung ứng những dịch vụ đặc biệt cho dân cư và nền kinh tê. Nhũng năm gân đây.
dưới áp lực cạnh tranh vê cung câp dịch vụ ngân hàng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đã bắt đầu quan tâm đẩy mạnh hiện đại hóa, ứng dụng những tiên bộ của khoa học công nghệ để tạo cơ sờ hạ tầng cần thiết cho phát triển dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của khách hàng và chủ động hơn đối mặt với thách thức của tiến trình hội nhập. Bên cạnh đó, các ngân hàng phát triển hoạt động theo hướng đối tượng khách hàng, đây là một xu thế tất yếu vì nó làm cho các ngân hàng quản lý được rủi ro, các dịch vụ dược cung ứng một cách tốt nhất cho từng đối tượng khách hàng, theo đó công tác kinh doanh, thị trường, sản phẩm mục tiêu có định hướng rõ ràng giúp ngân hàng đạt được hiệu quả kinh doanh tối ưu. Từ đó, cơ cấu tổ chức hoạt động của các ngân hàng có sự thay đổi, ngân hàng phát triển mô hình bao gồm hai khối chính là khối ngân hàng bán lẻ (NHBL)- phục vụ đối tượng khách hàng cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN); khối ngân hàng bán buôn- phục vụ khách hàng tổ chức và các doanh nghiệp lớn. Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về hoạt động bán lẻ.
Theo nghĩa đen trong việc cung cấp các hàng hoá. dịch vụ thông thường thì bán lẻ được hiểu là bán trực tiếp cho người tiêu dùng với số lượng ít, nhỏ lẻ. Nó khác với bán buôn là bán cho người trung gian, cho nhà phân phối của hàng hoá đó. Tuy nhiên, do đặc thù của lĩnh vực hoạt động tiền tệ, thuật ngữ bán lẻ trong dịch vụ ngân hàng có thể hiêu khác đi một chút với một sô khái niệm sau: Theo từ điển Ngân hàng và Tin học —Nhà xuất bản Chính trị quốc gia —1996 thì Retail banking - hoạt động ngân hàng bán lẻ/nghiệp vụ ngân hàng bán lẻ /dịch 8 vụ ngân hàng bán lẻ - là dịch vụ ngân hàng dành cho quảng đại quần chúng, thuờng là một nhóm các dịch vụ tài chính gồm cho vay trả dần, cho vay thế chấp, tín dụng chứng khoán, nhận tiền gửi và các tài khoản cá nhân.[13] Theo Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại - Nhà xuất bản thống kê - 2007 thì thuật ngữ "ngân hàng bán lẻ” được đề cập tới như một loại hình ngân hàng chia theo tính chât hoạt động mà loại hình đó “chủ yếu cung cấp các dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, hộ gia đình và các cá nhân với các khoản tín dụng nhỏ”.[12] Như vậy, từ các cách hiểu trên, có thể đi đến một khái niệm tưong đối khái quát vê dịch vụ NHBL là: Dịch vụ NHBL là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc là việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với dịch vụ ngân hàng thông qua các pìmơng tiện công nghệ thông tin, điện tử viễn thông.
Đặc điênt dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ có tính đa dạng Nhu câu đa dạng của khách hàng: Xuât phát từ đặc diêm số lượng khách hàng của dịch vụ NHBL rất lớn. Khách hàng cá nhân của ngân hàng bao gồm nhiều tầng lóp có đặc điểm khác nhau về thu nhập, chi tiêu tìa chính, độ tuooit, trình độ dân trí, nghê nghiệp, tâm lý xã hội. do đó nhu cầu về dịch vụ ngân hàng cũng rất đa dạng.
Sản phâm dịch vụ đa dạng: Từ những nhu câu của khách hàng, các ngân hàng đã phát triển và đa dạng hóa các tiện ích di kèm sản phẩm dịch vụ nhằm thoả mãn yêu cầu riêng biệt của từng nhóm đối tượng khách hàng. Hàng loạt các tiện ích mới được tích họp vào các nhóm sản phẩm như tiền gửi, tiền vay, thanh toán, uỷ thác đâu tư, bảo lãnh, bảo quản tài sản có giá, mua bán ngoại tệ. Kênh phân phôi sản phàm dịch vụ đa dạng: Dịch vụ bán lẻ của ngân hàng phụ thuộc nhiêu vào mạng lưới kênh phân phôi của ngân hàng và nguồn nhân lực. Do nhóm khách hàng của dịch vụ NHBL là các cá nhân , hộ gia đình và DNVVN phân bổ với phạm vi rộng (trên cả nước, ra cả phạm vi quốc tế) nên để có thể tiếp cận tới mọi đôi tượng khách hàng các ngân hàng không ngừng mở rộng thêm mạng 9 lưới bao gồm chi nhánh, phòng giao dịch, điểm giao dịch.
Ngoài phát triển các kênh giao dịch truyền thống, ngân hàng cũng tập trung phát triển và sử dụng công nghệ hiện đại như Internet, Phone, POS. nhằm đa dạng hóa kênh phân phối đem lại nhiều thuận lợi và tiếp kiệm hơn cho khách hàng. Bên cạnh đó, đưa sản phẩm dịch vụ đên từng đôi tượng khách hàng, ngân hàng cân có một đội ngũ nhân viên lón và chuyên nghiệp trong nghiệp vụ. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ yêu cầu sự ổn định về chất lượng Trong lĩnh vực ngân hàng, yếu tổ hàng đầu trong việc tạo lập lòng tin của khách hàng là sự đảm bảo sự ổn định về chất lượng.
Các yêu cầu, thoả thuận của khách hàng có thể xảy ra đối với từng giao dịch, từng sản phẩm dịch vụ tại từng thời diêm hoặc định kỳ khác nhau nhưng luôn phải đảm bảo xử lý công việc kịp thời chính xác, an toàn và đây là điều kiện tiên quyết đối với ngân hàng. Sự ổn định về chất lượng còn thê hiện ở việc triển khai áp dụng các văn bản chế độ của ngành, các quy định thực hiện nhất quán trong cùng một ngân hàng hoặc trong các chi nhánh của cùng một hệ thống ngân hàng., từ đó nhanh chóng, kịp thời giải quyết các thắc mắc của khách hàng, hạn chế các vi phạm chất lượng dịch vụ để đảm bảo quyền lợi cho khách hàng. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ tuân theo luật số lớn Mặc dù giá trị của từng giao dịch thường không lớn nhưng do đối tượng của dịch vụ NHBL là cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên sô lượng khách hàng của ngân hàng bán lẻ là rất lớn. Sản phẩm dịch vụ đa dạng nên số lượng giao dịch phát sinh rất nhiều.
Mạng lưới phân bố các kênh phân phôi phải hợp lý nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của dân cư trong xã hội. Lượng cán bộ phục vụ trong dịch vụ bán lẻ cũng rất lớn vì số lượng giao dịch phát sinh nhiều tại một thời điếm. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ có chi phí lớn Nhu câu sử dụng dịch vụ của khách hàng càng nhiêu thì chi phí ngày càng tăng, số lượng giao dịch phát sinh càng nhiều kéo theo sự phát triển mạng lưới các kênh phân phối ngày càng rộng. Các chi phí cho dịch vụ ngân hàng bán lẻ rất lớn, 10 bao gôm chi phí thuê mặt băng trụ sở, chi nhánh, điểm giao dịch, chi phí trả lương cán bộ, mua máy móc thiết bị như máy tính, hệ thống Core banking, ATM KỈOS POS.VÌ vậy, để phát triển dịch vụ bán lẻ đạt hiệu quả nhất, các NHTM đang không ngừng đưa ra các giải pháp để giảm thiểu tối da các chi phí phát sinh trong dịch vụ bán lẻ như tăng cường các kênh phân phối tự phục vụ (như Internet Banking.) và đông thời gia tăng các tiện ích cho sản phẩm dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của số đông khách hàng.
Dịch vụ ngân hàng bản lẻ mang tính thời điểm rất cao Các dịch vụ. nhu cầu mà mỗi khách hàng mong muốn ngân hàng cung cấp chỉ có giá trị trong một thời điểm nhất định. Cùng với sự thav đổi của các điều kiện xung quanh cuộc sống của họ, nhu cầu của họ cũng sẽ thay đổi theo. Tính thời điểm thê hiện ở việc ngân hàng nhanh nhẹn trong việc nắm bắt nhu cầu của khách hàng đê từ đó tung ra sản phàm mới, quyết định giảm phí, tăng lãi suất hay có chương trình khuyến mại.
phù hợp, thu hút được khách hàng nhất. Tính thời điểm còn thể hiện ngay trong những hoạt động hàng ngày của ngân hàng như cập nhật thông tin vê sản phẩm dịch vụ của ngân hàng cùng các tiện ích đính kèm; các vấn đề liên quan đên quyên lợi, nghĩa vụ của khách hàng hoặc thực hiện các giao dịch của khách hàng trong ngày một cách nhanh và chính xác nhất. Hoạt động ngân hàng bản lẻ phát triển trên nền tảng công nghệ cao và công tác Marketing hiệu quả. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ mang tính đồng nhất rất cao.
Do đó, vấn đề quan trọng là ngân hàng nào biết tạo ra sự khác biệt trong dịch vụ, tính tiện ích cao thì ngân hàng đó sẽ có lợi thế mạnh trong cạnh tranh. Các NHTM ứng dụng và triển khai các sản phẩm bán lẻ trên nền tảng công nghệ hiện đại, từ đó hàng loạt tiện ích đã được đưa vào sử dụng như rút tiền qua ATM, thanh toán hóa đơn online dịch vụ homebanking, Internet Baking. giúp khách hàng tiếp kiệm thời gian và chi phí giao dịch. Khách hàng có thể giao dịch với ngân hàng mọi lúc, mọi nơi.
nhờ khả năng trao dôi thông tin tức thời, công nghệ thông tin góp phần nâng cao 11 hiệu quả của việc quản trị ngân hàng; hệ thống quản trị tập trung sẽ cho phép khai thác dữ liệu một cách nhất quán, nhanh chóng, chính xác. Song song với việc ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại hiện nay, ngân hàng cũng đặc biệt coi trọng hoạt động của Marketing ngân hàng. Việc quản trị ngân hàng không còn đơn thuần là qunar lý tín dụng, tiền gửi mà mục tiêu của ngân hàng là chú trọng thu hút khách hàng, mở rộng lĩnh vực dịch vụ, chiếm lĩnh thị trường, nâng cao khả năng cạnh tranh và cuối cùng là tăng thêm lợi nhuận. Do đó công tác marketing ngân hàng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc diều hành hoạt động của ngân hàng.
Dịch vụ ngân hàng bán lẻ có những rủi ro Diêm khác nhau giữa dịch vụ bán buôn và dịch vụ bán lẻ, đối với dịch vụ bán buôn tập trung vào các tổ chức kinh tế và trung gian tài chính với giao dịch lớn và rủi ro cao; còn với dịch vụ bán lẻ với số lượng khách hàng cá nhân lớn vì vậy độ rủi ro phân tán và rât thâp.