CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LY LUAN CO BAN VE CONG TAC ĐÁNH GIA THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. NHỮNG VẤN ĐÈ CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH 1. Một số khái niệm cơ bản a. Nguồn nhân lực Nhu chúng ta đã biết, bất kỳ một tổ chức nào cũng được tạo thành bởi các thành viên là con người hay nguồn nhân lực của nó.
Do đó, có thể nói nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó. Nguồn nhân lực bao gồm tắt cả mọi cá nhân tham gia bất cứ hoạt động nào của một tổ chức, bắt kể vai trò của họ là gì [12] Có quan niệm khác cho rằng: Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố bên trong và bên ngoài của mỗi cá nhân bảo đảm nguồn sáng tạo cùng các nội dung khác cho sự thành công, đạt được mục tiêu của tổ chức [5] Tuy có những khái niệm khác nhau tùy theo giác độ tiếp cận nghiên cứu nhưng nhìn chung, nguồn nhân lực được hiểu là khái niệm tổng hợp bao gồm các yếu tố số lượng, chất lượng và cơ cấu phát triển người lao động nói chung cả ở hiện tại cũng như trong tương lai tiềm năng của mỗi tổ chức, mỗi địa phương, mỗi quốc gia, khu vực và thế giới. Đánh giá thành tích “Đánh giá thành tích là tiến trình đánh giá những đóng góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn”. [7] “Đánh giá thành tích nhân viên hay đánh giá sự hoàn thành công tác hay còn được gọi là đánh giá thành tích công tác là một hệ thống chính thức xét duyệt và đánh giá sự hoàn thành công tác của một cá nhân trong một thời kỳ nhất định”.
[14] “Từ những định nghĩa trên ta có thể hiểu đánh giá thành tích là tiến trình khoa học và có tính hệ thống nhằm đo lường, đánh giá quá trình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng trong một giai đoạn. Hệ thống đánh giá thành tích nhân viên Hệ thống đánh giá thành tích là một hệ thống chính thức đẻ đánh giá thành tích nhân viên, thông qua đó định hướng hành vi của nhân viên làm cho nhân viên nỗ lực vì mục tiêu của tổ chức. Một hệ thống đánh giá bao gồm các hoạt động như thiết lập mục tiêu, các tiêu thức, các phương pháp và đối tượng. đánh giá nhằm đem lại hiệu quả tối ưu cho nhân viên lẫn tổ chức.
Các lỗi thường gặp trong đánh giá + Lỗi bao đung: Thỉnh thoảng người đánh giá. đánh giá thành tích của nhân viên cao hơn mức mà họ xứng đáng được thưởng. Bao dung là loại lỗi thông thường ở đánh giá, mặc dù các nghiên cứu gần đây gợi ý rằng đó chính là tính chất vốn có của người đánh giá. + Lỗi nghiêm khắc: Thi thoảng người đánh giá đánh giá nhân viên thấp hơn mức lẽ ra họ đáng được nhận.
Lỗi nghiêm khắc ngược lại với lỗi bao dung. + Lãi xu hướng trung tâm: Đôi khi giám sát viên đánh giá tất cả nhân viên gần với điểm giữa của thang thành tích. Có một ít nhân viên nhận được đánh giá quá cao hay quá thấp. Lỗi xu hướng trung tâm là do cố đánh giá at cả vào trung tâm so với thành tích thực của nhân viên.
Lỗi xu hướng trung tâm thường là do việc thất bại trong quan sát nhân viên của giám sát viên hoặc là do việc mô tả kém các tiêu thức đánh giá. + Lãi vằng hào quang: Lỗi vằng hào quang liên quan đến việc đánh giá một cá nhân trên một vài khía cạnh thành tích. Felman định nghĩa 10 lỗi halo như là sự tương quan rất cao giữa các đánh giá trên nhiều phương „ hoặc đơn giản là khuynh hướng mà người đánh giá tô hồng thành tích của người được đánh giá theo chiều hướng tốt. Khi lỗi Halo xảy ra.
nhân viên nhận được các đánh giá gần như đồng nhất trên tất cả các khía cạnh, và kết quả là sự tương quan giữa các đánh giá này là rất cao. Ý nghĩa của việc đánh giá thành tích nhân viên Đánh giá nhân viên là một hoạt động rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực. Việc đánh giá này không những có ý nghĩa thâm định kết quả thực hiện công việc của người lao động mà còn mang ý nghĩa công nhận thành tích của họ trong một thời gian xác định. Đánh giá nhân viên luôn tác động đến người lao động và tổ chức.
« Đối với tổ chức: Đánh giá thành tích nhân viên giúp tổ chức phát triển bền vững, vì nếu công tác này được thực hiện thường xuyên sẽ giúp phát sự dư thừa hay thiếu hụt về chất và lượng nguồn nhân lực nếu có, từ đó p tổ chức tránh được tình trạng khủng hoảng nguồn nhân lực. Bên cạnh đó, đánh giá thành tích giúp truyền đạt những mục tiêu chiến lược của tổ chức đến từng phòng ban, các nhân viên, gắn kết mục tiêu phát triển của tổ chức và mục tiêu phát triển của cá nhân nhân viên, đảm bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc của nhân viên và chiến lược của tổ chức. Cung cấp các thông tin cơ bản cho tổ chức khi quyết định về các hoạt động quản trị nguồn nhân lực e Đối với người lao động: “Thông tin từ đánh giá nhân viên sẽ giúp nhà quản lý kiểm tra được số lượng và chất lượng lao động của từng người lao động trong tổ chức. Là cơ sở để nhà quản lý đưa ra các quyết định quản lý một cách chính xác và công bằng, phù hợp về mặt luật pháp và đạo đức.
Thông tin từ đánh giá nhân viên là căn cứ để người quản lý đánh giá hiệu quả các chương trình tuyển dụng, đào tạo và phát triển. “Thông tin từ đánh giá nhân viên giúp nhân viên có được sự nhận xét, đánh giá chính thức từ phía tổ chức, nhà quản lý đối với tình hình thực hiện công việc của cá nhân họ và những nhân viên khác. Thông tin từ đánh giá nhân viên tạo ra cơ hội đẻ người lao động cải thiện tình hình thực hiện công việc hiện tại và phát triển các tiềm năng của họ trong tương lai, giúp người lao động giám sát các quyết định trả lương, thưởng, thăng chức, giáng chức, đào tạo. NỘI DUNG HỆ THÓNG ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN Hệ thống đánh giá thành tích nhân viên được mô tả bao gồm các nội dung sau: xác định mục tiêu đánh giá thành tích, xác định tiêu chuẩn đánh giá thành tích, lựa chọn các phương pháp đánh giá thành tích.
đối tượng thực hiện đánh giá thành tích, thời điểm và thời hạn đánh giá. Từng nội dung trong hệ thống đánh giá thành tích nhân viên được thẻ hiện cụ thể như s; 1. Xác định mục tiêu đánh giá thành tích Đánh giá thành tích là công việc hết sức quan trọng phục vụ nhiều mục tiêu khác nhau của tỏ chức. Mục tiêu tổng quát của hệ thống đánh giá thành tích nhân viên là đánh giá và cung cấp thông tin phản hồi cho nhân viên nhằm nâng cao và cải thiện hiệu năng công tác của nhân viên và nâng cao hiệu quả của tổ chức.
Xét một cách cụ thể hơn, chúng ta có thẻ liệt kê ra các mục tiêu chính sau: a. Hoạch định tài nguyên nhân sự. Khi hoạch định tài nguyên nhân sự, các nhà quản trị cần phải có các thông tin cần thiết về tài nguyên nhân sự trong đơn vị mình. Nhờ vào các thông tin, dữ liệu có được thông qua việc đánh giá mà các nhà quản trị biết được những mặt tiêu cực cũng như những mặt tích cực của các nhân viên.
Từ 12 đó họ sẽ hoạch định các chính sách nhân sự đễ dàng hơn và chính xác hơn. Tuyển mộ và tuyển chọn Mức thang điểm đánh giá thành tích nhân viên có thẻ giúp tổ chức dự báo khả năng hoàn thành công việc của các ứng viên sau này. Cũng như vậy đối với các cuộc trắc nghiệm tuyển chọn nhân viên. Mức thang điềm đánh giá nhân viên được sử dụng như một biến số mà điểm trắc nghiệm cần dựa vào để so sánh.
Các cuộc trắc nghiệm tuyển chọn có hiệu quả hay không đều tùy thuộc phần lớn vào sự chính xác của kết quả đánh giá nhân viên. Phát triển tài nguyên nhân sự. Đánh giá mức độ hoàn thành công việc của nhân viên sẽ giúp cho tổ ết được nhu cầu đào tạo, giáo dục và phát triển đối với nhân viên. Nhờ ng đánh giá thành tích công tác, nhà quản trị sẽ xác định được những khiếm khuyết của nhân viên, từ đó người phụ trách bộ phận tài nguyên nhân sự triển khai các chương tình đào tạo và phát triển nguồn tài nguyên nhân sự giúp cho có điều kiện khắc phục được những khuyết điểm, phát huy được các ìm mạnh của mình.
Hoạch định và phát triển nghề nghiệp Đánh giá được điểm mạnh yếu tiềm năng của từng nhân viên, từ đó giúp họ thực hiện kế hoạch. Lương bỗng đãi ngộ Dựa vào hệ thống đánh giá thành tích, p quản trị sẽ có các quyết định tăng lương, tăng thưởng nhân viên. Để khuyến khích nhân viên hoàn thành công tác tốt, tổ chức nên thiết kế và thực hiện một hệ thống đánh giá nhân viên công bằng và từ đó tưởng thưởng các nhân viên có năng suất cao nhất. # Quan hệ nhân sự nội bộ Các dữ kiện đánh giá thành tích nhân viên thường được sử dụng trong các quyết định thuộc lĩnh vực quan hệ nhân sự nội bộ bao gồm thăng chức, 13 giáng chức, hết hạn hợp đồng, tạm cho nghỉ việc và thuyên chuyền.
Đánh giá tiềm năng của nhân viên Nhờ vào công tác đánh giá thành tích công việc của nhân viên mà cấp quản trị có được những thông tin cần thiết về khả năng làm việc của họ. Thông qua kết quả đánh giá, cấp quản trị sẽ phát hiện được những nhân viên có. khả năng làm việc và bố trí ở cắp cao hơn hoặc ở vị trí khác trong tương lai. Xác định tiêu chuẩn đánh giá thành tích Tiêu chuẩn đánh giá thành tích nhân viên là hệ thống tiêu chí, chỉ tiêu, thể hiện các yêu cầu của việc hoàn thành một công việc cả về mặt chất lượng.
lẫn số lượng. Đó chính là mốc chuẩn cho việc đo lường thực tế thực hiện công. việc của nhân viên, là mục tiêu công việc của nhân viên. Tiêu chuẩn thể hiện nhiệm vụ của nhân viên và cũng thể hiện sự kỳ vọng của nhà quản lý với nhân viên.